Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
అథాతః శిష్యోపనయనీయమధ్యాయం వ్యాఖ్యాస్యామః ||1|| యథోవాచ భగవాన్ ధన్వంతరిః ||2||
View original
अथातः शिष्योपनयनीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
2. śiṣyōpanayanīyādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
బ్రాహ్మణక్షత్రియవైశ్యానామన్యతమమన్వయవయఃశీలశౌర్యశౌచాచారవినయశక్తిబలమేధాధృతిస్మృతిమతిప్రతిపత్తియుక్తం తనుజిహ్వౌష్ఠదంతాగ్రమృజువక్త్రాక్షినాసం ప్రసన్నచిత్తవాక్చేష్టం క్లేశసహం చ భిషక్ శిష్యముపనయేత్ | అతో విపరీతగుణం నోపనయేత్ ||3||
View original
ब्राह्मणक्षत्रियवैश्यानामन्यतममन्वयवयःशीलशौर्यशौचाचारविनयशक्तिबलमेधाधृतिस्मृतिमतिप्रतिपत्तियुक्तं तनुजिह्वौष्ठदन्ताग्रमृजुवक्त्राक्षिनासं प्रसन्नचित्तवाक्चेष्टं क्लेशसहं च भिषक् शिष्यमुपनयेत् | अतो विपरीतगुणं नोपनयेत् ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ఉపనయనీయం తు బ్రాహ్మణం ప్రశస్తేషు తిథికరణముహూర్తనక్షత్రేషు ప్రశస్తాయాం దిశి శుచౌ సమే దేశే చతుర్హస్తం చతురస్రం స్థండిలముపలిప్య గోమయేన, దర్భైః సంస్తీర్య రత్నపుష్పలాజభక్తైర్దేవతాః పూజయిత్వా విప్రాన్ భిషజశ్చ, తత్రోల్లిఖ్యాభ్యుక్ష్య చ దక్షిణతో బ్రహ్మాణం స్థాపయిత్వాఽగ్నిముపసమాధాయ, ఖదిరపలాశదేవదారుబిల్వానాం సమిద్భిశ్చతుర్ణాం వా క్షీరివృక్షాణాం (న్యగ్రోధోదుంబరాశ్వత్థమధూకానాం) దధిమధుఘృతాక్తాభిర్దార్వీహౌమికేన విధినా సప్రణవాభిర్మహావ్యాహృతిభిః స్రువేణాజ్యాహుతీర్జుహుయాత్, తతః ప్రతిదైవతమృషీంశ్చ స్వాహాకారం కుర్యాత్, శిష్యమపి కారయేత్ ||4||
View original
उपनयनीयं तु ब्राह्मणं प्रशस्तेषु तिथिकरणमुहूर्तनक्षत्रेषु प्रशस्तायां दिशि शुचौ समे देशे चतुर्हस्तं चतुरस्रं स्थण्डिलमुपलिप्य गोमयेन, दर्भैः संस्तीर्य रत्नपुष्पलाजभक्तैर्देवताः पूजयित्वा विप्रान् भिषजश्च, तत्रोल्लिख्याभ्युक्ष्य च दक्षिणतो ब्रह्माणं स्थापयित्वाऽग्निमुपसमाधाय, खदिरपलाशदेवदारुबिल्वानां समिद्भिश्चतुर्णां वा क्षीरिवृक्षाणां (न्यग्रोधोदुम्बराश्वत्थमधूकानां) दधिमधुघृताक्ताभिर्दार्वीहौमिकेन विधिना सप्रणवाभिर्महाव्याहृतिभिः स्रुवेणाज्याहुतीर्जुहुयात्, ततः प्रतिदैवतमृषींश्च स्वाहाकारं कुर्यात्, शिष्यमपि कारयेत् ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
బ్రాహ్మణస్త్రయాణాం వర్ణానాముపనయనం కర్తుమర్హతి, (రాజన్యో ద్వయస్య, వైశ్యో వైశ్యస్యైవేతి;) శూద్రమపి కులగుణసంపన్నం మంత్రవర్జమనుపనీతమధ్యాపయేదిత్యేకే ||5||
View original
ब्राह्मणस्त्रयाणां वर्णानामुपनयनं कर्तुमर्हति, (राजन्यो द्वयस्य, वैश्यो वैश्यस्यैवेति;) शूद्रमपि कुलगुणसम्पन्नं मन्त्रवर्जमनुपनीतमध्यापयेदित्येके ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
