Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
athātō vraṇitōpāsanīyamadhyāyaṁ vyākhyāsyāmaḥ ||1|| yathōvāca bhagavān dhanvantariḥ ||2||
View original
अथातो व्रणितोपासनीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
19. vraṇitōpāsanīyādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
vraṇitasya prathamamēvāgāramanvicchēt; taccāgāraṁ praśastavāstvādikaṁ kāryam ||3||
View original
व्रणितस्य प्रथममेवागारमन्विच्छेत्; तच्चागारं प्रशस्तवास्त्वादिकं कार्यम् ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
praśastavāstuni gr̥hē śucāvātapavarjitē | nivātē na ca rōgāḥ syuḥ śārīrāgantumānasāḥ ||4||
View original
प्रशस्तवास्तुनि गृहे शुचावातपवर्जिते | निवाते न च रोगाः स्युः शारीरागन्तुमानसाः ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
tasmiñ śayanamasambādhaṁ svāstīrṇaṁ manōjñaṁ prākśiraskaṁ saśastraṁ kurvīta ||5||
View original
तस्मिञ् शयनमसम्बाधं स्वास्तीर्णं मनोज्ञं प्राक्शिरस्कं सशस्त्रं कुर्वीत ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
sukhacēṣṭāpracāraḥ syāt svāstīrṇē śayanē vraṇī | prācyāṁ diśi sthitā dēvāstatpūjārthaṁ ca tacchiraḥ ||6||
View original
सुखचेष्टाप्रचारः स्यात् स्वास्तीर्णे शयने व्रणी | प्राच्यां दिशि स्थिता देवास्तत्पूजार्थं च तच्छिरः ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
tasmin suhr̥dbhiranukūlaiḥ priyaṁvadairupāsyamānō yathēṣṭamāsīta ||7||
View original
तस्मिन् सुहृद्भिरनुकूलैः प्रियंवदैरुपास्यमानो यथेष्टमासीत ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
suhr̥dō vikṣipantyāśu kathābhirvraṇavēdanāḥ | āśvāsayantō bahuśaḥ svanukūlāḥ priyaṁvadāḥ ||8||
View original
सुहृदो विक्षिपन्त्याशु कथाभिर्व्रणवेदनाः | आश्वासयन्तो बहुशः स्वनुकूलाः प्रियंवदाः ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (9) · Śloka 9
na ca divānidrāvaśagaḥ syāt ||9||
View original
न च दिवानिद्रावशगः स्यात् ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (10) · Śloka 10
divāsvapnādvraṇē kaṇḍūrgātrāṇāṁ gauravaṁ tathā | śvayathurvēdanā rāgaḥ srāvaścaiva bhr̥śaṁ bhavēt ||10||
View original
दिवास्वप्नाद्व्रणे कण्डूर्गात्राणां गौरवं तथा | श्वयथुर्वेदना रागः स्रावश्चैव भृशं भवेत् ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (11) · Śloka 11
utthānasaṁvēśanaparivartanacaṅkramaṇōccairbhāṣaṇādyāsvātmacēṣṭāsvapramattō vraṇaṁ saṁrakṣēt ||11||
View original
उत्थानसंवेशनपरिवर्तनचङ्क्रमणोच्चैर्भाषणाद्यास्वात्मचेष्टास्वप्रमत्तो व्रणं संरक्षेत् ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (12) · Śloka 12
sthānāsanaṁ caṅkramaṇaṁ divāsvapnaṁ tathaiva ca | vraṇitō na niṣēvēta śaktimānapi mānavaḥ ||12||
View original
