60. amānuṣōpasargapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

അഥാതോऽമാനുഷോപസര്ഗപ്രതിഷേധമധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ ||൧|| യഥോവാച ഭഗവാന് ധന്വന്തരിഃ ||൨||

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

നിശാചരേഭ്യോ രക്ഷ്യസ്തു നിത്യമേവ ക്ഷതാതുരഃ | ഇതി യത് പ്രാഗഭിഹിതം വിസ്തരസ്തസ്യ വക്ഷ്യതേ ||൩||

Adhikarana 3 (4) · Śloka 4

ഗുഹ്യാനാഗതവിജ്ഞാനമനവസ്ഥാऽസഹിഷ്ണുതാ | ക്രിയാ വാऽമാനുഷീ യസ്മിന് സഗ്രഹഃ പരികീര്ത്യതേ ||൪||

Adhikarana 4 (5) · Śloka 5

അശുചിം ഭിന്നമര്യാദം ക്ഷതം വ യദി വാऽക്ഷതമ് | ഹിംസ്യുര്ഹിംസാവിഹാരാര്ഥം സത്കാരാര്ഥമഥാപി വാ ||൫||

Adhikarana 5 (6) · Śloka 6

അസങ്ഖ്യേയാ ഗ്രഹഗണാ ഗ്രഹാധിപതയസ്തു യേ | വ്യജ്യന്തേ വിവിധാകാരാ ഭിദ്യന്തേ തേ തഥാऽഷ്ടധാ ||൬||

Adhikarana 6 (7) · Śloka 7

ദേവാസ്തഥാ ശത്രുഗണാശ്ച തേഷാം ഗന്ധര്വയക്ഷാഃ പിതരോ ഭുജങ്ഗാഃ | രക്ഷാംസി യാ ചാപി പിശാചജാതിരേഷോऽഷ്ടകോ ദേവഗണോ ഗ്രഹാഖ്യഃ ||൭||

Adhikarana 7 (8) · Śloka 8

സന്തുഷ്ടഃ ശുചിരപി ചേഷ്ടഗന്ധമാല്യോ നിസ്തന്ദ്രീ ഹ്യവിതഥസംസ്കൃതപ്രഭാഷീ | തേജസ്വീ സ്ഥിരനയനോ വരപ്രദാതാ ബ്രഹ്യണ്യോ ഭവതി നരഃ സ ദേവജുഷ്ടഃ ||൮||

Adhikarana 8 (9) · Śloka 9

സംസ്വേദീ ദ്വിജഗുരുദേവദോഷവക്താ ജിഹ്മാക്ഷോ വിഗതഭയോ വിമാര്ഗദൃഷ്ടിഃ | സന്തുഷ്ടോ ഭവതി ന ചാന്നപാനജാതൈര്ദുഷ്ടാത്മാ ഭവതി ച ദേവശത്രുജുഷ്ടഃ ||൯||

Adhikarana 9 (10) · Śloka 10

ഹൃഷ്ടാത്മാ പുലിനവനാന്തരോപസേവീ സ്വാചാരഃ പ്രിയപരിഗീതഗന്ധമാല്യഃ | നൃത്യന് വൈ പ്രഹസതി ചാരു ചാല്പശബ്ദം ഗന്ധര്വഗ്രഹപരിപീഡിതോ മനുഷ്യഃ ||൧൦||

Adhikarana 10 (11) · Śloka 11

താമ്രാക്ഷഃ പ്രിയതനുരക്തവസ്ത്രധാരീ ഗമ്ഭീരോ ദ്രുതമതിരല്പവാക് സഹിഷ്ണുഃ | തേജസ്വീ വദതി ച കിം ദദാമി കസ്മൈ യോ യക്ഷഗ്രഹപരിപീഡിതോ മനുഷ്യഃ ||൧൧||

