Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
అథాతోఽపస్మారప్రతిషేధమధ్యాయం వ్యాఖ్యాస్యామః ||1|| యథోవాచ భగవాన్ ధన్వంతరిః ||2||
View original
अथातोऽपस्मारप्रतिषेधमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
61. apasmārapratiṣēdhādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
స్మృతిర్భూతార్థవిజ్ఞానమపశ్చ పరివర్జనే | అపస్మార ఇతి ప్రోక్తస్తతోఽయం వ్యాధిరంతకృత్ ||3||
View original
स्मृतिर्भूतार्थविज्ञानमपश्च परिवर्जने | अपस्मार इति प्रोक्तस्ततोऽयं व्याधिरन्तकृत् ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4-6) · Śloka 6
మిథ్యాతియోగేంద్రియార్థకర్మణామభిసేవనాత్ | విరుద్ధమలినాహారవిహారకుపితైర్మలైః ||4|| వేగనిగ్రహశీలానామహితాశుచిభోజినాం | రజస్తమోభిభూతానాం గచ్ఛతాం చ రజస్వలాం ||5|| తథా కామభయోద్వేగక్రోధశోకాదిభిర్భృశం | చేతస్యభిహతే పుంసామపస్మారోఽభిజాయతే ||6||
View original
मिथ्यातियोगेन्द्रियार्थकर्मणामभिसेवनात् | विरुद्धमलिनाहारविहारकुपितैर्मलैः ||४|| वेगनिग्रहशीलानामहिताशुचिभोजिनाम् | रजस्तमोभिभूतानां गच्छतां च रजस्वलाम् ||५|| तथा कामभयोद्वेगक्रोधशोकादिभिर्भृशम् | चेतस्यभिहते पुंसामपस्मारोऽभिजायते ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (7) · Śloka 7
హృత్కంపః శూన్యతా స్వేదో ధ్యానం మూర్చ్ఛా ప్రమూఢతా | నిద్రానాశశ్చ తస్మింస్తు భవిష్యతి భవంత్యథ ||7||
View original
हृत्कम्पः शून्यता स्वेदो ध्यानं मूर्च्छा प्रमूढता | निद्रानाशश्च तस्मिंस्तु भविष्यति भवन्त्यथ ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (8-10) · Śloka 10
సంజ్ఞావహేషు స్రోతఃసు దోషవ్యాప్తేషు మానవః | రజస్తమఃపరీతేషు మూఢో భ్రాంతేన చేతసా ||8|| విక్షిపన్ హస్తపాదం చ విజిహ్మభ్రూర్విలోచనః | దంతాన్ ఖాదన్ వమన్ ఫేనం వివృతాక్షః పతేత్ క్షితౌ ||9|| అల్పకాలాంతరం చాపి పునః సంజ్ఞాం లభేత సః | సోఽపస్మార ఇతి ప్రోక్తః... |10|
View original
सञ्ज्ञावहेषु स्रोतःसु दोषव्याप्तेषु मानवः | रजस्तमःपरीतेषु मूढो भ्रान्तेन चेतसा ||८|| विक्षिपन् हस्तपादं च विजिह्मभ्रूर्विलोचनः | दन्तान् खादन् वमन् फेनं विवृताक्षः पतेत् क्षितौ ||९|| अल्पकालान्तरं चापि पुनः सञ्ज्ञां लभेत सः | सोऽपस्मार इति प्रोक्तः... |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (10) · Śloka 11
... స చ దృష్టశ్చతుర్విధః ||10|| వాతపిత్తకఫైర్నౄణాం చతుర్థః సన్నిపాతతః |11|
View original
... स च दृष्टश्चतुर्विधः ||१०|| वातपित्तकफैर्नॄणां चतुर्थः सन्निपाततः |११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (11-12) · Śloka 12
వేపమానో దశన్ దంతాన్ శ్వసన్ ఫేనం వమన్నపి ||11|| యో బ్రూయాద్వికృతం సత్త్వం కృష్ణం మామనుధావతి | తతో మే చిత్తనాశః స్యాత్ సోఽపస్మారోఽనిలాత్మకః ||12||
View original
