Adhikarana 1 (1-3) · Śloka 3
ਅਥਾਤੋ ਵਿਪਰੀਤਾਵਿਪਰੀਤਵ੍ਰਣਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧|| ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨|| ਫਲਾਗ੍ਨਿਜਲਵਸ੍ਟੀਨਾਂ ਪੁਸ੍ਪਧੂਮਾਮ੍ਬੁਦਾ ਯਥਾ | ਖ੍ਯਾਪਯਨ੍ਤਿ ਭਵਿਸ੍ਯਤ੍ਤ੍ਵਂ ਤਥਾ ਰਿਸ੍ਟਾਨਿ ਪਞ੍ਚਤਾਮ੍ ||੩||
अथातो विपरीताविपरीतव्रणविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२|| फलाग्निजलवृष्टीनां पुष्पधूमाम्बुदा यथा | ख्यापयन्ति भविष्यत्त्वं तथा रिष्टानि पञ्चताम् ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 2 (4) · Śloka 5
ਤਾਨਿ ਸੌਕ੍ਸ੍ਮ੍ਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਮਾਦਾਦ੍ਵਾ ਤਥੈਵਾਸ਼ੁ ਵ੍ਯਤਿਕ੍ਰਮਾਤ੍ | ਗਹ੍ਯਨ੍ਤੇ ਨੋਦ੍ਗਤਾਨ੍ਯਜ੍ਞੈਰ੍ਮੁਮੂਰ੍ਸੋਰ੍ਨ ਤ੍ਵਸਮ੍ਭਵਾਤ੍ ||੪|| ਧ੍ਰੁਵਂ ਤੁ ਮਰਣਂ ਰਿਸ੍ਟੇ... |੫|
तानि सौक्ष्म्यात् प्रमादाद्वा तथैवाशु व्यतिक्रमात् | गृह्यन्ते नोद्गतान्यज्ञैर्मुमूर्षोर्न त्वसम्भवात् ||४|| ध्रुवं तु मरणं रिष्टे... |५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (5) · Śloka 5
... ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਸ੍ਤਤ੍ ਕਿਲਾਮਲੈਃ | ਰਸਾਯਨਤਪੋਜਪ੍ਯਤਤ੍ਪਰੈਰ੍ਵਾ ਨਿਵਾਰ੍ਯਤੇ ||੫||
... ब्राह्मणैस्तत् किलामलैः | रसायनतपोजप्यतत्परैर्वा निवार्यते ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (6) · Śloka 6
ਨਕ੍ਸਤ੍ਰਪੀਡਾ ਬਹੁਧਾ ਯਥਾ ਕਾਲਂ ਵਿਪਚ੍ਯਤੇ | ਤਥੈਵਾਰਿਸ੍ਟਪਾਕਂ ਚ ਬ੍ਰੁਵਤੇ ਬਹਵੋ ਜਨਾਃ ||੬||
नक्षत्रपीडा बहुधा यथा कालं विपच्यते | तथैवारिष्टपाकं च ब्रुवते बहवो जनाः ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (7) · Śloka 7
ਅਸਿਦ੍ਧਿਮਾਪ੍ਨੁਯਾਲ੍ਲੋਕੇ ਪ੍ਰਤਿਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਗਤਾਯੁਸਃ | ਅਤੋਰਿਸ੍ਟਾਨਿ ਯਤ੍ਨੇਨ ਲਕ੍ਸਯੇਤ੍ ਕੁਸ਼ਲੋ ਭਿਸਕ੍ ||੭||
असिद्धिमाप्नुयाल्लोके प्रतिकुर्वन् गतायुषः | अतोऽरिष्टानि यत्नेन लक्षयेत् कुशलो भिषक् ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (8) · Śloka 8
ਗਨ੍ਧਵਰ੍ਣਰਸਾਦੀਨਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸਾਣਾਂ ਸ੍ਵਭਾਵਤਃ | ਵੈਕਤਂ ਯਤ੍ ਤਦਾਚਸ੍ਟੇ ਵ੍ਰਣਿਨਃ ਪਕ੍ਵਲਕ੍ਸਣਮ੍ ||੮||
गन्धवर्णरसादीनां विशेषाणां स्वभावतः | वैकृतं यत् तदाचष्टे व्रणिनः पक्वलक्षणम् ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (9) · Śloka 10
