12. agnikarmavidhyadhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

அதாதோऽக்நிகர்மவிதிமத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧|| யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

க்ஷாராதக்நிர்கரீயாந் க்ரியாஸு வ்யாக்யாதஃ, தத்தக்தாநாஂ ரோகாணாமபுநர்பாவாத்பேஷஜஶஸ்த்ரக்ஷாரைரஸாத்யாநாஂ தத்ஸாத்யத்வாச்ச ||௩||

Adhikarana 3 (4) · Śloka 4

அதேமாநி தஹநோபகரணாநி பவந்தி- தத்யதா- பிப்பல்யஜாஶகத்கோதந்தஶரஶலாகாஜாம்பவௌஷ்டேதரலௌஹாஃ க்ஷௌத்ரகுடஸ்நேஹாஶ்ச | தத்ர, பிப்பல்யஜாஶகத்கோதந்தஶரஶலாகாஸ்த்வக்கதாநாஂ, ஜாம்பவௌஷ்டேதரலௌஹா மாஂஸகதாநாஂ, க்ஷௌத்ரகுடஸ்நேஹாஃ ஸிராஸ்நாயுஸந்த்யஸ்திகதாநாம் ||௪||

Adhikarana 4 (5) · Śloka 5

தத்ராக்நிகர்ம ஸர்வர்துஷு குர்யாதந்யத்ர ஶரத்க்ரீஷ்மாப்யாஂ; தத்ராப்யாத்யயிகேऽக்நிகர்மஸாத்யே வ்யாதௌ தத்ப்ரத்யநீகஂ விதிஂ கத்வா ||௫||

Adhikarana 5 (6) · Śloka 6

ஸர்வவ்யாதிஷ்வதுஷு ச பிச்சிலமந்நஂ புக்தவதஃ; மூடகர்பாஶ்மரீபகந்தரோதரார்ஶோமுகரோகேஷ்வபுக்தவதஃ கர்ம குர்வீத ||௬||

Adhikarana 6 (7) · Śloka 7

தத்ர த்விவிதமக்நிகர்மாஹுரேகே- த்வக்தக்தஂ, மாஂஸதக்தஂ ச; இஹ து ஸிராஸ்நாயுஸந்த்யஸ்திஷ்வபி ந ப்ரதிஷித்தோऽக்நிஃ ||௭||

Adhikarana 7 (8) · Śloka 8

தத்ர, ஶப்தப்ராதுர்பாவோ துர்கந்ததா த்வக்ஸங்கோசஶ்ச த்வக்தக்தே, கபோதவர்ணதாऽல்பஶ்வயதுவேதநா ஶுஷ்கஸங்குசிதவ்ரணதா ச மாஂஸதக்தே; கஷ்ணோந்நதவ்ரணதா ஸ்ராவஸந்நிரோதஶ்ச ஸிராஸ்நாயுதக்தே, ரூக்ஷாருணதா கர்கஶஸ்திரவ்ரணதா ச ஸந்த்யஸ்திதக்தே ||௮||

Adhikarana 8 (9) · Śloka 9

தத்ர ஶிரோரோகாதிமந்தயோர்ப்ரூலலாடஶங்கப்ரதேஶேஷு தஹேத், வர்த்மரோகேஷ்வார்த்ராலக்தகப்ரதிச்சந்நாஂ தஷ்டிஂ கத்வா வர்த்மரோமகூபாந் ||௯||

Adhikarana 9 (10) · Śloka 10

த்வங்மாஂஸஸிராஸ்நாயுஸந்த்யஸ்திஸ்திதேऽத்யுக்ரருஜி வாயாவுச்ச்ரிதகடிநஸுப்தமாஂஸே வ்ரணே க்ரந்த்யர்ஶோऽர்புதபகந்தராபசீஶ்லீபதசர்மகீலதிலகாலகாந்த்ரவத்திஸந்திஸிராச்சேதநாதிஷு நாடீஶோணிதாதிப்ரவத்திஷு சாக்நிகர்ம குர்யாத் ||௧௦||

Adhikarana 10 (11) · Śloka 11

தத்ர வலய-பிந்து-விலேகா-ப்ரதிஸாரணாநீதி தஹநவிஶேஷாஃ ||௧௧||

Adhikarana 11 (12) · Śloka 12

பவதி சாத்ர- ரோகஸ்ய ஸஂஸ்தாநமவேக்ஷ்ய ஸம்யங்நரஸ்ய மர்மாணி பலாபலஂ ச | வ்யாதிஂ ததர்துஂ ச ஸமீக்ஷ்ய ஸம்யக் ததோऽவ்யவஸ்யேத்பிஷகக்நிகர்ம ||௧௨||

