Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತೋ ಯುಕ್ತಸೇನೀಯಮಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||
View original
अथातो युक्तसेनीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
34. yuktasēnīyādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4
ನೃಪತೇರ್ಯುಕ್ತಸೇನಸ್ಯ ಪರಾನಭಿಜಿಗೀಷತಃ | ಭಿಷಜಾ ರಕ್ಷಣಂ ಕಾರ್ಯಂ ಯಥಾ ತದುಪದೇಕ್ಷ್ಯತೇ ||೩|| ವಿಜಿಗೀಷುಃ ಸಹಾಮಾತ್ಯೈರ್ಯಾತ್ರಾಯುಕ್ತಃ ಪ್ರಯತ್ನತಃ | ರಕ್ಷಿತವ್ಯೋ ವಿಶೇಷೇಣ ವಿಷಾದೇವ ನರಾಧಿಪಃ ||೪||
View original
नृपतेर्युक्तसेनस्य परानभिजिगीषतः | भिषजा रक्षणं कार्यं यथा तदुपदेक्ष्यते ||३|| विजिगीषुः सहामात्यैर्यात्रायुक्तः प्रयत्नतः | रक्षितव्यो विशेषेण विषादेव नराधिपः ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (5) · Śloka 5
ಪನ್ಥಾನಮುದಕಂ ಛಾಯಾಂ ಭಕ್ತಂ ಯವಸಮಿನ್ಧನಮ್ | ದೂಷಯನ್ತ್ಯರಯಸ್ತಚ್ಚ ಜಾನೀಯಾಚ್ಛೋಧಯೇತ್ತಥಾ ||೫||
View original
पन्थानमुदकं छायां भक्तं यवसमिन्धनम् | दूषयन्त्यरयस्तच्च जानीयाच्छोधयेत्तथा ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (6) · Śloka 6
ತಸ್ಯ ಲಿಙ್ಗಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಚ ಕಲ್ಪಸ್ಥಾನೇ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯತೇ |೬|
View original
तस्य लिङ्गं चिकित्सा च कल्पस्थाने प्रवक्ष्यते |६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 7
ಏಕೋತ್ತರಂ ಮೃತ್ಯುಶತಮಥರ್ವಾಣಃ ಪ್ರಚಕ್ಷತೇ ||೬|| ತತ್ರೈಕಃ ಕಾಲಸಂಯುಕ್ತಃ ಶೇಷಾ ಆಗನ್ತವಃ ಸ್ಮೃತಾಃ |೭|
View original
एकोत्तरं मृत्युशतमथर्वाणः प्रचक्षते ||६|| तत्रैकः कालसंयुक्तः शेषा आगन्तवः स्मृताः |७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7) · Śloka 8
ದೋಷಾಗನ್ತುಜಮೃತ್ಯುಭ್ಯೋ ರಸಮನ್ತ್ರವಿಶಾರದೌ ||೭|| ರಕ್ಷೇತಾಂ ನೃಪತಿಂ ನಿತ್ಯಂ ಯತ್ತೌ ವೈದ್ಯಪುರೋಹಿತೌ |೮|
View original
दोषागन्तुजमृत्युभ्यो रसमन्त्रविशारदौ ||७|| रक्षेतां नृपतिं नित्यं यत्तौ वैद्यपुरोहितौ |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (8) · Śloka 9
ಬ್ರಹ್ಮಾ ವೇದಾಙ್ಗಮಷ್ಟಾಙ್ಗಮಾಯುರ್ವೇದಮಭಾಷತ ||೮|| ಪುರೋಹಿತಮತೇ ತಸ್ಮಾದ್ವರ್ತೇತ ಭಿಷಗಾತ್ಮವಾನ್ |೯|
View original
ब्रह्मा वेदाङ्गमष्टाङ्गमायुर्वेदमभाषत ||८|| पुरोहितमते तस्माद्वर्तेत भिषगात्मवान् |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (9) · Śloka 10
ಸಙ್ಕರಃ ಸರ್ವವರ್ಣಾನಾಂ ಪ್ರಣಾಶೋ ಧರ್ಮಕರ್ಮಣಾಮ್ ||೯|| ಪ್ರಜಾನಾಮಪಿ ಚೋಚ್ಛಿತ್ತಿರ್ನೃಪವ್ಯಸನಹೇತುತಃ |೧೦|
View original
