34. yuktasēnīyādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

അഥാതോ യുക്തസേനീയമധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ ||൧|| യഥോവാച ഭഗവാന് ധന്വന്തരിഃ ||൨||

Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4

നൃപതേര്യുക്തസേനസ്യ പരാനഭിജിഗീഷതഃ | ഭിഷജാ രക്ഷണം കാര്യം യഥാ തദുപദേക്ഷ്യതേ ||൩|| വിജിഗീഷുഃ സഹാമാത്യൈര്യാത്രായുക്തഃ പ്രയത്നതഃ | രക്ഷിതവ്യോ വിശേഷേണ വിഷാദേവ നരാധിപഃ ||൪||

Adhikarana 3 (5) · Śloka 5

പന്ഥാനമുദകം ഛായാം ഭക്തം യവസമിന്ധനമ് | ദൂഷയന്ത്യരയസ്തച്ച ജാനീയാച്ഛോധയേത്തഥാ ||൫||

Adhikarana 4 (6) · Śloka 6

തസ്യ ലിങ്ഗം ചികിത്സാ ച കല്പസ്ഥാനേ പ്രവക്ഷ്യതേ |൬|

Adhikarana 5 (6) · Śloka 7

ഏകോത്തരം മൃത്യുശതമഥര്വാണഃ പ്രചക്ഷതേ ||൬|| തത്രൈകഃ കാലസംയുക്തഃ ശേഷാ ആഗന്തവഃ സ്മൃതാഃ |൭|

Adhikarana 6 (7) · Śloka 8

ദോഷാഗന്തുജമൃത്യുഭ്യോ രസമന്ത്രവിശാരദൌ ||൭|| രക്ഷേതാം നൃപതിം നിത്യം യത്തൌ വൈദ്യപുരോഹിതൌ |൮|

Adhikarana 7 (8) · Śloka 9

ബ്രഹ്മാ വേദാങ്ഗമഷ്ടാങ്ഗമായുര്വേദമഭാഷത ||൮|| പുരോഹിതമതേ തസ്മാദ്വര്തേത ഭിഷഗാത്മവാന് |൯|

Adhikarana 8 (9) · Śloka 10

സങ്കരഃ സര്വവര്ണാനാം പ്രണാശോ ധര്മകര്മണാമ് ||൯|| പ്രജാനാമപി ചോച്ഛിത്തിര്നൃപവ്യസനഹേതുതഃ |൧൦|

Adhikarana 9 (10-11) · Śloka 12

പുരുഷാണാം നൃപാണാം ച കേവലം തുല്യമൂര്തിതാ ||൧൦|| ആജ്ഞാ ത്യാഗഃ ക്ഷമാ ധൈര്യം വിക്രമശ്ചാപ്യമാനുഷഃ | തസ്മാദ്ദേവമിവാഭീക്ഷ്ണം വാങ്മനഃകര്മഭിഃ ശുഭൈഃ ||൧൧|| ചിന്തയേന്നൃപതിം വൈദ്യഃ ശ്രേയാംസീച്ഛന് വിചക്ഷണഃ |൧൨|

Adhikarana 10 (12-14) · Śloka 15

സ്കന്ധാവാരേ ച മഹതി രാജഗേഹാദനന്തരമ് ||൧൨|| ഭവേത്സന്നിഹിതോ വൈദ്യഃ സര്വോപകരണാന്വിതഃ | തത്രസ്ഥമേനം ധ്വജവദ്യശഃഖ്യാതിസമുച്ഛ്രിതമ് ||൧൩|| ഉപസര്പന്ത്യമോഹേന വിഷശല്യാമയാര്ദിതാഃ | സ്വതന്ത്രകുശലോऽന്യേഷു ശാസ്ത്രാര്ഥേഷ്വബഹിഷ്കൃതഃ ||൧൪|| വൈദ്യോ ധ്വജ ഇവാഭാതി നൃപതദ്വിദ്യപൂജിതഃ |൧൫|

Adhikarana 11 (15-16) · Śloka 17

വൈദ്യോ വ്യാധ്യുപസൃഷ്ടശ്ച ഭേഷജം പരിചാരകഃ ||൧൫|| ഏതേ പാദാശ്ചികിത്സായാഃ കര്മസാധനഹേതവഃ | ഗുണവദ്ഭിസ്ത്രിഭിഃ പാദൈശ്ചതുര്ഥോ ഗുണവാന് ഭിഷക് ||൧൬|| വ്യാധിമല്പേന കാലേന മഹാന്തമപി സാധയേത് |൧൭|

Adhikarana 12 (17) · Śloka 18

വൈദ്യഹീനാസ്ത്രയഃ പാദാ ഗുണവന്തോऽപ്യപാര്ഥകാഃ ||൧൭|| ഉദ്ഗാതൃഹോതൃബ്രഹ്മാണോ യഥാऽധ്വര്യും വിനാऽധ്വരേ |൧൮|

Adhikarana 13 (18) · Śloka 19

വൈദ്യസ്തു ഗുണവാനേകസ്താരയേദാതുരാം സദാ ||൧൮|| പ്ലവം പ്രതിതരൈര്ഹീനം കര്ണധാര ഇവാമ്ഭസി |൧൯|

Adhikarana 14 (19-20) · Śloka 21

തത്ത്വാധിഗതശാസ്ത്രാര്ഥോ ദൃഷ്ടകര്മാ സ്വയങ്കൃതീ ||൧൯|| ലഘുഹസ്തഃ ശുചിഃ ശൂരഃ സജ്ജോപസ്കരഭേഷജഃ | പ്രത്യുത്പന്നമതിര്ധീമാന് വ്യവസായീ വിശാരദഃ ||൨൦|| സത്യധര്മപരോ യശ്ച സ ഭിഷക് പാദ ഉച്യതേ |൨൧|

Adhikarana 15 (21) · Śloka 22

ആയുഷ്മാന് സത്ത്വവാന് സാധ്യോ ദ്രവ്യവാനാത്മവാനപി ||൨൧|| ആസ്തികോ വൈദ്യവാക്യസ്ഥോ വ്യാധിതഃ പാദ ഉച്യതേ |൨൨|

Adhikarana 16 (22-23) · Śloka 23

പ്രശസ്തദേശസമ്ഭൂതം പ്രശസ്തേऽഹനി ചോദ്ധൃതമ് ||൨൨|| യുക്തമാത്രം മനസ്കാന്തം ഗന്ധവര്ണരസാന്വിതമ് | ദോഷഘ്നമഗ്ലാനികരമവികാരി വിപര്യയേ | സമീക്ഷ്യ ദത്തം കാലേ ച ഭേഷജം പാദ ഉച്യതേ ||൨൩||

Adhikarana 17 (24) · Śloka 24

സ്നിഗ്ധോऽജുഗുപ്സുര്ബലവാന് യുക്തോ വ്യാധിതരക്ഷണേ | വൈദ്യവാക്യകൃദശ്രാന്തഃ പാദഃ പരിചരഃ സ്മൃതഃ ||൨൪||

Adhikarana puShpikA · Śloka 34

ഇതി സുശ്രുതസംഹിതായാം സൂത്രസ്ഥാനേ യുക്തസേനീയോ നാമ ചതുസ്ത്രിംശത്തമോऽധ്യായഃ ||൩൪||