Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
athātō'tīsārapratiṣēdhaṁ vyākhyāsyāmaḥ ||1|| yathōvāca bhagavān dhanvantariḥ ||2||
View original
अथातोऽतीसारप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
40. atisārapratiṣēdhādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3-5) · Śloka 5
gurvatisnigdharūkṣōṣṇadravasthūlātiśītalaiḥ | viruddhādhyaśanājīrṇairasātmyaiścāpi bhōjanaiḥ ||3|| snēhādyairatiyuktaiśca mithyāyuktairviṣādbhayāt | śōkādduṣṭāmbumadyātipānāt sātmyartuparyayāt ||4|| jalātiramaṇairvēgavighātaiḥ kr̥midōṣataḥ | nr̥ṇāṁ bhavatyatīsārō lakṣaṇaṁ tasya vakṣyatē ||5||
View original
गुर्वतिस्निग्धरूक्षोष्णद्रवस्थूलातिशीतलैः | विरुद्धाध्यशनाजीर्णैरसात्म्यैश्चापि भोजनैः ||३|| स्नेहाद्यैरतियुक्तैश्च मिथ्यायुक्तैर्विषाद्भयात् | शोकाद्दुष्टाम्बुमद्यातिपानात् सात्म्यर्तुपर्ययात् ||४|| जलातिरमणैर्वेगविघातैः कृमिदोषतः | नृणां भवत्यतीसारो लक्षणं तस्य वक्ष्यते ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (6) · Śloka 6
saṁśamyāpāndhāturantaḥ kr̥śānuṁ varcōmiśrō mārutēna praṇunnaḥ | vr̥ddhō'tīvādhaḥ saratyēṣa yasmādvyādhiṁ ghōraṁ taṁ tvatīsāramāhuḥ ||6||
View original
संशम्यापान्धातुरन्तः कृशानुं वर्चोमिश्रो मारुतेन प्रणुन्नः | वृद्धोऽतीवाधः सरत्येष यस्माद्व्याधिं घोरं तं त्वतीसारमाहुः ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (7) · Śloka 8
ēkaikaśaḥ sarvaśaścāpi dōṣaiḥ śōkēnānyaḥ ṣaṣṭha āmēna cōktaḥ | kēcit prāhurnaikarūpaprakāraṁ naivētyēvaṁ kāśirājastvavōcat ||7|| dōṣāvasthāstasya naikaprakārāḥ kālē kālē vyādhitasyōdbhavanti |8|
View original
एकैकशः सर्वशश्चापि दोषैः शोकेनान्यः षष्ठ आमेन चोक्तः | केचित् प्राहुर्नैकरूपप्रकारं नैवेत्येवं काशिराजस्त्ववोचत् ||७|| दोषावस्थास्तस्य नैकप्रकाराः काले काले व्याधितस्योद्भवन्ति |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (8) · Śloka 9
hr̥nnābhipāyūdarakukṣitōdagātrāvasādānilasannirōdhāḥ ||8|| viṭsaṅga ādhmānamathāvipākō bhaviṣyatastasya puraḥsarāṇi |9|
View original
हृन्नाभिपायूदरकुक्षितोदगात्रावसादानिलसन्निरोधाः ||८|| विट्सङ्ग आध्मानमथाविपाको भविष्यतस्तस्य पुरःसराणि |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (9) · Śloka 10
śūlāviṣṭaḥ saktamūtrō'ntrakūjī srastāpānaḥ sannakaṭyūrujaṅghaḥ ||9|| varcō muñcatyalpamalpaṁ saphēnaṁ rūkṣaṁ śyāvaṁ sānilaṁ mārutēna |10|
View original
शूलाविष्टः सक्तमूत्रोऽन्त्रकूजी स्रस्तापानः सन्नकट्यूरुजङ्घः ||९|| वर्चो मुञ्चत्यल्पमल्पं सफेनं रूक्षं श्यावं सानिलं मारुतेन |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (10) · Śloka 11
durgandhyuṣṇaṁ vēgavanmāṁsatōyaprakhyaṁ bhinnaṁ svinnadēhō'titīkṣṇam ||10|| pittāt pītaṁ nīlamālōhitaṁ vā tr̥ṣṇāmūrcchādāhapākajvarārtaḥ |11|
View original
दुर्गन्ध्युष्णं वेगवन्मांसतोयप्रख्यं भिन्नं स्विन्नदेहोऽतितीक्ष्णम् ||१०|| पित्तात् पीतं नीलमालोहितं वा तृष्णामूर्च्छादाहपाकज्वरार्तः |११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (11) · Śloka 12
tandrānidrāgauravōtklēśasādī vēgāśaṅkī sr̥ṣṭaviṭkō'pi bhūyaḥ ||11|| śuklaṁ sāndraṁ ślēṣmaṇā ślēṣmayuktaṁ bhaktadvēṣī niḥsvanaṁ hr̥ṣṭarōmā |12|
View original
तन्द्रानिद्रागौरवोत्क्लेशसादी वेगाशङ्की सृष्टविट्कोऽपि भूयः ||११|| शुक्लं सान्द्रं श्लेष्मणा श्लेष्मयुक्तं भक्तद्वेषी निःस्वनं हृष्टरोमा |१२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (12) · Śloka 13
tandrāyuktō mōhasādāsyaśōṣī varcaḥ kuryānnaikavarṇaṁ tr̥ṣārtaḥ ||12|| sarvōdbhūtē sarvaliṅgōpapattiḥ kr̥cchraścāyaṁ bālavr̥ddhēṣvasādhyaḥ |13|
View original
तन्द्रायुक्तो मोहसादास्यशोषी वर्चः कुर्यान्नैकवर्णं तृषार्तः ||१२|| सर्वोद्भूते सर्वलिङ्गोपपत्तिः कृच्छ्रश्चायं बालवृद्धेष्वसाध्यः |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (13-14) · Śloka 15
taistairbhāvaiḥ śōcatō'lpāśanasya bāṣpāvēgaḥ paktimāvidhya(śya)jantōḥ ||13|| kōṣṭhaṁ gatvā kṣōbhayatyasya raktaṁ taccādhastāt kākaṇantīprakāśam | varcōmiśraṁ niḥpurīṣaṁ sagandhaṁ nirgandhaṁ vā sāryatē tēna kr̥cchrāt ||14|| śōkōtpannō duścikitsyō'timātraṁ rōgō vaidyaiḥ kaṣṭa ēṣa pradiṣṭaḥ |15|
View original
तैस्तैर्भावैः शोचतोऽल्पाशनस्य बाष्पावेगः पक्तिमाविध्य(श्य)जन्तोः ||१३|| कोष्ठं गत्वा क्षोभयत्यस्य रक्तं तच्चाधस्तात् काकणन्तीप्रकाशम् | वर्चोमिश्रं निःपुरीषं सगन्धं निर्गन्धं वा सार्यते तेन कृच्छ्रात् ||१४|| शोकोत्पन्नो दुश्चिकित्स्योऽतिमात्रं रोगो वैद्यैः कष्ट एष प्रदिष्टः |१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (15-16) · Śloka 16
āmājīrṇōpadrutāḥ kṣōbhayantaḥ kōṣṭhaṁ dōṣāḥ sampraduṣṭāḥ sabhaktam ||15|| nānāvarṇaṁ naikaśaḥ sārayanti kr̥cchrājjantōḥ ṣaṣṭhamēnaṁ vadanti ||16||
View original
आमाजीर्णोपद्रुताः क्षोभयन्तः कोष्ठं दोषाः सम्प्रदुष्टाः सभक्तम् ||१५|| नानावर्णं नैकशः सारयन्ति कृच्छ्राज्जन्तोः षष्ठमेनं वदन्ति ||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (17) · Śloka 17
saṁsr̥ṣṭamēbhirdōṣaistu nyastamapsvavasīdati | purīṣaṁ bhr̥śadurgandhi vicchinnaṁ cāmasañjñakam ||17||