Adhikarana 11 (12) · Śloka 12

പ്രേതേഭ്യോ വിസൃജതി സംസ്തരേഷു പിണ്ഡാന് ശാന്താത്മാ ജലമപി ചാപസവ്യവസ്ത്രഃ | മാംസേപ്സുസ്തിലഗുഡപായസാഭികാമസ്തദ്ഭുക്തോ ഭവതി പിതൃഗ്രഹാഭിഭൂതഃ ||൧൨||

Adhikarana 12 (13) · Śloka 13

ഭൂമൌ യഃ പ്രസരതി സര്പവത് കദാചിത് സൃക്കിണ്യൌ വിലിഖതി ജിഹ്വയാ തഥൈവ | നിദ്രാലുര്ഗഡമധുദുഗ്ധപായസേപ്സുര്വിജ്ഞേയോ ഭവതി ഭുജങ്ഗമേന ജുഷ്ടഃ ||൧൩||

Adhikarana 13 (14) · Śloka 14

മാംസാസൃഗ്വിവിധസുരാവികാരലിപ്സുര്നിര്ലജ്ജോ ഭൃശമതിനിഷ്ഠുരോऽതിശൂരഃ | ക്രോധാലുര്വിപുലബലോ നിശാവിഹാരീ ശൌചദ്വിഡ് ഭവതി ച രക്ഷസാ ഗൃഹീതഃ ||൧൪||

Adhikarana 14 (15) · Śloka 15

ഉദ്ധസ്തഃ കൃശപരുഷശ്ചിരപ്രലാപീ ദുര്ഗന്ധോ ഭൃശമശുചിസ്തഥാऽതിലോലഃ | ബഹ്വാശീ വിജനഹിമാമ്ബുരാത്രിസേവീ വ്യാവിഗ്നോ ഭ്രമതി രുദന് പിശാചജുഷ്ടഃ ||൧൫||

Adhikarana 15 (16) · Śloka 16

സ്ഥൂലാക്ഷസ്ത്വരിതഗതിഃ സ്വഫേനലേഹീ നിദ്രാലുഃ പതതി ച കമ്പതേ ച യോऽതി | യശ്ചാദ്രിദ്വിരദനഗാദിവിച്യുതഃ സന് സംസൃഷ്ടോ ന ഭവതി വാര്ധകേന ജുഷ്ടഃ ||൧൬||

Adhikarana 16 (17-18) · Śloka 18

ദേവഗ്രഹാഃ പൌര്ണമാസ്യാമസുരാഃ സന്ധ്യയോരപി | ഗന്ധര്വാഃ പ്രായശോऽഷ്ടമ്യാം യക്ഷാശ്ച പ്രതിപദ്യഥ ||൧൭|| കൃഷ്ണക്ഷയേ ച പിതരഃ പഞ്ചമ്യാമപി ചോരഗാഃ | രക്ഷാംസി നിശി പൈശാചാശ്ചതുര്ദശ്യാം വിശന്തി ച ||൧൮||

Adhikarana 17 (19) · Śloka 19

ദര്പണാദീന് യഥാ ഛായാ ശീതോഷ്ണം പ്രാണിനോ യഥാ | സ്വമണിം ഭാസ്കരസ്യോസ്രാ യഥാ ദേഹം ച ദേഹധൃക് | വിശന്തി ച ന ദൃശ്യന്തേ ഗ്രഹാസ്തദ്വച്ഛരീരിണമ് ||൧൯||

Adhikarana 18 (20) · Śloka 20

തപാംസി തീവ്രാണി തഥൈവ ദാനം വ്രതാനി ധര്മോ നിയമാശ്ച സത്യമ് | ഗുണാസ്തഥാऽഷ്ടാവപി തേഷു നിത്യാ വ്യസ്താഃ സമസ്താശ്ച യഥാപ്രഭാവമ് ||൨൦||

Adhikarana 19 (21) · Śloka 21

ന തേ മനുഷ്യൈഃ സഹ സംവിശന്തി ന വാ മനുഷ്യാന് ക്വചിദാവിശന്തി | യേ ത്വാവിശന്തീതി വദന്തി മോഹാത്തേ ഭൂതവിദ്യാവിഷയാദപോഹ്യാഃ ||൨൧||

