Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
અથાતઃ પઞ્ચેન્દ્રિયાર્થવિપ્રતિપત્તિમધ્યાયં વ્યાખ્યાસ્યામઃ ||૧|| યથોવાચ ભગવાન્ ધન્વન્તરિઃ ||૨||
अथातः पञ्चेन्द्रियार्थविप्रतिपत्तिमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
શરીરશીલયોર્યસ્ય પ્રકૃતેર્વિકૃતિર્ભવેત્ | તત્ત્વરિષ્ટં સમાસેન, વ્યાસતસ્તુ નિબોધ મે ||૩||
शरीरशीलयोर्यस्य प्रकृतेर्विकृतिर्भवेत् | तत्त्वरिष्टं समासेन, व्यासतस्तु निबोध मे ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4-6) · Śloka 6
શૃણોતિ વિવિધાઞ્ શબ્દાન્ યો દિવ્યાનામભાવતઃ | સમુદ્રપુરમેઘાનામસમ્પત્તૌ ચ નિઃસ્વનાન્ ||૪|| તાન્ સ્વનાન્નાવગૃહ્ણાતિ મન્યતે ચાન્યશબ્દવત્ | ગ્રામ્યારણ્યસ્વનાંશ્ચાપિ વિપરીતાઞ્ શૃણોતિ ચ ||૫|| દ્વિષચ્છબ્દેષુ રમતે સુહૃચ્છબ્દેષુ કુપ્યતિ | ન શૃણોતિ ચ યોઽકસ્માત્તં બ્રુવન્તિ ગતાયુષમ્ ||૬||
शृणोति विविधाञ् शब्दान् यो दिव्यानामभावतः | समुद्रपुरमेघानामसम्पत्तौ च निःस्वनान् ||४|| तान् स्वनान्नावगृह्णाति मन्यते चान्यशब्दवत् | ग्राम्यारण्यस्वनांश्चापि विपरीताञ् शृणोति च ||५|| द्विषच्छब्देषु रमते सुहृच्छब्देषु कुप्यति | न शृणोति च योऽकस्मात्तं ब्रुवन्ति गतायुषम् ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (7-8) · Śloka 8
યસ્તૂષ્ણમિવ ગૃહ્ણાતિ શીતમુષ્ણં ચ શીતવત્ | સઞ્જાતશીતપિડકો યશ્ચ દાહેન પીડ્યતે ||૭|| ઉષ્ણગાત્રોઽતિમાત્રં ચ યઃ શીતેન પ્રવેપતે | પ્રહારાન્નાભિજાનાતિ યોઽઙ્ગચ્છેદમથાપિ વા ||૮||
यस्तूष्णमिव गृह्णाति शीतमुष्णं च शीतवत् | सञ्जातशीतपिडको यश्च दाहेन पीड्यते ||७|| उष्णगात्रोऽतिमात्रं च यः शीतेन प्रवेपते | प्रहारान्नाभिजानाति योऽङ्गच्छेदमथापि वा ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (9) · Śloka 9
પાંશુનેવાવકીર્ણાનિ યશ્ચ ગાત્રાણિ મન્યતે | વર્ણાન્યતા વા રાજ્યો વા યસ્ય ગાત્રે ભવન્તિ હિ ||૯||
पांशुनेवावकीर्णानि यश्च गात्राणि मन्यते | वर्णान्यता वा राज्यो वा यस्य गात्रे भवन्ति हि ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (10) · Śloka 10
સ્નાતાનુલિપ્તં યં ચાપિ ભજન્તે નીલમક્ષિકાઃ |૧૦|
स्नातानुलिप्तं यं चापि भजन्ते नीलमक्षिकाः |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (10) · Śloka 10
સુગન્ધિર્વાઽતિ યોઽકસ્માત્તં બ્રુવન્તિ ગતાયુષમ્ ||૧૦||
सुगन्धिर्वाऽति योऽकस्मात्तं ब्रुवन्ति गतायुषम् ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (11-12) · Śloka 12
વિપરીતેન ગૃહ્ણાતિ રસાન્ યશ્ચોપયોજિતાન્ | ઉપયુક્તાઃ ક્રમાદ્યસ્ય રસા દોષાભિવૃદ્ધયે ||૧૧|| યસ્ય દોષાગ્નિસામ્યં ચ કુર્યુર્મિથ્યોપયોજિતાઃ | યો વા રસાન્ન સંવેત્તિ ગતાસું તં પ્રચક્ષતે ||૧૨||
विपरीतेन गृह्णाति रसान् यश्चोपयोजितान् | उपयुक्ताः क्रमाद्यस्य रसा दोषाभिवृद्धये ||११|| यस्य दोषाग्निसाम्यं च कुर्युर्मिथ्योपयोजिताः | यो वा रसान्न संवेत्ति गतासुं तं प्रचक्षते ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (13) · Śloka 14