View original
संसृष्टमेभिर्दोषैस्तु न्यस्तमप्स्ववसीदति | पुरीषं भृशदुर्गन्धि विच्छिन्नं चामसञ्ज्ञकम् ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (18) · Śloka 18
ētānyēva tu liṅgāni viparītāni yasya tu | lāghavaṁ ca manuṣyasya tasya pakvaṁ vinirdiśēt ||18||
View original
एतान्येव तु लिङ्गानि विपरीतानि यस्य तु | लाघवं च मनुष्यस्य तस्य पक्वं विनिर्दिशेत् ||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (19-21) · Śloka 21
sarpirmēdōvēsavārāmbutailamajjākṣīrakṣaudrarūpaṁ sravēdyat | mañjiṣṭhābhaṁ mastuluṅgōpamaṁ vā visraṁ śītaṁ prētagandhyañjanābham ||19|| rājīmadvā candrakaiḥ santataṁ vā pūyaprakhyaṁ kardamābhaṁ tathōṣṇam | hanyādētadyat pratīpaṁ bhavēcca kṣīṇaṁ hanyuścōpasargāḥ prabhūtāḥ ||20|| asaṁvr̥tagudaṁ kṣīṇaṁ durādhmātamupadrutam | gudē pakvē gatōṣmāṇamatīsārakiṇaṁ tyajēt ||21||
View original
सर्पिर्मेदोवेसवाराम्बुतैलमज्जाक्षीरक्षौद्ररूपं स्रवेद्यत् | मञ्जिष्ठाभं मस्तुलुङ्गोपमं वा विस्रं शीतं प्रेतगन्ध्यञ्जनाभम् ||१९|| राजीमद्वा चन्द्रकैः सन्ततं वा पूयप्रख्यं कर्दमाभं तथोष्णम् | हन्यादेतद्यत् प्रतीपं भवेच्च क्षीणं हन्युश्चोपसर्गाः प्रभूताः ||२०|| असंवृतगुदं क्षीणं दुराध्मातमुपद्रुतम् | गुदे पक्वे गतोष्माणमतीसारकिणं त्यजेत् ||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (22-23) · Śloka 23
śarīriṇāmatīsāraḥ sambhūtō yēna kēnacit | dōṣāṇāmēva liṅgāni kadācinnātivartatē ||22|| snēhājīrṇanimittastu bahuśūlapravāhikaḥ | visūcikānimittastu cānyō'jīrṇanimittajaḥ | viṣārśaḥkr̥misambhūtō yathāsvaṁ dōṣalakṣaṇaḥ ||23||
View original
शरीरिणामतीसारः सम्भूतो येन केनचित् | दोषाणामेव लिङ्गानि कदाचिन्नातिवर्तते ||२२|| स्नेहाजीर्णनिमित्तस्तु बहुशूलप्रवाहिकः | विसूचिकानिमित्तस्तु चान्योऽजीर्णनिमित्तजः | विषार्शःकृमिसम्भूतो यथास्वं दोषलक्षणः ||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (24) · Śloka 24
āmapakvakramaṁ hitvā nātisārē kriyā yataḥ | ataḥ sarvē'tisārāstu jñēyāḥ pakvāmalakṣaṇaiḥ ||24||
View original
आमपक्वक्रमं हित्वा नातिसारे क्रिया यतः | अतः सर्वेऽतिसारास्तु ज्ञेयाः पक्वामलक्षणैः ||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (25) · Śloka 25
tatrādau laṅghanaṁ kāryamatisārēṣu dēhinām | tataḥ pācanasaṁyuktō yavāgvādikramō hitaḥ ||25||
View original
तत्रादौ लङ्घनं कार्यमतिसारेषु देहिनाम् | ततः पाचनसंयुक्तो यवाग्वादिक्रमो हितः ||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (26) · Śloka 26
athavā vāmayitvā''mē śūlādhmānanipīḍitam | pippalīsaindhavāmbhōbhirlaṅghanādyairupācarēt ||26||
View original
अथवा वामयित्वाऽऽमे शूलाध्माननिपीडितम् | पिप्पलीसैन्धवाम्भोभिर्लङ्घनाद्यैरुपाचरेत् ||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (27) · Śloka 27
kāryaṁ vamanasyāntē pradravaṁ laghubhōjanam | khaḍayūṣayavāgūṣu pippalyādyaṁ ca yōjayēt ||27||
View original
कार्यं वमनस्यान्ते प्रद्रवं लघुभोजनम् | खडयूषयवागूषु पिप्पल्याद्यं च योजयेत् ||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (28) · Śloka 28
anēna vidhinā cāmaṁ yasya vai nōpaśāmyati | haridrādiṁ vacādiṁ vā pibēt prātaḥ sa mānavaḥ ||28||
View original
अनेन विधिना चामं यस्य वै नोपशाम्यति | हरिद्रादिं वचादिं वा पिबेत् प्रातः स मानवः ||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (29-30) · Śloka 30
āmātīsāriṇāṁ kāryaṁ nādau saṅgrahaṇaṁ nr̥ṇām | tēṣāṁ dōṣā vibaddhāḥ prāgjanayantyāmayānimān ||29|| plīhapāṇḍvāmayānāhamēhakuṣṭhōdarajvarān | śōphagulmagrahaṇyarśaḥśūlālasakahr̥dgrahān ||30||
View original
आमातीसारिणां कार्यं नादौ सङ्ग्रहणं नृणाम् | तेषां दोषा विबद्धाः प्राग्जनयन्त्यामयानिमान् ||२९|| प्लीहपाण्ड्वामयानाहमेहकुष्ठोदरज्वरान् | शोफगुल्मग्रहण्यर्शःशूलालसकहृद्ग्रहान् ||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (31) · Śloka 31
saśūlaṁ bahuśaḥ kr̥cchrādvibaddhaṁ yō'tisāryatē | dōṣān sannicitān tasya pathyābhiḥ sampravartayēt ||31||
View original
सशूलं बहुशः कृच्छ्राद्विबद्धं योऽतिसार्यते | दोषान् सन्निचितान् तस्य पथ्याभिः सम्प्रवर्तयेत् ||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (32) · Śloka 32
yō'tidravaṁ prabhūtaṁ ca pūrīṣamatisāryatē | tasyādau vamanaṁ kuryāt paścāllaṅghanapācanam ||32||
View original
योऽतिद्रवं प्रभूतं च पूरीषमतिसार्यते | तस्यादौ वमनं कुर्यात् पश्चाल्लङ्घनपाचनम् ||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (33) · Śloka 33
stōkaṁ stōkaṁ vibaddhaṁ vā saśūlaṁ yō'tisāryatē | abhayāpippalīkalkaiḥ sukhōṣṇaistaṁ virēcayēt ||33||
View original
स्तोकं स्तोकं विबद्धं वा सशूलं योऽतिसार्यते | अभयापिप्पलीकल्कैः सुखोष्णैस्तं विरेचयेत् ||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (34) · Śloka 34
āmē ca laṅghanaṁ śastamādau pācanamēva vā |34|
View original
आमे च लङ्घनं शस्तमादौ पाचनमेव वा |३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (34) · Śloka 34
yōgāścātra pravakṣyantē tvāmātīsāranāśanāḥ ||34||
View original
