60. amānuṣōpasargapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

అథాతోఽమానుషోపసర్గప్రతిషేధమధ్యాయం వ్యాఖ్యాస్యామః ||1|| యథోవాచ భగవాన్ ధన్వంతరిః ||2||

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

నిశాచరేభ్యో రక్ష్యస్తు నిత్యమేవ క్షతాతురః | ఇతి యత్ ప్రాగభిహితం విస్తరస్తస్య వక్ష్యతే ||3||

Adhikarana 3 (4) · Śloka 4

గుహ్యానాగతవిజ్ఞానమనవస్థాఽసహిష్ణుతా | క్రియా వాఽమానుషీ యస్మిన్ సగ్రహః పరికీర్త్యతే ||4||

Adhikarana 4 (5) · Śloka 5

అశుచిం భిన్నమర్యాదం క్షతం వ యది వాఽక్షతం | హింస్యుర్హింసావిహారార్థం సత్కారార్థమథాపి వా ||5||

Adhikarana 5 (6) · Śloka 6

అసంఖ్యేయా గ్రహగణా గ్రహాధిపతయస్తు యే | వ్యజ్యంతే వివిధాకారా భిద్యంతే తే తథాఽష్టధా ||6||

Adhikarana 6 (7) · Śloka 7

దేవాస్తథా శత్రుగణాశ్చ తేషాం గంధర్వయక్షాః పితరో భుజంగాః | రక్షాంసి యా చాపి పిశాచజాతిరేషోఽష్టకో దేవగణో గ్రహాఖ్యః ||7||

Adhikarana 7 (8) · Śloka 8

సంతుష్టః శుచిరపి చేష్టగంధమాల్యో నిస్తంద్రీ హ్యవితథసంస్కృతప్రభాషీ | తేజస్వీ స్థిరనయనో వరప్రదాతా బ్రహ్యణ్యో భవతి నరః స దేవజుష్టః ||8||

Adhikarana 8 (9) · Śloka 9

సంస్వేదీ ద్విజగురుదేవదోషవక్తా జిహ్మాక్షో విగతభయో విమార్గదృష్టిః | సంతుష్టో భవతి న చాన్నపానజాతైర్దుష్టాత్మా భవతి చ దేవశత్రుజుష్టః ||9||

Adhikarana 9 (10) · Śloka 10

హృష్టాత్మా పులినవనాంతరోపసేవీ స్వాచారః ప్రియపరిగీతగంధమాల్యః | నృత్యన్ వై ప్రహసతి చారు చాల్పశబ్దం గంధర్వగ్రహపరిపీడితో మనుష్యః ||10||

Adhikarana 10 (11) · Śloka 11

తామ్రాక్షః ప్రియతనురక్తవస్త్రధారీ గంభీరో ద్రుతమతిరల్పవాక్ సహిష్ణుః | తేజస్వీ వదతి చ కిం దదామి కస్మై యో యక్షగ్రహపరిపీడితో మనుష్యః ||11||

Adhikarana 11 (12) · Śloka 12

ప్రేతేభ్యో విసృజతి సంస్తరేషు పిండాన్ శాంతాత్మా జలమపి చాపసవ్యవస్త్రః | మాంసేప్సుస్తిలగుడపాయసాభికామస్తద్భుక్తో భవతి పితృగ్రహాభిభూతః ||12||

Adhikarana 12 (13) · Śloka 13

భూమౌ యః ప్రసరతి సర్పవత్ కదాచిత్ సృక్కిణ్యౌ విలిఖతి జిహ్వయా తథైవ | నిద్రాలుర్గడమధుదుగ్ధపాయసేప్సుర్విజ్ఞేయో భవతి భుజంగమేన జుష్టః ||13||

Adhikarana 13 (14) · Śloka 14

మాంసాసృగ్వివిధసురావికారలిప్సుర్నిర్లజ్జో భృశమతినిష్ఠురోఽతిశూరః | క్రోధాలుర్విపులబలో నిశావిహారీ శౌచద్విడ్ భవతి చ రక్షసా గృహీతః ||14||

