42. rasaviśēṣavijñānīyādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

ಅಥಾತೋ ರಸವಿಶೇಷವಿಜ್ಞಾನೀಯಮಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

ಆಕಾಶಪವನದಹನತೋಯಭೂಮಿಷು ಯಥಾಸಙ್ಖ್ಯಮೇಕೋತ್ತರಪರಿವೃದ್ಧಾಃ ಶಬ್ದಸ್ಪರ್ಶರೂಪರಸಗನ್ಧಾಃ, ತಸ್ಮಾದಾಪ್ಯೋ ರಸಃ | ಪರಸ್ಪರಸಂಸರ್ಗಾತ್ ಪರಸ್ಪರಾನುಗ್ರಹಾತ್ ಪರಸ್ಪರಾನುಪ್ರವೇಶಾಚ್ಚ ಸರ್ವೇಷು ಸರ್ವೇಷಾಂ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯಮಸ್ತಿ, ಉತ್ಕರ್ಷಾಪಕರ್ಷಾತ್ತು ಗ್ರಹಣಮ್ | ಸ ಖಲ್ವಾಪ್ಯೋ ರಸಃ ಶೇಷಭೂತಸಂಸರ್ಗಾದ್ವಿದಗ್ಧಃ ಷೋಢಾ ವಿಭಜ್ಯತೇ; ತದ್ಯಥಾ- ಮಧುರೋಽಮ್ಲೋ ಲವಣಃ ಕಟುಕಸ್ತಿಕ್ತಃ ಕಷಾಯ ಇತಿ | ತೇ ಚ ಭೂಯಃ ಪರಸ್ಪರಸಂಸರ್ಗಾತ್ತ್ರಿಷಷ್ಟಿಧಾ ಭಿದ್ಯನ್ತೇ | ತತ್ರ, ಭೂಮ್ಯಮ್ಬುಗುಣಬಾಹುಲ್ಯಾನ್ಮಧುರಃ, ಭೂಮ್ಯಗ್ನಿಗುಣಬಾಹುಲ್ಯಾದಮ್ಲಃ, ತೋಯಾಗ್ನಿಗುಣಬಾಹುಲ್ಯಾಲ್ಲವಣಃ , ವಾಯ್ವಗ್ನಿಗುಣಬಾಹುಲ್ಯಾತ್ ಕಟುಕಃ, ವಾಯ್ವಾಕಾಶಗುಣಬಾಹುಲ್ಯಾತ್ತಿಕ್ತಃ, ಪೃಥಿವ್ಯನಿಲಗುಣಬಾಹುಲ್ಯಾತ್ ಕಷಾಯ ಇತಿ ||೩||

Adhikarana 3 (4) · Śloka 4

ತತ್ರ, ಮಧುರಾಮ್ಲಲವಣಾ ವಾತಘ್ನಾಃ, ಮಧುರತಿಕ್ತಕಷಾಯಾಃ ಪಿತ್ತಘ್ನಾಃ, ಕಟುತಿಕ್ತಕಷಾಯಾಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಘ್ನಾಃ ||೪||

Adhikarana 4 (5) · Śloka 5

ತತ್ರ ವಾಯೋರಾತ್ಮೈವಾತ್ಮಾ, ಪಿತ್ತಮಾಗ್ನೇಯಂ, ಶ್ಲೇಷ್ಮಾ ಸೌಮ್ಯ ಇತಿ ||೫||

Adhikarana 5 (6) · Śloka 6

ತ ಏತೇ ರಸಾಃ ಸ್ವಯೋನಿವರ್ಧನಾ, ಅನ್ಯಯೋನಿಪ್ರಶಮನಾಶ್ಚ ||೬||

Adhikarana 6 (7) · Śloka 7

ಕೇಚಿದಾಹುಃ- ಅಗ್ನೀಷೋಮೀಯತ್ವಾಜ್ಜಗತೋ ರಸಾ ದ್ವಿವಿಧಾಃ- ಸೌಮ್ಯಾ ಆಗ್ನೇಯಾಶ್ಚ | ಮಧುರತಿಕ್ತಕಷಾಯಾಃ ಸೌಮ್ಯಾಃ; ಕಟ್ವಮ್ಲಲವಣಾ ಆಗ್ನೇಯಾಃ | ತತ್ರ ಮಧುರಾಮ್ಲಲವಣಾಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಾ ಗುರವಶ್ಚ, ಕಟುತಿಕ್ತಕಷಾಯಾ ರೂಕ್ಷಾ ಲಘವಶ್ಚ; ಸೌಮ್ಯಾಃ ಶೀತಾಃ, ಆಗ್ನೇಯಾ ಉಷ್ಣಾಃ ||೭||

Adhikarana 7 (8(1)) · Śloka 8

ತತ್ರ ಶೈತ್ಯರೌಕ್ಷ್ಯಲಾಘವವೈಶದ್ಯವೈಷ್ಟಮ್ಭ್ಯಗುಣಲಕ್ಷಣೋ ವಾಯುಃ, ತಸ್ಯ ಸಮಾನಯೋನಿಃ ಕಷಾಯೋ ರಸಃ; ಸೋಽಸ್ಯ ಶೈತ್ಯಾಚ್ಛೈತ್ಯಂ ವರ್ಧಯತಿ, ರೌಕ್ಷ್ಯಾದ್ರೌಕ್ಷ್ಯಂ, ಲಾಘವಾಲ್ಲಾಘವಂ, ವೈಶದ್ಯಾದ್ವೈಶದ್ಯಂ, ವೈಷ್ಟಮ್ಭ್ಯಾದ್ವೈಷ್ಟಮ್ಭ್ಯಮಿತಿ; (೧) |೮|

Adhikarana 8 (8(2)) · Śloka 8

ಔಷ್ಣ್ಯತೈಕ್ಷ್ಣ್ಯರೌಕ್ಷ್ಯಲಾಘವವೈಶದ್ಯಗುಣಲಕ್ಷಣಂ ಪಿತ್ತಂ, ತಸ್ಯ ಸಮಾನಯೋನಿಃ ಕಟುಕೋ ರಸಃ; ಸೋಽಸ್ಯ ಔಷ್ಣ್ಯಾದೌಷ್ಣ್ಯಂ ವರ್ಧಯತಿ, ತೈಕ್ಷ್ಣ್ಯಾತ್ತೈಕ್ಷ್ಣ್ಯಂ, ರೌಕ್ಷ್ಯಾದ್ರೌಕ್ಷ್ಯಂ, ಲಾಘವಾಲ್ಲಾಘವಂ, ವೈಶದ್ಯಾದ್ವೈಶದ್ಯಮಿತಿ(೨) |೮|

Adhikarana 9 (8(3-4)) · Śloka 8

ಮಾಧುರ್ಯಸ್ನೇಹಗೌರವಶೈತ್ಯಪೈಚ್ಛಿಲ್ಯಗುಣಲಕ್ಷಣಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾ; ತಸ್ಯ ಸಮಾನಯೋನಿರ್ಮಧುರೋ ರಸಃ, ಸೋಽಸ್ಯ ಮಾಧುರ್ಯಾನ್ಮಾಧುರ್ಯಂ ವರ್ಧಯತಿ, ಸ್ನೇಹಾತ್ ಸ್ನೇಹಂ, ಗೌರವಾದ್ಗೌರವಂ, ಶೈತ್ಯಾಚ್ಛೈತ್ಯಂ, ಪೈಚ್ಛಿಲ್ಯಾತ್ಪೈಚ್ಛಿಲ್ಯಮಿತಿ (೩) ||೮|| ತಸ್ಯ ಪುನರನ್ಯಯೋನಿಃ ಕಟುಕೋ ರಸಃ; ಸ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಃ ಪ್ರತ್ಯನೀಕತ್ವಾತ್ ಕಟುಕತ್ವಾನ್ಮಾಧುರ್ಯಮಭಿಭವತಿ, ರೌಕ್ಷ್ಯಾತ್ ಸ್ನೇಹಂ, ಲಾಘವಾದ್ಗೌರವಮ್, ಔಷ್ಣ್ಯಾಚ್ಛೈತ್ಯಂ, ವೈಶದ್ಯಾತ್ ಪೈಚ್ಛಿಲ್ಯಮಿತಿ | ತದೇತನ್ನಿದರ್ಶನಮಾತ್ರಮುಕ್ತಂ ಭವತಿ (೪) ||೮||