योगाश्चात्र प्रवक्ष्यन्ते त्वामातीसारनाशनाः ||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (35-46) · Śloka 46
kaliṅgātiviṣāhiṅgusauvarcalavacābhayāḥ | dēvadāruvacāmustānāgarātiviṣābhayāḥ ||35|| abhayā dhānyakaṁ mustaṁ pippalī nāgaraṁ vacā | nāgaraṁ dhānyakaṁ mustaṁ vālakaṁ bilvamēva ca ||36|| mustaṁ parpaṭakaṁ śuṇṭhī vacā prativiṣā'bhayā | abhayā'tiviṣā hiṅgu vacā sauvarcalaṁ tathā ||37|| citrakaḥ pippalīmūlaṁ vacā kaṭukarōhiṇī | pāṭhā vatsakabījāni harītakyō mahauṣadham ||38|| mūrvā nirdahanī pāṭhā tryūṣaṇaṁ gajapippalī | siddhārthakā bhadradāru śatāhvā kaṭurōhiṇī ||39|| ēlā sāvarakaṁ kuṣṭhaṁ haridrē kauṭajā yavāḥ | mēṣaśr̥ṅgī tvagēlē ca kr̥mighnaṁ vr̥kṣakāṇi ca ||40|| vr̥kṣādanī vīratarurbr̥hatyau dvē sahē tathā | aralutvak taindukī ca dāḍimī kauṭajī śamī ||41|| pāṭhā tējōvatī mustaṁ pippalī kauṭajaṁ phalam | paṭōlaṁ(lī) dīpyakō bilvaṁ haridrē dēvadāru ca ||42|| viḍaṅgamabhayā pāṭhā śr̥ṅgavēraṁ ghanaṁ vacā | vacā vatsakabījāni saindhavaṁ kaṭurōhiṇī ||43|| hiṅgurvatsakabījāni vacā bilvaśalāṭu ca | nāgarātiviṣē mustaṁ pippalyō vātsakaṁ phalam ||44|| mahauṣadhaṁ prativiṣā mustaṁ cētyāmapācanāḥ | prayōjyā viṁśatiryōgāḥ ślōkārdhavihitāstvimē ||45|| dhānyāmlōṣṇāmbumadyānāṁ pibēdanyatamēna vā | niṣkvāthān vā pibēdēṣāṁ sukhōṣṇān sādhu sādhitān ||46||
View original
कलिङ्गातिविषाहिङ्गुसौवर्चलवचाभयाः | देवदारुवचामुस्तानागरातिविषाभयाः ||३५|| अभया धान्यकं मुस्तं पिप्पली नागरं वचा | नागरं धान्यकं मुस्तं वालकं बिल्वमेव च ||३६|| मुस्तं पर्पटकं शुण्ठी वचा प्रतिविषाऽभया | अभयाऽतिविषा हिङ्गु वचा सौवर्चलं तथा ||३७|| चित्रकः पिप्पलीमूलं वचा कटुकरोहिणी | पाठा वत्सकबीजानि हरीतक्यो महौषधम् ||३८|| मूर्वा निर्दहनी पाठा त्र्यूषणं गजपिप्पली | सिद्धार्थका भद्रदारु शताह्वा कटुरोहिणी ||३९|| एला सावरकं कुष्ठं हरिद्रे कौटजा यवाः | मेषशृङ्गी त्वगेले च कृमिघ्नं वृक्षकाणि च ||४०|| वृक्षादनी वीरतरुर्बृहत्यौ द्वे सहे तथा | अरलुत्वक् तैन्दुकी च दाडिमी कौटजी शमी ||४१|| पाठा तेजोवती मुस्तं पिप्पली कौटजं फलम् | पटोलं(ली) दीप्यको बिल्वं हरिद्रे देवदारु च ||४२|| विडङ्गमभया पाठा शृङ्गवेरं घनं वचा | वचा वत्सकबीजानि सैन्धवं कटुरोहिणी ||४३|| हिङ्गुर्वत्सकबीजानि वचा बिल्वशलाटु च | नागरातिविषे मुस्तं पिप्पल्यो वात्सकं फलम् ||४४|| महौषधं प्रतिविषा मुस्तं चेत्यामपाचनाः | प्रयोज्या विंशतिर्योगाः श्लोकार्धविहितास्त्विमे ||४५|| धान्याम्लोष्णाम्बुमद्यानां पिबेदन्यतमेन वा | निष्क्वाथान् वा पिबेदेषां सुखोष्णान् साधु साधितान् ||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (47-59) · Śloka 59
payasyutkvāthya mustānāṁ viṁśatiṁ triguṇāmbhasi | kṣīrāvaśiṣṭaṁ tatpītaṁ hantyāmaṁ śūlamēva ca ||47|| nikhilēnōpadiṣṭō'yaṁ vidhirāmōpaśāntayē | harītakīmativiṣāṁ hiṅgu sauvarcalaṁ vacām ||48|| pibēt sukhāmbunā janturāmātīsārapīḍitaḥ | paṭōlaṁ dīpyakaṁ bilvaṁ vacāpippalināgaram ||49|| mustaṁ kuṣṭhaṁ viḍaṅgaṁ ca pibēdvā'pi sukhāmbunā | śr̥ṅgavēraṁ guḍūcīṁ ca pibēduṣṇēna vāriṇā ||50|| lavaṇānyatha pippalyō viḍaṅgāni harītakī | citrakaṁ śiṁśapā pāṭhā śārṅgēṣṭā lavaṇāni ca ||51|| hiṅgurvr̥kṣakabījāni lavaṇāni ca bhāgaśaḥ | hastidantyatha pippalyaḥ kalkāvakṣasamau smr̥tau ||52|| vacā guḍūcīkāṇḍāni yōgō'yaṁ paramō mataḥ | ētē sukhāmbunā yōgā dēyāḥ pañca satāṁ matāḥ ||53|| nivr̥ttēṣvāmaśūlēṣu yasya na praguṇō'nilaḥ | stōkaṁ stōkaṁ rujāmacca saśūlaṁ yō'tisāryatē ||54|| sakṣāralavaṇairyuktaṁ mandāgniḥ sa pibēdghr̥tam | kṣīranāgaracāṅgērīkōladadhyamlasādhitam ||55|| sarpiracchaṁ pibēdvāpi śūlātīsāraśāntayē | dadhnā tailaghr̥taṁ pakvaṁ savyōṣājāticitrakaiḥ ||56|| sabilvapippalīmūladāḍimairvā ruganvitaiḥ | nikhilō vidhiruktō'yaṁ vātaślēṣmōpaśāntayē ||57|| tīkṣṇōṣṇavarjyamēnaṁ tu vidadhyātpittajē bhiṣak | yathōktamupavāsāntē yavāgūśca praśasyatē ||58|| balayōraṁśumatyāṁ ca śvadaṁṣṭrabr̥hatīṣu ca | śatāvaryāṁ ca saṁsiddhāḥ suśītā madhusaṁyutāḥ ||59||
View original
पयस्युत्क्वाथ्य मुस्तानां विंशतिं त्रिगुणाम्भसि | क्षीरावशिष्टं तत्पीतं हन्त्यामं शूलमेव च ||४७|| निखिलेनोपदिष्टोऽयं विधिरामोपशान्तये | हरीतकीमतिविषां हिङ्गु सौवर्चलं वचाम् ||४८|| पिबेत् सुखाम्बुना जन्तुरामातीसारपीडितः | पटोलं दीप्यकं बिल्वं वचापिप्पलिनागरम् ||४९|| मुस्तं कुष्ठं विडङ्गं च पिबेद्वाऽपि सुखाम्बुना | शृङ्गवेरं गुडूचीं च पिबेदुष्णेन वारिणा ||५०|| लवणान्यथ पिप्पल्यो विडङ्गानि हरीतकी | चित्रकं शिंशपा पाठा शार्ङ्गेष्टा लवणानि च ||५१|| हिङ्गुर्वृक्षकबीजानि लवणानि च भागशः | हस्तिदन्त्यथ पिप्पल्यः कल्कावक्षसमौ स्मृतौ ||५२|| वचा गुडूचीकाण्डानि योगोऽयं परमो मतः | एते सुखाम्बुना योगा देयाः पञ्च सतां मताः ||५३|| निवृत्तेष्वामशूलेषु यस्य न प्रगुणोऽनिलः | स्तोकं स्तोकं रुजामच्च सशूलं योऽतिसार्यते ||५४|| सक्षारलवणैर्युक्तं मन्दाग्निः स पिबेद्घृतम् | क्षीरनागरचाङ्गेरीकोलदध्यम्लसाधितम् ||५५|| सर्पिरच्छं पिबेद्वापि शूलातीसारशान्तये | दध्ना तैलघृतं पक्वं सव्योषाजातिचित्रकैः ||५६|| सबिल्वपिप्पलीमूलदाडिमैर्वा रुगन्वितैः | निखिलो विधिरुक्तोऽयं वातश्लेष्मोपशान्तये ||५७|| तीक्ष्णोष्णवर्ज्यमेनं तु विदध्यात्पित्तजे भिषक् | यथोक्तमुपवासान्ते यवागूश्च प्रशस्यते ||५८|| बलयोरंशुमत्यां च श्वदंष्ट्रबृहतीषु च | शतावर्यां च संसिद्धाः सुशीता मधुसंयुताः ||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (60) · Śloka 60