સુગન્ધં વેત્તિ દુર્ગન્ધં દુર્ગન્ધસ્ય સુગન્ધિતામ્ | ગૃહ્ણીતે વાઽન્યથા ગન્ધં શાન્તે દીપે ચ નીરુજઃ ||૧૩|| યો વા ગન્ધં ન જાનાતિ ગતાસું તં વિનિર્દિશેત્ |૧૪|
सुगन्धं वेत्ति दुर्गन्धं दुर्गन्धस्य सुगन्धिताम् | गृह्णीते वाऽन्यथा गन्धं शान्ते दीपे च नीरुजः ||१३|| यो वा गन्धं न जानाति गतासुं तं विनिर्दिशेत् |१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (14) · Śloka 15
દ્વન્દ્વાન્યુષ્ણહિમાદીનિ કાલાવસ્થા દિશસ્તથા ||૧૪|| વિપરીતેન ગૃહ્ણાતિ ભાવાનન્યાંશ્ચ યો નરઃ |૧૫|
द्वन्द्वान्युष्णहिमादीनि कालावस्था दिशस्तथा ||१४|| विपरीतेन गृह्णाति भावानन्यांश्च यो नरः |१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (15-23) · Śloka 23
દિવા જ્યોતીંષિ યશ્ચાપિ જ્વલિતાનીવ પશ્યતિ ||૧૫|| રાત્રૌ સૂર્યં જ્વલન્તં વા દિવા વા ચન્દ્રવર્ચસમ્ | અમેઘોપપ્લવે યશ્ચ શક્રચાપતડિદ્ગુણાન્ ||૧૬|| તડિત્ત્વતોઽસિતાન્ યો વા નિર્મલે ગગને ઘનાન્ | વિમાનયાનપ્રાસાદૈર્યશ્ચ સઙ્કુલમમ્બરમ્ ||૧૭|| યશ્ચાનિલં મૂર્તિમન્તમન્તરિક્ષં ચ પશ્યતિ | ધૂમનીહારવાસોભિરાવૃતામિવ મેદિનીમ્ ||૧૮|| પ્રદીપ્તમિવ લોકં ચ યો વા પ્લુતમિવામ્ભસા | ભૂમિમષ્ટાપદાકારાં લેખાભિર્યશ્ચ પશ્યતિ ||૧૯|| ન પશ્યતિ સનક્ષત્રાં યશ્ચ દેવીમરુન્ધતીમ્ | ધ્રુવમાકાશગઙ્ગાં વા તં વદન્તિ ગતાયુષમ્ ||૨૦|| જ્યોત્સ્નાદર્શોષ્ણતોયેષુ છાયાં યશ્ચ ન પશ્યતિ | પશ્યત્યેકાઙ્ગહીનાં વા વિકૃતાં વાઽન્યસત્ત્વજામ્ ||૨૧|| શ્વકાકકઙ્કગૃધ્રાણાં પ્રેતાનાં યક્ષરક્ષસામ્ | પિશાચોરગનાગાનાં ભૂતાનાં વિકૃતામપિ ||૨૨|| યો વા મયૂરકણ્ઠાભં વિધૂમં વહ્નિમીક્ષતે | આતુરસ્ય ભવેન્મૃત્યુઃ સ્વસ્થો વ્યાધિમવાપ્નુયાત્ ||૨૩||
दिवा ज्योतींषि यश्चापि ज्वलितानीव पश्यति ||१५|| रात्रौ सूर्यं ज्वलन्तं वा दिवा वा चन्द्रवर्चसम् | अमेघोपप्लवे यश्च शक्रचापतडिद्गुणान् ||१६|| तडित्त्वतोऽसितान् यो वा निर्मले गगने घनान् | विमानयानप्रासादैर्यश्च सङ्कुलमम्बरम् ||१७|| यश्चानिलं मूर्तिमन्तमन्तरिक्षं च पश्यति | धूमनीहारवासोभिरावृतामिव मेदिनीम् ||१८|| प्रदीप्तमिव लोकं च यो वा प्लुतमिवाम्भसा | भूमिमष्टापदाकारां लेखाभिर्यश्च पश्यति ||१९|| न पश्यति सनक्षत्रां यश्च देवीमरुन्धतीम् | ध्रुवमाकाशगङ्गां वा तं वदन्ति गतायुषम् ||२०|| ज्योत्स्नादर्शोष्णतोयेषु छायां यश्च न पश्यति | पश्यत्येकाङ्गहीनां वा विकृतां वाऽन्यसत्त्वजाम् ||२१|| श्वकाककङ्कगृध्राणां प्रेतानां यक्षरक्षसाम् | पिशाचोरगनागानां भूतानां विकृतामपि ||२२|| यो वा मयूरकण्ठाभं विधूमं वह्निमीक्षते | आतुरस्य भवेन्मृत्युः स्वस्थो व्याधिमवाप्नुयात् ||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 30
ઇતિ સુશ્રુતસંહિતાયાં સૂત્રસ્થાને પઞ્ચેન્દ્રિયાર્થવિપ્રતિપત્તિર્નામ ત્રિંશોઽધ્યાયઃ ||૩૦||
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने पञ्चेन्द्रियार्थविप्रतिपत्तिर्नाम त्रिंशोऽध्यायः ||३०||
🔊 Audio coming soon