Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
অথাতঃ শিষ্যোপনযনীযমধ্যাযং ব্যাখ্যাস্যামঃ ||১|| যথোবাচ ভগবান্ ধন্বন্তরিঃ ||২||
View original
अथातः शिष्योपनयनीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
2. śiṣyōpanayanīyādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ব্রাহ্মণক্ষত্রিযবৈশ্যানামন্যতমমন্বযবযঃশীলশৌর্যশৌচাচারবিনযশক্তিবলমেধাধৃতিস্মৃতিমতিপ্রতিপত্তিযুক্তং তনুজিহ্বৌষ্ঠদন্তাগ্রমৃজুবক্ত্রাক্ষিনাসং প্রসন্নচিত্তবাক্চেষ্টং ক্লেশসহং চ ভিষক্ শিষ্যমুপনযেত্ | অতো বিপরীতগুণং নোপনযেত্ ||৩||
View original
ब्राह्मणक्षत्रियवैश्यानामन्यतममन्वयवयःशीलशौर्यशौचाचारविनयशक्तिबलमेधाधृतिस्मृतिमतिप्रतिपत्तियुक्तं तनुजिह्वौष्ठदन्ताग्रमृजुवक्त्राक्षिनासं प्रसन्नचित्तवाक्चेष्टं क्लेशसहं च भिषक् शिष्यमुपनयेत् | अतो विपरीतगुणं नोपनयेत् ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
উপনযনীযং তু ব্রাহ্মণং প্রশস্তেষু তিথিকরণমুহূর্তনক্ষত্রেষু প্রশস্তাযাং দিশি শুচৌ সমে দেশে চতুর্হস্তং চতুরস্রং স্থণ্ডিলমুপলিপ্য গোমযেন, দর্ভৈঃ সংস্তীর্য রত্নপুষ্পলাজভক্তৈর্দেবতাঃ পূজযিত্বা বিপ্রান্ ভিষজশ্চ, তত্রোল্লিখ্যাভ্যুক্ষ্য চ দক্ষিণতো ব্রহ্মাণং স্থাপযিত্বাঽগ্নিমুপসমাধায, খদিরপলাশদেবদারুবিল্বানাং সমিদ্ভিশ্চতুর্ণাং বা ক্ষীরিবৃক্ষাণাং (ন্যগ্রোধোদুম্বরাশ্বত্থমধূকানাং) দধিমধুঘৃতাক্তাভির্দার্বীহৌমিকেন বিধিনা সপ্রণবাভির্মহাব্যাহৃতিভিঃ স্রুবেণাজ্যাহুতীর্জুহুযাত্, ততঃ প্রতিদৈবতমৃষীংশ্চ স্বাহাকারং কুর্যাত্, শিষ্যমপি কারযেত্ ||৪||
View original
उपनयनीयं तु ब्राह्मणं प्रशस्तेषु तिथिकरणमुहूर्तनक्षत्रेषु प्रशस्तायां दिशि शुचौ समे देशे चतुर्हस्तं चतुरस्रं स्थण्डिलमुपलिप्य गोमयेन, दर्भैः संस्तीर्य रत्नपुष्पलाजभक्तैर्देवताः पूजयित्वा विप्रान् भिषजश्च, तत्रोल्लिख्याभ्युक्ष्य च दक्षिणतो ब्रह्माणं स्थापयित्वाऽग्निमुपसमाधाय, खदिरपलाशदेवदारुबिल्वानां समिद्भिश्चतुर्णां वा क्षीरिवृक्षाणां (न्यग्रोधोदुम्बराश्वत्थमधूकानां) दधिमधुघृताक्ताभिर्दार्वीहौमिकेन विधिना सप्रणवाभिर्महाव्याहृतिभिः स्रुवेणाज्याहुतीर्जुहुयात्, ततः प्रतिदैवतमृषींश्च स्वाहाकारं कुर्यात्, शिष्यमपि कारयेत् ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
ব্রাহ্মণস্ত্রযাণাং বর্ণানামুপনযনং কর্তুমর্হতি, (রাজন্যো দ্বযস্য, বৈশ্যো বৈশ্যস্যৈবেতি;) শূদ্রমপি কুলগুণসম্পন্নং মন্ত্রবর্জমনুপনীতমধ্যাপযেদিত্যেকে ||৫||
View original
ब्राह्मणस्त्रयाणां वर्णानामुपनयनं कर्तुमर्हति, (राजन्यो द्वयस्य, वैश्यो वैश्यस्यैवेति;) शूद्रमपि कुलगुणसम्पन्नं मन्त्रवर्जमनुपनीतमध्यापयेदित्येके ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