वेपमानो दशन् दन्तान् श्वसन् फेनं वमन्नपि ||११|| यो ब्रूयाद्विकृतं सत्त्वं कृष्णं मामनुधावति | ततो मे चित्तनाशः स्यात् सोऽपस्मारोऽनिलात्मकः ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (13) · Śloka 14
తృట్తాపస్వేదమూర్చ్ఛార్తో ధున్వన్నంగాని విహ్వలః | యో బ్రూయాద్వికృతం సత్త్వం పీతం మామనుధావతి ||13|| తతో మే చిత్తనాశః స్యాత్ స పిత్తభవ ఉచ్యతే |14|
View original
तृट्तापस्वेदमूर्च्छार्तो धुन्वन्नङ्गानि विह्वलः | यो ब्रूयाद्विकृतं सत्त्वं पीतं मामनुधावति ||१३|| ततो मे चित्तनाशः स्यात् स पित्तभव उच्यते |१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (14-15) · Śloka 15
శీతహృల్లాసనిద్రార్తః పతన్ భూమౌ వమన్ కఫం ||14|| యో బ్రూయాద్వికృతం సత్త్వం శుక్లం మామనుధావతి | తతో మే చిత్తనాశః స్యాత్ సోఽపస్మారః కఫాత్మకః ||15||
View original
शीतहृल्लासनिद्रार्तः पतन् भूमौ वमन् कफम् ||१४|| यो ब्रूयाद्विकृतं सत्त्वं शुक्लं मामनुधावति | ततो मे चित्तनाशः स्यात् सोऽपस्मारः कफात्मकः ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (16) · Śloka 16
హృది తోదస్తృడుత్క్లేదస్త్రిష్వప్యేతేషు సంఖ్యయా |16|
View original
हृदि तोदस्तृडुत्क्लेदस्त्रिष्वप्येतेषु सङ्ख्यया |१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (16) · Śloka 16
ప్రలాపః కూజనం క్లేశః ప్రత్యేకం తు భవేదిహ ||16||
View original
प्रलापः कूजनं क्लेशः प्रत्येकं तु भवेदिह ||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (17) · Śloka 17
సర్వలింగసమవాయః సర్వదోషప్రకోపజే |17|
View original
सर्वलिङ्गसमवायः सर्वदोषप्रकोपजे |१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (17) · Śloka 18
అనిమిత్తాగమాద్వ్యాధేర్గమనాదకృతేఽపి చ ||17|| ఆగమాచ్చాప్యపస్మారం వదంత్యన్యే న దోషజం |18|
View original
अनिमित्तागमाद्व्याधेर्गमनादकृतेऽपि च ||१७|| आगमाच्चाप्यपस्मारं वदन्त्यन्ये न दोषजम् |१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (18-21) · Śloka 21
క్రమోపయోగాద్దోషాణాం క్షణికత్వాత్తథైవ చ ||18|| ఆగమాద్వైశ్వరూప్యాచ్చ స తు నిర్వర్ణ్యతే బుధైః | దేవే వర్షత్యపి యథా భూమౌ బీజాని కానిచిత్ ||19|| శరది ప్రతిరోహంతి తథా వ్యాధిసముద్భవః | స్థాయినః కేచిదల్పేన కాలేనాభిప్రవర్ధితాః ||20|| దర్శయంతి వికారాంస్తు విశ్వరూపాన్నిసర్గతః | అపస్మారో మహావ్యాధిస్తస్మాద్దోషజ ఏవ తు ||21||
View original
क्रमोपयोगाद्दोषाणां क्षणिकत्वात्तथैव च ||१८|| आगमाद्वैश्वरूप्याच्च स तु निर्वर्ण्यते बुधैः | देवे वर्षत्यपि यथा भूमौ बीजानि कानिचित् ||१९|| शरदि प्रतिरोहन्ति तथा व्याधिसमुद्भवः | स्थायिनः केचिदल्पेन कालेनाभिप्रवर्धिताः ||२०|| दर्शयन्ति विकारांस्तु विश्वरूपान्निसर्गतः | अपस्मारो महाव्याधिस्तस्माद्दोषज एव तु ||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (22-23) · Śloka 24
