Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತಃ ಪಞ್ಚೇನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥವಿಪ್ರತಿಪತ್ತಿಮಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||
अथातः पञ्चेन्द्रियार्थविप्रतिपत्तिमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ಶರೀರಶೀಲಯೋರ್ಯಸ್ಯ ಪ್ರಕೃತೇರ್ವಿಕೃತಿರ್ಭವೇತ್ | ತತ್ತ್ವರಿಷ್ಟಂ ಸಮಾಸೇನ, ವ್ಯಾಸತಸ್ತು ನಿಬೋಧ ಮೇ ||೩||
शरीरशीलयोर्यस्य प्रकृतेर्विकृतिर्भवेत् | तत्त्वरिष्टं समासेन, व्यासतस्तु निबोध मे ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4-6) · Śloka 6
ಶೃಣೋತಿ ವಿವಿಧಾಞ್ ಶಬ್ದಾನ್ ಯೋ ದಿವ್ಯಾನಾಮಭಾವತಃ | ಸಮುದ್ರಪುರಮೇಘಾನಾಮಸಮ್ಪತ್ತೌ ಚ ನಿಃಸ್ವನಾನ್ ||೪|| ತಾನ್ ಸ್ವನಾನ್ನಾವಗೃಹ್ಣಾತಿ ಮನ್ಯತೇ ಚಾನ್ಯಶಬ್ದವತ್ | ಗ್ರಾಮ್ಯಾರಣ್ಯಸ್ವನಾಂಶ್ಚಾಪಿ ವಿಪರೀತಾಞ್ ಶೃಣೋತಿ ಚ ||೫|| ದ್ವಿಷಚ್ಛಬ್ದೇಷು ರಮತೇ ಸುಹೃಚ್ಛಬ್ದೇಷು ಕುಪ್ಯತಿ | ನ ಶೃಣೋತಿ ಚ ಯೋಽಕಸ್ಮಾತ್ತಂ ಬ್ರುವನ್ತಿ ಗತಾಯುಷಮ್ ||೬||
शृणोति विविधाञ् शब्दान् यो दिव्यानामभावतः | समुद्रपुरमेघानामसम्पत्तौ च निःस्वनान् ||४|| तान् स्वनान्नावगृह्णाति मन्यते चान्यशब्दवत् | ग्राम्यारण्यस्वनांश्चापि विपरीताञ् शृणोति च ||५|| द्विषच्छब्देषु रमते सुहृच्छब्देषु कुप्यति | न शृणोति च योऽकस्मात्तं ब्रुवन्ति गतायुषम् ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (7-8) · Śloka 8
ಯಸ್ತೂಷ್ಣಮಿವ ಗೃಹ್ಣಾತಿ ಶೀತಮುಷ್ಣಂ ಚ ಶೀತವತ್ | ಸಞ್ಜಾತಶೀತಪಿಡಕೋ ಯಶ್ಚ ದಾಹೇನ ಪೀಡ್ಯತೇ ||೭|| ಉಷ್ಣಗಾತ್ರೋಽತಿಮಾತ್ರಂ ಚ ಯಃ ಶೀತೇನ ಪ್ರವೇಪತೇ | ಪ್ರಹಾರಾನ್ನಾಭಿಜಾನಾತಿ ಯೋಽಙ್ಗಚ್ಛೇದಮಥಾಪಿ ವಾ ||೮||
यस्तूष्णमिव गृह्णाति शीतमुष्णं च शीतवत् | सञ्जातशीतपिडको यश्च दाहेन पीड्यते ||७|| उष्णगात्रोऽतिमात्रं च यः शीतेन प्रवेपते | प्रहारान्नाभिजानाति योऽङ्गच्छेदमथापि वा ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (9) · Śloka 9
ಪಾಂಶುನೇವಾವಕೀರ್ಣಾನಿ ಯಶ್ಚ ಗಾತ್ರಾಣಿ ಮನ್ಯತೇ | ವರ್ಣಾನ್ಯತಾ ವಾ ರಾಜ್ಯೋ ವಾ ಯಸ್ಯ ಗಾತ್ರೇ ಭವನ್ತಿ ಹಿ ||೯||
