Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤਃ ਪ੍ਰਨਸ੍ਟਸ਼ਲ੍ਯਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧|| ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||
View original
अथातः प्रनष्टशल्यविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
26. pranaṣṭaśalyavijñānīyādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
‘ਸ਼ਲ’ ‘ਸ਼੍ਵਲ’ ਆਸ਼ੁਗਮਨੇ ਧਾਤੂਃ; ਤਯੋਰਾਦ੍ਯਸ੍ਯ ਸ਼ਲ੍ਯਮਿਤਿ ਰੂਪਮ੍ ||੩||
View original
‘शल’ ‘श्वल’ आशुगमने धातूः; तयोराद्यस्य शल्यमिति रूपम् ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ਤਦ੍ਦ੍ਵਿਵਿਧਂ ਸ਼ਾਰੀਰਮਾਗਨ੍ਤੁਕਂ ਚ ||੪||
View original
तद्द्विविधं शारीरमागन्तुकं च ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
ਸਰ੍ਵਸ਼ਰੀਰਾਬਾਧਕਰਂ ਸ਼ਲ੍ਯਂ, ਤਦਿਹੋਪਦਿਸ਼੍ਯਤ ਇਤ੍ਯਤਃ ਸ਼ਲ੍ਯਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਮ੍ ||੫||
View original
सर्वशरीराबाधकरं शल्यं, तदिहोपदिश्यत इत्यतः शल्यशास्त्रम् ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਾਰੀਰਂ ਦਨ੍ਤਰੋਮਨਖਾਦਿ ਧਾਤਵੋਨ੍ਨਮਲਾ ਦੋਸਾਸ਼੍ਚ ਦੁਸ੍ਟਾਃ; ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਪਿ ਸ਼ਾਰੀਰਸ਼ਲ੍ਯਵ੍ਯਤਿਰੇਕੇਣ ਯਾਵਨ੍ਤੋ ਭਾਵਾ ਦੁਃਖਮੁਤ੍ਪਾਦਯਨ੍ਤਿ ||੬||
View original
तत्र शारीरं दन्तरोमनखादि धातवोऽन्नमला दोषाश्च दुष्टाः; आगन्त्वपि शारीरशल्यव्यतिरेकेण यावन्तो भावा दुःखमुत्पादयन्ति ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
ਅਧਿਕਾਰੋ ਹਿ ਲੋਹਵੇਣੁਵਕ੍ਸਤਣਸ਼ਙ੍ਗਾਸ੍ਥਿਮਯੇਸੁ; ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਵਿਸ਼ੇਸਤੋ ਲੋਹੇਸ੍ਵੇਵ , ਵਿਸ਼ਸਨਾਰ੍ਥੋਪਪਨ੍ਨਤ੍ਵਾਲ੍ਲੋਹਸ੍ਯ; ਲੋਹਾਨਾਮਪਿ ਦੁਰ੍ਵਾਰਤ੍ਵਾਦਣੁਮੁਖਤ੍ਵਾਦ੍ਦੂਰਪ੍ਰਯੋਜਨਕਰਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਸ਼ਰ ਏਵਾਧਿਕਤਃ | ਸ ਚ ਦ੍ਵਿਵਿਧਃ ਕਰ੍ਣੀ , ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਸ਼੍ਚ; ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਵਿਵਿਧਵਕ੍ਸਪਤ੍ਰਪੁਸ੍ਪਫਲਤੁਲ੍ਯਾਕਤਯੋ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਾਃ, ਵ੍ਯਾਲਮਗਪਕ੍ਸਿਵਕ੍ਰਸਦਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ||੭||