Adhikarana 10 (9) · Śloka 9

ರಸಲಕ್ಷಣಮತ ಊರ್ಧ್ವಂ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಃ- ತತ್ರ, ಯಃ ಪರಿತೋಷಮುತ್ಪಾದಯತಿ ಪ್ರಹ್ಲಾದಯತಿ ತರ್ಪಯತಿ ಜೀವಯತಿ ಮುಖೋಪಲೇಪಂ ಜನಯತಿ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಣಂ ಚಾಭಿವರ್ಧಯತಿ ಸ ಮಧುರಃ; ಯೋ ದನ್ತಹರ್ಷಮುತ್ಪಾದಯತಿ ಮುಖಾಸ್ರಾವಂ ಜನಯತಿ ಶ್ರದ್ಧಾಂ ಚೋತ್ಪಾದಯತಿ ಸೋಽಮ್ಲಃ; ಯೋ ಭಕ್ತರುಚಿಮುತ್ಪಾದಯತಿ ಕಫಪ್ರಸೇಕಂ ಜನಯತಿ ಮಾರ್ದವಂ ಚಾಪಾದಯತಿ ಸ ಲವಣಃ; ಯೋ ಜಿಹ್ವಾಗ್ರಂ ಬಾಧತೇ ಉದ್ವೇಗಂ ಜನಯತಿ ಶಿರೋ ಗೃಹ್ಣೀತೇ ನಾಸಿಕಾಂ ಸ್ರಾವಯತಿ ಸ ಕಟುಕಃ; ಯೋ ಗಲೇ ಚೋಷಮುತ್ಪಾದಯತಿ ಮುಖವೈಶದ್ಯಂ ಜನಯತಿ ಭಕ್ತರುಚಿಂ ಚಾಪಾದಯತಿ ಹರ್ಷಂ ಚ ಸ ತಿಕ್ತಃ; ಯೋ ವಕ್ತ್ರಂ ಪರಿಶೋಷಯತಿ ಜಿಹ್ವಾಂ ಸ್ತಮ್ಭಯತಿ ಕಣ್ಠಂ ಬಧ್ನಾತಿ ಹೃದಯಂ ಕರ್ಷತಿ ಪೀಡಯತಿ ಚ ಸ ಕಷಾಯ ಇತಿ ||೯||

Adhikarana 11 (10(1)) · Śloka 10

ರಸಗುಣಾನತ ಊರ್ಧ್ವಂ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಃ- ತತ್ರ, ಮಧುರೋ ರಸೋ ರಸರಕ್ತಮಾಂಸಮೇದೋಽಸ್ಥಿಮಜ್ಜೌಜಃಶುಕ್ರಸ್ತನ್ಯವರ್ಧನಶ್ಚಕ್ಷುಷ್ಯಃ ಕೇಶ್ಯೋ ವರ್ಣ್ಯೋ ಬಲಕೃತ್ಸನ್ಧಾನಃ ಶೋಣಿತರಸಪ್ರಸಾದನೋ ಬಾಲವೃದ್ಧಕ್ಷತಕ್ಷೀಣಹಿತಃ ಷಟ್ಪದಪಿಪೀಲಿಕಾನಾಮಿಷ್ಟತಮಸ್ತೃಷ್ಣಾಮೂರ್ಚ್ಛಾದಾಹಪ್ರಶಮನಃ ಷಡಿನ್ದ್ರಿಯಪ್ರಸಾದನಃ ಕೃಮಿಕಫಕರಶ್ಚೇತಿ; ಸ ಏವಙ್ಗುಣೋಽಪ್ಯೇಕ ಏವಾತ್ಯರ್ಥಮಾಸೇವ್ಯಮಾನಃ ಕಾಸಶ್ವಾಸಾಲಸಕವಮಥುವದನಮಾಧುರ್ಯಸ್ವರೋಪಘಾತಕೃಮಿಗಲಗಣ್ಡಾನಾಪಾದಯತಿ ತಥಾಽರ್ಬುದಶ್ಲೀಪದಬಸ್ತಿಗುದೋಪಲೇಪಾಭಿಷ್ಯನ್ದಪ್ರಭೃತೀಞ್ಜನಯತಿ(೧) |೧೦|