पांशुनेवावकीर्णानि यश्च गात्राणि मन्यते | वर्णान्यता वा राज्यो वा यस्य गात्रे भवन्ति हि ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (10) · Śloka 10
ಸ್ನಾತಾನುಲಿಪ್ತಂ ಯಂ ಚಾಪಿ ಭಜನ್ತೇ ನೀಲಮಕ್ಷಿಕಾಃ |೧೦|
स्नातानुलिप्तं यं चापि भजन्ते नीलमक्षिकाः |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (10) · Śloka 10
ಸುಗನ್ಧಿರ್ವಾಽತಿ ಯೋಽಕಸ್ಮಾತ್ತಂ ಬ್ರುವನ್ತಿ ಗತಾಯುಷಮ್ ||೧೦||
सुगन्धिर्वाऽति योऽकस्मात्तं ब्रुवन्ति गतायुषम् ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (11-12) · Śloka 12
ವಿಪರೀತೇನ ಗೃಹ್ಣಾತಿ ರಸಾನ್ ಯಶ್ಚೋಪಯೋಜಿತಾನ್ | ಉಪಯುಕ್ತಾಃ ಕ್ರಮಾದ್ಯಸ್ಯ ರಸಾ ದೋಷಾಭಿವೃದ್ಧಯೇ ||೧೧|| ಯಸ್ಯ ದೋಷಾಗ್ನಿಸಾಮ್ಯಂ ಚ ಕುರ್ಯುರ್ಮಿಥ್ಯೋಪಯೋಜಿತಾಃ | ಯೋ ವಾ ರಸಾನ್ನ ಸಂವೇತ್ತಿ ಗತಾಸುಂ ತಂ ಪ್ರಚಕ್ಷತೇ ||೧೨||
विपरीतेन गृह्णाति रसान् यश्चोपयोजितान् | उपयुक्ताः क्रमाद्यस्य रसा दोषाभिवृद्धये ||११|| यस्य दोषाग्निसाम्यं च कुर्युर्मिथ्योपयोजिताः | यो वा रसान्न संवेत्ति गतासुं तं प्रचक्षते ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (13) · Śloka 14
ಸುಗನ್ಧಂ ವೇತ್ತಿ ದುರ್ಗನ್ಧಂ ದುರ್ಗನ್ಧಸ್ಯ ಸುಗನ್ಧಿತಾಮ್ | ಗೃಹ್ಣೀತೇ ವಾಽನ್ಯಥಾ ಗನ್ಧಂ ಶಾನ್ತೇ ದೀಪೇ ಚ ನೀರುಜಃ ||೧೩|| ಯೋ ವಾ ಗನ್ಧಂ ನ ಜಾನಾತಿ ಗತಾಸುಂ ತಂ ವಿನಿರ್ದಿಶೇತ್ |೧೪|
सुगन्धं वेत्ति दुर्गन्धं दुर्गन्धस्य सुगन्धिताम् | गृह्णीते वाऽन्यथा गन्धं शान्ते दीपे च नीरुजः ||१३|| यो वा गन्धं न जानाति गतासुं तं विनिर्दिशेत् |१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (14) · Śloka 15
ದ್ವನ್ದ್ವಾನ್ಯುಷ್ಣಹಿಮಾದೀನಿ ಕಾಲಾವಸ್ಥಾ ದಿಶಸ್ತಥಾ ||೧೪|| ವಿಪರೀತೇನ ಗೃಹ್ಣಾತಿ ಭಾವಾನನ್ಯಾಂಶ್ಚ ಯೋ ನರಃ |೧೫|
द्वन्द्वान्युष्णहिमादीनि कालावस्था दिशस्तथा ||१४|| विपरीतेन गृह्णाति भावानन्यांश्च यो नरः |१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (15-23) · Śloka 23
