Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
అథాతో యుక్తసేనీయమధ్యాయం వ్యాఖ్యాస్యామః ||1|| యథోవాచ భగవాన్ ధన్వంతరిః ||2||
View original
अथातो युक्तसेनीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
34. yuktasēnīyādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4
నృపతేర్యుక్తసేనస్య పరానభిజిగీషతః | భిషజా రక్షణం కార్యం యథా తదుపదేక్ష్యతే ||3|| విజిగీషుః సహామాత్యైర్యాత్రాయుక్తః ప్రయత్నతః | రక్షితవ్యో విశేషేణ విషాదేవ నరాధిపః ||4||
View original
नृपतेर्युक्तसेनस्य परानभिजिगीषतः | भिषजा रक्षणं कार्यं यथा तदुपदेक्ष्यते ||३|| विजिगीषुः सहामात्यैर्यात्रायुक्तः प्रयत्नतः | रक्षितव्यो विशेषेण विषादेव नराधिपः ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (5) · Śloka 5
పంథానముదకం ఛాయాం భక్తం యవసమింధనం | దూషయంత్యరయస్తచ్చ జానీయాచ్ఛోధయేత్తథా ||5||
View original
पन्थानमुदकं छायां भक्तं यवसमिन्धनम् | दूषयन्त्यरयस्तच्च जानीयाच्छोधयेत्तथा ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (6) · Śloka 6
తస్య లింగం చికిత్సా చ కల్పస్థానే ప్రవక్ష్యతే |6|
View original
तस्य लिङ्गं चिकित्सा च कल्पस्थाने प्रवक्ष्यते |६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 7
ఏకోత్తరం మృత్యుశతమథర్వాణః ప్రచక్షతే ||6|| తత్రైకః కాలసంయుక్తః శేషా ఆగంతవః స్మృతాః |7|
View original
एकोत्तरं मृत्युशतमथर्वाणः प्रचक्षते ||६|| तत्रैकः कालसंयुक्तः शेषा आगन्तवः स्मृताः |७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7) · Śloka 8
దోషాగంతుజమృత్యుభ్యో రసమంత్రవిశారదౌ ||7|| రక్షేతాం నృపతిం నిత్యం యత్తౌ వైద్యపురోహితౌ |8|
View original
दोषागन्तुजमृत्युभ्यो रसमन्त्रविशारदौ ||७|| रक्षेतां नृपतिं नित्यं यत्तौ वैद्यपुरोहितौ |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (8) · Śloka 9
బ్రహ్మా వేదాంగమష్టాంగమాయుర్వేదమభాషత ||8|| పురోహితమతే తస్మాద్వర్తేత భిషగాత్మవాన్ |9|
View original
ब्रह्मा वेदाङ्गमष्टाङ्गमायुर्वेदमभाषत ||८|| पुरोहितमते तस्माद्वर्तेत भिषगात्मवान् |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (9) · Śloka 10
సంకరః సర్వవర్ణానాం ప్రణాశో ధర్మకర్మణాం ||9|| ప్రజానామపి చోచ్ఛిత్తిర్నృపవ్యసనహేతుతః |10|
View original
सङ्करः सर्ववर्णानां प्रणाशो धर्मकर्मणाम् ||९|| प्रजानामपि चोच्छित्तिर्नृपव्यसनहेतुतः |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (10-11) · Śloka 12
పురుషాణాం నృపాణాం చ కేవలం తుల్యమూర్తితా ||10|| ఆజ్ఞా త్యాగః క్షమా ధైర్యం విక్రమశ్చాప్యమానుషః | తస్మాద్దేవమివాభీక్ష్ణం వాఙ్మనఃకర్మభిః శుభైః ||11|| చింతయేన్నృపతిం వైద్యః శ్రేయాంసీచ్ఛన్ విచక్షణః |12|
View original
पुरुषाणां नृपाणां च केवलं तुल्यमूर्तिता ||१०|| आज्ञा त्यागः क्षमा धैर्यं विक्रमश्चाप्यमानुषः | तस्माद्देवमिवाभीक्ष्णं वाङ्मनःकर्मभिः शुभैः ||११|| चिन्तयेन्नृपतिं वैद्यः श्रेयांसीच्छन् विचक्षणः |१२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (12-14) · Śloka 15
స్కంధావారే చ మహతి రాజగేహాదనంతరం ||12|| భవేత్సన్నిహితో వైద్యః సర్వోపకరణాన్వితః | తత్రస్థమేనం ధ్వజవద్యశఃఖ్యాతిసముచ్ఛ్రితం ||13|| ఉపసర్పంత్యమోహేన విషశల్యామయార్దితాః | స్వతంత్రకుశలోఽన్యేషు శాస్త్రార్థేష్వబహిష్కృతః ||14|| వైద్యో ధ్వజ ఇవాభాతి నృపతద్విద్యపూజితః |15|
View original