Adhikarana 20 (22) · Śloka 22

തേഷാം ഗ്രഹാണാം പരിചാരകാ യേ കോടീസഹസ്രായുതപഹ്മസങ്ഖ്യാഃ | അസൃഗ്വസാമാംസഭുജഃ സുഭീമാ നിശാവിഹാരാശ്ച തമാവിശന്തി ||൨൨||

Adhikarana 21 (23) · Śloka 23

നിശാചരാണാം തേഷാം ഹി യേ ദേവഗണമാശ്രിതാഃ | തേ തു തത്സത്ത്വസംസര്ഗാദ്വിജ്ഞേയാസ്തു തദഞ്ജനാഃ ||൨൩||

Adhikarana 22 (24) · Śloka 24

ദേവഗ്രഹാ ഇതി പുനഃ പ്രോച്യന്തേऽശുചയശ്ച യേ | ദേവവച്ച നമസ്യന്തേ പ്രത്യര്ഥ്യന്തേ ച ദേവവത് ||൨൪||

Adhikarana 23 (25) · Śloka 25

സ്വാമിശീലക്രിയാചാരാഃ ക്രമ ഏഷ സുരാദിഷു | നിരൃതേര്യാ ദുഹിതരസ്താസാം സ പ്രസവഃ സ്മൃതഃ ||൨൫||

Adhikarana 24 (26) · Śloka 26

സത്യത്വാദപവൃത്തേഷു വൃത്തിസ്തേഷാം ഗണൈഃ കൃതാ |൨൬|

Adhikarana 25 (26) · Śloka 27

ഹിംസാവിഹാരാ യേ കേചിദ്ദേവഭാവമുപാശ്രിതാഃ ||൨൬|| ഭൂതാനീതി കൃതാ സഞ്ജ്ഞാ തേഷാം സഞ്ജ്ഞാപ്രവക്തൃഭിഃ |൨൭|

Adhikarana 26 (27) · Śloka 28

ഗ്രഹസഞ്ജ്ഞാനി ഭൂതാനി യസ്മദ്വേത്ത്യനയാ ഭിഷക് ||൨൭|| വിദ്യയാ ഭൂതവിദ്യാത്വമത ഏവ നിരുച്യതേ |൨൮|

Adhikarana 27 (28) · Śloka 29

തേഷാം ശാന്ത്യര്ഥമന്വിച്ഛന് വൈദ്യസ്തു സുസമാഹിതഃ ||൨൮|| ജപൈഃ സനിയമൈര്ഹോമൈരാരഭേത ചികിത്സിതുമ് |൨൯|

Adhikarana 28 (29) · Śloka 30

രക്താനി ഗന്ധമാല്യാനി ബീജാനി മധുസര്പിഷീ ||൨൯|| ഭക്ഷ്യാശ്ച സര്വേ സര്വേഷാം സാമാന്യോ വിധിരുച്യതേ |൩൦|

Adhikarana 29 (30) · Śloka 30

വസ്ത്രാണി ഗന്ധമാല്യാനി മാംസാനി രുധിരാണി ച യാനി യേഷാം യഥേഷ്ടാനി താനി തേഭ്യഃ പ്രദാപയേത് ||൩൦||

Adhikarana 30 (31) · Śloka 32

ഹിംസന്തി മനുജാന് യേഷു പ്രായശോ ദിവസേഷു തു ||൩൧|| ദിനേഷു തേഷു ദേയാനി തദ്ഭൂതവിനിവൃത്തയേ |൩൨|

Adhikarana 31 (32) · Śloka 33

ദേവഗ്രഹേ ദേവഗൃഹേ ഹുത്വാऽഗ്നിം പ്രാ(ദാ) പയേദ്വലിമ് ||൩൨|| കുശസ്വസ്തികപൂപാജ്യച്ഛത്രപായസസമ്ഭൃതമ് |൩൩|