Adhikarana 14 (15) · Śloka 15

ఉద్ధస్తః కృశపరుషశ్చిరప్రలాపీ దుర్గంధో భృశమశుచిస్తథాఽతిలోలః | బహ్వాశీ విజనహిమాంబురాత్రిసేవీ వ్యావిగ్నో భ్రమతి రుదన్ పిశాచజుష్టః ||15||

Adhikarana 15 (16) · Śloka 16

స్థూలాక్షస్త్వరితగతిః స్వఫేనలేహీ నిద్రాలుః పతతి చ కంపతే చ యోఽతి | యశ్చాద్రిద్విరదనగాదివిచ్యుతః సన్ సంసృష్టో న భవతి వార్ధకేన జుష్టః ||16||

Adhikarana 16 (17-18) · Śloka 18

దేవగ్రహాః పౌర్ణమాస్యామసురాః సంధ్యయోరపి | గంధర్వాః ప్రాయశోఽష్టమ్యాం యక్షాశ్చ ప్రతిపద్యథ ||17|| కృష్ణక్షయే చ పితరః పంచమ్యామపి చోరగాః | రక్షాంసి నిశి పైశాచాశ్చతుర్దశ్యాం విశంతి చ ||18||

Adhikarana 17 (19) · Śloka 19

దర్పణాదీన్ యథా ఛాయా శీతోష్ణం ప్రాణినో యథా | స్వమణిం భాస్కరస్యోస్రా యథా దేహం చ దేహధృక్ | విశంతి చ న దృశ్యంతే గ్రహాస్తద్వచ్ఛరీరిణం ||19||

Adhikarana 18 (20) · Śloka 20

తపాంసి తీవ్రాణి తథైవ దానం వ్రతాని ధర్మో నియమాశ్చ సత్యం | గుణాస్తథాఽష్టావపి తేషు నిత్యా వ్యస్తాః సమస్తాశ్చ యథాప్రభావం ||20||

Adhikarana 19 (21) · Śloka 21

న తే మనుష్యైః సహ సంవిశంతి న వా మనుష్యాన్ క్వచిదావిశంతి | యే త్వావిశంతీతి వదంతి మోహాత్తే భూతవిద్యావిషయాదపోహ్యాః ||21||

Adhikarana 20 (22) · Śloka 22

తేషాం గ్రహాణాం పరిచారకా యే కోటీసహస్రాయుతపహ్మసంఖ్యాః | అసృగ్వసామాంసభుజః సుభీమా నిశావిహారాశ్చ తమావిశంతి ||22||

Adhikarana 21 (23) · Śloka 23

నిశాచరాణాం తేషాం హి యే దేవగణమాశ్రితాః | తే తు తత్సత్త్వసంసర్గాద్విజ్ఞేయాస్తు తదంజనాః ||23||

Adhikarana 22 (24) · Śloka 24

దేవగ్రహా ఇతి పునః ప్రోచ్యంతేఽశుచయశ్చ యే | దేవవచ్చ నమస్యంతే ప్రత్యర్థ్యంతే చ దేవవత్ ||24||

Adhikarana 23 (25) · Śloka 25

స్వామిశీలక్రియాచారాః క్రమ ఏష సురాదిషు | నిరృతేర్యా దుహితరస్తాసాం స ప్రసవః స్మృతః ||25||

Adhikarana 24 (26) · Śloka 26

సత్యత్వాదపవృత్తేషు వృత్తిస్తేషాం గణైః కృతా |26|

Adhikarana 25 (26) · Śloka 27

హింసావిహారా యే కేచిద్దేవభావముపాశ్రితాః ||26|| భూతానీతి కృతా సంజ్ఞా తేషాం సంజ్ఞాప్రవక్తృభిః |27|

