Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

2. śiṣyōpanayanīyādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

அதாதஃ ஶிஷ்யோபநயநீயமத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧|| யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||

View original

अथातः शिष्योपनयनीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

ப்ராஹ்மணக்ஷத்ரியவைஶ்யாநாமந்யதமமந்வயவயஃஶீலஶௌர்யஶௌசாசாரவிநயஶக்திபலமேதாததிஸ்மதிமதிப்ரதிபத்தியுக்தஂ தநுஜிஹ்வௌஷ்டதந்தாக்ரமஜுவக்த்ராக்ஷிநாஸஂ ப்ரஸந்நசித்தவாக்சேஷ்டஂ க்லேஶஸஹஂ ச பிஷக் ஶிஷ்யமுபநயேத் | அதோ விபரீதகுணஂ நோபநயேத் ||௩||

View original

ब्राह्मणक्षत्रियवैश्यानामन्यतममन्वयवयःशीलशौर्यशौचाचारविनयशक्तिबलमेधाधृतिस्मृतिमतिप्रतिपत्तियुक्तं तनुजिह्वौष्ठदन्ताग्रमृजुवक्त्राक्षिनासं प्रसन्नचित्तवाक्चेष्टं क्लेशसहं च भिषक् शिष्यमुपनयेत् | अतो विपरीतगुणं नोपनयेत् ||३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 3 (4) · Śloka 4

உபநயநீயஂ து ப்ராஹ்மணஂ ப்ரஶஸ்தேஷு திதிகரணமுஹூர்தநக்ஷத்ரேஷு ப்ரஶஸ்தாயாஂ திஶி ஶுசௌ ஸமே தேஶே சதுர்ஹஸ்தஂ சதுரஸ்ரஂ ஸ்தண்டிலமுபலிப்ய கோமயேந, தர்பைஃ ஸஂஸ்தீர்ய ரத்நபுஷ்பலாஜபக்தைர்தேவதாஃ பூஜயித்வா விப்ராந் பிஷஜஶ்ச, தத்ரோல்லிக்யாப்யுக்ஷ்ய ச தக்ஷிணதோ ப்ரஹ்மாணஂ ஸ்தாபயித்வாऽக்நிமுபஸமாதாய, கதிரபலாஶதேவதாருபில்வாநாஂ ஸமித்பிஶ்சதுர்ணாஂ வா க்ஷீரிவக்ஷாணாஂ (ந்யக்ரோதோதும்பராஶ்வத்தமதூகாநாஂ) ததிமதுகதாக்தாபிர்தார்வீஹௌமிகேந விதிநா ஸப்ரணவாபிர்மஹாவ்யாஹதிபிஃ ஸ்ருவேணாஜ்யாஹுதீர்ஜுஹுயாத், ததஃ ப்ரதிதைவதமஷீஂஶ்ச ஸ்வாஹாகாரஂ குர்யாத், ஶிஷ்யமபி காரயேத் ||௪||

View original

उपनयनीयं तु ब्राह्मणं प्रशस्तेषु तिथिकरणमुहूर्तनक्षत्रेषु प्रशस्तायां दिशि शुचौ समे देशे चतुर्हस्तं चतुरस्रं स्थण्डिलमुपलिप्य गोमयेन, दर्भैः संस्तीर्य रत्नपुष्पलाजभक्तैर्देवताः पूजयित्वा विप्रान् भिषजश्च, तत्रोल्लिख्याभ्युक्ष्य च दक्षिणतो ब्रह्माणं स्थापयित्वाऽग्निमुपसमाधाय, खदिरपलाशदेवदारुबिल्वानां समिद्भिश्चतुर्णां वा क्षीरिवृक्षाणां (न्यग्रोधोदुम्बराश्वत्थमधूकानां) दधिमधुघृताक्ताभिर्दार्वीहौमिकेन विधिना सप्रणवाभिर्महाव्याहृतिभिः स्रुवेणाज्याहुतीर्जुहुयात्, ततः प्रतिदैवतमृषींश्च स्वाहाकारं कुर्यात्, शिष्यमपि कारयेत् ||४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 4 (5) · Śloka 5

ப்ராஹ்மணஸ்த்ரயாணாஂ வர்ணாநாமுபநயநஂ கர்துமர்ஹதி, (ராஜந்யோ த்வயஸ்ய, வைஶ்யோ வைஶ்யஸ்யைவேதி;) ஶூத்ரமபி குலகுணஸம்பந்நஂ மந்த்ரவர்ஜமநுபநீதமத்யாபயேதித்யேகே ||௫||

View original

ब्राह्मणस्त्रयाणां वर्णानामुपनयनं कर्तुमर्हति, (राजन्यो द्वयस्य, वैश्यो वैश्यस्यैवेति;) शूद्रमपि कुलगुणसम्पन्नं मन्त्रवर्जमनुपनीतमध्यापयेदित्येके ||५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 5 (6) · Śloka 6