View original
अधिकारो हि लोहवेणुवृक्षतृणशृङ्गास्थिमयेषु; तत्रापि विशेषतो लोहेष्वेव , विशसनार्थोपपन्नत्वाल्लोहस्य; लोहानामपि दुर्वारत्वादणुमुखत्वाद्दूरप्रयोजनकरत्वाच्च शर एवाधिकृतः | स च द्विविधः कर्णी , श्लक्ष्णश्च; प्रायेण विविधवृक्षपत्रपुष्पफलतुल्याकृतयो व्याख्याताः, व्यालमृगपक्षिवक्रसदृशाश्च ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
ਸਰ੍ਵਸ਼ਲ੍ਯਾਨਾਂ ਤੁ ਮਹਤਾਮਣੂਨਾਂ ਵਾ ਪਞ੍ਚਵਿਧੋ ਗਤਿਵਿਸ਼ੇਸ ਊਰ੍ਧ੍ਵਮਧੋਰ੍ਵਾਚੀਨਸ੍ਤਿਰ੍ਯਗਜੁਰਿਤਿ ||੮||
View original
सर्वशल्यानां तु महतामणूनां वा पञ्चविधो गतिविशेष ऊर्ध्वमधोऽर्वाचीनस्तिर्यगृजुरिति ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (9) · Śloka 9
ਤਾਨਿ ਵੇਗਕ੍ਸਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਘਾਤਾਦ੍ਵਾ ਤ੍ਵਗਾਦਿਸੁ ਵ੍ਰਣਵਸ੍ਤੁਸ੍ਵਤਿਸ੍ਠਨ੍ਤੇ, ਧਮਨੀਸ੍ਰੋਤੋਸ੍ਥਿਵਿਵਰਪੇਸ਼ੀਪ੍ਰਭਤਿਸੁ ਵਾ ਸ਼ਰੀਰਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇਸੁ ||੯||
View original
तानि वेगक्षयात् प्रतिघाताद्वा त्वगादिषु व्रणवस्तुष्वतिष्ठन्ते, धमनीस्रोतोऽस्थिविवरपेशीप्रभृतिषु वा शरीरप्रदेशेषु ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (10) · Śloka 10
ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਲ੍ਯਲਕ੍ਸਣਮੁਚ੍ਯਮਾਨਮੁਪਧਾਰਯ | ਤਦ੍ਦ੍ਵਿਧਂ ਸਾਮਾਨ੍ਯਂ ਵੈਸ਼ੇਸਿਕਂ ਚ | ਸ਼੍ਯਾਵਂ ਪਿਡਕਾਚਿਤਂ ਸ਼ੋਫਵੇਦਨਾਵਨ੍ਤਂ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ ਸ਼ੋਣਿਤਾਸ੍ਰਾਵਿਣਂ ਬੁਦ੍ਬੁਦਵਦੁਨ੍ਨਤਂ ਮਦੁਮਾਂਸਂ ਚ ਵ੍ਰਣਂ ਜਾਨੀਯਾਤ੍ ਸਸ਼ਲ੍ਯੋਯਮਿਤਿ; ਸਾਮਾਨ੍ਯਮੇਤਲ੍ਲਕ੍ਸਣਮੁਕ੍ਤਮ੍ | ਵੈਸ਼ੇਸਿਕਂ ਤੁ- ਤ੍ਵਗ੍ਗਤੇ ਵਿਵਰ੍ਣਃ ਸ਼ੋਫੋ ਭਵਤ੍ਯਾਯਤਃ ਕਠਿਨਸ਼੍ਚ; ਮਾਂਸਗਤੇ ਸ਼ੋਫਾਭਿ(ਤਿ)ਵਦ੍ਧਿਃ ਸ਼ਲ੍ਯਮਾਰ੍ਗਾਨੁਪਸਂਰੋਹਃ ਪੀਡਨਾਸਹਿਸ੍ਣੁਤਾ ਚੋਸਪਾਕੌ ਚ; ਪੇਸ਼੍ਯਨ੍ਤਰਸ੍ਥੇਪ੍ਯੇਤਦੇਵ ਚੋਸਸ਼ੋਫਵਰ੍ਜਂ; ਸਿਰਾਗਤੇ ਸਿਰਾਧ੍ਮਾਨਂ ਸਿਰਾਸ਼ੂਲਂ ਸਿਰਾਸ਼ੋਫਸ਼੍ਚ; ਸ੍ਨਾਯੁਗਤੇ ਸ੍ਨਾਯੁਜਾਲੋਤ੍ਕ੍ਸੇਪਣਂ ਸਂਰਮ੍ਭਸ਼੍ਚੋਗ੍ਰਾ ਰੁਕ੍ ਚ; ਸ੍ਰੋਤੋਗਤੇ ਸ੍ਰੋਤਸਾਂ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਗੁਣਹਾਨਿਃ; ਧਮਨੀਸ੍ਥੇ ਸਫੇਨਂ ਰਕ੍ਤਮੀਰਯਨ੍ਨਨਿਲਃ ਸਸ਼ਬ੍ਦੋ ਨਿਰ੍ਗਚ੍ਛਤ੍ਯਙ੍ਗਮਰ੍ਦਃ ਪਿਪਾਸਾ ਹਲ੍ਲਾਸਸ਼੍ਚ; ਅਸ੍ਥਿਗਤੇ ਵਿਵਿਧਵੇਦਨਾਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਾਵਃ ਸ਼ੋਫਸ਼੍ਚ; ਅਸ੍ਥਿਵਿਵਰਗਤੇਸ੍ਥਿਪੂਰ੍ਣਤਾਸ੍ਥਿਤੋਦਃ ਸਂਹਰ੍ਸੋ ਬਲਵਾਂਸ਼੍ਚ; ਸਨ੍ਧਿਗਤੇਸ੍ਥਿਵਚ੍ਚੇਸ੍ਟੋਪਰਮਸ਼੍ਚ; ਕੋਸ੍ਠਗਤ ਆਟੋਪਾਨਾਹੌ ਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀਸਾਹਾਰਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਚ ਵ੍ਰਣਮੁਖਾਤ੍; ਮਰ੍ਮਗਤੇ ਮਰ੍ਮਵਿਦ੍ਧਵਚ੍ਚੇਸ੍ਟਤੇ | ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਗਤਿਸੁ ਸ਼ਲ੍ਯੇਸ੍ਵੇਤਾਨ੍ਯੇਵ ਲਕ੍ਸਣਾਨ੍ਯਸ੍ਪਸ੍ਟਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ ||੧੦||
View original
तत्र शल्यलक्षणमुच्यमानमुपधारय | तद्द्विधं सामान्यं वैशेषिकं च | श्यावं पिडकाचितं शोफवेदनावन्तं मुहुर्मुहुः शोणितास्राविणं बुद्बुदवदुन्नतं मृदुमांसं च व्रणं जानीयात् सशल्योऽयमिति; सामान्यमेतल्लक्षणमुक्तम् | वैशेषिकं तु- त्वग्गते विवर्णः शोफो भवत्यायतः कठिनश्च; मांसगते शोफाभि(ति)वृद्धिः शल्यमार्गानुपसंरोहः पीडनासहिष्णुता चोषपाकौ च; पेश्यन्तरस्थेऽप्येतदेव चोषशोफवर्जं; सिरागते सिराध्मानं सिराशूलं सिराशोफश्च; स्नायुगते स्नायुजालोत्क्षेपणं संरम्भश्चोग्रा रुक् च; स्रोतोगते स्रोतसां स्वकर्मगुणहानिः; धमनीस्थे सफेनं रक्तमीरयन्ननिलः सशब्दो निर्गच्छत्यङ्गमर्दः पिपासा हृल्लासश्च; अस्थिगते विविधवेदनाप्रादुर्भावः शोफश्च; अस्थिविवरगतेऽस्थिपूर्णताऽस्थितोदः संहर्षो बलवांश्च; सन्धिगतेऽस्थिवच्चेष्टोपरमश्च; कोष्ठगत आटोपानाहौ मूत्रपुरीषाहारदर्शनं च व्रणमुखात्; मर्मगते मर्मविद्धवच्चेष्टते | सूक्ष्मगतिषु शल्येष्वेतान्येव लक्षणान्यस्पष्टानि भवन्ति ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (11) · Śloka 11
ਮਹਾਨ੍ਤ੍ਯਲ੍ਪਾਨਿ ਵਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧਦੇਹਾਨਾਮਨੁਲੋਮਸਨ੍ਨਿਵਿਸ੍ਟਾਨਿ ਰੋਹਨ੍ਤਿ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ ਕਣ੍ਠਸ੍ਰੋਤਃਸਿਰਾਤ੍ਵਕ੍ਪੇਸ਼੍ਯਸ੍ਥਿਵਿਵਰੇਸਃ | ਦੋਸਪ੍ਰਕੋਪਵ੍ਯਾਯਾਮਾਭਿਘਾਤਾਜੀਰ੍ਣੇਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਚਲਿਤਾਨਿ ਪੁਨਰ੍ਬਾਧਨ੍ਤੇ ||੧੧||
View original