mudgādiṣu ca yūṣāḥ syurdravyairētaiḥ susaṁskr̥tāḥ |60|
View original
मुद्गादिषु च यूषाः स्युर्द्रव्यैरेतैः सुसंस्कृताः |६०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (60-62) · Śloka 62
mr̥dubhirdīpanaistiktairdravyaiḥ syādāmapācanam ||60|| haridrātiviṣāpāṭhāvatsabījarasāñjanam | rasāñjanaṁ haridrē dvē bījāni kuṭajasya ca ||61|| pāṭhā guḍūcī bhūnimbastathaiva kaṭurōhiṇī | ētaiḥ ślōkārdhanirdiṣṭaiḥ kvāthāḥ syuḥ pittapācanāḥ ||62||
View original
मृदुभिर्दीपनैस्तिक्तैर्द्रव्यैः स्यादामपाचनम् ||६०|| हरिद्रातिविषापाठावत्सबीजरसाञ्जनम् | रसाञ्जनं हरिद्रे द्वे बीजानि कुटजस्य च ||६१|| पाठा गुडूची भूनिम्बस्तथैव कटुरोहिणी | एतैः श्लोकार्धनिर्दिष्टैः क्वाथाः स्युः पित्तपाचनाः ||६२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (63-65) · Śloka 66
mustaṁ kuṭajabījāni bhūnimbaṁ sarasāñjanam | dārvī durālabhā bilvaṁ vālakaṁ raktacandanam ||63|| candanaṁ vālakaṁ mustaṁ bhūnimbaṁ sadurālabham | mr̥ṇālaṁ candanaṁ rōdhraṁ nāgaraṁ nīlamutpalam ||64|| pāṭhā mustaṁ haridrē dvē pippalī kauṭajaṁ phalam | phalatvacaṁ vatsakasya śr̥ṅgavēraṁ ghanaṁ vacā ||65|| ṣaḍētē'bhihitā yōgāḥ pittātīsāranāśanāḥ |66|
View original
मुस्तं कुटजबीजानि भूनिम्बं सरसाञ्जनम् | दार्वी दुरालभा बिल्वं वालकं रक्तचन्दनम् ||६३|| चन्दनं वालकं मुस्तं भूनिम्बं सदुरालभम् | मृणालं चन्दनं रोध्रं नागरं नीलमुत्पलम् ||६४|| पाठा मुस्तं हरिद्रे द्वे पिप्पली कौटजं फलम् | फलत्वचं वत्सकस्य शृङ्गवेरं घनं वचा ||६५|| षडेतेऽभिहिता योगाः पित्तातीसारनाशनाः |६६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (66) · Śloka 66
bilvaśakrayavāmbhōdabālakātiviṣākr̥taḥ | kaṣāyō hantyatīsāraṁ sāmaṁ pittasamudbhavam ||66||
View original
बिल्वशक्रयवाम्भोदबालकातिविषाकृतः | कषायो हन्त्यतीसारं सामं पित्तसमुद्भवम् ||६६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (67) · Śloka 67
madhukōtpalabilvābdahrībērōśīranāgaraiḥ | kr̥taḥ kvāthō madhuyutaḥ pittātīsāranāśanaḥ ||67||
View original
मधुकोत्पलबिल्वाब्दह्रीबेरोशीरनागरैः | कृतः क्वाथो मधुयुतः पित्तातीसारनाशनः ||६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (68) · Śloka 68
yadā pakvō'pyatīsāraḥ saratyēva muhurmuhuḥ | grahaṇyā mārdavājjantōstatra saṁstambhanaṁ hitam ||68||
View original
यदा पक्वोऽप्यतीसारः सरत्येव मुहुर्मुहुः | ग्रहण्या मार्दवाज्जन्तोस्तत्र संस्तम्भनं हितम् ||६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 35 (69-71) · Śloka 71
samaṅgā dhātakīpuṣpaṁ mañjiṣṭhā lōdhramustakam | śālmalīvēṣṭakō rōdhraṁ vr̥kṣadāḍimayōstvacau ||69|| āmrāsthimadhyaṁ lōdhraṁ ca bilvamadhyaṁ priyaṅgavaḥ | madhukaṁ śr̥ṅgavēraṁ ca dīrghavr̥ntatvagēva ca ||70|| catvāra ētē yōgāḥ syuḥ pakvātīsāranāśanāḥ | uktā ya upayōjyāstē sakṣaudrāstaṇḍulāmbunā ||71||
View original
समङ्गा धातकीपुष्पं मञ्जिष्ठा लोध्रमुस्तकम् | शाल्मलीवेष्टको रोध्रं वृक्षदाडिमयोस्त्वचौ ||६९|| आम्रास्थिमध्यं लोध्रं च बिल्वमध्यं प्रियङ्गवः | मधुकं शृङ्गवेरं च दीर्घवृन्तत्वगेव च ||७०|| चत्वार एते योगाः स्युः पक्वातीसारनाशनाः | उक्ता य उपयोज्यास्ते सक्षौद्रास्तण्डुलाम्बुना ||७१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 36 (72) · Śloka 72
maustaṁ kaṣāyamēkaṁ vā pēyaṁ madhusamāyutam | lōdhrāmbaṣṭhāpriyaṅgvādīn gaṇānēvaṁ prayōjayēt ||72||
View original
मौस्तं कषायमेकं वा पेयं मधुसमायुतम् | लोध्राम्बष्ठाप्रियङ्ग्वादीन् गणानेवं प्रयोजयेत् ||७२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 37 (73) · Śloka 73
padmāṁ samaṅgāṁ madhukaṁ bilvajambūśalāṭu ca | pibēttaṇḍulatōyēna sakṣaudramagadaṅkaram ||73||
View original
पद्मां समङ्गां मधुकं बिल्वजम्बूशलाटु च | पिबेत्तण्डुलतोयेन सक्षौद्रमगदङ्करम् ||७३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 38 (74) · Śloka 75
kacchurāmūlakalkaṁ vā'pyudumbaraphalōpamam | payasyā candanaṁ padmā sitāmustābjakēśaram ||74|| pakvātisāraṁ yōgō'yaṁ jayētpītaḥ saśōṇitam |75|
View original
कच्छुरामूलकल्कं वाऽप्युदुम्बरफलोपमम् | पयस्या चन्दनं पद्मा सितामुस्ताब्जकेशरम् ||७४|| पक्वातिसारं योगोऽयं जयेत्पीतः सशोणितम् |७५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 39 (75) · Śloka 76
nirāmarūpaṁ śūlārtaṁ laṅghanādyaiśca karṣitam ||75|| naraṁ rūkṣamavēkṣyāgniṁ sakṣāraṁ pāyayēdghr̥tam |76|
View original
निरामरूपं शूलार्तं लङ्घनाद्यैश्च कर्षितम् ||७५|| नरं रूक्षमवेक्ष्याग्निं सक्षारं पाययेद्घृतम् |७६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 40 (76) · Śloka 77
balābr̥hatyaṁśumatīkacchurāmūlasādhitam ||76|| madhūkṣitaṁ samadhukaṁ pibēcchūlairabhidrutaḥ |77|
View original
