Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತೋಽಧ್ಯಯನಸಮ್ಪ್ರದಾನೀಯಮಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||
View original
अथातोऽध्ययनसम्प्रदानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
3. adhyayanasaṁpradānīyādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ಪ್ರಾಗಭಿಹಿತಂ ಸವಿಂಶಮಧ್ಯಾಯಶತಂ ಪಞ್ಚಸು ಸ್ಥಾನೇಷು | ತತ್ರ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನಮಧ್ಯಾಯಾಃ ಷಟ್ಚತ್ವಾರಿಂಶತ್, ಷೋಡಶ ನಿದಾನಾನಿ, ದಶ ಶಾರೀರಾಣಿ, ಚತ್ವಾರಿಂಶಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಿತಾನಿ, ಅಷ್ಟೌ ಕಲ್ಪಾಃ, ತದುತ್ತರಂ ಷಟ್ಷಷ್ಟಿಃ ||೩||
View original
प्रागभिहितं सविंशमध्यायशतं पञ्चसु स्थानेषु | तत्र सूत्रस्थानमध्यायाः षट्चत्वारिंशत्, षोडश निदानानि, दश शारीराणि, चत्वारिंशच्चिकित्सितानि, अष्टौ कल्पाः, तदुत्तरं षट्षष्टिः ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4-12) · Śloka 12
ವೇದೋತ್ಪತ್ತಿಃ ಶಿಷ್ಯನಯಸ್ತಥಾಽಧ್ಯಯನದಾನಿಕಃ | ಪ್ರಭಾಷಣಾಗ್ರಹರಣಾವೃತುಚರ್ಯಾಽಥ ಯಾನ್ತ್ರಿಕಃ ||೪|| ಶಸ್ತ್ರಾವಚಾರಣಂ ಯೋಗ್ಯಾ ವಿಶಿಖಾ ಕ್ಷಾರಕಲ್ಪನಮ್ | ಅಗ್ನಿಕರ್ಮ ಜಲೌಕಾಖ್ಯೋ ಹ್ಯಧ್ಯಾಯೋ ರಕ್ತವರ್ಣನಮ್ ||೫|| ದೋಷಧಾತುಮಲಾದ್ಯಾನಾಂ ವಿಜ್ಞಾನಾಧ್ಯಾಯ ಏವ ಚ | ಕರ್ಣವ್ಯಧಾಮಪಕ್ವೈಷಾವಾಲೇಪೋ ವ್ರಣ್ಯುಪಾಸನಮ್ ||೬|| ಹಿತಾಹಿತೋ ವ್ರಣಪ್ರಶ್ನೋ ವ್ರಣಾಸ್ರಾವಶ್ಚ ಯಃ ಪೃಥಕ್ | ಕೃತ್ಯಾಕೃತ್ಯವಿಧಿರ್ವ್ಯಾಧಿಸಮುದ್ದೇಶೀಯ ಏವ ಚ ||೭|| ವಿನಿಶ್ಚಯಃ ಶಸ್ತ್ರವಿಧೌ ಪ್ರನಷ್ಟಜ್ಞಾನಿಕಸ್ತಥಾ | ಶಲ್ಯೋದ್ಧೃತಿರ್ವ್ರಣಜ್ಞಾನಂ ದೂತಸ್ವಪ್ನನಿದರ್ಶನಮ್ ||೮|| ಪಞ್ಚೇನ್ದ್ರಿಯಂ ತಥಾ ಛಾಯಾ ಸ್ವಭಾವಾದ್ವೈಕೃತಂ ತಥಾ | ಅವಾರಣೋ ಯುಕ್ತಸೇನೀಯ ಆತುರಕ್ರಮಭೂಮಿಕೌ ||೯|| ಮಿಶ್ರಕಾಖ್ಯೋ ದ್ರವ್ಯಗಣಃ ಸಂಶುದ್ಧೌ ಶಮನೇ ಚ ಯಃ | ದ್ರವ್ಯಾದೀನಾಂ ಚ ವಿಜ್ಞಾನಂ ವಿಶೇಷೋ ದ್ರವ್ಯಗೋಽಪರಃ ||೧೦|| ರಸಜ್ಞಾನಂ ವಮನಾರ್ಥಮಧ್ಯಾಯೋ ರೇಚನಾಯ ಚ | ದ್ರವದ್ರವ್ಯವಿಧಿಸ್ತದ್ವದನ್ನಪಾನವಿಧಿಸ್ತಥಾ ||೧೧|| ಸೂಚನಾತ್ ಸೂತ್ರಣಾಚ್ಚೈವ ಸವನಾಚ್ಚಾರ್ಥಸನ್ತತೇಃ | ಷಟ್ಚತ್ವಾರಿಂಶದಧ್ಯಾಯಂ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನಂ ಪ್ರಚಕ್ಷತೇ ||೧೨||
View original