Adhikarana 12 (13) · Śloka 13

தத்ர ஸம்யக்தக்தே மதுஸர்பிர்ப்யாமப்யங்கஃ ||௧௩||

Adhikarana 13 (14) · Śloka 14

அதேமாநக்நிநா பரிஹரேத்- பித்தப்ரகதிமந்தஃஶோணிதஂ பிந்நகோஷ்டமநுத்ததஶல்யஂ துர்பலஂ பாலஂ வத்தஂ பீருமநேகவ்ரணபீடிதமஸ்வேத்யாஂஶ்சேதி ||௧௪||

Adhikarana 14 (15) · Śloka 15

அத ஊர்த்வமிதரதாதக்தலக்ஷணஂ வக்ஷ்யாமஃ | தத்ர, ஸ்நிக்தஂ ரூக்ஷஂ வாऽऽ(சா)ஶ்ரித்ய த்ரவ்யமக்நிர்தஹதி; அக்நிஸந்தப்தோ ஹி ஸ்நேஹஃ ஸூக்ஷ்மஸிராநுஸாரித்வாத்த்வகாதீநநுப்ரவிஶ்யாஶு தஹதி; தஸ்மாத் ஸ்நேஹதக்தேऽதிகா ருஜோ பவந்தி ||௧௫||

Adhikarana 15 (16) · Śloka 16

தத்ர ப்லுஷ்டஂ துர்தக்தஂ ஸம்யக்தக்தமதிதக்தஂ சேதி சதுர்விதமக்நிதக்தம் | தத்ர யத்விவர்ணஂ ப்லுஷ்யதேऽதிமாத்ரஂ தத் ப்லுஷ்டஂ; யத்ரோத்திஷ்டந்தி ஸ்போடாஸ்தீவ்ராஶ்சோஷதாஹராகபாகவேதநாஶ்சிராச்சோபஶாம்யந்தி தத்துர்தக்தஂ; ஸம்யக்தக்தமநவகாடஂ தாலவர்ணஂ ஸுஸஂஸ்திதஂ பூர்வலக்ஷணயுக்தஂ ச; அதிதக்தே மாஂஸாவலம்பநஂ காத்ரவிஶ்லேஷஃ ஸிராஸ்நாயுஸந்த்யஸ்திவ்யாபாதநமதிமாத்ரஂ ஜ்வரதாஹபிபாஸாமூர்ச்சாஶ்சோபத்ரவா பவந்தி, வ்ரணஶ்சாஸ்ய சிரேண ரோஹதி, ரூடஶ்ச விவர்ணோ பவதி | ததேதச்சதுர்விதமக்நிதக்தலக்ஷணமாத்மகர்மப்ரஸாதகஂ பவதி ||௧௬||

Adhikarana 16 (17-18) · Śloka 19

பவந்தி சாத்ர- அக்நிநா கோபிதஂ ரக்தஂ பஶஂ ஜந்தோஃ ப்ரகுப்யதி | ததஸ்தேநைவ வேகேந பித்தமஸ்யாப்யுதீர்யதே ||௧௭|| துல்யவீர்யே உபே ஹ்யேதே ரஸதோ த்ரவ்யதஸ்ததா | தேநாஸ்ய வேதநாஸ்தீவ்ராஃ ப்ரகத்யா ச விதஹ்யதே ||௧௮|| ஸ்போடாஃ ஶீக்ரஂ ப்ரஜாயந்தே ஜ்வரஸ்தஷ்ணா ச பாததே |௧௯|

Adhikarana 17 (19-21) · Śloka 21

தக்தஸ்யோபஶமார்தாய சிகித்ஸா ஸம்ப்ரவக்ஷ்யதே ||௧௯|| ப்லுஷ்டஸ்யாக்நிப்ரதபநஂ கார்யமுஷ்ணஂ ததௌஷதம் | ஶரீரே ஸ்விந்நபூயிஷ்டே ஸ்விந்நஂ பவதி ஶோணிதம் ||௨௦|| ப்ரகத்யா ஹ்யுதகஂ ஶீதஂ ஸ்கந்தயத்யதிஶோணிதம் | தஸ்மாத் ஸுகயதி ஹ்யுஷ்ணஂ நநு ஶீதஂ கதஞ்சந ||௨௧||

Adhikarana 18 (22) · Śloka 22

ஶீதாமுஷ்ணாஂ ச துர்தக்தே க்ரியாஂ குர்யாத்பிஷக் புநஃ | கதாலேபநஸேகாஂஸ்து ஶீதாநேவாஸ்ய காரயேத் ||௨௨||

Adhikarana 19 (23-24) · Śloka 24

ஸம்யக்தக்தே துகாக்ஷீரீப்லக்ஷசந்தநகைரிகைஃ | ஸாமதைஃ ஸர்பிஷா ஸ்நிக்தைராலேபஂ காரயேத்பிஷக் ||௨௩|| க்ராம்யாநூபௌதகைஶ்சைநஂ பிஷ்டைர்மாஂஸைஃ ப்ரலேபயேத் | பித்தவித்ரதிவச்சைநஂ ஸந்ததோஷ்மாணமாசரேத் ||௨௪||