ததோऽக்நிஂ த்ரிஃ பரிணீயாக்நிஸாக்ஷிகஂ ஶிஷ்யஂ ப்ரூயாத்- காமக்ரோதலோபமோஹமாநாஹங்காரேர்ஷ்யாபாருஷ்யபைஶுந்யாநதாலஸ்யாயஶஸ்யாநி ஹித்வா, நீசநகரோம்ணாஶுசிநா கஷாயவாஸஸா ஸத்யவ்ரதப்ரஹ்மசர்யாபிவாதநதத்பரேணாவஶ்யஂ பவிதவ்யஂ, மதநுமதஸ்தாநகமநஶயநாஸநபோஜநாத்யயநபரேண பூத்வா மத்ப்ரியஹிதேஷு வர்திதவ்யம்; அதோऽந்யதா தே வர்தமாநஸ்யாதர்மோ பவதி, அபலா ச வித்யா, ந ச ப்ராகாஶ்யஂ ப்ராப்நோதி ||௬||

View original

ततोऽग्निं त्रिः परिणीयाग्निसाक्षिकं शिष्यं ब्रूयात्- कामक्रोधलोभमोहमानाहङ्कारेर्ष्यापारुष्यपैशुन्यानृतालस्यायशस्यानि हित्वा, नीचनखरोम्णाशुचिना कषायवाससा सत्यव्रतब्रह्मचर्याभिवादनतत्परेणावश्यं भवितव्यं, मदनुमतस्थानगमनशयनासनभोजनाध्ययनपरेण भूत्वा मत्प्रियहितेषु वर्तितव्यम्; अतोऽन्यथा ते वर्तमानस्याधर्मो भवति, अफला च विद्या, न च प्राकाश्यं प्राप्नोति ||६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 6 (7) · Śloka 7

அஹஂ வா த்வயி ஸம்யக்வர்தமாநே யத்யந்யதாதர்ஶீ ஸ்யாமேநோபாக்பவேயமபலவித்யஶ்ச ||௭||

View original

अहं वा त्वयि सम्यग्वर्तमाने यद्यन्यथादर्शी स्यामेनोभाग्भवेयमफलविद्यश्च ||७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 7 (8) · Śloka 8

த்விஜகுருதரித்ரமித்ரப்ரவ்ரஜிதோபநதஸாத்வநாதாப்யுபகதாநாஂ சாத்மபாந்தவாநாமிவ ஸ்வபைஷஜைஃ ப்ரதிகர்தவ்யம், ஏவஂ ஸாது பவதி; வ்யாதஶாகுநிகபதிதபாபகாரிணாஂ ச ந ப்ரதிகர்தவ்யம்; ஏவஂ வித்யா ப்ரகாஶதே மித்ரயஶோதர்மார்தகாமாஂஶ்ச ப்ராப்நோதி ||௮||

View original

द्विजगुरुदरिद्रमित्रप्रव्रजितोपनतसाध्वनाथाभ्युपगतानां चात्मबान्धवानामिव स्वभैषजैः प्रतिकर्तव्यम्, एवं साधु भवति; व्याधशाकुनिकपतितपापकारिणां च न प्रतिकर्तव्यम्; एवं विद्या प्रकाशते मित्रयशोधर्मार्थकामांश्च प्राप्नोति ||८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 8 (9-10) · Śloka 10

பவதஶ்சாத்ர- கஷ்ணேऽஷ்டமீ தந்நிதநேऽஹநீ த்வே ஶுக்லே ததாऽப்யேவமஹர்த்விஸந்த்யம் | அகாலவித்யுத்ஸ்தநயித்நுகோஷே ஸ்வதந்த்ரராஷ்ட்ரக்ஷிதிபவ்யதாஸு ||௯|| ஶ்மஶாநயாநாத்யதநாஹவேஷு மஹோத்ஸவௌத்பாதிகதர்ஶநேஷு | நாத்யேயமந்யேஷு ச யேஷு விப்ரா நாதீயதே நாஶுசிநா ச நித்யம் ||௧௦||

View original

भवतश्चात्र- कृष्णेऽष्टमी तन्निधनेऽहनी द्वे शुक्ले तथाऽप्येवमहर्द्विसन्ध्यम् | अकालविद्युत्स्तनयित्नुघोषे स्वतन्त्रराष्ट्रक्षितिपव्यथासु ||९|| श्मशानयानाद्यतनाहवेषु महोत्सवौत्पातिकदर्शनेषु | नाध्येयमन्येषु च येषु विप्रा नाधीयते नाशुचिना च नित्यम् ||१०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana puShpikA · Śloka 2

இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாநே ஶிஷ்யோபநயநீயோ நாம த்விதீயோऽத்யாயஃ ||௨||

View original

इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने शिष्योपनयनीयो नाम द्वितीयोऽध्यायः ||२||

🔊 Audio coming soon