తతోఽగ్నిం త్రిః పరిణీయాగ్నిసాక్షికం శిష్యం బ్రూయాత్- కామక్రోధలోభమోహమానాహంకారేర్ష్యాపారుష్యపైశున్యానృతాలస్యాయశస్యాని హిత్వా, నీచనఖరోమ్ణాశుచినా కషాయవాససా సత్యవ్రతబ్రహ్మచర్యాభివాదనతత్పరేణావశ్యం భవితవ్యం, మదనుమతస్థానగమనశయనాసనభోజనాధ్యయనపరేణ భూత్వా మత్ప్రియహితేషు వర్తితవ్యం; అతోఽన్యథా తే వర్తమానస్యాధర్మో భవతి, అఫలా చ విద్యా, న చ ప్రాకాశ్యం ప్రాప్నోతి ||6||
View original
ततोऽग्निं त्रिः परिणीयाग्निसाक्षिकं शिष्यं ब्रूयात्- कामक्रोधलोभमोहमानाहङ्कारेर्ष्यापारुष्यपैशुन्यानृतालस्यायशस्यानि हित्वा, नीचनखरोम्णाशुचिना कषायवाससा सत्यव्रतब्रह्मचर्याभिवादनतत्परेणावश्यं भवितव्यं, मदनुमतस्थानगमनशयनासनभोजनाध्ययनपरेण भूत्वा मत्प्रियहितेषु वर्तितव्यम्; अतोऽन्यथा ते वर्तमानस्याधर्मो भवति, अफला च विद्या, न च प्राकाश्यं प्राप्नोति ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
అహం వా త్వయి సమ్యగ్వర్తమానే యద్యన్యథాదర్శీ స్యామేనోభాగ్భవేయమఫలవిద్యశ్చ ||7||
View original
अहं वा त्वयि सम्यग्वर्तमाने यद्यन्यथादर्शी स्यामेनोभाग्भवेयमफलविद्यश्च ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
ద్విజగురుదరిద్రమిత్రప్రవ్రజితోపనతసాధ్వనాథాభ్యుపగతానాం చాత్మబాంధవానామివ స్వభైషజైః ప్రతికర్తవ్యం, ఏవం సాధు భవతి; వ్యాధశాకునికపతితపాపకారిణాం చ న ప్రతికర్తవ్యం; ఏవం విద్యా ప్రకాశతే మిత్రయశోధర్మార్థకామాంశ్చ ప్రాప్నోతి ||8||
View original
द्विजगुरुदरिद्रमित्रप्रव्रजितोपनतसाध्वनाथाभ्युपगतानां चात्मबान्धवानामिव स्वभैषजैः प्रतिकर्तव्यम्, एवं साधु भवति; व्याधशाकुनिकपतितपापकारिणां च न प्रतिकर्तव्यम्; एवं विद्या प्रकाशते मित्रयशोधर्मार्थकामांश्च प्राप्नोति ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (9-10) · Śloka 10
భవతశ్చాత్ర- కృష్ణేఽష్టమీ తన్నిధనేఽహనీ ద్వే శుక్లే తథాఽప్యేవమహర్ద్విసంధ్యం | అకాలవిద్యుత్స్తనయిత్నుఘోషే స్వతంత్రరాష్ట్రక్షితిపవ్యథాసు ||9|| శ్మశానయానాద్యతనాహవేషు మహోత్సవౌత్పాతికదర్శనేషు | నాధ్యేయమన్యేషు చ యేషు విప్రా నాధీయతే నాశుచినా చ నిత్యం ||10||
View original
भवतश्चात्र- कृष्णेऽष्टमी तन्निधनेऽहनी द्वे शुक्ले तथाऽप्येवमहर्द्विसन्ध्यम् | अकालविद्युत्स्तनयित्नुघोषे स्वतन्त्रराष्ट्रक्षितिपव्यथासु ||९|| श्मशानयानाद्यतनाहवेषु महोत्सवौत्पातिकदर्शनेषु | नाध्येयमन्येषु च येषु विप्रा नाधीयते नाशुचिना च नित्यम् ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 2
ఇతి సుశ్రుతసంహితాయాం సూత్రస్థానే శిష్యోపనయనీయో నామ ద్వితీయోఽధ్యాయః ||2||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने शिष्योपनयनीयो नाम द्वितीयोऽध्यायः ||२||
🔊 Audio coming soon