36. bhūmipravibhāgavijñānīyādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

ಅಥಾತೋ ಭೂಮಿಪ್ರವಿಭಾಗೀಯಮಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

ಶ್ವಭ್ರಶರ್ಕರಾಶ್ಮವಿಷಮವಲ್ಮೀಕಶ್ಮಶಾನಾಘಾತನದೇವತಾಯತನಸಿಕತಾಭಿರನುಪಹತಾಮನೂಷರಾಮಭಙ್ಗುರಾಮದೂರೋದಕಾಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಾಂ ಪ್ರರೋಹವತೀಂ ಮೃದ್ವೀಂ ಸ್ಥಿರಾಂ ಸಮಾಂ ಕೃಷ್ಣಾಂ ಗೌರೀಂ ಲೋಹಿತಾಂ ವಾ ಭೂಮಿಮೌಷಧಗ್ರಹಣಾಯ ಪರೀಕ್ಷೇತ | ತಸ್ಯಾಂ ಜಾತಮಪಿ ಕೃಮಿವಿಷಶಸ್ತ್ರಾತಪಪವನದಹನತೋಯಸಮ್ಬಾಧಮಾರ್ಗೈರನುಪಹತಮೇಕರಸಂ ಪುಷ್ಟಂ ಪೃಥ್ವವಗಾಢಮೂಲಮುದೀಚ್ಯಾಂ ಚೌಷಧಮಾದದೀತೇತ್ಯೇಷ ಭೂಮಿಪರೀಕ್ಷಾವಿಶೇಷಃ ಸಾಮಾನ್ಯಃ ||೩||

Adhikarana 3 (4) · Śloka 4

ವಿಶೇಷತಸ್ತು ತತ್ರ, ಅಶ್ಮವತೀ ಸ್ಥಿರಾ ಗುರ್ವೀ ಶ್ಯಾಮಾ ಕೃಷ್ಣಾ ವಾ ಸ್ಥೂಲವೃಕ್ಷಶಸ್ಯಪ್ರಾಯಾ ಸ್ವಗುಣಭೂಯಿಷ್ಠಾ; ಸ್ನಿಗ್ಧಾ ಶೀತಲಾಽಽಸನ್ನೋದಕಾ ಸ್ನಿಗ್ಧಶಸ್ಯತೃಣಕೋಮಲವೃಕ್ಷಪ್ರಾಯಾ ಶುಕ್ಲಾಽಮ್ಬುಗುಣಭೂಯಿಷ್ಠಾ; ನಾನಾವರ್ಣಾ ಲಘ್ವಶ್ಮವತೀ ಪ್ರವಿರಲಾಲ್ಪಪಾಣ್ಡುವೃಕ್ಷಪ್ರರೋಹಾಽಗ್ನಿಗುಣಭೂಯಿಷ್ಠಾ; ರೂಕ್ಷಾ ಭಸ್ಮರಾಸಭವರ್ಣಾ ತನುವೃಕ್ಷಾಲ್ಪರಸಕೋಟರವೃಕ್ಷಪ್ರಾಯಾಽನಿಲಗುಣಭೂಯಿಷ್ಠಾ; ಮೃದ್ವೀ ಸಮಾ ಶ್ವಭ್ರವತ್ಯವ್ಯಕ್ತರಸಜಲಾ ಸರ್ವತೋಽಸಾರವೃಕ್ಷಾ ಮಹಾಪರ್ವತವೃಕ್ಷಪ್ರಾಯಾ ಶ್ಯಾಮಾ ಚಾಕಾಶಗುಣಭೂಯಿಷ್ಠಾ ||೪||

Adhikarana 4 (5) · Śloka 5

ಅತ್ರ ಕೇಚಿದಾಹುರಾಚಾರ್ಯಾಃ- ಪ್ರಾವೃಡ್ವರ್ಷಾಶರದ್ಧೇಮನ್ತವಸನ್ತಗ್ರೀಷ್ಮೇಷು ಯಥಾಸಙ್ಖ್ಯಂ ಮೂಲಪತ್ರತ್ವಕ್ಕ್ಷೀರಸಾರಫಲಾನ್ಯಾದದೀತೇತಿ; ತತ್ತು ನ ಸಮ್ಯಕ್, ಸೌಮ್ಯಾಗ್ನೇಯತ್ವಾಜ್ಜಗತಃ | ಸೌಮ್ಯಾನ್ಯೌಷಧಾನಿ ಸೌಮ್ಯೇಷ್ವೃತುಷ್ವಾದದೀತ, ಆಗ್ನೇಯಾನ್ಯಾಗ್ನೇಯೇಷು; ಏವಮವ್ಯಾಪನ್ನಗುಣಾನಿ ಭವನ್ತಿ | ಸೌಮ್ಯಾನ್ಯೌಷಧ್ಮನಿ ಸೌಮ್ಯೇಷ್ವೃತುಷು ಗೃಹೀತಾನಿ ಸೋಮಗುಣಭೂಯಿಷ್ಠಾಯಾಂ ಭೂಮೌ ಜಾತಾನ್ಯತಿಮಧುರಸ್ನಿಗ್ಧಶೀತಾನಿ ಜಾಯನ್ತೇ | ಏತೇನ ಶೇಷಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಮ್ ||೫||