महान्त्यल्पानि वा शुद्धदेहानामनुलोमसन्निविष्टानि रोहन्ति विशेषतः कण्ठस्रोतःसिरात्वक्पेश्यस्थिविवरेषः | दोषप्रकोपव्यायामाभिघाताजीर्णेभ्यः प्रचलितानि पुनर्बाधन्ते ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (12) · Śloka 12
ਤਤ੍ਰ, ਤ੍ਵਕ੍ਪ੍ਰਨਸ੍ਟੇ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਯਾਂ ਮਨ੍ਮਾਸਯਵਗੋਧੂਮਗੋਮਯਮਦਿਤਾਯਾਂ ਤ੍ਵਚਿ ਯਤ੍ਰ ਸਂਰਮ੍ਭੋ ਵੇਦਨਾ ਵਾ ਭਵਤਿ ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਲ੍ਯਂ ਵਿਜਾਨੀਯਾਤ੍, ਸ੍ਤ੍ਯਾਨਘਤਮਚ੍ਚਨ੍ਦਨਕਲ੍ਕੈਰ੍ਵਾ ਪ੍ਰਦਿਗ੍ਧਾਯਾਂ ਸ਼ਲ੍ਯੋਸ੍ਮਣਾਸ਼ੁ ਵਿਸਰਤਿ ਘਤਮੁਪਸ਼ੁਸ੍ਯਤਿ ਚਾਲੇਪੋ ਯਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਲ੍ਯਂ ਵਿਜਾਨੀਯਾਤ੍; ਮਾਂਸਪ੍ਰਨਸ੍ਟੇ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਵੇਦਾਦਿਭਿਃ ਕ੍ਰਿਯਾਵਿਸ਼ੇਸੈਰਵਿਰੁਦ੍ਧੈਰਾਤੁਰਮੁਪਪਾਦਯੇਤ੍, ਕਰ੍ਸ਼ਿਤਸ੍ਯ ਤੁ ਸ਼ਿਥਿਲੀਭੂਤਮਨਵਬਦ੍ਧਂ ਕ੍ਸੁਭ੍ਯਮਾਣਂ ਯਤ੍ਰ ਸਂਰਮ੍ਭਂ ਵੇਦਨਾਂ ਵਾ ਜਨਯਤਿ ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਲ੍ਯਂ ਵਿਜਾਨੀਯਾਤ੍; ਕੋਸ੍ਠਾਸ੍ਥਿਸਨ੍ਧਿਪੇਸ਼ੀਵਿਵਰੇਸ੍ਵਵਸ੍ਥਿਤਮੇਵਮੇਵ ਪਰੀਕ੍ਸੇਤ; ਸਿਰਾਧਮਨੀਸ੍ਰੋਤਃਸ੍ਨਾਯੁਪ੍ਰਨਸ੍ਟੇ ਖਣ੍ਡਚਕ੍ਰਸਂਯੁਕ੍ਤੇ ਯਾਨੇ ਵ੍ਯਾਧਿਤਮਾਰੋਪ੍ਯਾਸ਼ੁ ਵਿਸਮੇਧ੍ਵਨਿ ਯਾਯਾਤ੍ ਯਤ੍ਰ ਸਂਰਮ੍ਭੋ ਵੇਦਨਾ ਵਾ ਭਵਤਿ ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਲ੍ਯਂ ਵਿਜਾਨੀਯਾਤ੍; ਅਸ੍ਥਿਪ੍ਰਨਸ੍ਟੇ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਵੇਦੋਪਪਨ੍ਨਾਨ੍ਯਸ੍ਥੀਨਿ ਬਨ੍ਧਨਪੀਡਨਾਭ੍ਯਾਂ ਭਸ਼ਮੁਪਾਚਰੇਤ੍, ਯਤ੍ਰ ਸਂਰਮ੍ਭੋ ਵੇਦਨਾ ਭਵਤਿ ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਲ੍ਯਂ ਵਿਜਾਨੀਯਾਤ੍; ਸਨ੍ਧਿਪ੍ਰਨਸ੍ਟੇ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਵੇਦੋਪਪਨ੍ਨਾਨ੍ ਸਨ੍ਧੀਨ੍ ਪ੍ਰਸਰਣਾਕੁਞ੍ਚਨਬਨ੍ਧਨਪੀਡਨੈਃ ਭਸ਼ਮੁਪਾਚਰੇਤ੍, ਯਤ੍ਰ ਸਂਰਮ੍ਭੋ ਵੇਦਨਾ ਵਾ ਭਵਤਿ ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਲ੍ਯਂ ਵਿਜਾਨੀਯਾਤ੍, ਸਨ੍ਧਿਪ੍ਰਨਸ੍ਟੇ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਵੇਦੋਪਪਨ੍ਨਾਨ੍ ਸਨ੍ਧੀਨ੍ ਪ੍ਰਸਰਣਾਕੁਞ੍ਚਨਬਨ੍ਧਨਪੀਡਨੈਰ੍ਭਸ਼ਮੁਪਾਚਰੇਤ੍; ਯਤ੍ਰ ਸਂਰਮ੍ਭੋ ਵੇਦਨਾ ਵਾ ਭਵਤਿ ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਲ੍ਯਂ ਵਿਜਾਨੀਯਾਤ੍, ਮਰ੍ਮਪ੍ਰਨਸ੍ਟੇ ਤ੍ਵਨਨ੍ਯਭਾਵਾਨ੍ਮਰ੍ਮਣਾਮੁਕ੍ਤਂ ਪਰੀਕ੍ਸਣਂ ਭਵਤਿ ||੧੨||
View original