बलाबृहत्यंशुमतीकच्छुरामूलसाधितम् ||७६|| मधूक्षितं समधुकं पिबेच्छूलैरभिद्रुतः |७७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 41 (77-78) · Śloka 79
dārvībilvakaṇādrākṣākaṭukēndrayavairghr̥tam ||77|| sādhitaṁ hantyatīsāraṁ vātapittakaphātmakam | dadhnā cāmlēna sampakvaṁ savyōṣājājicitrakam ||78|| sacavyapippalīmūlaṁ dāḍimairvā rugarditaḥ |79|
View original
दार्वीबिल्वकणाद्राक्षाकटुकेन्द्रयवैर्घृतम् ||७७|| साधितं हन्त्यतीसारं वातपित्तकफात्मकम् | दध्ना चाम्लेन सम्पक्वं सव्योषाजाजिचित्रकम् ||७८|| सचव्यपिप्पलीमूलं दाडिमैर्वा रुगर्दितः |७९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 42 (79) · Śloka 80
payō ghr̥taṁ ca madhu ca pibēcchūlairabhidrutaḥ ||79|| sitājamōdakaṭvaṅgamadhukairavacūrṇitam |80|
View original
पयो घृतं च मधु च पिबेच्छूलैरभिद्रुतः ||७९|| सिताजमोदकट्वङ्गमधुकैरवचूर्णितम् |८०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 43 (80) · Śloka 81
avēdanaṁ susampakvaṁ dīptāgnēḥ sucirōtthitam ||80|| nānāvarṇamatīsāraṁ puṭapākairupācarēt |81|
View original
अवेदनं सुसम्पक्वं दीप्ताग्नेः सुचिरोत्थितम् ||८०|| नानावर्णमतीसारं पुटपाकैरुपाचरेत् |८१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 44 (81-83) · Śloka 84
tvakpiṇḍaṁ dīrghavr̥ntasya padmakēsarasaṁyutam ||81|| kāśmarīpadmapatraiścāvēṣṭya sūtrēṇa sandr̥ḍham | mr̥dā'valiptaṁ sukr̥tamaṅgārēṣvavakūlayēt ||82|| svinnamuddhr̥tya niṣpīḍya rasamādāya taṁ tataḥ | śītaṁ madhuyutaṁ kr̥tvā pāyayētōdarāmayē ||83|| jīvantīmēṣaśr̥ṅgyādiṣvēvaṁ dravyēṣu sādhayēt |84|
View original
त्वक्पिण्डं दीर्घवृन्तस्य पद्मकेसरसंयुतम् ||८१|| काश्मरीपद्मपत्रैश्चावेष्ट्य सूत्रेण सन्दृढम् | मृदाऽवलिप्तं सुकृतमङ्गारेष्ववकूलयेत् ||८२|| स्विन्नमुद्धृत्य निष्पीड्य रसमादाय तं ततः | शीतं मधुयुतं कृत्वा पाययेतोदरामये ||८३|| जीवन्तीमेषशृङ्ग्यादिष्वेवं द्रव्येषु साधयेत् |८४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 45 (84-85) · Śloka 86
tittiriṁ luñcitaṁ samyak niṣkr̥ṣṭāntraṁ tu pūrayēt ||84|| nyagrōdhāditvacāṁ kalkaiḥ pūrvavaccāvakūlayēt | rasamādāya tasyātha susvinnasya samākṣikam ||85|| śarkarōpahitaṁ śītaṁ pāyayētōdarāmayē |86|
View original
तित्तिरिं लुञ्चितं सम्यक् निष्कृष्टान्त्रं तु पूरयेत् ||८४|| न्यग्रोधादित्वचां कल्कैः पूर्ववच्चावकूलयेत् | रसमादाय तस्याथ सुस्विन्नस्य समाक्षिकम् ||८५|| शर्करोपहितं शीतं पाययेतोदरामये |८६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 46 (86-87) · Śloka 88
lōdhracandanayaṣṭyāhvadārvīpāṭhāsitōtpalān ||86|| taṇḍulōdakasampiṣṭān dīrghavr̥ntatvaganvitān | pūrvavat kūlitāttasmādrasamādāya śītalam ||87|| madhvāktaṁ pāyayēccaitat kaphapittōdarāmayē |88|
View original
लोध्रचन्दनयष्ट्याह्वदार्वीपाठासितोत्पलान् ||८६|| तण्डुलोदकसम्पिष्टान् दीर्घवृन्तत्वगन्वितान् | पूर्ववत् कूलितात्तस्माद्रसमादाय शीतलम् ||८७|| मध्वाक्तं पाययेच्चैतत् कफपित्तोदरामये |८८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 47 (88) · Śloka 89
ēvaṁ prarōhaiḥ kurvīta vaṭādīnāṁ vidhānavat ||88|| puṭapākān yathāyōgaṁ jāṅgalōpahitān śubhān |89|
View original
एवं प्ररोहैः कुर्वीत वटादीनां विधानवत् ||८८|| पुटपाकान् यथायोगं जाङ्गलोपहितान् शुभान् |८९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 48 (89-90) · Śloka 90
bahuślēṣma saraktaṁ ca mandavātaṁ cirōtthitam ||89|| kauṭajaṁ phāṇitaṁ vā'pi hantyatīsāramōjasā | ambaṣṭhādimadhuyutaṁ pippalyādisamanvitam ||90||
View original
बहुश्लेष्म सरक्तं च मन्दवातं चिरोत्थितम् ||८९|| कौटजं फाणितं वाऽपि हन्त्यतीसारमोजसा | अम्बष्ठादिमधुयुतं पिप्पल्यादिसमन्वितम् ||९०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 49 (91) · Śloka 91
pr̥śniparṇībalābilvavālakōtpaladhānyakaiḥ | sanāgaraiḥ pibēt pēyāṁ sādhitāmudarāmayī ||91||
View original
पृश्निपर्णीबलाबिल्ववालकोत्पलधान्यकैः | सनागरैः पिबेत् पेयां साधितामुदरामयी ||९१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 50 (92) · Śloka 93
aralutvak priyaṅguṁ ca madhukaṁ dāḍimāṅkurān | āvāpya piṣṭvā dadhani yavāgūṁ sādhayēddravām ||92|| ēṣā sarvānatīsārān hanti pakvānasaṁśayam |93|
View original
अरलुत्वक् प्रियङ्गुं च मधुकं दाडिमाङ्कुरान् | आवाप्य पिष्ट्वा दधनि यवागूं साधयेद्द्रवाम् ||९२|| एषा सर्वानतीसारान् हन्ति पक्वानसंशयम् |९३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 51 (93-94) · Śloka 94
rasāñjanaṁ sātiviṣaṁ tvagbījaṁ kauṭajaṁ tathā ||93|| dhātakī nāgaraṁ caiva pāyayēttaṇḍulāmbunā | saśūlaṁ raktajaṁ ghnanti ētē madhusamāyutāḥ ||94||
View original
रसाञ्जनं सातिविषं त्वग्बीजं कौटजं तथा ||९३|| धातकी नागरं चैव पाययेत्तण्डुलाम्बुना | सशूलं रक्तजं घ्नन्ति एते मधुसमायुताः ||९४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 52 (95) · Śloka 96
madhukaṁ bilvapēśī ca śarkarāmadhusaṁyutā | atīsāraṁ nihanyuśca śāliṣaṣṭikayōḥ kaṇāḥ ||95|| tadvallīḍhaṁ madhuyutaṁ badarīmūlamēva tu |96|
View original
मधुकं बिल्वपेशी च शर्करामधुसंयुता | अतीसारं निहन्युश्च शालिषष्टिकयोः कणाः ||९५|| तद्वल्लीढं मधुयुतं बदरीमूलमेव तु |९६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 53 (96) · Śloka 97