ದಿವಾ ಜ್ಯೋತೀಂಷಿ ಯಶ್ಚಾಪಿ ಜ್ವಲಿತಾನೀವ ಪಶ್ಯತಿ ||೧೫|| ರಾತ್ರೌ ಸೂರ್ಯಂ ಜ್ವಲನ್ತಂ ವಾ ದಿವಾ ವಾ ಚನ್ದ್ರವರ್ಚಸಮ್ | ಅಮೇಘೋಪಪ್ಲವೇ ಯಶ್ಚ ಶಕ್ರಚಾಪತಡಿದ್ಗುಣಾನ್ ||೧೬|| ತಡಿತ್ತ್ವತೋಽಸಿತಾನ್ ಯೋ ವಾ ನಿರ್ಮಲೇ ಗಗನೇ ಘನಾನ್ | ವಿಮಾನಯಾನಪ್ರಾಸಾದೈರ್ಯಶ್ಚ ಸಙ್ಕುಲಮಮ್ಬರಮ್ ||೧೭|| ಯಶ್ಚಾನಿಲಂ ಮೂರ್ತಿಮನ್ತಮನ್ತರಿಕ್ಷಂ ಚ ಪಶ್ಯತಿ | ಧೂಮನೀಹಾರವಾಸೋಭಿರಾವೃತಾಮಿವ ಮೇದಿನೀಮ್ ||೧೮|| ಪ್ರದೀಪ್ತಮಿವ ಲೋಕಂ ಚ ಯೋ ವಾ ಪ್ಲುತಮಿವಾಮ್ಭಸಾ | ಭೂಮಿಮಷ್ಟಾಪದಾಕಾರಾಂ ಲೇಖಾಭಿರ್ಯಶ್ಚ ಪಶ್ಯತಿ ||೧೯|| ನ ಪಶ್ಯತಿ ಸನಕ್ಷತ್ರಾಂ ಯಶ್ಚ ದೇವೀಮರುನ್ಧತೀಮ್ | ಧ್ರುವಮಾಕಾಶಗಙ್ಗಾಂ ವಾ ತಂ ವದನ್ತಿ ಗತಾಯುಷಮ್ ||೨೦|| ಜ್ಯೋತ್ಸ್ನಾದರ್ಶೋಷ್ಣತೋಯೇಷು ಛಾಯಾಂ ಯಶ್ಚ ನ ಪಶ್ಯತಿ | ಪಶ್ಯತ್ಯೇಕಾಙ್ಗಹೀನಾಂ ವಾ ವಿಕೃತಾಂ ವಾಽನ್ಯಸತ್ತ್ವಜಾಮ್ ||೨೧|| ಶ್ವಕಾಕಕಙ್ಕಗೃಧ್ರಾಣಾಂ ಪ್ರೇತಾನಾಂ ಯಕ್ಷರಕ್ಷಸಾಮ್ | ಪಿಶಾಚೋರಗನಾಗಾನಾಂ ಭೂತಾನಾಂ ವಿಕೃತಾಮಪಿ ||೨೨|| ಯೋ ವಾ ಮಯೂರಕಣ್ಠಾಭಂ ವಿಧೂಮಂ ವಹ್ನಿಮೀಕ್ಷತೇ | ಆತುರಸ್ಯ ಭವೇನ್ಮೃತ್ಯುಃ ಸ್ವಸ್ಥೋ ವ್ಯಾಧಿಮವಾಪ್ನುಯಾತ್ ||೨೩||
दिवा ज्योतींषि यश्चापि ज्वलितानीव पश्यति ||१५|| रात्रौ सूर्यं ज्वलन्तं वा दिवा वा चन्द्रवर्चसम् | अमेघोपप्लवे यश्च शक्रचापतडिद्गुणान् ||१६|| तडित्त्वतोऽसितान् यो वा निर्मले गगने घनान् | विमानयानप्रासादैर्यश्च सङ्कुलमम्बरम् ||१७|| यश्चानिलं मूर्तिमन्तमन्तरिक्षं च पश्यति | धूमनीहारवासोभिरावृतामिव मेदिनीम् ||१८|| प्रदीप्तमिव लोकं च यो वा प्लुतमिवाम्भसा | भूमिमष्टापदाकारां लेखाभिर्यश्च पश्यति ||१९|| न पश्यति सनक्षत्रां यश्च देवीमरुन्धतीम् | ध्रुवमाकाशगङ्गां वा तं वदन्ति गतायुषम् ||२०|| ज्योत्स्नादर्शोष्णतोयेषु छायां यश्च न पश्यति | पश्यत्येकाङ्गहीनां वा विकृतां वाऽन्यसत्त्वजाम् ||२१|| श्वकाककङ्कगृध्राणां प्रेतानां यक्षरक्षसाम् | पिशाचोरगनागानां भूतानां विकृतामपि ||२२|| यो वा मयूरकण्ठाभं विधूमं वह्निमीक्षते | आतुरस्य भवेन्मृत्युः स्वस्थो व्याधिमवाप्नुयात् ||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 30
ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇ ಪಞ್ಚೇನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥವಿಪ್ರತಿಪತ್ತಿರ್ನಾಮ ತ್ರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೩೦||
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने पञ्चेन्द्रियार्थविप्रतिपत्तिर्नाम त्रिंशोऽध्यायः ||३०||
🔊 Audio coming soon