वेदोत्पत्तिः शिष्यनयस्तथाऽध्ययनदानिकः | प्रभाषणाग्रहरणावृतुचर्याऽथ यान्त्रिकः ||४|| शस्त्रावचारणं योग्या विशिखा क्षारकल्पनम् | अग्निकर्म जलौकाख्यो ह्यध्यायो रक्तवर्णनम् ||५|| दोषधातुमलाद्यानां विज्ञानाध्याय एव च | कर्णव्यधामपक्वैषावालेपो व्रण्युपासनम् ||६|| हिताहितो व्रणप्रश्नो व्रणास्रावश्च यः पृथक् | कृत्याकृत्यविधिर्व्याधिसमुद्देशीय एव च ||७|| विनिश्चयः शस्त्रविधौ प्रनष्टज्ञानिकस्तथा | शल्योद्धृतिर्व्रणज्ञानं दूतस्वप्ननिदर्शनम् ||८|| पञ्चेन्द्रियं तथा छाया स्वभावाद्वैकृतं तथा | अवारणो युक्तसेनीय आतुरक्रमभूमिकौ ||९|| मिश्रकाख्यो द्रव्यगणः संशुद्धौ शमने च यः | द्रव्यादीनां च विज्ञानं विशेषो द्रव्यगोऽपरः ||१०|| रसज्ञानं वमनार्थमध्यायो रेचनाय च | द्रवद्रव्यविधिस्तद्वदन्नपानविधिस्तथा ||११|| सूचनात् सूत्रणाच्चैव सवनाच्चार्थसन्ततेः | षट्चत्वारिंशदध्यायं सूत्रस्थानं प्रचक्षते ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (13-14) · Śloka 14
ವಾತವ್ಯಾಧಿಕಮರ್ಶಾಂಸಿ ಸಾಶ್ಮರಿಶ್ಚ ಭಗನ್ದರಃ | ಕುಷ್ಠಮೇಹೋದರಂ ಮೂಢೋ ವಿದ್ರಧಿಃ ಪರಿಸರ್ಪಣಮ್ ||೧೩|| ಗ್ರನ್ಥಿವೃದ್ಧಿಕ್ಷುದ್ರಶೂಕಭಗ್ನಾಶ್ಚ ಮುಖರೋಗಿಕಮ್ | ಹೇತುಲಕ್ಷಣನಿರ್ದೇಶಾನ್ನಿದಾನಾನೀತಿ ಷೋಡಶ ||೧೪||
View original
वातव्याधिकमर्शांसि साश्मरिश्च भगन्दरः | कुष्ठमेहोदरं मूढो विद्रधिः परिसर्पणम् ||१३|| ग्रन्थिवृद्धिक्षुद्रशूकभग्नाश्च मुखरोगिकम् | हेतुलक्षणनिर्देशान्निदानानीति षोडश ||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (15-17) · Śloka 17
ಭೂತಚಿನ್ತಾ ರಜಃಶುದ್ಧಿರ್ಗರ್ಭಾವಕ್ರಾನ್ತಿರೇವ ಚ | ವ್ಯಾಕರಣಂ ಚ ಗರ್ಭಸ್ಯ ಶರೀರಸ್ಯ ಚ ಯತ್ಸ್ಮೃತಮ್ ||೧೫|| ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಮರ್ಮನಿರ್ದೇಶಃ ಸಿರಾವರ್ಣನಮೇವ ಚ | ಸಿರಾವ್ಯಧೋ ಧಮನೀನಾಂ ಗರ್ಭಿಣ್ಯಾ ವ್ಯಾಕೃತಿಸ್ತಥಾ ||೧೬|| ನಿರ್ದಿಷ್ಟಾನಿ ದಶೈತಾನಿ ಶಾರೀರಾಣಿ ಮಹರ್ಷಿಣಾ | ವಿಜ್ಞಾನಾರ್ಥಂ ಶರೀರಸ್ಯ ಭಿಷಜಾಂ ಯೋಗಿನಾಮಪಿ ||೧೭||
View original