badaryarjunajambvāmraśallakīvētasatvacaḥ ||96|| śarkarākṣaudrasaṁyuktāḥ pītā ghnantyudarāmayam |97|
View original
बदर्यर्जुनजम्ब्वाम्रशल्लकीवेतसत्वचः ||९६|| शर्कराक्षौद्रसंयुक्ताः पीता घ्नन्त्युदरामयम् |९७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 54 (97) · Śloka 98
ētairēva yavāgūṁśca ṣaḍān yūṣāṁśca kārayēt ||97|| pānīyāni ca tr̥ṣṇāsu dravyēṣvētēṣu buddhimān |98|
View original
एतैरेव यवागूंश्च षडान् यूषांश्च कारयेत् ||९७|| पानीयानि च तृष्णासु द्रव्येष्वेतेषु बुद्धिमान् |९८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 55 (98) · Śloka 99
kr̥taṁ śālmalivr̥ntēṣu kaṣāyaṁ himasañjñitam ||98|| niśāparyuṣitaṁ pēyaṁ sakṣaudraṁ madhukānvitam |99|
View original
कृतं शाल्मलिवृन्तेषु कषायं हिमसञ्ज्ञितम् ||९८|| निशापर्युषितं पेयं सक्षौद्रं मधुकान्वितम् |९९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 56 (99-102) · Śloka 102
vibaddhavātaviṭ śūlaparītaḥ sapravāhikaḥ ||99|| saraktapittaśca payaḥ pibēttr̥ṣṇāsamanvitaḥ | yathā'mr̥taṁ tathā kṣīramatīsārēṣu pūjitam ||100|| cirōtthitēṣu tat pēyamapāṁ bhāgaistribhiḥ śr̥tam | dōṣaśēṣaṁ harēttaddhi tasmātpathyatamaṁ smr̥tam ||101|| hitaḥ snēhavirēkō vā bastayaḥ picchilāśca yē | picchilasvarasē siddhaṁ hitaṁ ca ghr̥tamucyatē ||102||
View original
विबद्धवातविट् शूलपरीतः सप्रवाहिकः ||९९|| सरक्तपित्तश्च पयः पिबेत्तृष्णासमन्वितः | यथाऽमृतं तथा क्षीरमतीसारेषु पूजितम् ||१००|| चिरोत्थितेषु तत् पेयमपां भागैस्त्रिभिः शृतम् | दोषशेषं हरेत्तद्धि तस्मात्पथ्यतमं स्मृतम् ||१०१|| हितः स्नेहविरेको वा बस्तयः पिच्छिलाश्च ये | पिच्छिलस्वरसे सिद्धं हितं च घृतमुच्यते ||१०२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 57 (103) · Śloka 104
śakr̥tā yastu saṁsr̥ṣṭamatisāryēta śōṇitam | prāk paścādvā purīṣasya saruk saparikartikaḥ ||103|| kṣīriśuṅgāśr̥taṁ sarpiḥ pibēt sakṣaudraśarkaram |104|
View original
शकृता यस्तु संसृष्टमतिसार्येत शोणितम् | प्राक् पश्चाद्वा पुरीषस्य सरुक् सपरिकर्तिकः ||१०३|| क्षीरिशुङ्गाशृतं सर्पिः पिबेत् सक्षौद्रशर्करम् |१०४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 58 (104-105) · Śloka 105
dārvītvakpippalīśuṇṭhīlākṣāśakrayavairghr̥tam ||104|| saṁyuktaṁ bhadrarōhiṇyā pakvaṁ pēyādimiśritam | tridōṣamapyatīsāraṁ pītaṁ hanti sudāruṇam ||105||
View original
दार्वीत्वक्पिप्पलीशुण्ठीलाक्षाशक्रयवैर्घृतम् ||१०४|| संयुक्तं भद्ररोहिण्या पक्वं पेयादिमिश्रितम् | त्रिदोषमप्यतीसारं पीतं हन्ति सुदारुणम् ||१०५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 59 (106) · Śloka 106
gauravē vamanaṁ pathyaṁ yasya syāt prabalaḥ kaphaḥ | jvarē dāhē saviḍbandhē mārutādraktapittavat ||106||
View original
गौरवे वमनं पथ्यं यस्य स्यात् प्रबलः कफः | ज्वरे दाहे सविड्बन्धे मारुताद्रक्तपित्तवत् ||१०६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 60 (107) · Śloka 107
sampakvē bahudōṣē ca vibandhē mūtraśōdhanaiḥ | kāryamāsthāpanaṁ kṣipraṁ tathā caivānuvāsanam ||107||
View original
सम्पक्वे बहुदोषे च विबन्धे मूत्रशोधनैः | कार्यमास्थापनं क्षिप्रं तथा चैवानुवासनम् ||१०७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 61 (108) · Śloka 108
pravāhaṇē gudabhraṁśē mūtrāghātē kaṭigrahē | madhurāmlaiḥ śr̥taṁ tailaṁ sarpirvā'pyanuvāsanam ||108||
View original
प्रवाहणे गुदभ्रंशे मूत्राघाते कटिग्रहे | मधुराम्लैः शृतं तैलं सर्पिर्वाऽप्यनुवासनम् ||१०८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 62 (109) · Śloka 109
gudapākastu pittēna yasya syādahitāśinaḥ | tasya pittaharāḥ sēkāstatsiddhāścānuvāsanāḥ ||109||
View original
गुदपाकस्तु पित्तेन यस्य स्यादहिताशिनः | तस्य पित्तहराः सेकास्तत्सिद्धाश्चानुवासनाः ||१०९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 63 (110) · Śloka 110
dadhimaṇḍasurābilvasiddhaṁ tailaṁ samārutē | bhōjanē ca hitaṁ kṣīraṁ kacchurāmūlasādhitam ||110||
View original
दधिमण्डसुराबिल्वसिद्धं तैलं समारुते | भोजने च हितं क्षीरं कच्छुरामूलसाधितम् ||११०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 64 (111) · Śloka 111
alpālpaṁ bahuśō raktaṁ sarugya upavēśyatē | yadā vāyurvibaddhaśca picchābastistadā hitaḥ ||111||
View original
अल्पाल्पं बहुशो रक्तं सरुग्य उपवेश्यते | यदा वायुर्विबद्धश्च पिच्छाबस्तिस्तदा हितः ||१११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 65 (112) · Śloka 112
prāyēṇa gudadaurbalyaṁ dīrghakālātisāriṇām | bhavēttasmāddhitaṁ tēṣāṁ gudē tailāvacāraṇam ||112||
View original
प्रायेण गुददौर्बल्यं दीर्घकालातिसारिणाम् | भवेत्तस्माद्धितं तेषां गुदे तैलावचारणम् ||११२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 66 (113) · Śloka 113
kapitthaśālmalīphañjīvaṭakārpāsadāḍimāḥ | yūthikā kacchurā śēluḥ śaṇaścuccūśca dādhikāḥ ||113||
View original
कपित्थशाल्मलीफञ्जीवटकार्पासदाडिमाः | यूथिका कच्छुरा शेलुः शणश्चुच्चूश्च दाधिकाः ||११३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 67 (114) · Śloka 115