Adhikarana 26 (27) · Śloka 28

గ్రహసంజ్ఞాని భూతాని యస్మద్వేత్త్యనయా భిషక్ ||27|| విద్యయా భూతవిద్యాత్వమత ఏవ నిరుచ్యతే |28|

Adhikarana 27 (28) · Śloka 29

తేషాం శాంత్యర్థమన్విచ్ఛన్ వైద్యస్తు సుసమాహితః ||28|| జపైః సనియమైర్హోమైరారభేత చికిత్సితుం |29|

Adhikarana 28 (29) · Śloka 30

రక్తాని గంధమాల్యాని బీజాని మధుసర్పిషీ ||29|| భక్ష్యాశ్చ సర్వే సర్వేషాం సామాన్యో విధిరుచ్యతే |30|

Adhikarana 29 (30) · Śloka 30

వస్త్రాణి గంధమాల్యాని మాంసాని రుధిరాణి చ యాని యేషాం యథేష్టాని తాని తేభ్యః ప్రదాపయేత్ ||30||

Adhikarana 30 (31) · Śloka 32

హింసంతి మనుజాన్ యేషు ప్రాయశో దివసేషు తు ||31|| దినేషు తేషు దేయాని తద్భూతవినివృత్తయే |32|

Adhikarana 31 (32) · Śloka 33

దేవగ్రహే దేవగృహే హుత్వాఽగ్నిం ప్రా(దా) పయేద్వలిం ||32|| కుశస్వస్తికపూపాజ్యచ్ఛత్రపాయససంభృతం |33|

Adhikarana 32 (33) · Śloka 33

అసురాయ యథాకాలం విదధ్యాచ్చత్వరాదిషు ||33||

Adhikarana 33 (34) · Śloka 34

గంధర్వస్య గవాం మధ్యే మద్యమాంసాంబుజాంగలం |34|

Adhikarana 34 (34) · Śloka 35

హృద్యే వేశ్మని యక్షస్య కుల్మాషాసృక్సురాదిభిః ||34|| అతిముక్తకకుందాబ్జైః పుష్పైశ్చ వితరేద్వలిం |35|

Adhikarana 35 (35) · Śloka 35

నద్యాం పితృగ్రహాయేష్టం కుశాస్తరణభూషితం ||35||

Adhikarana 36 (36) · Śloka 36

తత్రైవోపహరేచ్చాపి నాగాయ వివిధం బలిం |36|

Adhikarana 37 (36) · Śloka 36

చతుష్పథే రాక్షసస్య భీమేషు గహనేషు వా ||36||

Adhikarana 38 (37) · Śloka 37

శూన్యాగారే పిశాచస్య తీవ్రం బలిముపాహరేత్ |37|

Adhikarana 39 (37) · Śloka 38

పూర్వమాచరితైర్మంత్రైర్భూతవిద్యానిదర్శితైః ||37|| న శక్యా బలిభిర్జేతుం యోగైస్తాన్ సముపాచరేత్ |38|

Adhikarana 40 (38-39) · Śloka 39

అజర్క్షచర్మరోమాణి శల్యకోలూకయోస్తథా ||38|| హింగు మూత్రం చ బస్తస్య ధూమమస్య ప్రయోజయేత్ | ఏతేన శామ్యతి క్షిప్రం బలవానపి యో గ్రహః ||39||

Adhikarana 41 (40) · Śloka 41

గజాహ్వపిప్పలీమూలవ్యోషామలకసర్షపాన్ | గోధానకులమార్జారఋష్యపిత్తప్రపేషితాన్ ||40|| నస్యాభ్యంజనసేకేషు విదధ్యాద్యోగతత్త్వవిత్ |41|

Adhikarana 42 (41-42) · Śloka 42

ఖరాశ్వాశ్వతరోలూకకరభశ్వశృగాలజం ||41|| పురీషం గృధ్రకాకానాం వరాహస్య చ పేషయేత్ | బస్తమూత్రేణ తత్సిద్ధం తైలం స్యాత్ పూర్వవద్ధితం ||42||

