Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
അഥാതഃ ശിഷ്യോപനയനീയമധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ ||൧|| യഥോവാച ഭഗവാന് ധന്വന്തരിഃ ||൨||
View original
अथातः शिष्योपनयनीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
2. śiṣyōpanayanīyādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ബ്രാഹ്മണക്ഷത്രിയവൈശ്യാനാമന്യതമമന്വയവയഃശീലശൌര്യശൌചാചാരവിനയശക്തിബലമേധാധൃതിസ്മൃതിമതിപ്രതിപത്തിയുക്തം തനുജിഹ്വൌഷ്ഠദന്താഗ്രമൃജുവക്ത്രാക്ഷിനാസം പ്രസന്നചിത്തവാക്ചേഷ്ടം ക്ലേശസഹം ച ഭിഷക് ശിഷ്യമുപനയേത് | അതോ വിപരീതഗുണം നോപനയേത് ||൩||
View original
ब्राह्मणक्षत्रियवैश्यानामन्यतममन्वयवयःशीलशौर्यशौचाचारविनयशक्तिबलमेधाधृतिस्मृतिमतिप्रतिपत्तियुक्तं तनुजिह्वौष्ठदन्ताग्रमृजुवक्त्राक्षिनासं प्रसन्नचित्तवाक्चेष्टं क्लेशसहं च भिषक् शिष्यमुपनयेत् | अतो विपरीतगुणं नोपनयेत् ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ഉപനയനീയം തു ബ്രാഹ്മണം പ്രശസ്തേഷു തിഥികരണമുഹൂര്തനക്ഷത്രേഷു പ്രശസ്തായാം ദിശി ശുചൌ സമേ ദേശേ ചതുര്ഹസ്തം ചതുരസ്രം സ്ഥണ്ഡിലമുപലിപ്യ ഗോമയേന, ദര്ഭൈഃ സംസ്തീര്യ രത്നപുഷ്പലാജഭക്തൈര്ദേവതാഃ പൂജയിത്വാ വിപ്രാന് ഭിഷജശ്ച, തത്രോല്ലിഖ്യാഭ്യുക്ഷ്യ ച ദക്ഷിണതോ ബ്രഹ്മാണം സ്ഥാപയിത്വാऽഗ്നിമുപസമാധായ, ഖദിരപലാശദേവദാരുബില്വാനാം സമിദ്ഭിശ്ചതുര്ണാം വാ ക്ഷീരിവൃക്ഷാണാം (ന്യഗ്രോധോദുമ്ബരാശ്വത്ഥമധൂകാനാം) ദധിമധുഘൃതാക്താഭിര്ദാര്വീഹൌമികേന വിധിനാ സപ്രണവാഭിര്മഹാവ്യാഹൃതിഭിഃ സ്രുവേണാജ്യാഹുതീര്ജുഹുയാത്, തതഃ പ്രതിദൈവതമൃഷീംശ്ച സ്വാഹാകാരം കുര്യാത്, ശിഷ്യമപി കാരയേത് ||൪||
View original
उपनयनीयं तु ब्राह्मणं प्रशस्तेषु तिथिकरणमुहूर्तनक्षत्रेषु प्रशस्तायां दिशि शुचौ समे देशे चतुर्हस्तं चतुरस्रं स्थण्डिलमुपलिप्य गोमयेन, दर्भैः संस्तीर्य रत्नपुष्पलाजभक्तैर्देवताः पूजयित्वा विप्रान् भिषजश्च, तत्रोल्लिख्याभ्युक्ष्य च दक्षिणतो ब्रह्माणं स्थापयित्वाऽग्निमुपसमाधाय, खदिरपलाशदेवदारुबिल्वानां समिद्भिश्चतुर्णां वा क्षीरिवृक्षाणां (न्यग्रोधोदुम्बराश्वत्थमधूकानां) दधिमधुघृताक्ताभिर्दार्वीहौमिकेन विधिना सप्रणवाभिर्महाव्याहृतिभिः स्रुवेणाज्याहुतीर्जुहुयात्, ततः प्रतिदैवतमृषींश्च स्वाहाकारं कुर्यात्, शिष्यमपि कारयेत् ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
ബ്രാഹ്മണസ്ത്രയാണാം വര്ണാനാമുപനയനം കര്തുമര്ഹതി, (രാജന്യോ ദ്വയസ്യ, വൈശ്യോ വൈശ്യസ്യൈവേതി;) ശൂദ്രമപി കുലഗുണസമ്പന്നം മന്ത്രവര്ജമനുപനീതമധ്യാപയേദിത്യേകേ ||൫||
View original
ब्राह्मणस्त्रयाणां वर्णानामुपनयनं कर्तुमर्हति, (राजन्यो द्वयस्य, वैश्यो वैश्यस्यैवेति;) शूद्रमपि कुलगुणसम्पन्नं मन्त्रवर्जमनुपनीतमध्यापयेदित्येके ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