भूतचिन्ता रजःशुद्धिर्गर्भावक्रान्तिरेव च | व्याकरणं च गर्भस्य शरीरस्य च यत्स्मृतम् ||१५|| प्रत्येकं मर्मनिर्देशः सिरावर्णनमेव च | सिराव्यधो धमनीनां गर्भिण्या व्याकृतिस्तथा ||१६|| निर्दिष्टानि दशैतानि शारीराणि महर्षिणा | विज्ञानार्थं शरीरस्य भिषजां योगिनामपि ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (18-26) · Śloka 26
ದ್ವಿವ್ರಣೀಯೋ ವ್ರಣಃ ಸದ್ಯೋ ಭಗ್ನಾನಾಂ ವಾತರೋಗಿಕಮ್ | ಮಹಾವಾತಿಕಮರ್ಶಾಂಸಿ ಸಾಶ್ಮರಿಶ್ಚ ಭಗನ್ದರಃ ||೧೮|| ಕುಷ್ಠಾನಾಂ ಮಹತಾಂ ಚಾಪಿ ಮೈಹಿಕಂ ಪೈಡಿಕಂ ತಥಾ | ಮಧುಮೇಹಚಿಕಿತ್ಸಾ ಚ ತಥಾ ಚೋದರಿಣಾಮಪಿ ||೧೯|| ಮೂಢಗರ್ಭಚಿಕಿತ್ಸಾ ಚ ವಿದ್ರಧೀನಾಂ ವಿಸರ್ಪಿಣಾಮ್ | ಗ್ರನ್ಥಿವೃದ್ಧ್ಯುಪದಂಶಾನಾಂ ತಥಾ ಚ ಕ್ಷುದ್ರರೋಗಿಣಾಮ್ ||೨೦|| ಶೂಕದೋಷಚಿಕಿತ್ಸಾ ಚ ತಥಾ ಚ ಮುಖರೋಗಿಣಾಮ್ | ಶೋಫಸ್ಯಾನಾಗತಾನಾಂ ಚ ನಿಷೇಧೋ ಮಿಶ್ರಕಂ ತಥಾ ||೨೧|| ವಾಜೀಕರಂ ಚ ಯತ್ ಕ್ಷೀಣೇ ಸರ್ವಾಬಾಧಶಮೋಽಪಿ ಚ | ಮೇಧಾಯುಷ್ಕರಣಂ ಚಾಪಿ ಸ್ವಭಾವವ್ಯಾಧಿವಾರಣಮ್ ||೨೨|| ನಿವೃತ್ತಸನ್ತಾಪಕರಂ ಕೀರ್ತಿತಂ ಚ ರಸಾಯನಮ್ | ಸ್ನೇಹೋಪಯೌಗಿಕಃ ಸ್ವೇದೋ ವಮನೇ ಸವಿರೇಚನೇ ||೨೩|| ತಯೋರ್ವ್ಯಾಪಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಚ ನೇತ್ರಬಸ್ತಿವಿಭಾಗಿಕಃ | ನೇತ್ರಬಸ್ತಿವಿಪತ್ಸಿದ್ಧಿಸ್ತಥಾ ಚೋತ್ತರಬಸ್ತಿಕಃ ||೨೪|| ನಿರೂಹಕ್ರಮಸಞ್ಜ್ಞಶ್ಚ ತಥೈವಾತುರಸಞ್ಜ್ಞಕಃ | ಧೂಮನಸ್ಯವಿಧಿಶ್ಚಾನ್ತ್ಯಶ್ಚತ್ವಾರಿಂಶದಿತಿ ಸ್ಮೃತಾಃ ||೨೫|| ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಂ ಪ್ರಶಮನಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಶಾನ್ತಿಕರ್ಮ ಚ | ಪರ್ಯಾಯಾಸ್ತಸ್ಯ ನಿರ್ದೇಶಾಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಾಸ್ಥಾನಮುಚ್ಯತೇ ||೨೬||
View original
द्विव्रणीयो व्रणः सद्यो भग्नानां वातरोगिकम् | महावातिकमर्शांसि साश्मरिश्च भगन्दरः ||१८|| कुष्ठानां महतां चापि मैहिकं पैडिकं तथा | मधुमेहचिकित्सा च तथा चोदरिणामपि ||१९|| मूढगर्भचिकित्सा च विद्रधीनां विसर्पिणाम् | ग्रन्थिवृद्ध्युपदंशानां तथा च क्षुद्ररोगिणाम् ||२०|| शूकदोषचिकित्सा च तथा च मुखरोगिणाम् | शोफस्यानागतानां च निषेधो मिश्रकं तथा ||२१|| वाजीकरं च यत् क्षीणे सर्वाबाधशमोऽपि च | मेधायुष्करणं चापि स्वभावव्याधिवारणम् ||२२|| निवृत्तसन्तापकरं कीर्तितं च रसायनम् | स्नेहोपयौगिकः स्वेदो वमने सविरेचने ||२३|| तयोर्व्यापच्चिकित्सा च