తస్య కార్యో విధిః సర్వో య ఉన్మాదేషు వక్ష్యతే | పురాణసర్పిషః పానమభ్యంగశ్చైవ పూజితః ||22|| ఉపయోగో గ్రహోక్తానాం యోగానాం తు విశేషతః | తతః సిధ్యంతి తే సర్వే యోగైరన్యైశ్చ సాధయేత్ | శిగ్రుకట్వంగకిణ్వాహినింబత్వగ్రససాధితం ||23|| చతుర్గుణే గవాం మూత్రే తైలమభ్యంజనే హితం |24|
View original
तस्य कार्यो विधिः सर्वो य उन्मादेषु वक्ष्यते | पुराणसर्पिषः पानमभ्यङ्गश्चैव पूजितः ||२२|| उपयोगो ग्रहोक्तानां योगानां तु विशेषतः | ततः सिध्यन्ति ते सर्वे योगैरन्यैश्च साधयेत् | शिग्रुकट्वङ्गकिण्वाहिनिम्बत्वग्रससाधितम् ||२३|| चतुर्गुणे गवां मूत्रे तैलमभ्यञ्जने हितम् |२४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (24) · Śloka 25
గోధానకులనాగానాం పృషతర్క్షగవామపి ||24|| పిత్తేషు సిద్ధం తైలం చ పానాభ్యంగేషు పూజితం |25|
View original
गोधानकुलनागानां पृषतर्क्षगवामपि ||२४|| पित्तेषु सिद्धं तैलं च पानाभ्यङ्गेषु पूजितम् |२५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (25) · Śloka 25
తీక్ష్ణైరుభయతోభాగైః శిరశ్చాపి విశోధయేత్ ||25||
View original
तीक्ष्णैरुभयतोभागैः शिरश्चापि विशोधयेत् ||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (26) · Śloka 26
పూజాం రుద్రస్య కుర్వీత తద్గణానాం చ నిత్యశః |26|
View original
पूजां रुद्रस्य कुर्वीत तद्गणानां च नित्यशः |२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (26) · Śloka 27
వాతికం బస్తిభిశ్చాపి పైత్తికం తు విరేచనైః ||26|| కఫజం వమనైర్ధీమానపస్మారముపాచరేత్ |27|
View original
वातिकं बस्तिभिश्चापि पैत्तिकं तु विरेचनैः ||२६|| कफजं वमनैर्धीमानपस्मारमुपाचरेत् |२७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (27-28) · Śloka 28
కులత్థయవకోలాని శణబీజం పలంకషాం ||27|| జటిలాం పంచమూల్యౌ ద్వే పథ్యాం చోత్క్వాథ్య యత్నతః | బస్తమూత్రయుతం సర్పిః పచేత్తద్వాతికే హితం ||28||
View original
कुलत्थयवकोलानि शणबीजं पलङ्कषाम् ||२७|| जटिलां पञ्चमूल्यौ द्वे पथ्यां चोत्क्वाथ्य यत्नतः | बस्तमूत्रयुतं सर्पिः पचेत्तद्वातिके हितम् ||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (29) · Śloka 29
కాకోల్యాదిప్రతీవాపం సిద్ధం చ ప్రథమే గణే | పయోమధుసితాయుక్తం ఘృతం తత్ పైత్తికే హితం ||29||
View original
काकोल्यादिप्रतीवापं सिद्धं च प्रथमे गणे | पयोमधुसितायुक्तं घृतं तत् पैत्तिके हितम् ||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (30) · Śloka 30
కృష్ణావచాముస్తకాద్యైర్యుక్తమారగ్వధాదికే | పక్వం చ మూత్రవర్గే తు శ్లేష్మాపస్మారిణే హితం ||30||
View original
कृष्णावचामुस्तकाद्यैर्युक्तमारग्वधादिके | पक्वं च मूत्रवर्गे तु श्लेष्मापस्मारिणे हितम् ||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (31-33) · Śloka 33
సురద్రుమవచాకుష్ఠసిద్ధార్థవ్యోషహింగుభిః | మంజిష్ఠారజనీయుగ్మసమంగాత్రిఫలాంబుదైః ||31|| కరంజబీజశైరీషగిరికర్ణీహుతాశనైః | సిద్ధం సిద్ధార్థకం నామ సర్పిర్మూత్రచతుర్గుణం ||32|| కృమికుష్ఠగరశ్వాసబలాసవిషమజ్వరాన్ | సర్వభూతగ్రహోన్మాదానపస్మారాంశ్చ నాశయేత్ ||33||