Adhikarana 20 (25-26) · Śloka 27

அதிதக்தே விஶீர்ணாநி மாஂஸாந்யுத்தத்ய ஶீதலாம் | க்ரியாஂ குர்யாத்பிஷக் பஶ்சாச்சாலிதண்டுலகண்டநைஃ ||௨௫|| திந்துகீத்வக்கபாலைர்வா கதமிஶ்ரைஃ ப்ரலேபயேத் | வ்ரணஂ குடூசீபத்ரைர்வா சாதயேததவௌதகைஃ ||௨௬|| க்ரியாஂ ச நிகிலாஂ குர்யாத்பிஷக் பித்தவிஸர்பவத் |௨௭|

Adhikarana 21 (27-28) · Śloka 28

மதூச்சிஷ்டஂ ஸமதுகஂ ரோத்ரஂ ஸர்ஜரஸஂ ததா ||௨௭|| மஞ்ஜிஷ்டாஂ சந்தநஂ மூர்வாஂ பிஷ்ட்வா ஸர்பிர்விபாசயேத் | ஸர்வேஷாமக்நிதக்தாநாமேதத்ரோபணமுத்தமம் ||௨௮||

Adhikarana 22 (29) · Śloka 29

ஸ்நேஹதக்தே க்ரியாஂ ரூக்ஷாஂ விஶேஷேணாவசாரயேத் |௨௯|

Adhikarana 23 (29-37) · Śloka 37

அத ஊர்த்வஂ ப்ரவக்ஷ்யாமி தூமோபஹதலக்ஷணம் ||௨௯|| ஶ்வஸிதி க்ஷௌதி சாத்யர்தமப்யாதமதி காஸதே | சக்ஷுஷோஃ பரிதாஹஶ்ச ராகஶ்சைவோபஜாயதே ||௩௦|| ஸதூமகஂ நிஶ்வஸிதி க்ரேயமந்யந்ந வேத்தி ச | ததைவ ச ரஸாந் ஸர்வாந் ஶ்ருதிஶ்சாஸ்யோபஹந்யதே ||௩௧|| தஷ்ணாதாஹஜ்வரயுதஃ ஸீதத்யத ச மூர்ச்சதி | தூமோபஹத இத்யேஷஃ ஶணு தஸ்ய சிகித்ஸிதம் ||௩௨|| ஸர்பிரிக்ஷுரஸஂ த்ராக்ஷாஂ பயோ வா ஶர்கராம்பு வா | மதுராம்லௌ ரஸௌ வாऽபி வமநாய ப்ரதாபயேத் ||௩௩|| வமதஃ கோஷ்டஶுத்திஃ ஸ்யாத்தூமகந்தஶ்ச நஶ்யதி | விதிநாऽநேந ஶாம்யந்தி ஸதநக்ஷவதுஜ்வராஃ ||௩௪|| தாஹமூர்ச்சாதடாத்மாநஶ்வாஸகாஸாஶ்ச தாருணாஃ | மதுரைர்லவணாம்லைஶ்ச கடுகைஃ கவலக்ரஹைஃ ||௩௫|| ஸம்யக்கஹ்ணாதீந்த்ரியார்தாந் மநஶ்சாஸ்ய ப்ரஸீததி | ஶிரோவிரேசநஂ சாஸ்மை தத்யாத்யோகேந ஶாஸ்த்ரவித் ||௩௬|| தஷ்டிர்விஶுத்யதே சாஸ்ய ஶிரோக்ரீவஂ ச தேஹிநஃ | அவிதாஹி லகு ஸ்நிக்தமாஹாரஂ சாஸ்ய கல்பயேத் ||௩௭||

Adhikarana 24 (38-39) · Śloka 39

உஷ்ணவாதாதபைர்தக்தே ஶீதஃ கார்யோ விதிஃ ஸதா | ஶீதவர்ஷாநிலைர்தக்தே ஸ்நிக்தமுஷ்ணஂ ச ஶஸ்யதே ||௩௮|| ததாऽதிதேஜஸா தக்தே ஸித்தர்நாஸ்தி கதஞ்சந | இந்த்ரவஜ்ராக்நிதக்தேऽபி ஜீவதி ப்ரதிகாரயேத் | ஸ்நேஹாப்யங்கபரீஷேகைஃ ப்ரதேஹைஶ்ச ததா பிஷக் ||௩௯||

Adhikarana puShpikA · Śloka 12

இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாநேऽக்நிகர்மவிதிர்நாம த்வாதஶோऽத்யாயஃ ||௧௨||