Adhikarana 5 (6) · Śloka 6

ತತ್ರ ಪೃಥಿವ್ಯಮ್ಬುಗುಣಭೂಯಿಷ್ಠಾಯಾಂ ಭೂಮೌ ಜಾತಾನಿ ವಿರೇಚನದ್ರವ್ಯಾಣ್ಯಾದದೀತ , ಅಗ್ನ್ಯಾಕಾಶಮಾರುತಗುಣಭೂಯಿಷ್ಠಾಯಾಂ ವಮನದ್ರವ್ಯಾಣಿ, ಉಭಯಗುಣಭೂಯಿಷ್ಠಾಯಾಮುಭಯತೋಭಾಗಾನಿ, ಆಕಾಶಗುಣಭೂಯಿಷ್ಠಾಯಾಂ ಸಂಶಮನಾನಿ, ಏವಂ ಬಲವತ್ತರಾಣಿ ಭವನ್ತಿ ||೬||

Adhikarana 6 (7-9) · Śloka 9

ಸರ್ವಾಣ್ಯೇವ ಚಾಭಿನವಾನಿ, ಅನ್ಯತ್ರ ಮಧುಘೃತಗುಡಪಿಪ್ಪಲೀವಿಡಙ್ಗೇಭ್ಯಃ ||೭|| ವಿಡಙ್ಗಂ ಪಿಪ್ಪಲೀ ಕ್ಷೌದ್ರಂ ಸರ್ಪಿಶ್ಚಾಪ್ಯನವಂ ಹಿತಮ್ | ಶೇಷಮನ್ಯತ್ವಭಿನವಂ ಗೃಹ್ಣೀಯಾದ್ದೋಷವರ್ಜಿತಮ್ ||೮|| (ಸರ್ವಾಣ್ಯೇವ ಸಕ್ಷೀರಾಣಿ ವೀರ್ಯವನ್ತಿ;) ತೇಷಾಮಸಮ್ಪತ್ತಾವತಿಕ್ರಾನ್ತಸಂವತ್ಸರಾಣ್ಯಾದದೀತೇತಿ ||೯||

Adhikarana 7 (10) · Śloka 10

ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರ- ಗೋಪಾಲಾಸ್ತಾಪಸಾ ವ್ಯಾಧಾ ಯೇ ಚಾನ್ಯೇ ವನಚಾರಿಣಃ | ಮೂಲಾಹಾರಾಶ್ಚ ಯೇ ತೇಭ್ಯೋ ಭೇಷಜವ್ಯಕ್ತಿರಿಷ್ಯತೇ ||೧೦||

Adhikarana 8 (11) · Śloka 11

ಸರ್ವಾವಯವಸಾಧ್ಯೇಷು ಪಲಾಶಲವಣಾದಿಷು | ವ್ಯವಸ್ಥಿತೋ ನ ಕಾಲೋಽಸ್ತಿ ತತ್ರ ಸರ್ವೋ ವಿಧೀಯತೇ ||೧೧||

Adhikarana 9 (12) · Śloka 12

ಗನ್ಧವರ್ಣರಸೋಪೇತಾ ಷಡ್ವಿಧಾ ಭೂಮಿರಿಷ್ಯತೇ | ತಸ್ಮಾದ್ಭೂಮಿಸ್ವಭಾವೇನ ಬೀಜಿನಃ ಷಡ್ರಸಾಯುತಾಃ ||೧೨||

Adhikarana 10 (13) · Śloka 13

ಅವ್ಯಕ್ತಃ ಕಿಲ ತೋಯಸ್ಯ ರಸೋ ನಿಶ್ಚಯನಿಶ್ಚಿತಃ | ರಸಃ ಸ ಏವ ಚಾವ್ಯಕ್ತೋ ವ್ಯಕ್ತೋ ಭೂಮಿರಸಾದ್ಭವೇತ್ ||೧೩||

Adhikarana 11 (14) · Śloka 14

ಸರ್ವಲಕ್ಷಣಸಮ್ಪನ್ನಾ ಭೂಮಿಃ ಸಾಧಾರಣಾ ಸ್ಮೃತಾ | ದ್ರವ್ಯಾಣಿ ಯತ್ರ ತತ್ರೈವ ತದ್ಗುಣಾನಿ ವಿಶೇಷತಃ ||೧೪||

Adhikarana 12 (15) · Śloka 15

ವಿಗನ್ಧೇನಾಪರಾಮೃಷ್ಟಮವಿಪನ್ನಂ ರಸಾದಿಭಿಃ | ನವಂ ದ್ರವ್ಯಂ ಪುರಾಣಂ ವಾ ಗ್ರಾಹ್ಯಮೇವಂ ವಿನಿರ್ದಿಶೇತ್ ||೧೫||

Adhikarana 13 (16) · Śloka 16

ಜಙ್ಗಮಾನಾಂ ವಯಃಸ್ಥಾನಾಂ ರಕ್ತರೋಮನಖಾದಿಕಮ್ | ಕ್ಷೀರಮೂತ್ರಪುರೀಷಾಣಿ ಜೀರ್ಣಾಹಾರೇಷು ಸಂಹರೇತ್ ||೧೬||

Adhikarana 14 (17) · Śloka 17

ಪ್ಲೋತಮೃದ್ಭಾಣ್ಡಫಲಕಶಙ್ಕುವಿನ್ಯಸ್ತಭೇಷಜಮ್ | ಪ್ರಶಸ್ತಾಯಾಂ ದಿಶಿ ಶುಚೌ ಭೇಷಜಾಗಾರಮಿಷ್ಯತೇ ||೧೭||

Adhikarana puShpikA · Śloka 36

ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇ ಭೂಮಿಪ್ರವಿಭಾಗೀಯೋ ನಾಮ ಷಟ್ತ್ರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೩೬||