स्कन्धावारे च महति राजगेहादनन्तरम् ||१२|| भवेत्सन्निहितो वैद्यः सर्वोपकरणान्वितः | तत्रस्थमेनं ध्वजवद्यशःख्यातिसमुच्छ्रितम् ||१३|| उपसर्पन्त्यमोहेन विषशल्यामयार्दिताः | स्वतन्त्रकुशलोऽन्येषु शास्त्रार्थेष्वबहिष्कृतः ||१४|| वैद्यो ध्वज इवाभाति नृपतद्विद्यपूजितः |१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (15-16) · Śloka 17
వైద్యో వ్యాధ్యుపసృష్టశ్చ భేషజం పరిచారకః ||15|| ఏతే పాదాశ్చికిత్సాయాః కర్మసాధనహేతవః | గుణవద్భిస్త్రిభిః పాదైశ్చతుర్థో గుణవాన్ భిషక్ ||16|| వ్యాధిమల్పేన కాలేన మహాంతమపి సాధయేత్ |17|
View original
वैद्यो व्याध्युपसृष्टश्च भेषजं परिचारकः ||१५|| एते पादाश्चिकित्सायाः कर्मसाधनहेतवः | गुणवद्भिस्त्रिभिः पादैश्चतुर्थो गुणवान् भिषक् ||१६|| व्याधिमल्पेन कालेन महान्तमपि साधयेत् |१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (17) · Śloka 18
వైద్యహీనాస్త్రయః పాదా గుణవంతోఽప్యపార్థకాః ||17|| ఉద్గాతృహోతృబ్రహ్మాణో యథాఽధ్వర్యుం వినాఽధ్వరే |18|
View original
वैद्यहीनास्त्रयः पादा गुणवन्तोऽप्यपार्थकाः ||१७|| उद्गातृहोतृब्रह्माणो यथाऽध्वर्युं विनाऽध्वरे |१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (18) · Śloka 19
వైద్యస్తు గుణవానేకస్తారయేదాతురాం సదా ||18|| ప్లవం ప్రతితరైర్హీనం కర్ణధార ఇవాంభసి |19|
View original
वैद्यस्तु गुणवानेकस्तारयेदातुरां सदा ||१८|| प्लवं प्रतितरैर्हीनं कर्णधार इवाम्भसि |१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (19-20) · Śloka 21
తత్త్వాధిగతశాస్త్రార్థో దృష్టకర్మా స్వయంకృతీ ||19|| లఘుహస్తః శుచిః శూరః సజ్జోపస్కరభేషజః | ప్రత్యుత్పన్నమతిర్ధీమాన్ వ్యవసాయీ విశారదః ||20|| సత్యధర్మపరో యశ్చ స భిషక్ పాద ఉచ్యతే |21|
View original
तत्त्वाधिगतशास्त्रार्थो दृष्टकर्मा स्वयङ्कृती ||१९|| लघुहस्तः शुचिः शूरः सज्जोपस्करभेषजः | प्रत्युत्पन्नमतिर्धीमान् व्यवसायी विशारदः ||२०|| सत्यधर्मपरो यश्च स भिषक् पाद उच्यते |२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (21) · Śloka 22
ఆయుష్మాన్ సత్త్వవాన్ సాధ్యో ద్రవ్యవానాత్మవానపి ||21|| ఆస్తికో వైద్యవాక్యస్థో వ్యాధితః పాద ఉచ్యతే |22|
View original
आयुष्मान् सत्त्ववान् साध्यो द्रव्यवानात्मवानपि ||२१|| आस्तिको वैद्यवाक्यस्थो व्याधितः पाद उच्यते |२२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (22-23) · Śloka 23
ప్రశస్తదేశసంభూతం ప్రశస్తేఽహని చోద్ధృతం ||22|| యుక్తమాత్రం మనస్కాంతం గంధవర్ణరసాన్వితం | దోషఘ్నమగ్లానికరమవికారి విపర్యయే | సమీక్ష్య దత్తం కాలే చ భేషజం పాద ఉచ్యతే ||23||
View original
प्रशस्तदेशसम्भूतं प्रशस्तेऽहनि चोद्धृतम् ||२२|| युक्तमात्रं मनस्कान्तं गन्धवर्णरसान्वितम् | दोषघ्नमग्लानिकरमविकारि विपर्यये | समीक्ष्य दत्तं काले च भेषजं पाद उच्यते ||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (24) · Śloka 24
స్నిగ్ధోఽజుగుప్సుర్బలవాన్ యుక్తో వ్యాధితరక్షణే | వైద్యవాక్యకృదశ్రాంతః పాదః పరిచరః స్మృతః ||24||
View original
स्निग्धोऽजुगुप्सुर्बलवान् युक्तो व्याधितरक्षणे | वैद्यवाक्यकृदश्रान्तः पादः परिचरः स्मृतः ||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 34
ఇతి సుశ్రుతసంహితాయాం సూత్రస్థానే యుక్తసేనీయో నామ చతుస్త్రింశత్తమోఽధ్యాయః ||34||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने युक्तसेनीयो नाम चतुस्त्रिंशत्तमोऽध्यायः ||३४||
🔊 Audio coming soon