View original
सुरद्रुमवचाकुष्ठसिद्धार्थव्योषहिङ्गुभिः | मञ्जिष्ठारजनीयुग्मसमङ्गात्रिफलाम्बुदैः ||३१|| करञ्जबीजशैरीषगिरिकर्णीहुताशनैः | सिद्धं सिद्धार्थकं नाम सर्पिर्मूत्रचतुर्गुणम् ||३२|| कृमिकुष्ठगरश्वासबलासविषमज्वरान् | सर्वभूतग्रहोन्मादानपस्मारांश्च नाशयेत् ||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (34-37) · Śloka 37
దశమూలేంద్రవృక్షత్వఙ్మూర్వాభార్గీఫలత్రికైః | శంపాకశ్రేయసీసప్తపర్ణాపామార్గఫల్గుభిః ||34|| శృతైః కల్కైశ్చ భూనింబపూతీకవ్యోషచిత్రకైః | త్రివృత్పాఠానిశాయుగ్మసారివాద్వయపౌష్కరైః ||35|| కటుకాయాసదంత్యుగ్రానీలినీక్రిమిశత్రుభిః | సర్పిరేభిశ్చ గోక్షీరదధిమూత్రశకృద్రసైః ||36|| సాధితం పంచగవ్యాఖ్యం సర్వాపస్మారభూతనుత్ | చాతుర్థకక్షయశ్వాసానున్మాదాంశ్చ నియచ్ఛతి ||37||
View original
दशमूलेन्द्रवृक्षत्वङ्मूर्वाभार्गीफलत्रिकैः | शम्पाकश्रेयसीसप्तपर्णापामार्गफल्गुभिः ||३४|| शृतैः कल्कैश्च भूनिम्बपूतीकव्योषचित्रकैः | त्रिवृत्पाठानिशायुग्मसारिवाद्वयपौष्करैः ||३५|| कटुकायासदन्त्युग्रानीलिनीक्रिमिशत्रुभिः | सर्पिरेभिश्च गोक्षीरदधिमूत्रशकृद्रसैः ||३६|| साधितं पञ्चगव्याख्यं सर्वापस्मारभूतनुत् | चातुर्थकक्षयश्वासानुन्मादांश्च नियच्छति ||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (38-40) · Śloka 41
భార్గీశృతే పచేత్ క్షీరే శాలితండులపాయసం | త్ర్యహం శుద్ధాయ తం భోక్తుం వరాహాయోపకల్పయేత్ ||38|| జ్ఞాత్వా చ మధురీభూతం తం విశస్యాన్నముద్ధరేత్ | త్రీన్ భాగాంస్తస్య చూర్ణస్య కిణ్వభాగేన సంసృజేత్ ||39|| మండోదకార్థే దేయశ్చ భార్గీక్వాథః సుశీతలః | శుద్ధే కుంభే నిదధ్యాచ్చ సంభారం తం సురాం తతః ||40|| జాతగంధాం జాతరసాం పాయయేదాతురం భిషక్ |41|
View original
भार्गीशृते पचेत् क्षीरे शालितण्डुलपायसम् | त्र्यहं शुद्धाय तं भोक्तुं वराहायोपकल्पयेत् ||३८|| ज्ञात्वा च मधुरीभूतं तं विशस्यान्नमुद्धरेत् | त्रीन् भागांस्तस्य चूर्णस्य किण्वभागेन संसृजेत् ||३९|| मण्डोदकार्थे देयश्च भार्गीक्वाथः सुशीतलः | शुद्धे कुम्भे निदध्याच्च सम्भारं तं सुरां ततः ||४०|| जातगन्धां जातरसां पाययेदातुरं भिषक् |४१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (41) · Śloka 41
సిరాం విధ్యేదథ ప్రాప్తాం మంగల్యాని చ ధారయేత్ ||41||
View original
सिरां विध्येदथ प्राप्तां मङ्गल्यानि च धारयेत् ||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 61
ఇతి సుశ్రుతసంహితాయాముత్తరతంత్రాంతర్గతే భూతవిద్యాతంత్రేఽపస్మారప్రతిషేధో నామ (ద్వితీయోఽధ్యాయః, ఆదితః) ఏకషష్టితమోఽధ్యాయః ||61||
View original
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते भूतविद्यातन्त्रेऽपस्मारप्रतिषेधो नाम (द्वितीयोऽध्यायः, आदितः) एकषष्टितमोऽध्यायः ||६१||
🔊 Audio coming soon