śālaparṇī pr̥śniparṇī br̥hatī kaṇṭakārikā | balāśvadaṁṣṭrābilvāni pāṭhānāgaradhānyakam ||114|| ēṣa āhārasaṁyōgē hitaḥ sarvātisāriṇām |115|
View original
शालपर्णी पृश्निपर्णी बृहती कण्टकारिका | बलाश्वदंष्ट्राबिल्वानि पाठानागरधान्यकम् ||११४|| एष आहारसंयोगे हितः सर्वातिसारिणाम् |११५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 68 (115) · Śloka 115
tilakalkō hitaścātra maudgō mudgarasastathā ||115||
View original
तिलकल्को हितश्चात्र मौद्गो मुद्गरसस्तथा ||११५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 69 (116) · Śloka 117
pittātisārī yō martyaḥ pittalānyatiṣēvatē | pittaṁ praduṣṭaṁ tasyāśu raktātīsāramāvahēt ||116|| jvaraṁ śūlaṁ tr̥ṣāṁ dāhaṁ gudapākaṁ ca dāruṇam |117|
View original
पित्तातिसारी यो मर्त्यः पित्तलान्यतिषेवते | पित्तं प्रदुष्टं तस्याशु रक्तातीसारमावहेत् ||११६|| ज्वरं शूलं तृषां दाहं गुदपाकं च दारुणम् |११७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 70 (117-118) · Śloka 119
yō raktaṁ śakr̥taḥ pūrvaṁ paścādvā pratisāryatē ||117|| sa pallavairvaṭādīnāṁ sasarpiḥ sādhitaṁ payaḥ | pibēt saśarkarākṣaudramathavā'pyabhimathya tat ||118|| navanītamathō lihyāttakraṁ cānupibēttataḥ |119|
View original
यो रक्तं शकृतः पूर्वं पश्चाद्वा प्रतिसार्यते ||११७|| स पल्लवैर्वटादीनां ससर्पिः साधितं पयः | पिबेत् सशर्कराक्षौद्रमथवाऽप्यभिमथ्य तत् ||११८|| नवनीतमथो लिह्यात्तक्रं चानुपिबेत्ततः |११९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 71 (119) · Śloka 120
priyālaśālmalīplakṣaśallakītiniśatvacaḥ ||119|| kṣīrē vimr̥ditāḥ pītāḥ sakṣaudrā raktanāśanāḥ |120|
View original
प्रियालशाल्मलीप्लक्षशल्लकीतिनिशत्वचः ||११९|| क्षीरे विमृदिताः पीताः सक्षौद्रा रक्तनाशनाः |१२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 72 (120) · Śloka 121
madhukaṁ śarkarāṁ lōdhraṁ payasyāmatha sārivām ||120|| pibēcchāgēna payasā sakṣaudraṁ raktanāśanam |121|
View original
मधुकं शर्करां लोध्रं पयस्यामथ सारिवाम् ||१२०|| पिबेच्छागेन पयसा सक्षौद्रं रक्तनाशनम् |१२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 73 (121) · Śloka 122
mañjiṣṭhāṁ sārivāṁ lōdhraṁ padmakaṁ kumudōtpalam ||121|| pibēt padmāṁ ca dugdhēna chāgēnāsr̥kpraśāntayē |122|
View original
मञ्जिष्ठां सारिवां लोध्रं पद्मकं कुमुदोत्पलम् ||१२१|| पिबेत् पद्मां च दुग्धेन छागेनासृक्प्रशान्तये |१२२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 74 (122-124) · Śloka 124
śarkarōtpalalōdhrāṇi samaṅgā madhukaṁ tilāḥ ||122|| tilāḥ kr̥ṣṇāḥ sayaṣṭyāhvāḥ samaṅgā cōtpalāni ca | tilā mōcarasō lōdhraṁ tathaiva madhukōtpalam ||123|| kacchurā tilakalkaśca yōgāścatvāra ēva ca | ājēna payasā pēyāḥ saraktē madhusaṁyutāḥ ||124||
View original
शर्करोत्पललोध्राणि समङ्गा मधुकं तिलाः ||१२२|| तिलाः कृष्णाः सयष्ट्याह्वाः समङ्गा चोत्पलानि च | तिला मोचरसो लोध्रं तथैव मधुकोत्पलम् ||१२३|| कच्छुरा तिलकल्कश्च योगाश्चत्वार एव च | आजेन पयसा पेयाः सरक्ते मधुसंयुताः ||१२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 75 (125) · Śloka 125
dravē saraktē sravati bālabilvaṁ saphāṇitam | sakṣaudratailaṁ prāgēva lihyādāśu hitaṁ hi tat ||125||
View original
द्रवे सरक्ते स्रवति बालबिल्वं सफाणितम् | सक्षौद्रतैलं प्रागेव लिह्यादाशु हितं हि तत् ||१२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 76 (126) · Śloka 126
kōśakāraṁ ghr̥tē bhr̥ṣṭaṁ lājacūrṇaṁ sitā madhu | saśūlaṁ raktapittōtthaṁ līḍhaṁ hantyudarāmayam ||126||
View original
कोशकारं घृते भृष्टं लाजचूर्णं सिता मधु | सशूलं रक्तपित्तोत्थं लीढं हन्त्युदरामयम् ||१२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 77 (127) · Śloka 127
bilvamadhyaṁ samadhukaṁ śarkarākṣaudrasaṁyutam | taṇḍulāmbuyutō yōgaḥ pittaraktōtthitaṁ jayēt ||127||
View original
बिल्वमध्यं समधुकं शर्कराक्षौद्रसंयुतम् | तण्डुलाम्बुयुतो योगः पित्तरक्तोत्थितं जयेत् ||१२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 78 (128) · Śloka 128
yōgān sāṅgrāhikāṁścānyān pibētsakṣaudraśarkarān | nyagrōdhādiṣu kuryācca puṭapākān yathēritān ||128||
View original
योगान् साङ्ग्राहिकांश्चान्यान् पिबेत्सक्षौद्रशर्करान् | न्यग्रोधादिषु कुर्याच्च पुटपाकान् यथेरितान् ||१२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 79 (129) · Śloka 129
gudapākē ca yē uktāstē'trāpi vidhayaḥ smr̥tāḥ |129|
View original
गुदपाके च ये उक्तास्तेऽत्रापि विधयः स्मृताः |१२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 80 (129) · Śloka 129
rujāyāṁ cāpraśāmyantyāṁ picchābastirhitō bhavēt ||129||
View original
रुजायां चाप्रशाम्यन्त्यां पिच्छाबस्तिर्हितो भवेत् ||१२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 81 (130-131) · Śloka 131
saktaviḍ dōṣabahulaṁ dīptāgniryō'tisāryatē | viḍaṅgatriphalākr̥ṣṇākaṣāyaistaṁ virēcayēt ||130|| athavairaṇḍasiddhēna payasā kēvalēna vā | yavāgūrvitarēccāsya vātaghnairdīpanaiḥ kr̥tāḥ ||131||
View original