सङ्करः सर्ववर्णानां प्रणाशो धर्मकर्मणाम् ||९|| प्रजानामपि चोच्छित्तिर्नृपव्यसनहेतुतः |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (10-11) · Śloka 12
ಪುರುಷಾಣಾಂ ನೃಪಾಣಾಂ ಚ ಕೇವಲಂ ತುಲ್ಯಮೂರ್ತಿತಾ ||೧೦|| ಆಜ್ಞಾ ತ್ಯಾಗಃ ಕ್ಷಮಾ ಧೈರ್ಯಂ ವಿಕ್ರಮಶ್ಚಾಪ್ಯಮಾನುಷಃ | ತಸ್ಮಾದ್ದೇವಮಿವಾಭೀಕ್ಷ್ಣಂ ವಾಙ್ಮನಃಕರ್ಮಭಿಃ ಶುಭೈಃ ||೧೧|| ಚಿನ್ತಯೇನ್ನೃಪತಿಂ ವೈದ್ಯಃ ಶ್ರೇಯಾಂಸೀಚ್ಛನ್ ವಿಚಕ್ಷಣಃ |೧೨|
View original
पुरुषाणां नृपाणां च केवलं तुल्यमूर्तिता ||१०|| आज्ञा त्यागः क्षमा धैर्यं विक्रमश्चाप्यमानुषः | तस्माद्देवमिवाभीक्ष्णं वाङ्मनःकर्मभिः शुभैः ||११|| चिन्तयेन्नृपतिं वैद्यः श्रेयांसीच्छन् विचक्षणः |१२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (12-14) · Śloka 15
ಸ್ಕನ್ಧಾವಾರೇ ಚ ಮಹತಿ ರಾಜಗೇಹಾದನನ್ತರಮ್ ||೧೨|| ಭವೇತ್ಸನ್ನಿಹಿತೋ ವೈದ್ಯಃ ಸರ್ವೋಪಕರಣಾನ್ವಿತಃ | ತತ್ರಸ್ಥಮೇನಂ ಧ್ವಜವದ್ಯಶಃಖ್ಯಾತಿಸಮುಚ್ಛ್ರಿತಮ್ ||೧೩|| ಉಪಸರ್ಪನ್ತ್ಯಮೋಹೇನ ವಿಷಶಲ್ಯಾಮಯಾರ್ದಿತಾಃ | ಸ್ವತನ್ತ್ರಕುಶಲೋಽನ್ಯೇಷು ಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥೇಷ್ವಬಹಿಷ್ಕೃತಃ ||೧೪|| ವೈದ್ಯೋ ಧ್ವಜ ಇವಾಭಾತಿ ನೃಪತದ್ವಿದ್ಯಪೂಜಿತಃ |೧೫|
View original
स्कन्धावारे च महति राजगेहादनन्तरम् ||१२|| भवेत्सन्निहितो वैद्यः सर्वोपकरणान्वितः | तत्रस्थमेनं ध्वजवद्यशःख्यातिसमुच्छ्रितम् ||१३|| उपसर्पन्त्यमोहेन विषशल्यामयार्दिताः | स्वतन्त्रकुशलोऽन्येषु शास्त्रार्थेष्वबहिष्कृतः ||१४|| वैद्यो ध्वज इवाभाति नृपतद्विद्यपूजितः |१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (15-16) · Śloka 17
ವೈದ್ಯೋ ವ್ಯಾಧ್ಯುಪಸೃಷ್ಟಶ್ಚ ಭೇಷಜಂ ಪರಿಚಾರಕಃ ||೧೫|| ಏತೇ ಪಾದಾಶ್ಚಿಕಿತ್ಸಾಯಾಃ ಕರ್ಮಸಾಧನಹೇತವಃ | ಗುಣವದ್ಭಿಸ್ತ್ರಿಭಿಃ ಪಾದೈಶ್ಚತುರ್ಥೋ ಗುಣವಾನ್ ಭಿಷಕ್ ||೧೬|| ವ್ಯಾಧಿಮಲ್ಪೇನ ಕಾಲೇನ ಮಹಾನ್ತಮಪಿ ಸಾಧಯೇತ್ |೧೭|
View original
वैद्यो व्याध्युपसृष्टश्च भेषजं परिचारकः ||१५|| एते पादाश्चिकित्सायाः कर्मसाधनहेतवः | गुणवद्भिस्त्रिभिः पादैश्चतुर्थो गुणवान् भिषक् ||१६|| व्याधिमल्पेन कालेन महान्तमपि साधयेत् |१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (17) · Śloka 18
ವೈದ್ಯಹೀನಾಸ್ತ್ರಯಃ ಪಾದಾ ಗುಣವನ್ತೋಽಪ್ಯಪಾರ್ಥಕಾಃ ||೧೭|| ಉದ್ಗಾತೃಹೋತೃಬ್ರಹ್ಮಾಣೋ ಯಥಾಽಧ್ವರ್ಯುಂ ವಿನಾಽಧ್ವರೇ |೧೮|
View original
वैद्यहीनास्त्रयः पादा गुणवन्तोऽप्यपार्थकाः ||१७|| उद्गातृहोतृब्रह्माणो यथाऽध्वर्युं विनाऽध्वरे |१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (18) · Śloka 19
