Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
అథాతః పంచేంద్రియార్థవిప్రతిపత్తిమధ్యాయం వ్యాఖ్యాస్యామః ||1|| యథోవాచ భగవాన్ ధన్వంతరిః ||2||
View original
अथातः पञ्चेन्द्रियार्थविप्रतिपत्तिमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
30. pañcēndriyārthavipratipattyadhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
శరీరశీలయోర్యస్య ప్రకృతేర్వికృతిర్భవేత్ | తత్త్వరిష్టం సమాసేన, వ్యాసతస్తు నిబోధ మే ||3||
View original
शरीरशीलयोर्यस्य प्रकृतेर्विकृतिर्भवेत् | तत्त्वरिष्टं समासेन, व्यासतस्तु निबोध मे ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4-6) · Śloka 6
శృణోతి వివిధాఞ్ శబ్దాన్ యో దివ్యానామభావతః | సముద్రపురమేఘానామసంపత్తౌ చ నిఃస్వనాన్ ||4|| తాన్ స్వనాన్నావగృహ్ణాతి మన్యతే చాన్యశబ్దవత్ | గ్రామ్యారణ్యస్వనాంశ్చాపి విపరీతాఞ్ శృణోతి చ ||5|| ద్విషచ్ఛబ్దేషు రమతే సుహృచ్ఛబ్దేషు కుప్యతి | న శృణోతి చ యోఽకస్మాత్తం బ్రువంతి గతాయుషం ||6||
View original
शृणोति विविधाञ् शब्दान् यो दिव्यानामभावतः | समुद्रपुरमेघानामसम्पत्तौ च निःस्वनान् ||४|| तान् स्वनान्नावगृह्णाति मन्यते चान्यशब्दवत् | ग्राम्यारण्यस्वनांश्चापि विपरीताञ् शृणोति च ||५|| द्विषच्छब्देषु रमते सुहृच्छब्देषु कुप्यति | न शृणोति च योऽकस्मात्तं ब्रुवन्ति गतायुषम् ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (7-8) · Śloka 8
యస్తూష్ణమివ గృహ్ణాతి శీతముష్ణం చ శీతవత్ | సంజాతశీతపిడకో యశ్చ దాహేన పీడ్యతే ||7|| ఉష్ణగాత్రోఽతిమాత్రం చ యః శీతేన ప్రవేపతే | ప్రహారాన్నాభిజానాతి యోఽంగచ్ఛేదమథాపి వా ||8||
View original
यस्तूष्णमिव गृह्णाति शीतमुष्णं च शीतवत् | सञ्जातशीतपिडको यश्च दाहेन पीड्यते ||७|| उष्णगात्रोऽतिमात्रं च यः शीतेन प्रवेपते | प्रहारान्नाभिजानाति योऽङ्गच्छेदमथापि वा ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (9) · Śloka 9
పాంశునేవావకీర్ణాని యశ్చ గాత్రాణి మన్యతే | వర్ణాన్యతా వా రాజ్యో వా యస్య గాత్రే భవంతి హి ||9||
View original
पांशुनेवावकीर्णानि यश्च गात्राणि मन्यते | वर्णान्यता वा राज्यो वा यस्य गात्रे भवन्ति हि ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (10) · Śloka 10
స్నాతానులిప్తం యం చాపి భజంతే నీలమక్షికాః |10|
View original
स्नातानुलिप्तं यं चापि भजन्ते नीलमक्षिकाः |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (10) · Śloka 10
సుగంధిర్వాఽతి యోఽకస్మాత్తం బ్రువంతి గతాయుషం ||10||
View original
सुगन्धिर्वाऽति योऽकस्मात्तं ब्रुवन्ति गतायुषम् ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (11-12) · Śloka 12
విపరీతేన గృహ్ణాతి రసాన్ యశ్చోపయోజితాన్ | ఉపయుక్తాః క్రమాద్యస్య రసా దోషాభివృద్ధయే ||11|| యస్య దోషాగ్నిసామ్యం చ కుర్యుర్మిథ్యోపయోజితాః | యో వా రసాన్న సంవేత్తి గతాసుం తం ప్రచక్షతే ||12||
View original