नेत्रबस्तिविभागिकः | नेत्रबस्तिविपत्सिद्धिस्तथा चोत्तरबस्तिकः ||२४|| निरूहक्रमसञ्ज्ञश्च तथैवातुरसञ्ज्ञकः | धूमनस्यविधिश्चान्त्यश्चत्वारिंशदिति स्मृताः ||२५|| प्रायश्चित्तं प्रशमनं चिकित्सा शान्तिकर्म च | पर्यायास्तस्य निर्देशाच्चिकित्सास्थानमुच्यते ||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (27-28) · Śloka 28
ಅನ್ನಸ್ಯ ರಕ್ಷಾ ವಿಜ್ಞಾನಂ ಸ್ಥಾವರಸ್ಯೇತರಸ್ಯ ಚ | ಸರ್ಪದಷ್ಟವಿಷಜ್ಞಾನಂ ತಸ್ಯೈವ ಚ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್ ||೨೭|| ದುನ್ದುಭೇರ್ಮೂಷಿಕಾಣಾಂ ಚ ಕೀಟಾನಾಂ ಕಲ್ಪ ಏವ ಚ | ಅಷ್ಟೌ ಕಲ್ಪಾಃ ಸಮಾಖ್ಯಾತಾ ವಿಷಭೇಷಜಕಲ್ಪನಾತ್ ||೨೮||
View original
अन्नस्य रक्षा विज्ञानं स्थावरस्येतरस्य च | सर्पदष्टविषज्ञानं तस्यैव च चिकित्सितम् ||२७|| दुन्दुभेर्मूषिकाणां च कीटानां कल्प एव च | अष्टौ कल्पाः समाख्याता विषभेषजकल्पनात् ||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (29) · Śloka 29
ಅಧ್ಯಾಯಾನಾಂ ಶತಂ ವಿಂಶಮೇವಮೇತದುದೀರಿತಮ್ |೨೯|
View original
अध्यायानां शतं विंशमेवमेतदुदीरितम् |२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (29-34) · Śloka 35
ಅತಃ ಪರಂ ಸ್ವನಾಮ್ನೈವ ತನ್ತ್ರಮುತ್ತರಮುಚ್ಯತೇ ||೨೯|| ಅಧಿಕೃತ್ಯ ಕೃತಂ ಯಸ್ಮಾತ್ತನ್ತ್ರಮೇತದುಪದ್ರವಾನ್ | ಔಪದ್ರವಿಕ ಇತ್ಯೇಷ ತಸ್ಯಾಗ್ರ್ಯತ್ವಾನ್ನಿರುಚ್ಯತೇ ||೩೦|| ಸನ್ಧೌ ವರ್ತ್ಮನಿ ಶುಕ್ಲೇ ಚ ಕೃಷ್ಣೇ ಸರ್ವತ್ರ ದೃಷ್ಟಿಷು | ಸಂವಿಜ್ಞಾನಾರ್ಥಮಧ್ಯಾಯಾ ಗದಾನಾಂ ತು ಪ್ರತಿ ಪ್ರತಿ ||೩೧|| ಚಿಕಿತ್ಸಾಪ್ರವಿಭಾಗೀಯೋ ವಾತಾಭಿಷ್ಯನ್ದವಾರಣಃ | ಪೈತ್ತಸ್ಯ ಶ್ಲೈಷ್ಮಿಕಸ್ಯಾಪಿ ರೌಧಿರಸ್ಯ ತಥೈವ ಚ ||೩೨|| ಲೇಖ್ಯಭೇದ್ಯನಿಷೇಧೌ ಚ ಛೇದ್ಯಾನಾಂ ವರ್ತ್ಮದೃಷ್ಟಿಷು | ಕ್ರಿಯಾಕಲ್ಪೋಽಭಿಘಾತಶ್ಚ ಕರ್ಣೋತ್ಥಾಸ್ತಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್ ||೩೩|| ಘ್ರಾಣೋತ್ಥಾನಾಂ ಚ ವಿಜ್ಞಾನಂ ತದ್ಗದಪ್ರತಿಷೇಧನಮ್ | ಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯನಿಷೇಧಶ್ಚ ಶಿರೋಗದವಿವೇಚನಮ್ ||೩೪|| ಚಿಕಿತ್ಸಾ ತದ್ಗದಾನಾಂ ಚ ಶಾಲಾಕ್ಯಂ ತನ್ತ್ರಮುಚ್ಯತೇ |೩೫|
View original