Adhikarana 43 (43) · Śloka 44

శిరీషబీజం లశునం శుంఠీం సిద్ధార్థకం వచాం | మంజిష్ఠాం రజనీం కృష్ణాం బస్తమూత్రేణ పేషయేత్ ||43|| వర్త్యశ్ఛాయావిశుష్కాస్తాః సపిత్తా నయనాంజనం |44|

Adhikarana 44 (44) · Śloka 45

నక్తమాలఫలం వ్యోషం మూలం శ్యోనాకబిల్వయోః ||44|| హరిద్రే చ కృతా వర్త్యః పూర్వవన్నయనాఞజనం |45|

Adhikarana 45 (45) · Śloka 46

సైంధవం కటుకాం హింగం వయఃస్థాం చ వచామపి | బస్తమూత్రేణ సంపిష్టం మత్స్యపిత్తేన పూర్వవత్ ||45|| యే యే గ్రహా న సిధ్యంతి సర్వేషాం నయనాంజనం |46|

Adhikarana 46 (46-53) · Śloka 54

పురాణసర్పిర్లశునం హింగ సిద్ధార్థకం వచా ||46|| గోలోమీ చాజలోమీ చ భూతకేశీ జటా తథా | కుక్కుటా సర్పగంధా చ తథా కాణవికాణికే ||47|| వజ్రప్రోక్తా వయఃస్థా చ శృంగీ మోహనవల్లికా | అర్కమూలం త్రికటుకం లతా స్రోతోజమంజనం ||48|| నైపాలీ హరితాలం చ రక్షోఘ్నా యే చ కీర్తితాః | సింహవ్యాఘ్రర్క్షమార్జారద్వీపివాజిగవాం తథా ||49|| శ్వావిచ్ఛల్యకగోధానాముష్ట్రస్య నకులస్య చ | విట్త్వగ్రోమవసామూత్రరక్తపిత్తనఖాదయః ||50|| అస్మిన్ వర్గే భిషక్ కుర్యాత్తైలాని చ ఘృతాని చ | పానాభ్యంజననస్యేషు తాని యోజ్యాని జానతా ||51|| అవపీడేఽంజనే చైవ విదధ్యాద్గుటికీకృతం | విదధీత పరీషేకే క్వథితం, చూర్ణితం తథా ||52|| ఉద్ధూలనే, శ్లక్ష్ణపిష్టం ప్రదేహే చావచారయేత్ | ఏష సర్వవికారాంస్తు మానసానపరాజితః ||53|| హన్యాదల్పేన కాలేన స్నేహాదిరపి చ క్రమః |54|

Adhikarana 47 (54) · Śloka 54

న చాచౌక్షం ప్రయుంజీత ప్రయోగం దేవతాగ్రహే ||54||

Adhikarana 48 (55) · Śloka 55

ఋతే పిశాచాదన్యత్ర ప్రతికూలం న చాచరేత్ |55|

Adhikarana 49 (55) · Śloka 55

వైద్యాతురౌ నిహన్యుస్తే ధ్రువం క్రుద్ధా మహౌజసః ||55||

Adhikarana 50 (56) · Śloka 56

హితాహితీయే యచ్చోక్తం నిత్యమేవ సమాచరేత్ |56|

Adhikarana 51 (56) · Śloka 56

తతః ప్రాప్స్యతి సిద్ధిం చ యశశ్చ విపులం భిషక్ ||56||

Adhikarana puShpikA · Śloka 60

ఇతి సుశ్రుతసంహితాయాముత్తరతంత్రాంతర్గతే భూతవిద్యాతంత్రేఽమానుషోపసర్గప్రతిషేధో నామ (ప్రథమోఽధ్యాయః, ఆదితః) షష్టితమోఽధ్యాయః ||60||