Adhikarana 1 (1-3) · Śloka 3
અથાતો વિપરીતાવિપરીતવ્રણવિજ્ઞાનીયમધ્યાયં વ્યાખ્યાસ્યામઃ ||૧|| યથોવાચ ભગવાન્ ધન્વન્તરિઃ ||૨|| ફલાગ્નિજલવૃષ્ટીનાં પુષ્પધૂમામ્બુદા યથા | ખ્યાપયન્તિ ભવિષ્યત્ત્વં તથા રિષ્ટાનિ પઞ્ચતામ્ ||૩||
अथातो विपरीताविपरीतव्रणविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२|| फलाग्निजलवृष्टीनां पुष्पधूमाम्बुदा यथा | ख्यापयन्ति भविष्यत्त्वं तथा रिष्टानि पञ्चताम् ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 2 (4) · Śloka 5
તાનિ સૌક્ષ્મ્યાત્ પ્રમાદાદ્વા તથૈવાશુ વ્યતિક્રમાત્ | ગૃહ્યન્તે નોદ્ગતાન્યજ્ઞૈર્મુમૂર્ષોર્ન ત્વસમ્ભવાત્ ||૪|| ધ્રુવં તુ મરણં રિષ્ટે... |૫|
तानि सौक्ष्म्यात् प्रमादाद्वा तथैवाशु व्यतिक्रमात् | गृह्यन्ते नोद्गतान्यज्ञैर्मुमूर्षोर्न त्वसम्भवात् ||४|| ध्रुवं तु मरणं रिष्टे... |५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (5) · Śloka 5
... બ્રાહ્મણૈસ્તત્ કિલામલૈઃ | રસાયનતપોજપ્યતત્પરૈર્વા નિવાર્યતે ||૫||
... ब्राह्मणैस्तत् किलामलैः | रसायनतपोजप्यतत्परैर्वा निवार्यते ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (6) · Śloka 6
નક્ષત્રપીડા બહુધા યથા કાલં વિપચ્યતે | તથૈવારિષ્ટપાકં ચ બ્રુવતે બહવો જનાઃ ||૬||
नक्षत्रपीडा बहुधा यथा कालं विपच्यते | तथैवारिष्टपाकं च ब्रुवते बहवो जनाः ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (7) · Śloka 7
અસિદ્ધિમાપ્નુયાલ્લોકે પ્રતિકુર્વન્ ગતાયુષઃ | અતોઽરિષ્ટાનિ યત્નેન લક્ષયેત્ કુશલો ભિષક્ ||૭||
असिद्धिमाप्नुयाल्लोके प्रतिकुर्वन् गतायुषः | अतोऽरिष्टानि यत्नेन लक्षयेत् कुशलो भिषक् ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (8) · Śloka 8
ગન્ધવર્ણરસાદીનાં વિશેષાણાં સ્વભાવતઃ | વૈકૃતં યત્ તદાચષ્ટે વ્રણિનઃ પક્વલક્ષણમ્ ||૮||
गन्धवर्णरसादीनां विशेषाणां स्वभावतः | वैकृतं यत् तदाचष्टे व्रणिनः पक्वलक्षणम् ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (9) · Śloka 10
કટુસ્તીક્ષ્ણશ્ચ વિસ્રશ્ચ ગન્ધસ્તુ પવનાદિભિઃ | લોહગન્ધિસ્તુ રક્તેન વ્યામિશ્રઃ સાન્નિપાતિકઃ ||૯|| લાજાતસીતૈલસમાઃ કિઞ્ચિદ્વિસ્રાશ્ચ ગન્ધતઃ | જ્ઞેયાઃ પ્રકૃતિગન્ધાઃ સ્યુઃ ... |૧૦|
कटुस्तीक्ष्णश्च विस्रश्च गन्धस्तु पवनादिभिः | लोहगन्धिस्तु रक्तेन व्यामिश्रः सान्निपातिकः ||९|| लाजातसीतैलसमाः किञ्चिद्विस्राश्च गन्धतः | ज्ञेयाः प्रकृतिगन्धाः स्युः ... |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (10-12) · Śloka 12
... રતોઽન્યદ્ગન્ધવૈકૃતમ્ ||૧૦|| મદ્યાગુર્વાજ્યસુમનાપદ્મચન્દનચમ્પકૈઃ | સગન્ધા દિવ્યગન્ધાશ્ચ મુમૂર્ષૂણાં વ્રણાઃ સ્મૃતાઃ ||૧૧|| શ્વવાજિમૂષિકધ્વાઙ્ક્ષપૂતિવલ્લૂરમત્કુણૈઃ | સગન્ધાઃ પઙ્કગન્ધાશ્ચ ભૂમિગન્ધાશ્ચ ગર્હિતાઃ ||૧૨||