ਕਟੁਸ੍ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਸ਼੍ਚ ਵਿਸ੍ਰਸ਼੍ਚ ਗਨ੍ਧਸ੍ਤੁ ਪਵਨਾਦਿਭਿਃ | ਲੋਹਗਨ੍ਧਿਸ੍ਤੁ ਰਕ੍ਤੇਨ ਵ੍ਯਾਮਿਸ਼੍ਰਃ ਸਾਨ੍ਨਿਪਾਤਿਕਃ ||੯|| ਲਾਜਾਤਸੀਤੈਲਸਮਾਃ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਵਿਸ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਗਨ੍ਧਤਃ | ਜ੍ਞੇਯਾਃ ਪ੍ਰਕਤਿਗਨ੍ਧਾਃ ਸ੍ਯੁਃ ... |੧੦|
कटुस्तीक्ष्णश्च विस्रश्च गन्धस्तु पवनादिभिः | लोहगन्धिस्तु रक्तेन व्यामिश्रः सान्निपातिकः ||९|| लाजातसीतैलसमाः किञ्चिद्विस्राश्च गन्धतः | ज्ञेयाः प्रकृतिगन्धाः स्युः ... |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (10-12) · Śloka 12
... ਰਤੋਨ੍ਯਦ੍ਗਨ੍ਧਵੈਕਤਮ੍ ||੧੦|| ਮਦ੍ਯਾਗੁਰ੍ਵਾਜ੍ਯਸੁਮਨਾਪਦ੍ਮਚਨ੍ਦਨਚਮ੍ਪਕੈਃ | ਸਗਨ੍ਧਾ ਦਿਵ੍ਯਗਨ੍ਧਾਸ਼੍ਚ ਮੁਮੂਰ੍ਸੂਣਾਂ ਵ੍ਰਣਾਃ ਸ੍ਮਤਾਃ ||੧੧|| ਸ਼੍ਵਵਾਜਿਮੂਸਿਕਧ੍ਵਾਙ੍ਕ੍ਸਪੂਤਿਵਲ੍ਲੂਰਮਤ੍ਕੁਣੈਃ | ਸਗਨ੍ਧਾਃ ਪਙ੍ਕਗਨ੍ਧਾਸ਼੍ਚ ਭੂਮਿਗਨ੍ਧਾਸ਼੍ਚ ਗਰ੍ਹਿਤਾਃ ||੧੨||
... रतोऽन्यद्गन्धवैकृतम् ||१०|| मद्यागुर्वाज्यसुमनापद्मचन्दनचम्पकैः | सगन्धा दिव्यगन्धाश्च मुमूर्षूणां व्रणाः स्मृताः ||११|| श्ववाजिमूषिकध्वाङ्क्षपूतिवल्लूरमत्कुणैः | सगन्धाः पङ्कगन्धाश्च भूमिगन्धाश्च गर्हिताः ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (13-15) · Śloka 15
ਕੁਙ੍ਕੁਮਧ੍ਯਾਮਕਙ੍ਕੁਸ੍ਠਸਵਰ੍ਣਾਃ ਪਿਤ੍ਤਕੋਪਤਃ | ਨ ਦਹ੍ਯਨ੍ਤੇ ਨ ਚੂਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਭਿਸਕ੍ ਤਾਨ੍ ਪਰਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ ||੧੩|| ਕਣ੍ਡੂਮਨ੍ਤਃ ਸ੍ਥਿਰਾਃ ਸ਼੍ਵੇਤਾਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਃ ਕਫਨਿਮਿਤ੍ਤਤਃ | ਦੂਯਨ੍ਤੇ ਵਾਪਿ ਦਹ੍ਯਨ੍ਤੇ ਭਿਸਕ੍ ਤਾਨ੍ ਪਰਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ ||੧੪|| ਕਸ੍ਣਾਸ੍ਤੁ ਯੇ ਤਨੁਸ੍ਰਾਵਾ ਵਾਤਜਾ ਮਰ੍ਮਤਾਪਿਨਃ | ਸ੍ਵਲ੍ਪਾਮਪਿ ਨ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਰੁਜਂ ਤਾਨ੍ ਪਰਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ ||੧੫||
कुङ्कुमध्यामकङ्कुष्ठसवर्णाः पित्तकोपतः | न दह्यन्ते न चूष्यन्ते भिषक् तान् परिवर्जयेत् ||१३|| कण्डूमन्तः स्थिराः श्वेताः स्निग्धाः कफनिमित्ततः | दूयन्ते वाऽपि दह्यन्ते भिषक् तान् परिवर्जयेत् ||१४|| कृष्णास्तु ये तनुस्रावा वातजा मर्मतापिनः | स्वल्पामपि न कुर्वन्ति रुजं तान् परिवर्जयेत् ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (16) · Śloka 17
ਕ੍ਸ੍ਵੇਡਨ੍ਤਿ ਘੁਰ੍ਘੁਰਾਯਨ੍ਤੇ ਜ੍ਵਲਨ੍ਤੀਵ ਚ ਯੇ ਵ੍ਰਣਾਃ | ਤ੍ਵਙ੍ਮਾਂਸਸ੍ਥਾਸ਼੍ਚ ਪਵਨਂ ਸਸ਼ਬ੍ਦਂ ਵਿਸਜਨ੍ਤਿ ਯੇ ||੧੬|| ਯੇ ਚ ਮਰ੍ਮਸ੍ਵਸਮ੍ਭੂਤਾ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯਤ੍ਯਰ੍ਥਵੇਦਨਾਃ |੧੭|