तत्र, त्वक्प्रनष्टे स्निग्धस्विन्नायां मृन्माषयवगोधूमगोमयमृदितायां त्वचि यत्र संरम्भो वेदना वा भवति तत्र शल्यं विजानीयात्, स्त्यानघृतमृच्चन्दनकल्कैर्वा प्रदिग्धायां शल्योष्मणाऽऽशु विसरति घृतमुपशुष्यति चालेपो यत्र तत्र शल्यं विजानीयात्; मांसप्रनष्टे स्नेहस्वेदादिभिः क्रियाविशेषैरविरुद्धैरातुरमुपपादयेत्, कर्शितस्य तु शिथिलीभूतमनवबद्धं क्षुभ्यमाणं यत्र संरम्भं वेदनां वा जनयति तत्र शल्यं विजानीयात्; कोष्ठास्थिसन्धिपेशीविवरेष्ववस्थितमेवमेव परीक्षेत; सिराधमनीस्रोतःस्नायुप्रनष्टे खण्डचक्रसंयुक्ते याने व्याधितमारोप्याशु विषमेऽध्वनि यायात् यत्र संरम्भो वेदना वा भवति तत्र शल्यं विजानीयात्; अस्थिप्रनष्टे स्नेहस्वेदोपपन्नान्यस्थीनि बन्धनपीडनाभ्यां भृशमुपाचरेत्, यत्र संरम्भो वेदना भवति तत्र शल्यं विजानीयात्; सन्धिप्रनष्टे स्नेहस्वेदोपपन्नान् सन्धीन् प्रसरणाकुञ्चनबन्धनपीडनैः भृशमुपाचरेत्, यत्र संरम्भो वेदना वा भवति तत्र शल्यं विजानीयात्, सन्धिप्रनष्टे स्नेहस्वेदोपपन्नान् सन्धीन् प्रसरणाकुञ्चनबन्धनपीडनैर्भृशमुपाचरेत्; यत्र संरम्भो वेदना वा भवति तत्र शल्यं विजानीयात्, मर्मप्रनष्टे त्वनन्यभावान्मर्मणामुक्तं परीक्षणं भवति ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (13) · Śloka 13
ਸਾਮਾਨ੍ਯਲਕ੍ਸਮਪਿ ਚ ਹਸ੍ਤਿਸ੍ਕਨ੍ਧਾਸ਼੍ਵਪਸ੍ਠਪਰ੍ਵਤਦ੍ਰੁਮਾਰੋਹਣਧਨੁਰ੍ਵ੍ਯਾਯਾਮਦ੍ਰੁਤਯਾਨਨਿਯੁਦ੍ਧਾਧ੍ਵਗਮਨਲਙ੍ਘਨਪ੍ਲਵਨਪ੍ਰਤਰਣ- ਵ੍ਯਾਯਾਮੈਰ੍ਜਮ੍ਭੋਦ੍ਗਾਰਕਾਸਕ੍ਸਵਥੁਸ੍ਠੀਵਨਹਸਨਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮੈਰ੍ਵਾਤਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀਸਸ਼ੁਕ੍ਰੋਤ੍ਸਰ੍ਗੈਰ੍ਵਾ ਯਤ੍ਰ ਸਂਰਮ੍ਭੋ ਵੇਦਨਾ ਵਾ ਭਵਤਿ ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਲ੍ਯਂ ਵਿਜਾਨੀਯਾਤ੍ ||੧੩||
View original
सामान्यलक्षमपि च हस्तिस्कन्धाश्वपृष्ठपर्वतद्रुमारोहणधनुर्व्यायामद्रुतयाननियुद्धाध्वगमनलङ्घनप्लवनप्रतरण- व्यायामैर्जृम्भोद्गारकासक्षवथुष्ठीवनहसनप्राणायामैर्वातमूत्रपुरीषशुक्रोत्सर्गैर्वा यत्र संरम्भो वेदना वा भवति तत्र शल्यं विजानीयात् ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (14-15) · Śloka 15