अतः परं स्वनाम्नैव तन्त्रमुत्तरमुच्यते ||२९|| अधिकृत्य कृतं यस्मात्तन्त्रमेतदुपद्रवान् | औपद्रविक इत्येष तस्याग्र्यत्वान्निरुच्यते ||३०|| सन्धौ वर्त्मनि शुक्ले च कृष्णे सर्वत्र दृष्टिषु | संविज्ञानार्थमध्याया गदानां तु प्रति प्रति ||३१|| चिकित्साप्रविभागीयो वाताभिष्यन्दवारणः | पैत्तस्य श्लैष्मिकस्यापि रौधिरस्य तथैव च ||३२|| लेख्यभेद्यनिषेधौ च छेद्यानां वर्त्मदृष्टिषु | क्रियाकल्पोऽभिघातश्च कर्णोत्थास्तच्चिकित्सितम् ||३३|| घ्राणोत्थानां च विज्ञानं तद्गदप्रतिषेधनम् | प्रतिश्यायनिषेधश्च शिरोगदविवेचनम् ||३४|| चिकित्सा तद्गदानां च शालाक्यं तन्त्रमुच्यते |३५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (35-37) · Śloka 37
ನವಗ್ರಹಾಕೃತಿಜ್ಞಾನಂ ಸ್ಕನ್ದಸ್ಯ ಚ ನಿಷೇಧನಮ್ ||೩೫|| ಅಪಸ್ಮಾರಶಕುನ್ಯೋಶ್ಚ ರೇವತ್ಯಾಶ್ಚ ಪುನಃ ಪೃಥಕ್ | ಪೂತನಾಯಾಸ್ತಥಾಽನ್ಧಾಯಾಃ ಶೀತಪೂತನಮಣ್ಡಿಕಾ ||೩೬|| ನೈಗಮೇಷಚಿಕಿತ್ಸಾ ಚ ಗ್ರಹೋತ್ಪತ್ತಿಃ ಸಯೋನಿಜಾ | ಕುಮಾರತನ್ತ್ರಮಿತ್ಯೇತಚ್ಛಾರೀರೇಷು ಚ ಕೀರ್ತಿತಮ್ ||೩೭||
View original
नवग्रहाकृतिज्ञानं स्कन्दस्य च निषेधनम् ||३५|| अपस्मारशकुन्योश्च रेवत्याश्च पुनः पृथक् | पूतनायास्तथाऽन्धायाः शीतपूतनमण्डिका ||३६|| नैगमेषचिकित्सा च ग्रहोत्पत्तिः सयोनिजा | कुमारतन्त्रमित्येतच्छारीरेषु च कीर्तितम् ||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (38-40) · Śloka 40
ಜ್ವರಾತಿಸಾರಶೋಷಾಣಾಂ ಗುಲ್ಮಹೃದ್ರೋಗಿಣಾಮಪಿ | ಪಾಣ್ಡೂನಾಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತಸ್ಯ ಮೂರ್ಚ್ಛಾಯಾಃ ಪಾನಜಾಶ್ಚ ಯೇ ||೩೮|| ತೃಷ್ಣಾಯಾಶ್ಛರ್ದಿಹಿಕ್ಕಾನಾಂ ನಿಷೇಧಃ ಶ್ವಾಸಕಾಸಯೋಃ | ಸ್ವರಭೇದಚಿಕಿತ್ಸಾ ಚ ಕೃಮ್ಯುದಾವರ್ತಿನೋಃ ಪೃಥಕ್ ||೩೯|| ವಿಸೂಚಿಕಾರೋಚಕಯೋರ್ಮೂತ್ರಾಘಾತವಿಕೃಚ್ಛ್ರಯೋಃ | ಇತಿ ಕಾಯಚಿಕಿತ್ಸಾಯಾಃ ಶೇಷಮತ್ರ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಮ್ ||೪೦||
View original
ज्वरातिसारशोषाणां गुल्महृद्रोगिणामपि | पाण्डूनां रक्तपित्तस्य मूर्च्छायाः पानजाश्च ये ||३८|| तृष्णायाश्छर्दिहिक्कानां निषेधः श्वासकासयोः | स्वरभेदचिकित्सा च कृम्युदावर्तिनोः पृथक् ||३९|| विसूचिकारोचकयोर्मूत्राघातविकृच्छ्रयोः | इति कायचिकित्सायाः शेषमत्र प्रकीर्तितम् ||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (41) · Śloka 41