क्ष्वेडन्ति घुर्घुरायन्ते ज्वलन्तीव च ये व्रणाः | त्वङ्मांसस्थाश्च पवनं सशब्दं विसृजन्ति ये ||१६|| ये च मर्मस्वसम्भूता भवन्त्यत्यर्थवेदनाः |१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (17) · Śloka 18
ਦਹ੍ਯਨ੍ਤੇ ਚਾਨ੍ਤਰਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਬਹਿਃ ਸ਼ੀਤਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਵ੍ਰਣਾਃ ||੧੭|| ਦਹ੍ਯਨ੍ਤੇ ਬਹਿਰਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਸ਼ੀਤਲਾਃ |੧੮|
दह्यन्ते चान्तरत्यर्थं बहिः शीताश्च ये व्रणाः ||१७|| दह्यन्ते बहिरत्यर्थं भवन्त्यन्तश्च शीतलाः |१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (18-19) · Śloka 19
ਸ਼ਕ੍ਤਿਧ੍ਵਜਰਥਾਃ ਕੁਨ੍ਤਵਾਜਿਵਾਰਣਗੋਵਸਾਃ ||੧੮|| ਯੇਸੁ ਚਾਪ੍ਯਵਭਾਸੇਰਨ੍ ਪ੍ਰਾਸਾਦਾਕਤਯਸ੍ਤਥਾ | ਚੂਰ੍ਣਾਵਕੀਰ੍ਣਾ ਇਵ ਯੇ ਭਾਨ੍ਤਿਚਾਨਵਚੂਰ੍ਣਿਤਾਃ ||੧੯||
शक्तिध्वजरथाः कुन्तवाजिवारणगोवृषाः ||१८|| येषु चाप्यवभासेरन् प्रासादाकृतयस्तथा | चूर्णावकीर्णा इव ये भान्तिचानवचूर्णिताः ||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (20) · Śloka 20
ਪ੍ਰਾਣਮਾਂਸਕ੍ਸਯਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਾਰੋਚਕਪੀਡਿਤਾਃ | ਪ੍ਰਵਦ੍ਧਪੂਯਰੁਧਿਰਾ ਵ੍ਰਣਾ ਯੇਸਾਂ ਚ ਮਰ੍ਮਸੁ ||੨੦||
प्राणमांसक्षयश्वासकासारोचकपीडिताः | प्रवृद्धपूयरुधिरा व्रणा येषां च मर्मसु ||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (21) · Śloka 21
ਕ੍ਰਿਯਾਭਿਃ ਸਮ੍ਯਗਾਰਬ੍ਧਾ ਨ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਚ ਯੇ ਵ੍ਰਣਾਃ | ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ਤਾਨਪਿ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਃ ਸਂਰਕ੍ਸਨ੍ਨਾਤ੍ਮਨੋ ਯਸ਼ਃ ||੨੧||
क्रियाभिः सम्यगारब्धा न सिद्ध्यन्ति च ये व्रणाः | वर्जयेत्तानपि प्राज्ञः संरक्षन्नात्मनो यशः ||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 28
ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਵਿਪਰੀਤਾਵਿਪਰੀਤਵ੍ਰਣਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯੋ ਨਾਮਾਸ੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਤਿਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੨੮||
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने विपरीताविपरीतव्रणविज्ञानीयो नामाष्टाविंशतितमोऽध्यायः ||२८||
🔊 Audio coming soon