ವೈದ್ಯಸ್ತು ಗುಣವಾನೇಕಸ್ತಾರಯೇದಾತುರಾಂ ಸದಾ ||೧೮|| ಪ್ಲವಂ ಪ್ರತಿತರೈರ್ಹೀನಂ ಕರ್ಣಧಾರ ಇವಾಮ್ಭಸಿ |೧೯|
View original
वैद्यस्तु गुणवानेकस्तारयेदातुरां सदा ||१८|| प्लवं प्रतितरैर्हीनं कर्णधार इवाम्भसि |१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (19-20) · Śloka 21
ತತ್ತ್ವಾಧಿಗತಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥೋ ದೃಷ್ಟಕರ್ಮಾ ಸ್ವಯಙ್ಕೃತೀ ||೧೯|| ಲಘುಹಸ್ತಃ ಶುಚಿಃ ಶೂರಃ ಸಜ್ಜೋಪಸ್ಕರಭೇಷಜಃ | ಪ್ರತ್ಯುತ್ಪನ್ನಮತಿರ್ಧೀಮಾನ್ ವ್ಯವಸಾಯೀ ವಿಶಾರದಃ ||೨೦|| ಸತ್ಯಧರ್ಮಪರೋ ಯಶ್ಚ ಸ ಭಿಷಕ್ ಪಾದ ಉಚ್ಯತೇ |೨೧|
View original
तत्त्वाधिगतशास्त्रार्थो दृष्टकर्मा स्वयङ्कृती ||१९|| लघुहस्तः शुचिः शूरः सज्जोपस्करभेषजः | प्रत्युत्पन्नमतिर्धीमान् व्यवसायी विशारदः ||२०|| सत्यधर्मपरो यश्च स भिषक् पाद उच्यते |२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (21) · Śloka 22
ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಸತ್ತ್ವವಾನ್ ಸಾಧ್ಯೋ ದ್ರವ್ಯವಾನಾತ್ಮವಾನಪಿ ||೨೧|| ಆಸ್ತಿಕೋ ವೈದ್ಯವಾಕ್ಯಸ್ಥೋ ವ್ಯಾಧಿತಃ ಪಾದ ಉಚ್ಯತೇ |೨೨|
View original
आयुष्मान् सत्त्ववान् साध्यो द्रव्यवानात्मवानपि ||२१|| आस्तिको वैद्यवाक्यस्थो व्याधितः पाद उच्यते |२२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (22-23) · Śloka 23
ಪ್ರಶಸ್ತದೇಶಸಮ್ಭೂತಂ ಪ್ರಶಸ್ತೇಽಹನಿ ಚೋದ್ಧೃತಮ್ ||೨೨|| ಯುಕ್ತಮಾತ್ರಂ ಮನಸ್ಕಾನ್ತಂ ಗನ್ಧವರ್ಣರಸಾನ್ವಿತಮ್ | ದೋಷಘ್ನಮಗ್ಲಾನಿಕರಮವಿಕಾರಿ ವಿಪರ್ಯಯೇ | ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ದತ್ತಂ ಕಾಲೇ ಚ ಭೇಷಜಂ ಪಾದ ಉಚ್ಯತೇ ||೨೩||
View original
प्रशस्तदेशसम्भूतं प्रशस्तेऽहनि चोद्धृतम् ||२२|| युक्तमात्रं मनस्कान्तं गन्धवर्णरसान्वितम् | दोषघ्नमग्लानिकरमविकारि विपर्यये | समीक्ष्य दत्तं काले च भेषजं पाद उच्यते ||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (24) · Śloka 24
ಸ್ನಿಗ್ಧೋಽಜುಗುಪ್ಸುರ್ಬಲವಾನ್ ಯುಕ್ತೋ ವ್ಯಾಧಿತರಕ್ಷಣೇ | ವೈದ್ಯವಾಕ್ಯಕೃದಶ್ರಾನ್ತಃ ಪಾದಃ ಪರಿಚರಃ ಸ್ಮೃತಃ ||೨೪||
View original
स्निग्धोऽजुगुप्सुर्बलवान् युक्तो व्याधितरक्षणे | वैद्यवाक्यकृदश्रान्तः पादः परिचरः स्मृतः ||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 34
ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇ ಯುಕ್ತಸೇನೀಯೋ ನಾಮ ಚತುಸ್ತ್ರಿಂಶತ್ತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೩೪||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने युक्तसेनीयो नाम चतुस्त्रिंशत्तमोऽध्यायः ||३४||
🔊 Audio coming soon