Adhikarana 12 (10(2)) · Śloka 10

ಅಮ್ಲೋ ಜರಣಃ ಪಾಚನೋ ದೀಪನಃ ಪವನನಿಗ್ರಹಣೋಽನುಲೋಮನಃ ಕೋಷ್ಠವಿದಾಹೀ ಬಹಿಃಶೀತಃ ಕ್ಲೇದನಃ ಪ್ರಾಯಶೋ ಹ್ಯದ್ಯಶ್ಚೇತಿ; ಸ ಏವಙ್ಗುಣೋಽಪ್ಯೇಕ ಏವಾತ್ಯರ್ಥಮುಪಸೇವ್ಯಮಾನೋ ದನ್ತಹರ್ಷನಯನಸಮ್ಮೀಲನರೋಮಸಂವೇಜನಕಫವಿಲಯನಶರೀರಶೈಥಿಲ್ಯಾನ್ಯಾಪಾದಯತಿ, ತಥಾ ಕ್ಷತಾಭಿಹತದಗ್ಧದಷ್ಟಭಗ್ನರುಗ್ಣಶೂನಪ್ರಚ್ಯುತಾವಮೂತ್ರಿತವಿಸರ್ಪಿತಚ್ಛಿನ್ನಭಿನ್ನವಿದ್ಧೋತ್ಪಿಷ್ಟಾದೀನಿ ಪಾಚಯತ್ಯಾಗ್ನೇಯಸ್ವಭಾವಾತ್ ಪರಿದಹತಿ ಕಣ್ಠಮುರೋ ಹೃದಯಂ ಚೇತಿ(೨) |೧೦|

Adhikarana 13 (10(3)) · Śloka 10

ಲವಣಃ ಸಂಶೋಧನಃ ಪಾಚನೋ ವಿಶ್ಲೇಷಣಃ ಕ್ಲೇದನಃ ಶೈಥಿಲ್ಯಕೃದುಷ್ಣಃ ಸರ್ವರಸಪ್ರತ್ಯನೀಕೋ ಮಾರ್ಗವಿಶೋಧನಃ ಸರ್ವಶರೀರಾವಯವಮಾರ್ದವಕರಶ್ಚೇತಿ; ಸ ಏವಙ್ಗುಣೋಽಪ್ಯೇಕ ಏವಾತ್ಯರ್ಥಮಾಸೇವ್ಯಮಾನೋ ಗಾತ್ರಕಣ್ಡೂಕೋಠಶೋಫವೈವರ್ಣ್ಯಪುಂಸ್ತ್ವೋಪಘಾತೇನ್ದ್ರಿಯೋಪತಾಪಮುಖಾಕ್ಷಿಪಾಕರಕ್ತಪಿತ್ತವಾತಶೋಣಿತಾಮ್ಲೀಕಾಪ್ರಭೃತೀನಾಪಾದಯತಿ(೩) |೧೦|

Adhikarana 14 (10(4)) · Śloka 10

ಕಟುಕೋ ದೀಪನಃ ಪಾಚನೋ ರೋಚನಃ ಶೋಧನಃ ಸ್ಥೌಲ್ಯಾಲಸ್ಯಕಫಕೃಮಿವಿಷಕುಷ್ಠಕಣ್ಡೂಪ್ರಶಮನಃ ಸನ್ಧಿಬನ್ಧವಿಚ್ಛೇದನೋಽವಸಾದನಃ ಸ್ತನ್ಯಶುಕ್ರಮೇದಸಾಮುಪಹನ್ತಾ ಚೇತಿ; ಸ ಏವಙ್ಗುಣೋಽಪ್ಯೇಕ ಏವಾತ್ಯರ್ಥಮುಪಸೇವ್ಯಮಾನೋ ಭ್ರಮಮದಗಲತಾಲ್ವೋಷ್ಠಶೋಷದಾಹಸನ್ತಾಪಬಲವಿಘಾತಕಮ್ಪತೋದಭೇದಕೃತ್ ಕರಚರಣಪಾರ್ಶ್ವಪೃಷ್ಠಪ್ರಭೃತಿಷು ಚ ವಾತಶೂಲಾನಾಪಾದಯತಿ(೪) |೧೦|

Adhikarana 15 (10(5)) · Śloka 10

ತಿಕ್ತಶ್ಛೇದನೋ ರೋಚನೋ ದೀಪನಃ ಶೋಧನಃ ಕಣ್ಡೂಕೋಠತೃಷ್ಣಾಮೂರ್ಚ್ಛಾಜ್ವರಪ್ರಶಮನಃ ಸ್ತನ್ಯಶೋಧನೋ ವಿಣ್ಮೂತ್ರಕ್ಲೇದಮೇದೋವಸಾಪೂಯೋಪಶೋಷಣಶ್ಚೇತಿ; ಸ ಏವಙ್ಗುಣೋಽಪ್ಯೇಕ ಏವಾತ್ಯರ್ಥಮುಪಸೇವ್ಯಮಾನೋ ಗಾತ್ರಮನ್ಯಾಸ್ತಮ್ಭಾಕ್ಷೇಪಕಾರ್ದಿತಶಿರಃಶೂಲಭ್ರಮತೋದಭೇದಚ್ಛೇದಾಸ್ಯವೈರಸ್ಯಾನ್ಯಾಪಾದಯತಿ(೫) |೧೦|