स्थानासनं चङ्क्रमणं दिवास्वप्नं तथैव च | व्रणितो न निषेवेत शक्तिमानपि मानवः ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (13) · Śloka 13
utthānādyāsanaṁ sthānaṁ śayyā cātiniṣēvitā | prāpnuyānmārutādaṅgarujastasmādvivarjayēt ||13||
View original
उत्थानाद्यासनं स्थानं शय्या चातिनिषेविता | प्राप्नुयान्मारुतादङ्गरुजस्तस्माद्विवर्जयेत् ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (14) · Śloka 14
gamyānāṁ ca strīṇāṁ sandarśanasambhāṣaṇasaṁsparśanāni dūrata ēva pariharēt ||14||
View original
गम्यानां च स्त्रीणां सन्दर्शनसम्भाषणसंस्पर्शनानि दूरत एव परिहरेत् ||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (15) · Śloka 15
strīdarśanādibhiḥ śukraṁ kadāciccalitaṁ sravēt | grāmyadharmakr̥tāndōṣān sō'saṁsargē'pyavāpnuyāt ||15||
View original
स्त्रीदर्शनादिभिः शुक्रं कदाचिच्चलितं स्रवेत् | ग्राम्यधर्मकृतान्दोषान् सोऽसंसर्गेऽप्यवाप्नुयात् ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (16) · Śloka 16
navadhānyamāṣatilakalāyakulatthaniṣpāvaharitakaśākāmlalavaṇakaṭukaguḍapiṣṭavikr̥tivallūraśuṣkaśākājāvikānūpaudaka- māṁsavasāśītōdakakr̥śarāpāyasadadhidugdhatakraprabhr̥tīni pariharēt ||16||
View original
नवधान्यमाषतिलकलायकुलत्थनिष्पावहरितकशाकाम्ललवणकटुकगुडपिष्टविकृतिवल्लूरशुष्कशाकाजाविकानूपौदक- मांसवसाशीतोदककृशरापायसदधिदुग्धतक्रप्रभृतीनि परिहरेत् ||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (17) · Śloka 17
takrāntō navadhānyādiryō'yaṁ varga udāhr̥taḥ | dōṣasañjananō hyēṣa vijñēyaḥ pūyavardhanaḥ ||17||
View original
तक्रान्तो नवधान्यादिर्योऽयं वर्ग उदाहृतः | दोषसञ्जननो ह्येष विज्ञेयः पूयवर्धनः ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (18) · Śloka 18
madyapaśca mairēyāriṣṭāsavasīdhusurāvikārān pariharēt ||18||
View original
मद्यपश्च मैरेयारिष्टासवसीधुसुराविकारान् परिहरेत् ||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (19) · Śloka 19
madyamamlaṁ tathā rūkṣaṁ tīkṣṇamuṣṇaṁ ca vīryataḥ | āśukāri ca tat pītaṁ kṣipraṁ vyāpādayēdvraṇam ||19||
View original
मद्यमम्लं तथा रूक्षं तीक्ष्णमुष्णं च वीर्यतः | आशुकारि च तत् पीतं क्षिप्रं व्यापादयेद्व्रणम् ||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (20) · Śloka 20
vātātaparajōdhūmāvaśyāyātisēvanātibhōjanāniṣṭabhōjanaśravaṇadarśanērṣyāmarṣabhayaśōkadhyānarātrijāgaraṇaviṣamāśana- śayanōpavāsavāgvyāyāmasthānacaṅkramaṇaśītavātaviruddhādhyaśanājīrṇamakṣikādyā bādhāḥ pariharēt ||20||
View original
वातातपरजोधूमावश्यायातिसेवनातिभोजनानिष्टभोजनश्रवणदर्शनेर्ष्यामर्षभयशोकध्यानरात्रिजागरणविषमाशन- शयनोपवासवाग्व्यायामस्थानचङ्क्रमणशीतवातविरुद्धाध्यशनाजीर्णमक्षिकाद्या बाधाः परिहरेत् ||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (21-22) · Śloka 22