ಅಮಾನುಷನಿಷೇಧಶ್ಚ ತಥಾಽಽಪಸ್ಮಾರಿಕೋಽಪರಃ | ಉನ್ಮಾದಪ್ರತಿಷೇಧಶ್ಚ ಭೂತವಿದ್ಯಾ ನಿರುಚ್ಯತೇ ||೪೧||
View original
अमानुषनिषेधश्च तथाऽऽपस्मारिकोऽपरः | उन्मादप्रतिषेधश्च भूतविद्या निरुच्यते ||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (42) · Śloka 42
ರಸಭೇದಾಃ ಸ್ವಸ್ಥವೃತ್ತಂ ಯುಕ್ತಯಸ್ತಾನ್ತ್ರಿಕಾಶ್ಚ ಯಾಃ | ದೋಷಭೇದಾ ಇತಿ ಜ್ಞೇಯಾ ಅಧ್ಯಾಯಾಸ್ತನ್ತ್ರಭೂಷಣಾಃ ||೪೨||
View original
रसभेदाः स्वस्थवृत्तं युक्तयस्तान्त्रिकाश्च याः | दोषभेदा इति ज्ञेया अध्यायास्तन्त्रभूषणाः ||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (43) · Śloka 43
ಶ್ರೇಷ್ಠತ್ವಾದುತ್ತರಂ ಹ್ಯೇತತ್ತನ್ತ್ರಮಾಹುರ್ಮಹರ್ಷಯಃ | ಬಹ್ವರ್ಥಸಙ್ಗ್ರಹಾಚ್ಛ್ರೇಷ್ಠಮುತ್ತರಂ ವಾಽಪಿ ಪಶ್ಚಿಮಮ್ ||೪೩||
View original
श्रेष्ठत्वादुत्तरं ह्येतत्तन्त्रमाहुर्महर्षयः | बह्वर्थसङ्ग्रहाच्छ्रेष्ठमुत्तरं वाऽपि पश्चिमम् ||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (44-46) · Śloka 46
ಶಾಲಾಕ್ಯತನ್ತ್ರಂ ಕೌಮಾರಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕಾಯಿಕೀ ಚ ಯಾ | ಭೂತವಿದ್ಯೇತಿ ಚತ್ವಾರಿ ತನ್ತ್ರೇ ತೂತ್ತರಸಞ್ಜ್ಞಿತೇ ||೪೪|| ವಾಜೀಕರಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾಸು ರಸಾಯನವಿಧಿಸ್ತಥಾ | ವಿಷತನ್ತ್ರಂ ಪುನಃ ಕಲ್ಪಾಃ ಶಲ್ಯಜ್ಞಾನಂ ಸಮನ್ತತಃ ||೪೫|| ಇತ್ಯಷ್ಟಾಙ್ಗಮಿದಂ ತನ್ತ್ರಮಾದಿದೇವಪ್ರಕಾಶಿತಮ್ | ವಿಧಿನಾಽಧೀತ್ಯ ಯುಞ್ಜಾನಾ ಭವನ್ತಿ ಪ್ರಾಣದಾ ಭುವಿ ||೪೬||
View original
शालाक्यतन्त्रं कौमारं चिकित्सा कायिकी च या | भूतविद्येति चत्वारि तन्त्रे तूत्तरसञ्ज्ञिते ||४४|| वाजीकरं चिकित्सासु रसायनविधिस्तथा | विषतन्त्रं पुनः कल्पाः शल्यज्ञानं समन्ततः ||४५|| इत्यष्टाङ्गमिदं तन्त्रमादिदेवप्रकाशितम् | विधिनाऽधीत्य युञ्जाना भवन्ति प्राणदा भुवि ||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (47) · Śloka 47
ಏತದ್ಧ್ಯವಶ್ಯಮಧ್ಯೇಯಮ್, ಅಧೀತ್ಯ ಚ ಕರ್ಮಾಪ್ಯವಶ್ಯಮುಪಾಸಿತವ್ಯಮ್, ಉಭಯಜ್ಞೋ ಹಿ ಭಿಷಗ್ ರಾಜಾರ್ಹೋ ಭವತಿ ||೪೭||
View original
