34. yuktasēnīyādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

અથાતો યુક્તસેનીયમધ્યાયં વ્યાખ્યાસ્યામઃ ||૧|| યથોવાચ ભગવાન્ ધન્વન્તરિઃ ||૨||

Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4

નૃપતેર્યુક્તસેનસ્ય પરાનભિજિગીષતઃ | ભિષજા રક્ષણં કાર્યં યથા તદુપદેક્ષ્યતે ||૩|| વિજિગીષુઃ સહામાત્યૈર્યાત્રાયુક્તઃ પ્રયત્નતઃ | રક્ષિતવ્યો વિશેષેણ વિષાદેવ નરાધિપઃ ||૪||

Adhikarana 3 (5) · Śloka 5

પન્થાનમુદકં છાયાં ભક્તં યવસમિન્ધનમ્ | દૂષયન્ત્યરયસ્તચ્ચ જાનીયાચ્છોધયેત્તથા ||૫||

Adhikarana 4 (6) · Śloka 6

તસ્ય લિઙ્ગં ચિકિત્સા ચ કલ્પસ્થાને પ્રવક્ષ્યતે |૬|

Adhikarana 5 (6) · Śloka 7

એકોત્તરં મૃત્યુશતમથર્વાણઃ પ્રચક્ષતે ||૬|| તત્રૈકઃ કાલસંયુક્તઃ શેષા આગન્તવઃ સ્મૃતાઃ |૭|

Adhikarana 6 (7) · Śloka 8

દોષાગન્તુજમૃત્યુભ્યો રસમન્ત્રવિશારદૌ ||૭|| રક્ષેતાં નૃપતિં નિત્યં યત્તૌ વૈદ્યપુરોહિતૌ |૮|

Adhikarana 7 (8) · Śloka 9

બ્રહ્મા વેદાઙ્ગમષ્ટાઙ્ગમાયુર્વેદમભાષત ||૮|| પુરોહિતમતે તસ્માદ્વર્તેત ભિષગાત્મવાન્ |૯|

Adhikarana 8 (9) · Śloka 10

સઙ્કરઃ સર્વવર્ણાનાં પ્રણાશો ધર્મકર્મણામ્ ||૯|| પ્રજાનામપિ ચોચ્છિત્તિર્નૃપવ્યસનહેતુતઃ |૧૦|

Adhikarana 9 (10-11) · Śloka 12

પુરુષાણાં નૃપાણાં ચ કેવલં તુલ્યમૂર્તિતા ||૧૦|| આજ્ઞા ત્યાગઃ ક્ષમા ધૈર્યં વિક્રમશ્ચાપ્યમાનુષઃ | તસ્માદ્દેવમિવાભીક્ષ્ણં વાઙ્મનઃકર્મભિઃ શુભૈઃ ||૧૧|| ચિન્તયેન્નૃપતિં વૈદ્યઃ શ્રેયાંસીચ્છન્ વિચક્ષણઃ |૧૨|

Adhikarana 10 (12-14) · Śloka 15

સ્કન્ધાવારે ચ મહતિ રાજગેહાદનન્તરમ્ ||૧૨|| ભવેત્સન્નિહિતો વૈદ્યઃ સર્વોપકરણાન્વિતઃ | તત્રસ્થમેનં ધ્વજવદ્યશઃખ્યાતિસમુચ્છ્રિતમ્ ||૧૩|| ઉપસર્પન્ત્યમોહેન વિષશલ્યામયાર્દિતાઃ | સ્વતન્ત્રકુશલોઽન્યેષુ શાસ્ત્રાર્થેષ્વબહિષ્કૃતઃ ||૧૪|| વૈદ્યો ધ્વજ ઇવાભાતિ નૃપતદ્વિદ્યપૂજિતઃ |૧૫|

Adhikarana 11 (15-16) · Śloka 17

વૈદ્યો વ્યાધ્યુપસૃષ્ટશ્ચ ભેષજં પરિચારકઃ ||૧૫|| એતે પાદાશ્ચિકિત્સાયાઃ કર્મસાધનહેતવઃ | ગુણવદ્ભિસ્ત્રિભિઃ પાદૈશ્ચતુર્થો ગુણવાન્ ભિષક્ ||૧૬|| વ્યાધિમલ્પેન કાલેન મહાન્તમપિ સાધયેત્ |૧૭|

Adhikarana 12 (17) · Śloka 18

વૈદ્યહીનાસ્ત્રયઃ પાદા ગુણવન્તોઽપ્યપાર્થકાઃ ||૧૭|| ઉદ્ગાતૃહોતૃબ્રહ્માણો યથાઽધ્વર્યું વિનાઽધ્વરે |૧૮|

Adhikarana 13 (18) · Śloka 19

વૈદ્યસ્તુ ગુણવાનેકસ્તારયેદાતુરાં સદા ||૧૮|| પ્લવં પ્રતિતરૈર્હીનં કર્ણધાર ઇવામ્ભસિ |૧૯|

Adhikarana 14 (19-20) · Śloka 21

તત્ત્વાધિગતશાસ્ત્રાર્થો દૃષ્ટકર્મા સ્વયઙ્કૃતી ||૧૯|| લઘુહસ્તઃ શુચિઃ શૂરઃ સજ્જોપસ્કરભેષજઃ | પ્રત્યુત્પન્નમતિર્ધીમાન્ વ્યવસાયી વિશારદઃ ||૨૦|| સત્યધર્મપરો યશ્ચ સ ભિષક્ પાદ ઉચ્યતે |૨૧|

Adhikarana 15 (21) · Śloka 22

આયુષ્માન્ સત્ત્વવાન્ સાધ્યો દ્રવ્યવાનાત્મવાનપિ ||૨૧|| આસ્તિકો વૈદ્યવાક્યસ્થો વ્યાધિતઃ પાદ ઉચ્યતે |૨૨|

Adhikarana 16 (22-23) · Śloka 23

પ્રશસ્તદેશસમ્ભૂતં પ્રશસ્તેઽહનિ ચોદ્ધૃતમ્ ||૨૨|| યુક્તમાત્રં મનસ્કાન્તં ગન્ધવર્ણરસાન્વિતમ્ | દોષઘ્નમગ્લાનિકરમવિકારિ વિપર્યયે | સમીક્ષ્ય દત્તં કાલે ચ ભેષજં પાદ ઉચ્યતે ||૨૩||

Adhikarana 17 (24) · Śloka 24

સ્નિગ્ધોઽજુગુપ્સુર્બલવાન્ યુક્તો વ્યાધિતરક્ષણે | વૈદ્યવાક્યકૃદશ્રાન્તઃ પાદઃ પરિચરઃ સ્મૃતઃ ||૨૪||

Adhikarana puShpikA · Śloka 34

ઇતિ સુશ્રુતસંહિતાયાં સૂત્રસ્થાને યુક્તસેનીયો નામ ચતુસ્ત્રિંશત્તમોઽધ્યાયઃ ||૩૪||