ਭਵਨ੍ਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਯਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੋਦਾਦਯੋ ਦੇਸ਼ੇ ਸੁਪ੍ਤਤਾ ਗੁਰੁਤਾਪਿ ਚ | ਘਟ੍ਟਤੇ ਬਹੁਸ਼ੋ ਯਤ੍ਰ ਸ਼ੂਯਤੇ ਰੁਜ੍ਯਤੇਪਿ ਚ ||੧੪|| ਆਤੁਰਸ਼੍ਚਾਪਿ ਯਂ ਦੇਸ਼ਮਭੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਪਰਿਰਕ੍ਸਤਿ | ਸਂਵਾਹ੍ਯਮਾਨੋ ਬਹੁਸ਼ਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਲ੍ਯਂ ਵਿਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ੇਤ੍ ||੧੫||
View original
भवन्ति चात्र- यस्मिंस्तोदादयो देशे सुप्तता गुरुताऽपि च | घट्टते बहुशो यत्र शूयते रुज्यतेऽपि च ||१४|| आतुरश्चापि यं देशमभीक्ष्णं परिरक्षति | संवाह्यमानो बहुशस्तत्र शल्यं विनिर्दिशेत् ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (16-17) · Śloka 17
ਅਲ੍ਪਾਬਾਧਮਸ਼ੂਨਂ ਚ ਨੀਰੁਜਂ ਨਿਰੁਪਦ੍ਰਵਮ੍ | ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਂ ਮਦੁਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਨਿਰਾਘਟ੍ਟਮਨੁਨ੍ਨਤਮ੍ ||੧੬|| ਏਸਣ੍ਯਾ ਸਰ੍ਵਤੋ ਦਸ੍ਟ੍ਵਾ ਯਥਾਮਾਰ੍ਗਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਕਃ | ਪ੍ਰਸਾਰਾਕੁਞ੍ਚਨਾਨ੍ਨੂਨਂ ਨਿਃਸ਼ਲ੍ਯਮਿਤਿ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ੇਤ੍ ||੧੭||
View original
अल्पाबाधमशूनं च नीरुजं निरुपद्रवम् | प्रसन्नं मृदुपर्यन्तं निराघट्टमनुन्नतम् ||१६|| एषण्या सर्वतो दृष्ट्वा यथामार्गं चिकित्सकः | प्रसाराकुञ्चनान्नूनं निःशल्यमिति निर्दिशेत् ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (18) · Śloka 18
ਅਸ੍ਥ੍ਯਾਤ੍ਮਕਂ ਭਜ੍ਯਤੇ ਤੁ ਸ਼ਲ੍ਯਮਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਸ਼ੀਰ੍ਯਤੇ | ਪ੍ਰਾਯੋ ਨਿਰ੍ਭੁਜ੍ਯਤੇ ਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਮਾਯਸਂ ਚੇਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯਃ ||੧੮||
View original
अस्थ्यात्मकं भज्यते तु शल्यमन्तश्च शीर्यते | प्रायो निर्भुज्यते शार्ङ्गमायसं चेति निश्चयः ||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (19) · Śloka 19
ਵਾਰ੍ਕ੍ਸਵੈਣਵਤਾਰ੍ਣਾਨਿ ਨਿਰ੍ਹ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ ਤੁ ਨੋ ਯਦਿ | ਪਚਨ੍ਤਿ ਰਕ੍ਤਂ ਮਾਂਸਂ ਚ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਮੇਤਾਨਿ ਦੇਹਿਨਾਮ੍ ||੧੯||