Adhikarana 32 (33) · Śloka 33

അസുരായ യഥാകാലം വിദധ്യാച്ചത്വരാദിഷു ||൩൩||

Adhikarana 33 (34) · Śloka 34

ഗന്ധര്വസ്യ ഗവാം മധ്യേ മദ്യമാംസാമ്ബുജാങ്ഗലമ് |൩൪|

Adhikarana 34 (34) · Śloka 35

ഹൃദ്യേ വേശ്മനി യക്ഷസ്യ കുല്മാഷാസൃക്സുരാദിഭിഃ ||൩൪|| അതിമുക്തകകുന്ദാബ്ജൈഃ പുഷ്പൈശ്ച വിതരേദ്വലിമ് |൩൫|

Adhikarana 35 (35) · Śloka 35

നദ്യാം പിതൃഗ്രഹായേഷ്ടം കുശാസ്തരണഭൂഷിതമ് ||൩൫||

Adhikarana 36 (36) · Śloka 36

തത്രൈവോപഹരേച്ചാപി നാഗായ വിവിധം ബലിമ് |൩൬|

Adhikarana 37 (36) · Śloka 36

ചതുഷ്പഥേ രാക്ഷസസ്യ ഭീമേഷു ഗഹനേഷു വാ ||൩൬||

Adhikarana 38 (37) · Śloka 37

ശൂന്യാഗാരേ പിശാചസ്യ തീവ്രം ബലിമുപാഹരേത് |൩൭|

Adhikarana 39 (37) · Śloka 38

പൂര്വമാചരിതൈര്മന്ത്രൈര്ഭൂതവിദ്യാനിദര്ശിതൈഃ ||൩൭|| ന ശക്യാ ബലിഭിര്ജേതും യോഗൈസ്താന് സമുപാചരേത് |൩൮|

Adhikarana 40 (38-39) · Śloka 39

അജര്ക്ഷചര്മരോമാണി ശല്യകോലൂകയോസ്തഥാ ||൩൮|| ഹിങ്ഗു മൂത്രം ച ബസ്തസ്യ ധൂമമസ്യ പ്രയോജയേത് | ഏതേന ശാമ്യതി ക്ഷിപ്രം ബലവാനപി യോ ഗ്രഹഃ ||൩൯||

Adhikarana 41 (40) · Śloka 41

ഗജാഹ്വപിപ്പലീമൂലവ്യോഷാമലകസര്ഷപാന് | ഗോധാനകുലമാര്ജാരഋഷ്യപിത്തപ്രപേഷിതാന് ||൪൦|| നസ്യാഭ്യഞ്ജനസേകേഷു വിദധ്യാദ്യോഗതത്ത്വവിത് |൪൧|

Adhikarana 42 (41-42) · Śloka 42

ഖരാശ്വാശ്വതരോലൂകകരഭശ്വശൃഗാലജമ് ||൪൧|| പുരീഷം ഗൃധ്രകാകാനാം വരാഹസ്യ ച പേഷയേത് | ബസ്തമൂത്രേണ തത്സിദ്ധം തൈലം സ്യാത് പൂര്വവദ്ധിതമ് ||൪൨||

Adhikarana 43 (43) · Śloka 44

ശിരീഷബീജം ലശുനം ശുണ്ഠീം സിദ്ധാര്ഥകം വചാമ് | മഞ്ജിഷ്ഠാം രജനീം കൃഷ്ണാം ബസ്തമൂത്രേണ പേഷയേത് ||൪൩|| വര്ത്യശ്ഛായാവിശുഷ്കാസ്താഃ സപിത്താ നയനാഞ്ജനമ് |൪൪|

Adhikarana 44 (44) · Śloka 45

നക്തമാലഫലം വ്യോഷം മൂലം ശ്യോനാകബില്വയോഃ ||൪൪|| ഹരിദ്രേ ച കൃതാ വര്ത്യഃ പൂര്വവന്നയനാഞജനമ് |൪൫|