Adhikarana 16 (10) · Śloka 10

ಕಷಾಯಃ ಸಙ್ಗ್ರಾಹಕೋ ರೋಪಣಃ ಸ್ತಮ್ಭನಃ ಶೋಧನೋ ಲೇಖನಃ ಶೋಷಣಃ ಪೀಡನಃ ಕ್ಲೇದೋಪಶೋಷಣಶ್ಚೇತಿ; ಸ ಏವಙ್ಗುಣೋಽಪ್ಯೇಕ ಏವಾತ್ಯರ್ಥಮುಪಸೇವ್ಯಮಾನೋ ಹೃತ್ಪೀಡಾಸ್ಯಶೋಷೋದರಾಧ್ಮಾನವಾಕ್ಯಗ್ರಹಮನ್ಯಾಸ್ತಮ್ಭ- ಗಾತ್ರಸ್ಫುರಣಚುಮುಚುಮಾಯನಾಕುಞ್ಚನಾಕ್ಷೇಪಣಪ್ರಭೃತೀಞ್ಜನಯತಿ ||೧೦||

Adhikarana 17 (11) · Śloka 11

ಅತಃ ಸರ್ವೇಷಾಮೇವ ದ್ರವ್ಯಾಣ್ಯುಪದೇಕ್ಷ್ಯಾಮಃ | ತದ್ಯಥಾ- ಕಾಕೋಲ್ಯಾದಿಃ ಕ್ಷೀರಘೃತವಸಾಮಜ್ಜಶಾಲಿಷಷ್ಟಿಕಯವಗೋಧೂಮಮಾಷಶೃಙ್ಗಾಟಕಕಸೇರುಕತ್ರಪುಸೈರ್ವಾರುಕರ್ಕಾರುಕಾಲಾಬೂಕಾಲಿನ್ದಕತಕ- ಗಿಲೋಡ್ಯಪ್ರಿಯಾಲಪುಷ್ಕರಬೀಜಕಾಶ್ಮರ್ಯಮಧೂಕದ್ರಾಕ್ಷಾಖರ್ಜೂರರಾಜಾದನತಾಲನಾಲಿಕೇರೇಕ್ಷುವಿಕಾರಬಲಾತಿಬಲಾತ್ಮಗುಪ್ತಾ- ವಿದಾರೀಪಯಸ್ಯಾಗೋಕ್ಷುರಕಕ್ಷೀರಮೋರಟಮಧೂಲಿಕಾಕೂಷ್ಮಾಣ್ಡಪ್ರಭೃತೀನಿ ಸಮಾಸೇನ ಮಧುರೋ ವರ್ಗಃ; ದಾಡಿಮಾಮಲಕಮಾತುಲುಙ್ಗಾಮ್ರಾತಕಕಪಿತ್ಥಕರಮರ್ದಬದರಕೋಲಪ್ರಾಚೀನಾಮಲಕತಿನ್ತಿಡೀಕಕೋಶಾಮ್ರಕಭವ್ಯಪಾರಾವತ- ವೇತ್ರಫಲಲಕುಚಾಮ್ಲವೇತಸದನ್ತಶಠದಧಿತಕ್ರಸುರಾಶುಕ್ತಸೌವೀರಕತುಷೋದಕಧಾನ್ಯಾಮ್ಲಪ್ರಭೃತೀನಿ ಸಮಾಸೇನಾಮ್ಲೋ ವರ್ಗಃ; ಸೈನ್ಧವಸೌವರ್ಚಲವಿಡಪಾಕ್ಯರೋಮಕಸಾಮುದ್ರಕಪಕ್ತ್ರಿಮಯವಕ್ಷಾರೋಷರಪ್ರಸೂತಸುವರ್ಚಿಕಾಪ್ರಭೃತೀನಿ ಸಮಾಸೇನ ಲವಣೋ ವರ್ಗಃ; ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾದಿಃ ಸುರಸಾದಿಃ ಶಿಗ್ರುಮಧುಶಿಗ್ರುಮೂಲಕಲಶುನಸುಮುಖಶೀತಶಿವಕುಷ್ಠದೇವದಾರುಹರೇಣುಕಾವಾಲ್ಗುಜಫಲ- ಚಣ್ಡಾಗುಗ್ಗುಲುಮುಸ್ತಲಾಙ್ಗಲಕೀಶುಕನಾಸಾಪೀಲುಪ್ರಭೃತೀನಿ ಸಾಲಸಾರಾದಿಶ್ಚ ಪ್ರಾಯಶಃ ಕಟುಕೋ ವರ್ಗಃ; ಆರಗ್ವಧಾದಿರ್ಗುಡೂಚ್ಯಾದಿರ್ಮಣ್ಡೂಕಪರ್ಣೀವೇತ್ರಕರೀರಹರಿದ್ರಾದ್ವಯೇನ್ದ್ರಯವವರುಣಸ್ವಾದುಕಣ್ಟಕಸಪ್ತಪರ್ಣಬೃಹತೀದ್ವಯಶಙ್ಖಿನೀದ್ರವನ್ತೀ- ತ್ರಿವೃತ್ಕೃತವೇಧನಕರ್ಕೋಟಕಕಾರವೇಲ್ಲವಾರ್ತಾಕಕರೀರಕರವೀರಸುಮನಃಶಙ್ಖಪುಷ್ಪ್ಯಪಾಮಾರ್ಗತ್ರಾಯಮಾಣಾಶೋಕರೋಹಿಣೀವೈಜಯನ್ತೀ- ಸುವರ್ಚಲಾಪುನರ್ನವಾವೃಶ್ಚಿಕಾಲೀಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತೀಪ್ರಭೃತೀನಿ ಸಮಾಸೇನ ತಿಕ್ತೋ ವರ್ಗಃ; ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದಿರಮ್ಬಷ್ಠಾದಿಃ ಪ್ರಿಯಙ್ಗ್ವಾದೀ ರೋಧ್ರಾದಿಸ್ತ್ರಿಫಲಾಶಲ್ಲಕೀಜಮ್ಬ್ವಾಮ್ರಬಕುಲತಿನ್ದುಕಫಲಾನಿ ಕತಕಶಾಕಫಲಪಾಷಾಣಭೇದಕವನಸ್ಪತಿಫಲಾನಿ ಸಾಲಸಾರಾದಿಶ್ಚ ಪ್ರಾಯಶಃ ಕುರುವಕಕೋವಿದಾರಕಜೀವನ್ತೀಚಿಲ್ಲೀಪಾಲಙ್ಕ್ಯಾಸುನಿಷಣ್ಣಕಪ್ರಭೃತೀನಿ ವರಕಾದಯೋ ಮುದ್ಗಾದಯಶ್ಚ ಸಮಾಸೇನ ಕಷಾಯೋ ವರ್ಗಃ ||೧೧||