View original
वार्क्षवैणवतार्णानि निर्ह्रियन्ते तु नो यदि | पचन्ति रक्तं मांसं च क्षिप्रमेतानि देहिनाम् ||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (20) · Śloka 20
ਕਾਨਕਂ ਰਾਜਤਂ ਤਾਮ੍ਰਂ ਰੈਤਿਕਂ ਤ੍ਰਪੁ ਸੀਸਕਮ੍ | ਚਿਰਸ੍ਥਾਨਾਦ੍ਵਿਲੀਯਨ੍ਤੇ ਪਿਤ੍ਤਤੇਜਃਪ੍ਰਤਾਪਨਾਤ੍ ||੨੦||
View original
कानकं राजतं ताम्रं रैतिकं त्रपु सीसकम् | चिरस्थानाद्विलीयन्ते पित्ततेजःप्रतापनात् ||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (21) · Śloka 21
ਸ੍ਵਭਾਵਸ਼ੀਤਾ ਮਦਵੋ ਯੇ ਚਾਨ੍ਯੇਪੀਦਸ਼ਾ ਮਤਾਃ | ਦ੍ਰਵੀਭੂਤਾਃ ਸ਼ਰੀਰੇਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਕਤ੍ਵਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਧਾਤੁਭਿਃ ||੨੧||
View original
स्वभावशीता मृदवो ये चान्येऽपीदृशा मताः | द्रवीभूताः शरीरेऽस्मिन्नेकत्वं यान्ति धातुभिः ||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (22) · Śloka 22
ਵਿਸਾਣਦਨ੍ਤਕੇਸ਼ਾਸ੍ਥਿਵੇਣੁਦਾਰੁਪਲਾਨਿ ਤੁ | ਸ਼ਲ੍ਯਾਨਿ ਨ ਵਿਸ਼ੀਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸ਼ਰੀਰੇ ਮਨ੍ਮਯਾਨਿ ਚ ||੨੨||
View original
विषाणदन्तकेशास्थिवेणुदारुपलानि तु | शल्यानि न विशीर्यन्ते शरीरे मृन्मयानि च ||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (23) · Śloka 23
ਦ੍ਵਿਵਿਧਂ ਪਞ੍ਚਗਤਿਮਤ੍ਤ੍ਵਗਾਦਿਵ੍ਰਣਵਸ੍ਤੁਸੁ | ਯੋ ਵੇਤ੍ਤਿ ਵਿਸ੍ਟਿਤਂ ਸ਼ਲ੍ਯਂ ਸ ਰਾਜ੍ਞਃ ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਤਿ ||੨੩||
View original
द्विविधं पञ्चगतिमत्त्वगादिव्रणवस्तुषु | यो वेत्ति विष्टितं शल्यं स राज्ञः कर्तुमर्हति ||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 26
ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਪ੍ਰਨਸ੍ਟਸ਼ਲ੍ਯਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯੋ ਨਾਮ ਸਡ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੨੬||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने प्रनष्टशल्यविज्ञानीयो नाम षड्विंशतितमोऽध्यायः ||२६||
🔊 Audio coming soon