Adhikarana 45 (45) · Śloka 46

സൈന്ധവം കടുകാം ഹിങ്ഗം വയഃസ്ഥാം ച വചാമപി | ബസ്തമൂത്രേണ സമ്പിഷ്ടം മത്സ്യപിത്തേന പൂര്വവത് ||൪൫|| യേ യേ ഗ്രഹാ ന സിധ്യന്തി സര്വേഷാം നയനാഞ്ജനമ് |൪൬|

Adhikarana 46 (46-53) · Śloka 54

പുരാണസര്പിര്ലശുനം ഹിങ്ഗ സിദ്ധാര്ഥകം വചാ ||൪൬|| ഗോലോമീ ചാജലോമീ ച ഭൂതകേശീ ജടാ തഥാ | കുക്കുടാ സര്പഗന്ധാ ച തഥാ കാണവികാണികേ ||൪൭|| വജ്രപ്രോക്താ വയഃസ്ഥാ ച ശൃങ്ഗീ മോഹനവല്ലികാ | അര്കമൂലം ത്രികടുകം ലതാ സ്രോതോജമഞ്ജനമ് ||൪൮|| നൈപാലീ ഹരിതാലം ച രക്ഷോഘ്നാ യേ ച കീര്തിതാഃ | സിംഹവ്യാഘ്രര്ക്ഷമാര്ജാരദ്വീപിവാജിഗവാം തഥാ ||൪൯|| ശ്വാവിച്ഛല്യകഗോധാനാമുഷ്ട്രസ്യ നകുലസ്യ ച | വിട്ത്വഗ്രോമവസാമൂത്രരക്തപിത്തനഖാദയഃ ||൫൦|| അസ്മിന് വര്ഗേ ഭിഷക് കുര്യാത്തൈലാനി ച ഘൃതാനി ച | പാനാഭ്യഞ്ജനനസ്യേഷു താനി യോജ്യാനി ജാനതാ ||൫൧|| അവപീഡേऽഞ്ജനേ ചൈവ വിദധ്യാദ്ഗുടികീകൃതമ് | വിദധീത പരീഷേകേ ക്വഥിതം, ചൂര്ണിതം തഥാ ||൫൨|| ഉദ്ധൂലനേ, ശ്ലക്ഷ്ണപിഷ്ടം പ്രദേഹേ ചാവചാരയേത് | ഏഷ സര്വവികാരാംസ്തു മാനസാനപരാജിതഃ ||൫൩|| ഹന്യാദല്പേന കാലേന സ്നേഹാദിരപി ച ക്രമഃ |൫൪|

Adhikarana 47 (54) · Śloka 54

ന ചാചൌക്ഷം പ്രയുഞ്ജീത പ്രയോഗം ദേവതാഗ്രഹേ ||൫൪||

Adhikarana 48 (55) · Śloka 55

ഋതേ പിശാചാദന്യത്ര പ്രതികൂലം ന ചാചരേത് |൫൫|

Adhikarana 49 (55) · Śloka 55

വൈദ്യാതുരൌ നിഹന്യുസ്തേ ധ്രുവം ക്രുദ്ധാ മഹൌജസഃ ||൫൫||

Adhikarana 50 (56) · Śloka 56

ഹിതാഹിതീയേ യച്ചോക്തം നിത്യമേവ സമാചരേത് |൫൬|

Adhikarana 51 (56) · Śloka 56

തതഃ പ്രാപ്സ്യതി സിദ്ധിം ച യശശ്ച വിപുലം ഭിഷക് ||൫൬||

Adhikarana puShpikA · Śloka 60

ഇതി സുശ്രുതസംഹിതായാമുത്തരതന്ത്രാന്തര്ഗതേ ഭൂതവിദ്യാതന്ത്രേऽമാനുഷോപസര്ഗപ്രതിഷേധോ നാമ (പ്രഥമോऽധ്യായഃ, ആദിതഃ) ഷഷ്ടിതമോऽധ്യായഃ ||൬൦||