vraṇinaḥ samprataptasya kāraṇairēvamādibhiḥ | kṣīṇaśōṇitamāṁsasya bhuktaṁ samyaṅna jīryati ||21|| ajīrṇāt pavanādīnāṁ vibhramō balavān bhavēt | tataḥ śōpharujāsrāvadāhapākānavāpnuyāt ||22||
View original
व्रणिनः सम्प्रतप्तस्य कारणैरेवमादिभिः | क्षीणशोणितमांसस्य भुक्तं सम्यङ्न जीर्यति ||२१|| अजीर्णात् पवनादीनां विभ्रमो बलवान् भवेत् | ततः शोफरुजास्रावदाहपाकानवाप्नुयात् ||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (23) · Śloka 23
sadā nīcanakharōmṇā śucinā śuklavāsasā śāntimaṅgaladēvatābrāhmaṇaguruparēṇa bhavitavyamiti | tat kasya hētōḥ? hiṁsāvihārāṇi hi mahāvīryāṇi rakṣāṁsi paśupatikubērakumārānucarāṇi māṁsaśōṇitapriyatvāt kṣatajanimittaṁ vraṇinamupasarpanti, satkārārthaṁ jighāṁsūni vā kadācit ||23||
View original
सदा नीचनखरोम्णा शुचिना शुक्लवाससा शान्तिमङ्गलदेवताब्राह्मणगुरुपरेण भवितव्यमिति | तत् कस्य हेतोः? हिंसाविहाराणि हि महावीर्याणि रक्षांसि पशुपतिकुबेरकुमारानुचराणि मांसशोणितप्रियत्वात् क्षतजनिमित्तं व्रणिनमुपसर्पन्ति, सत्कारार्थं जिघांसूनि वा कदाचित् ||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (24) · Śloka 24
bhavati cātra | tēṣāṁ satkārakāmānāṁ prayatētāntarātmanā | dhūpabalyupahārāṁśca bhakṣyāṁścaivōpahārayēt ||24||
View original
भवति चात्र | तेषां सत्कारकामानां प्रयतेतान्तरात्मना | धूपबल्युपहारांश्च भक्ष्यांश्चैवोपहारयेत् ||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (25-26) · Śloka 26
tē tu santarpitā ātmavantaṁ na hiṁsyuḥ | tasmāt satatamatandritō janaparivr̥tō nityaṁ dīpōdakaśastrasragdāmapuṣpalājādyalaṅkr̥tē vēśmani sampanmaṅgalamanō'nukūlāḥ kathāḥ śr̥ṇvannāsīta ||25|| sampadādyanukūlābhiḥ kathābhiḥ prītamānasaḥ | āśāvān vyādhimōkṣāya kṣipraṁ sukhamavāpnuyāt ||26||
View original
ते तु सन्तर्पिता आत्मवन्तं न हिंस्युः | तस्मात् सततमतन्द्रितो जनपरिवृतो नित्यं दीपोदकशस्त्रस्रग्दामपुष्पलाजाद्यलङ्कृते वेश्मनि सम्पन्मङ्गलमनोऽनुकूलाः कथाः शृण्वन्नासीत ||२५|| सम्पदाद्यनुकूलाभिः कथाभिः प्रीतमानसः | आशावान् व्याधिमोक्षाय क्षिप्रं सुखमवाप्नुयात् ||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (27) · Śloka 27
r̥gyajuḥsāmātharvavēdābhihitairaparaiścāśīrvidhānairupādhyāyā bhiṣajaśca sandhyayō rakṣāṁ kuryuḥ ||27||
View original
ऋग्यजुःसामाथर्ववेदाभिहितैरपरैश्चाशीर्विधानैरुपाध्याया भिषजश्च सन्ध्ययो रक्षां कुर्युः ||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (28) · Śloka 28
sarṣapāriṣṭapatrābhyāṁ sarpiṣā lavaṇēna ca | dvirahnaḥ kārayēddhūpaṁ daśarātramatandritaḥ ||28||
View original
सर्षपारिष्टपत्राभ्यां सर्पिषा लवणेन च | द्विरह्नः कारयेद्धूपं दशरात्रमतन्द्रितः ||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (29) · Śloka 29