एतद्ध्यवश्यमध्येयम्, अधीत्य च कर्माप्यवश्यमुपासितव्यम्, उभयज्ञो हि भिषग् राजार्हो भवति ||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (48-50) · Śloka 50
ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರ- ಯಸ್ತು ಕೇವಲಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞಃ ಕರ್ಮಸ್ವಪರಿನಿಷ್ಠಿತಃ | ಸ ಮುಹ್ಯತ್ಯಾತುರಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಭೀರುರಿವಾಹವಮ್ ||೪೮|| ಯಸ್ತು ಕರ್ಮಸು ನಿಷ್ಣಾತೋ ಧಾರ್ಷ್ಟ್ಯಾಚ್ಛಾಸ್ತ್ರಬಹಿಷ್ಕೃತಃ | ಸ ಸತ್ಸು ಪೂಜಾಂ ನಾಪ್ನೋತಿ ವಧಂ ಚರ್ಚ್ಛತಿ ರಾಜತಃ ||೪೯|| ಉಭಾವೇತಾವನಿಪುಣಾವಸಮರ್ಥೌ ಸ್ವಕರ್ಮಣಿ | ಅರ್ಧವೇದಧರಾವೇತಾವೇಕಪಕ್ಷಾವಿವ ದ್ವಿಜೌ ||೫೦||
View original
भवन्ति चात्र- यस्तु केवलशास्त्रज्ञः कर्मस्वपरिनिष्ठितः | स मुह्यत्यातुरं प्राप्य प्राप्य भीरुरिवाहवम् ||४८|| यस्तु कर्मसु निष्णातो धार्ष्ट्याच्छास्त्रबहिष्कृतः | स सत्सु पूजां नाप्नोति वधं चर्च्छति राजतः ||४९|| उभावेतावनिपुणावसमर्थौ स्वकर्मणि | अर्धवेदधरावेतावेकपक्षाविव द्विजौ ||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (51) · Śloka 51
ಓಷಧ್ಯೋಽಮೃತಕಲ್ಪಾಸ್ತು ಶಸ್ತ್ರಾಶನಿವಿಷೋಪಮಾಃ | ಭವನ್ತ್ಯಜ್ಞೈರುಪಹೃತಾಸ್ತಸ್ಮಾದೇತಾನ್ ವಿವರ್ಜಯೇತ್ ||೫೧||
View original
ओषध्योऽमृतकल्पास्तु शस्त्राशनिविषोपमाः | भवन्त्यज्ञैरुपहृतास्तस्मादेतान् विवर्जयेत् ||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (52) · Śloka 52
ಸ್ನೇಹಾದಿಷ್ವನಭಿಜ್ಞೋ ಯಶ್ಛೇದ್ಯಾದಿಷು ಚ ಕರ್ಮಸು | ಸ ನಿಹನ್ತಿ ಜನಂ ಲೋಭಾತ್ ಕುವೈದ್ಯೋ ನೃಪದೋಷತಃ ||೫೨||
View original
स्नेहादिष्वनभिज्ञो यश्छेद्यादिषु च कर्मसु | स निहन्ति जनं लोभात् कुवैद्यो नृपदोषतः ||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (53) · Śloka 53
ಯಸ್ತೂಭಯಜ್ಞೋ ಮತಿಮಾನ್ ಸ ಸಮರ್ಥೋಽರ್ಥಸಾಧನೇ | ಆಹವೇ ಕರ್ಮ ನಿರ್ವೋಢುಂ ದ್ವಿಚಕ್ರಃ ಸ್ಯನ್ದನೋ ಯಥಾ ||೫೩||
View original
यस्तूभयज्ञो मतिमान् स समर्थोऽर्थसाधने | आहवे कर्म निर्वोढुं द्विचक्रः स्यन्दनो यथा ||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (54) · Śloka 54