തതോऽഗ്നിം ത്രിഃ പരിണീയാഗ്നിസാക്ഷികം ശിഷ്യം ബ്രൂയാത്- കാമക്രോധലോഭമോഹമാനാഹങ്കാരേര്ഷ്യാപാരുഷ്യപൈശുന്യാനൃതാലസ്യായശസ്യാനി ഹിത്വാ, നീചനഖരോമ്ണാശുചിനാ കഷായവാസസാ സത്യവ്രതബ്രഹ്മചര്യാഭിവാദനതത്പരേണാവശ്യം ഭവിതവ്യം, മദനുമതസ്ഥാനഗമനശയനാസനഭോജനാധ്യയനപരേണ ഭൂത്വാ മത്പ്രിയഹിതേഷു വര്തിതവ്യമ്; അതോऽന്യഥാ തേ വര്തമാനസ്യാധര്മോ ഭവതി, അഫലാ ച വിദ്യാ, ന ച പ്രാകാശ്യം പ്രാപ്നോതി ||൬||
View original
ततोऽग्निं त्रिः परिणीयाग्निसाक्षिकं शिष्यं ब्रूयात्- कामक्रोधलोभमोहमानाहङ्कारेर्ष्यापारुष्यपैशुन्यानृतालस्यायशस्यानि हित्वा, नीचनखरोम्णाशुचिना कषायवाससा सत्यव्रतब्रह्मचर्याभिवादनतत्परेणावश्यं भवितव्यं, मदनुमतस्थानगमनशयनासनभोजनाध्ययनपरेण भूत्वा मत्प्रियहितेषु वर्तितव्यम्; अतोऽन्यथा ते वर्तमानस्याधर्मो भवति, अफला च विद्या, न च प्राकाश्यं प्राप्नोति ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
അഹം വാ ത്വയി സമ്യഗ്വര്തമാനേ യദ്യന്യഥാദര്ശീ സ്യാമേനോഭാഗ്ഭവേയമഫലവിദ്യശ്ച ||൭||
View original
अहं वा त्वयि सम्यग्वर्तमाने यद्यन्यथादर्शी स्यामेनोभाग्भवेयमफलविद्यश्च ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
ദ്വിജഗുരുദരിദ്രമിത്രപ്രവ്രജിതോപനതസാധ്വനാഥാഭ്യുപഗതാനാം ചാത്മബാന്ധവാനാമിവ സ്വഭൈഷജൈഃ പ്രതികര്തവ്യമ്, ഏവം സാധു ഭവതി; വ്യാധശാകുനികപതിതപാപകാരിണാം ച ന പ്രതികര്തവ്യമ്; ഏവം വിദ്യാ പ്രകാശതേ മിത്രയശോധര്മാര്ഥകാമാംശ്ച പ്രാപ്നോതി ||൮||
View original
द्विजगुरुदरिद्रमित्रप्रव्रजितोपनतसाध्वनाथाभ्युपगतानां चात्मबान्धवानामिव स्वभैषजैः प्रतिकर्तव्यम्, एवं साधु भवति; व्याधशाकुनिकपतितपापकारिणां च न प्रतिकर्तव्यम्; एवं विद्या प्रकाशते मित्रयशोधर्मार्थकामांश्च प्राप्नोति ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (9-10) · Śloka 10
ഭവതശ്ചാത്ര- കൃഷ്ണേऽഷ്ടമീ തന്നിധനേऽഹനീ ദ്വേ ശുക്ലേ തഥാऽപ്യേവമഹര്ദ്വിസന്ധ്യമ് | അകാലവിദ്യുത്സ്തനയിത്നുഘോഷേ സ്വതന്ത്രരാഷ്ട്രക്ഷിതിപവ്യഥാസു ||൯|| ശ്മശാനയാനാദ്യതനാഹവേഷു മഹോത്സവൌത്പാതികദര്ശനേഷു | നാധ്യേയമന്യേഷു ച യേഷു വിപ്രാ നാധീയതേ നാശുചിനാ ച നിത്യമ് ||൧൦||
View original
भवतश्चात्र- कृष्णेऽष्टमी तन्निधनेऽहनी द्वे शुक्ले तथाऽप्येवमहर्द्विसन्ध्यम् | अकालविद्युत्स्तनयित्नुघोषे स्वतन्त्रराष्ट्रक्षितिपव्यथासु ||९|| श्मशानयानाद्यतनाहवेषु महोत्सवौत्पातिकदर्शनेषु | नाध्येयमन्येषु च येषु विप्रा नाधीयते नाशुचिना च नित्यम् ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 2
ഇതി സുശ്രുതസംഹിതായാം സൂത്രസ്ഥാനേ ശിഷ്യോപനയനീയോ നാമ ദ്വിതീയോऽധ്യായഃ ||൨||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने शिष्योपनयनीयो नाम द्वितीयोऽध्यायः ||२||
🔊 Audio coming soon