... रतोऽन्यद्गन्धवैकृतम् ||१०|| मद्यागुर्वाज्यसुमनापद्मचन्दनचम्पकैः | सगन्धा दिव्यगन्धाश्च मुमूर्षूणां व्रणाः स्मृताः ||११|| श्ववाजिमूषिकध्वाङ्क्षपूतिवल्लूरमत्कुणैः | सगन्धाः पङ्कगन्धाश्च भूमिगन्धाश्च गर्हिताः ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (13-15) · Śloka 15
કુઙ્કુમધ્યામકઙ્કુષ્ઠસવર્ણાઃ પિત્તકોપતઃ | ન દહ્યન્તે ન ચૂષ્યન્તે ભિષક્ તાન્ પરિવર્જયેત્ ||૧૩|| કણ્ડૂમન્તઃ સ્થિરાઃ શ્વેતાઃ સ્નિગ્ધાઃ કફનિમિત્તતઃ | દૂયન્તે વાઽપિ દહ્યન્તે ભિષક્ તાન્ પરિવર્જયેત્ ||૧૪|| કૃષ્ણાસ્તુ યે તનુસ્રાવા વાતજા મર્મતાપિનઃ | સ્વલ્પામપિ ન કુર્વન્તિ રુજં તાન્ પરિવર્જયેત્ ||૧૫||
कुङ्कुमध्यामकङ्कुष्ठसवर्णाः पित्तकोपतः | न दह्यन्ते न चूष्यन्ते भिषक् तान् परिवर्जयेत् ||१३|| कण्डूमन्तः स्थिराः श्वेताः स्निग्धाः कफनिमित्ततः | दूयन्ते वाऽपि दह्यन्ते भिषक् तान् परिवर्जयेत् ||१४|| कृष्णास्तु ये तनुस्रावा वातजा मर्मतापिनः | स्वल्पामपि न कुर्वन्ति रुजं तान् परिवर्जयेत् ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (16) · Śloka 17
ક્ષ્વેડન્તિ ઘુર્ઘુરાયન્તે જ્વલન્તીવ ચ યે વ્રણાઃ | ત્વઙ્માંસસ્થાશ્ચ પવનં સશબ્દં વિસૃજન્તિ યે ||૧૬|| યે ચ મર્મસ્વસમ્ભૂતા ભવન્ત્યત્યર્થવેદનાઃ |૧૭|
क्ष्वेडन्ति घुर्घुरायन्ते ज्वलन्तीव च ये व्रणाः | त्वङ्मांसस्थाश्च पवनं सशब्दं विसृजन्ति ये ||१६|| ये च मर्मस्वसम्भूता भवन्त्यत्यर्थवेदनाः |१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (17) · Śloka 18
દહ્યન્તે ચાન્તરત્યર્થં બહિઃ શીતાશ્ચ યે વ્રણાઃ ||૧૭|| દહ્યન્તે બહિરત્યર્થં ભવન્ત્યન્તશ્ચ શીતલાઃ |૧૮|
दह्यन्ते चान्तरत्यर्थं बहिः शीताश्च ये व्रणाः ||१७|| दह्यन्ते बहिरत्यर्थं भवन्त्यन्तश्च शीतलाः |१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (18-19) · Śloka 19
શક્તિધ્વજરથાઃ કુન્તવાજિવારણગોવૃષાઃ ||૧૮|| યેષુ ચાપ્યવભાસેરન્ પ્રાસાદાકૃતયસ્તથા | ચૂર્ણાવકીર્ણા ઇવ યે ભાન્તિચાનવચૂર્ણિતાઃ ||૧૯||
शक्तिध्वजरथाः कुन्तवाजिवारणगोवृषाः ||१८|| येषु चाप्यवभासेरन् प्रासादाकृतयस्तथा | चूर्णावकीर्णा इव ये भान्तिचानवचूर्णिताः ||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (20) · Śloka 20
પ્રાણમાંસક્ષયશ્વાસકાસારોચકપીડિતાઃ | પ્રવૃદ્ધપૂયરુધિરા વ્રણા યેષાં ચ મર્મસુ ||૨૦||
प्राणमांसक्षयश्वासकासारोचकपीडिताः | प्रवृद्धपूयरुधिरा व्रणा येषां च मर्मसु ||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (21) · Śloka 21
ક્રિયાભિઃ સમ્યગારબ્ધા ન સિદ્ધ્યન્તિ ચ યે વ્રણાઃ | વર્જયેત્તાનપિ પ્રાજ્ઞઃ સંરક્ષન્નાત્મનો યશઃ ||૨૧||
क्रियाभिः सम्यगारब्धा न सिद्ध्यन्ति च ये व्रणाः | वर्जयेत्तानपि प्राज्ञः संरक्षन्नात्मनो यशः ||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 28
ઇતિ સુશ્રુતસંહિતાયાં સૂત્રસ્થાને વિપરીતાવિપરીતવ્રણવિજ્ઞાનીયો નામાષ્ટાવિંશતિતમોઽધ્યાયઃ ||૨૮||
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने विपरीताविपरीतव्रणविज्ञानीयो नामाष्टाविंशतितमोऽध्यायः ||२८||
🔊 Audio coming soon