विपरीतेन गृह्णाति रसान् यश्चोपयोजितान् | उपयुक्ताः क्रमाद्यस्य रसा दोषाभिवृद्धये ||११|| यस्य दोषाग्निसाम्यं च कुर्युर्मिथ्योपयोजिताः | यो वा रसान्न संवेत्ति गतासुं तं प्रचक्षते ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (13) · Śloka 14
సుగంధం వేత్తి దుర్గంధం దుర్గంధస్య సుగంధితాం | గృహ్ణీతే వాఽన్యథా గంధం శాంతే దీపే చ నీరుజః ||13|| యో వా గంధం న జానాతి గతాసుం తం వినిర్దిశేత్ |14|
View original
सुगन्धं वेत्ति दुर्गन्धं दुर्गन्धस्य सुगन्धिताम् | गृह्णीते वाऽन्यथा गन्धं शान्ते दीपे च नीरुजः ||१३|| यो वा गन्धं न जानाति गतासुं तं विनिर्दिशेत् |१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (14) · Śloka 15
ద్వంద్వాన్యుష్ణహిమాదీని కాలావస్థా దిశస్తథా ||14|| విపరీతేన గృహ్ణాతి భావానన్యాంశ్చ యో నరః |15|
View original
द्वन्द्वान्युष्णहिमादीनि कालावस्था दिशस्तथा ||१४|| विपरीतेन गृह्णाति भावानन्यांश्च यो नरः |१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (15-23) · Śloka 23
దివా జ్యోతీంషి యశ్చాపి జ్వలితానీవ పశ్యతి ||15|| రాత్రౌ సూర్యం జ్వలంతం వా దివా వా చంద్రవర్చసం | అమేఘోపప్లవే యశ్చ శక్రచాపతడిద్గుణాన్ ||16|| తడిత్త్వతోఽసితాన్ యో వా నిర్మలే గగనే ఘనాన్ | విమానయానప్రాసాదైర్యశ్చ సంకులమంబరం ||17|| యశ్చానిలం మూర్తిమంతమంతరిక్షం చ పశ్యతి | ధూమనీహారవాసోభిరావృతామివ మేదినీం ||18|| ప్రదీప్తమివ లోకం చ యో వా ప్లుతమివాంభసా | భూమిమష్టాపదాకారాం లేఖాభిర్యశ్చ పశ్యతి ||19|| న పశ్యతి సనక్షత్రాం యశ్చ దేవీమరుంధతీం | ధ్రువమాకాశగంగాం వా తం వదంతి గతాయుషం ||20|| జ్యోత్స్నాదర్శోష్ణతోయేషు ఛాయాం యశ్చ న పశ్యతి | పశ్యత్యేకాంగహీనాం వా వికృతాం వాఽన్యసత్త్వజాం ||21|| శ్వకాకకంకగృధ్రాణాం ప్రేతానాం యక్షరక్షసాం | పిశాచోరగనాగానాం భూతానాం వికృతామపి ||22|| యో వా మయూరకంఠాభం విధూమం వహ్నిమీక్షతే | ఆతురస్య భవేన్మృత్యుః స్వస్థో వ్యాధిమవాప్నుయాత్ ||23||
View original
दिवा ज्योतींषि यश्चापि ज्वलितानीव पश्यति ||१५|| रात्रौ सूर्यं ज्वलन्तं वा दिवा वा चन्द्रवर्चसम् | अमेघोपप्लवे यश्च शक्रचापतडिद्गुणान् ||१६|| तडित्त्वतोऽसितान् यो वा निर्मले गगने घनान् | विमानयानप्रासादैर्यश्च सङ्कुलमम्बरम् ||१७|| यश्चानिलं मूर्तिमन्तमन्तरिक्षं च पश्यति | धूमनीहारवासोभिरावृतामिव मेदिनीम् ||१८|| प्रदीप्तमिव लोकं च यो वा प्लुतमिवाम्भसा | भूमिमष्टापदाकारां लेखाभिर्यश्च पश्यति ||१९|| न पश्यति सनक्षत्रां यश्च देवीमरुन्धतीम् | ध्रुवमाकाशगङ्गां वा तं वदन्ति गतायुषम् ||२०|| ज्योत्स्नादर्शोष्णतोयेषु छायां यश्च न पश्यति | पश्यत्येकाङ्गहीनां वा विकृतां वाऽन्यसत्त्वजाम् ||२१|| श्वकाककङ्कगृध्राणां प्रेतानां यक्षरक्षसाम् | पिशाचोरगनागानां भूतानां विकृतामपि ||२२|| यो वा मयूरकण्ठाभं विधूमं वह्निमीक्षते | आतुरस्य भवेन्मृत्युः स्वस्थो व्याधिमवाप्नुयात् ||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 30
ఇతి సుశ్రుతసంహితాయాం సూత్రస్థానే పంచేంద్రియార్థవిప్రతిపత్తిర్నామ త్రింశోఽధ్యాయః ||30||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने पञ्चेन्द्रियार्थविप्रतिपत्तिर्नाम त्रिंशोऽध्यायः ||३०||
🔊 Audio coming soon