ততোঽগ্নিং ত্রিঃ পরিণীযাগ্নিসাক্ষিকং শিষ্যং ব্রূযাত্- কামক্রোধলোভমোহমানাহঙ্কারের্ষ্যাপারুষ্যপৈশুন্যানৃতালস্যাযশস্যানি হিত্বা, নীচনখরোম্ণাশুচিনা কষাযবাসসা সত্যব্রতব্রহ্মচর্যাভিবাদনতত্পরেণাবশ্যং ভবিতব্যং, মদনুমতস্থানগমনশযনাসনভোজনাধ্যযনপরেণ ভূত্বা মত্প্রিযহিতেষু বর্তিতব্যম্; অতোঽন্যথা তে বর্তমানস্যাধর্মো ভবতি, অফলা চ বিদ্যা, ন চ প্রাকাশ্যং প্রাপ্নোতি ||৬||
View original
ततोऽग्निं त्रिः परिणीयाग्निसाक्षिकं शिष्यं ब्रूयात्- कामक्रोधलोभमोहमानाहङ्कारेर्ष्यापारुष्यपैशुन्यानृतालस्यायशस्यानि हित्वा, नीचनखरोम्णाशुचिना कषायवाससा सत्यव्रतब्रह्मचर्याभिवादनतत्परेणावश्यं भवितव्यं, मदनुमतस्थानगमनशयनासनभोजनाध्ययनपरेण भूत्वा मत्प्रियहितेषु वर्तितव्यम्; अतोऽन्यथा ते वर्तमानस्याधर्मो भवति, अफला च विद्या, न च प्राकाश्यं प्राप्नोति ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
অহং বা ত্বযি সম্যগ্বর্তমানে যদ্যন্যথাদর্শী স্যামেনোভাগ্ভবেযমফলবিদ্যশ্চ ||৭||
View original
अहं वा त्वयि सम्यग्वर्तमाने यद्यन्यथादर्शी स्यामेनोभाग्भवेयमफलविद्यश्च ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
দ্বিজগুরুদরিদ্রমিত্রপ্রব্রজিতোপনতসাধ্বনাথাভ্যুপগতানাং চাত্মবান্ধবানামিব স্বভৈষজৈঃ প্রতিকর্তব্যম্, এবং সাধু ভবতি; ব্যাধশাকুনিকপতিতপাপকারিণাং চ ন প্রতিকর্তব্যম্; এবং বিদ্যা প্রকাশতে মিত্রযশোধর্মার্থকামাংশ্চ প্রাপ্নোতি ||৮||
View original
द्विजगुरुदरिद्रमित्रप्रव्रजितोपनतसाध्वनाथाभ्युपगतानां चात्मबान्धवानामिव स्वभैषजैः प्रतिकर्तव्यम्, एवं साधु भवति; व्याधशाकुनिकपतितपापकारिणां च न प्रतिकर्तव्यम्; एवं विद्या प्रकाशते मित्रयशोधर्मार्थकामांश्च प्राप्नोति ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (9-10) · Śloka 10
ভবতশ্চাত্র- কৃষ্ণেঽষ্টমী তন্নিধনেঽহনী দ্বে শুক্লে তথাঽপ্যেবমহর্দ্বিসন্ধ্যম্ | অকালবিদ্যুত্স্তনযিত্নুঘোষে স্বতন্ত্ররাষ্ট্রক্ষিতিপব্যথাসু ||৯|| শ্মশানযানাদ্যতনাহবেষু মহোত্সবৌত্পাতিকদর্শনেষু | নাধ্যেযমন্যেষু চ যেষু বিপ্রা নাধীযতে নাশুচিনা চ নিত্যম্ ||১০||
View original
भवतश्चात्र- कृष्णेऽष्टमी तन्निधनेऽहनी द्वे शुक्ले तथाऽप्येवमहर्द्विसन्ध्यम् | अकालविद्युत्स्तनयित्नुघोषे स्वतन्त्रराष्ट्रक्षितिपव्यथासु ||९|| श्मशानयानाद्यतनाहवेषु महोत्सवौत्पातिकदर्शनेषु | नाध्येयमन्येषु च येषु विप्रा नाधीयते नाशुचिना च नित्यम् ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 2
ইতি সুশ্রুতসংহিতাযাং সূত্রস্থানে শিষ্যোপনযনীযো নাম দ্বিতীযোঽধ্যাযঃ ||২||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने शिष्योपनयनीयो नाम द्वितीयोऽध्यायः ||२||
🔊 Audio coming soon