ಅಥ ವತ್ಸ! ತದೇತದಧ್ಯೇಯಂ ಯಥಾ ತಥೋಪಧಾರಯ ಮಯಾ ಪ್ರೋಚ್ಯಮಾನಂ- ಅಥ ಶುಚಯೇ ಕೃತೋತ್ತರಾಸಙ್ಗಾಯಾವ್ಯಾಕುಲಾಯೋಪಸ್ಥಿತಾಯಾಧ್ಯಯನಕಾಲೇ ಶಿಷ್ಯಾಯ ಯಥಾಶಕ್ತಿ ಗುರುರುಪದಿಶೇತ್ ಪದಂ ಪಾದಂ ಶ್ಲೋಕಂ ವಾ; ತೇ ಚ ಪದಪಾದಶ್ಲೋಕಾ ಭೂಯಃ ಕ್ರಮೇಣಾನುಸನ್ಧೇಯಾಃ, ಏವಮೇಕೈಕಶೋ ಘಟಯೇದಾತ್ಮನಾ ಚಾನುಪಠೇತ್; ಅದ್ರುತಮವಿಲಮ್ಬಿತಮವಿಶಙ್ಕಿತಮನನುನಾಸಿಕಂ ಸುವ್ಯಕ್ತಾಕ್ಷರಮಪೀಡಿತವರ್ಣಮಕ್ಷಿಭ್ರುವೌಷ್ಠಹಸ್ತೈರನಭಿನೀತಂ ಸುಸಂಸ್ಕೃತಂ ನಾತ್ಯುಚ್ಚೈರ್ನಾತಿನೀಚೈಶ್ಚ ಸ್ವರೈಃ ಪಠೇತ್ | ನ ಚಾನ್ತರೇಣ ಕಶ್ಚಿದ್ವ್ರಜೇತ್ ತಯೋರಧೀಯಾನಯೋಃ ||೫೪||
View original
अथ वत्स! तदेतदध्येयं यथा तथोपधारय मया प्रोच्यमानं- अथ शुचये कृतोत्तरासङ्गायाव्याकुलायोपस्थितायाध्ययनकाले शिष्याय यथाशक्ति गुरुरुपदिशेत् पदं पादं श्लोकं वा; ते च पदपादश्लोका भूयः क्रमेणानुसन्धेयाः, एवमेकैकशो घटयेदात्मना चानुपठेत्; अद्रुतमविलम्बितमविशङ्कितमननुनासिकं सुव्यक्ताक्षरमपीडितवर्णमक्षिभ्रुवौष्ठहस्तैरनभिनीतं सुसंस्कृतं नात्युच्चैर्नातिनीचैश्च स्वरैः पठेत् | न चान्तरेण कश्चिद्व्रजेत् तयोरधीयानयोः ||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (55) · Śloka 55
ಭವತಶ್ಚಾತ್ರ | ಶುಚಿರ್ಗುರುಪರೋ ದಕ್ಷಸ್ತನ್ದ್ರಾನಿದ್ರಾವಿವರ್ಜಿತಃ | ಪಠನ್ನೇತೇನ ವಿಧಿನಾ ಶಿಷ್ಯಃ ಶಾಸ್ತ್ರಾನ್ತಮಾಪ್ನುಯಾತ್ ||೫೫||
View original
भवतश्चात्र | शुचिर्गुरुपरो दक्षस्तन्द्रानिद्राविवर्जितः | पठन्नेतेन विधिना शिष्यः शास्त्रान्तमाप्नुयात् ||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (56) · Śloka 56
ವಾಕ್ಸೌಷ್ಠವೇಽರ್ಥವಿಜ್ಞಾನೇ ಪ್ರಾಗಲ್ಭ್ಯೇ ಕರ್ಮನೈಪುಣೇ | ತದಭ್ಯಾಸೇ ಚ ಸಿದ್ಧೌ ಚ ಯತೇತಾಧ್ಯಯನಾನ್ತಗಃ ||೫೬||
View original
वाक्सौष्ठवेऽर्थविज्ञाने प्रागल्भ्ये कर्मनैपुणे | तदभ्यासे च सिद्धौ च यतेताध्ययनान्तगः ||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 3
ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇಽಧ್ಯಯನಸಮ್ಪ್ರದಾನೀಯೋ ನಾಮ ತೃತೀಯೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೩||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थानेऽध्ययनसम्प्रदानीयो नाम तृतीयोऽध्यायः ||३||
🔊 Audio coming soon