Adhikarana 18 (12) · Śloka 12

ತತ್ರೈತೇಷಾಂ ರಸಾನಾಂ ಸಂಯೋಗಾಸ್ತ್ರಿಷಷ್ಟಿರ್ಭವನ್ತಿ | ತದ್ಯಥಾ- ಪಞ್ಚದಶ ದ್ವಿಕಾಃ, ವಿಂಶತಿಸ್ತ್ರಿಕಾಃ, ಪಞ್ಚದಶ ಚತುಷ್ಕಾಃ, ಷಟ್ ಪಞ್ಚಕಾಃ, ಏಕಶಃ ಷಡ್ರಸಾಃ, ಏಕಃ ಷಟ್ಕ ಇತಿ | ತೇಷಾಮನ್ಯತ್ರ ಪ್ರಯೋಜನಾನಿ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಃ ||೧೨||

Adhikarana 19 (13) · Śloka 13

ಭವತಿ ಚಾತ್ರ- ಜಗ್ಧಾಃ ಷಡಧಿಗಚ್ಛನ್ತಿ ಬಲಿನೋ ವಶ್ಯತಾಂ ರಸಾಃ | ಯಥಾ ಪ್ರಕುಪಿತಾ ದೋಷಾ ವಶಂ ಯಾನ್ತಿ ಬಲೀಯಸಃ ||೧೩||

Adhikarana puShpikA · Śloka 42

ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇ ರಸವಿಶೇಷವಿಜ್ಞಾನೀಯೋ ನಾಮ ದ್ವಿಚತ್ವಾರಿಂಶತ್ತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೪೨||