chatrāmaticchatrāṁ lāṅgū(ṅga)līṁ jaṭilāṁ brahmacāriṇīṁ lakṣmīṁ guhāmatiguhāṁ vacāmativiṣāṁ śatavīryāṁ sahasravīryāṁ siddhārthakāṁśca śirasā dhārayēt ||29||
View original
छत्रामतिच्छत्रां लाङ्गू(ङ्ग)लीं जटिलां ब्रह्मचारिणीं लक्ष्मीं गुहामतिगुहां वचामतिविषां शतवीर्यां सहस्रवीर्यां सिद्धार्थकांश्च शिरसा धारयेत् ||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (30) · Śloka 30
vyajyēta bālavyajanairvraṇaṁ na ca vighaṭṭayēt | na tudēnna ca kaṇḍūyēcchayānaḥ paripālayēt ||30||
View original
व्यज्येत बालव्यजनैर्व्रणं न च विघट्टयेत् | न तुदेन्न च कण्डूयेच्छयानः परिपालयेत् ||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (31) · Śloka 31
anēna vidhinā yuktamādāvēva niśācarāḥ | vanaṁ kēśariṇa''krāntaṁ varjayanti mr̥gā iva ||31||
View original
अनेन विधिना युक्तमादावेव निशाचराः | वनं केशरिणऽऽक्रान्तं वर्जयन्ति मृगा इव ||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (32-35) · Śloka 35
jīrṇaśālyōdanaṁ snigdhamalpamuṣṇaṁ dravōttaram | bhuñjānō jāṅgalairmāṁsaiḥ śīghraṁ vraṇamapōhati ||32|| taṇḍulīyakajīvantīsuniṣaṇṇakavāstukaiḥ | bālamūlakavārtākapaṭōlaiḥ kāravēllakaiḥ ||33|| sadāḍimaiḥ sāmalakairghr̥tabhr̥ṣṭaiḥ sasaindhavaiḥ | anyairēvaṅguṇairvā'pi mudgādīnāṁ rasēna vā ||34|| śaktūn vilēpīṁ kulmāṣāñjalaṁ cāpi śr̥taṁ pibēt |35|
View original
जीर्णशाल्योदनं स्निग्धमल्पमुष्णं द्रवोत्तरम् | भुञ्जानो जाङ्गलैर्मांसैः शीघ्रं व्रणमपोहति ||३२|| तण्डुलीयकजीवन्तीसुनिषण्णकवास्तुकैः | बालमूलकवार्ताकपटोलैः कारवेल्लकैः ||३३|| सदाडिमैः सामलकैर्घृतभृष्टैः ससैन्धवैः | अन्यैरेवङ्गुणैर्वाऽपि मुद्गादीनां रसेन वा ||३४|| शक्तून् विलेपीं कुल्माषाञ्जलं चापि शृतं पिबेत् |३५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (35-37) · Śloka 37
divā na nidrāvaśagō nivātagr̥hagōcaraḥ | vraṇī vaidyavaśē tiṣṭhañ śīghraṁ vraṇamapōhati ||35|| (vraṇē śvayathurāyāsāt sa ca rāgaśca jāgārāt | tau ca ruk ca divāsvāpāttāśca mr̥tyuśca maithunāt) ||36|| ēvaṁvr̥ttasamācārō vraṇī sampadyatē sukhī | āyuśca dīrghamāpnōti dhanvantarivacō yathā ||37||
View original
दिवा न निद्रावशगो निवातगृहगोचरः | व्रणी वैद्यवशे तिष्ठञ् शीघ्रं व्रणमपोहति ||३५|| (व्रणे श्वयथुरायासात् स च रागश्च जागारात् | तौ च रुक् च दिवास्वापात्ताश्च मृत्युश्च मैथुनात्) ||३६|| एवंवृत्तसमाचारो व्रणी सम्पद्यते सुखी | आयुश्च दीर्घमाप्नोति धन्वन्तरिवचो यथा ||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 19
iti suśrutasaṁhitāyāṁ sūtrasthānē vraṇitōpāsanīyō nāmaikōnaviṁśō'dhyāyaḥ ||19||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने व्रणितोपासनीयो नामैकोनविंशोऽध्यायः ||१९||
🔊 Audio coming soon