सक्तविड् दोषबहुलं दीप्ताग्निर्योऽतिसार्यते | विडङ्गत्रिफलाकृष्णाकषायैस्तं विरेचयेत् ||१३०|| अथवैरण्डसिद्धेन पयसा केवलेन वा | यवागूर्वितरेच्चास्य वातघ्नैर्दीपनैः कृताः ||१३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 82 (132) · Śloka 132
dīptāgnirniṣpurīṣō yaḥ sāryatē phēnilaṁ śakr̥t | sa pibēt phāṇitaṁ śuṇṭhīdadhitailapayōghr̥tam ||132||
View original
दीप्ताग्निर्निष्पुरीषो यः सार्यते फेनिलं शकृत् | स पिबेत् फाणितं शुण्ठीदधितैलपयोघृतम् ||१३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 83 (133) · Śloka 133
svinnāni guḍatailābhyāṁ bhakṣayēdbadarāṇi ca |133|
View original
स्विन्नानि गुडतैलाभ्यां भक्षयेद्बदराणि च |१३३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 84 (133) · Śloka 133
svinnāni piṣṭavadvā'pi samaṁ bilvaśalāṭubhiḥ ||133||
View original
स्विन्नानि पिष्टवद्वाऽपि समं बिल्वशलाटुभिः ||१३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 85 (134) · Śloka 134
dadhnōpayujya kulmāṣān śvētāmanupibēt surām |134|
View original
दध्नोपयुज्य कुल्माषान् श्वेतामनुपिबेत् सुराम् |१३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 86 (134) · Śloka 135
śaśamāṁsaṁ sarudhiraṁ samaṅgāṁ saghr̥taṁ dadhi ||134|| khādēdvipācya sēvēta mr̥dvannaṁ śakr̥taḥ kṣayē |135|
View original
शशमांसं सरुधिरं समङ्गां सघृतं दधि ||१३४|| खादेद्विपाच्य सेवेत मृद्वन्नं शकृतः क्षये |१३५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 87 (135) · Śloka 136
saṁskr̥tō yamakē māṣayavakōlarasaḥ śubhaḥ ||135|| bhōjanārthaṁ pradātavyō dadhidāḍimasādhitaḥ |136|
View original
संस्कृतो यमके माषयवकोलरसः शुभः ||१३५|| भोजनार्थं प्रदातव्यो दधिदाडिमसाधितः |१३६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 88 (136) · Śloka 137
viḍaṁ bilvaśalāṭūni nāgaraṁ cāmlapēṣitam ||136|| dadhnaḥ saraśca yamakē bhr̥ṣṭō varcaḥkṣayē hitaḥ |137|
View original
विडं बिल्वशलाटूनि नागरं चाम्लपेषितम् ||१३६|| दध्नः सरश्च यमके भृष्टो वर्चःक्षये हितः |१३७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 89 (137) · Śloka 137
saśūlaṁ kṣīṇavarcā yō dīptāgniratisāryatē | sa pibēddīpanairyuktaṁ sarpiḥ saṅgrāhakaiḥ saha ||137||
View original
सशूलं क्षीणवर्चा यो दीप्ताग्निरतिसार्यते | स पिबेद्दीपनैर्युक्तं सर्पिः सङ्ग्राहकैः सह ||१३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 90 (138) · Śloka 138
vāyuḥ pravr̥ddhō nicitaṁ balāsaṁ nudatyadhastādahitāśanasya | pravāhamāṇasya muhurmalāktaṁ pravāhikāṁ tāṁ pravadanti tajjñāḥ ||138||
View original
वायुः प्रवृद्धो निचितं बलासं नुदत्यधस्तादहिताशनस्य | प्रवाहमाणस्य मुहुर्मलाक्तं प्रवाहिकां तां प्रवदन्ति तज्ज्ञाः ||१३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 91 (139) · Śloka 140
pravāhikā vātakr̥tā saśūlā pittāt sadāhā sakaphā kaphācca | saśōṇitā śōṇitasambhavā tu tāḥ snēharūkṣaprabhavā matāstu ||139|| tāsāmatīsāravadādiśēcca liṅgaṁ kramaṁ cāmavipakvatāṁ ca |140|
View original
प्रवाहिका वातकृता सशूला पित्तात् सदाहा सकफा कफाच्च | सशोणिता शोणितसम्भवा तु ताः स्नेहरूक्षप्रभवा मतास्तु ||१३९|| तासामतीसारवदादिशेच्च लिङ्गं क्रमं चामविपक्वतां च |१४०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 92 (140) · Śloka 141
na śāntimāyāti vilaṅghanairyā yōgairudīrṇā yadi pācanairvā ||140|| tāṁ kṣīramēvāśu śr̥taṁ nihanti tailaṁ tilāḥ picchilabastayaśca |141|
View original
न शान्तिमायाति विलङ्घनैर्या योगैरुदीर्णा यदि पाचनैर्वा ||१४०|| तां क्षीरमेवाशु शृतं निहन्ति तैलं तिलाः पिच्छिलबस्तयश्च |१४१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 93 (141-142) · Śloka 143
ārdraiḥ kuśaiḥ samparivēṣṭitāni vr̥ntānyathārdrāṇi hi śālmalīnām ||141|| pakvāni samyak puṭapākayōgēnāpōthya tēbhyō rasamādadīta | kṣīraṁ śr̥taṁ tailahavirvimiśraṁ kalkēna yaṣṭīmadhukasya vā'pi ||142|| bastiṁ vidadhyādbhiṣagapramattaḥ pravāhikāmūtrapurīṣasaṅgē |143|
View original
आर्द्रैः कुशैः सम्परिवेष्टितानि वृन्तान्यथार्द्राणि हि शाल्मलीनाम् ||१४१|| पक्वानि सम्यक् पुटपाकयोगेनापोथ्य तेभ्यो रसमाददीत | क्षीरं शृतं तैलहविर्विमिश्रं कल्केन यष्टीमधुकस्य वाऽपि ||१४२|| बस्तिं विदध्याद्भिषगप्रमत्तः प्रवाहिकामूत्रपुरीषसङ्गे |१४३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 94 (143) · Śloka 144
dvipañcamūlīkvathitēna śūlē pravāhamāṇasya samākṣikēṇa ||143|| kṣīrēṇa cāsthāpanamagryamuktaṁ... |144|
View original
द्विपञ्चमूलीक्वथितेन शूले प्रवाहमाणस्य समाक्षिकेण ||१४३|| क्षीरेण चास्थापनमग्र्यमुक्तं... |१४४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 95 (144) · Śloka 144
...tailēna yuñjyādanuvāsanaṁ ca |144|
View original
...तैलेन युञ्ज्यादनुवासनं च |१४४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 96 (144) · Śloka 144
vātaghnavargē lavaṇēṣu caiva tailaṁ ca siddhaṁ hitamannapānē ||144||
View original
वातघ्नवर्गे लवणेषु चैव तैलं च सिद्धं हितमन्नपाने ||१४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 97 (145) · Śloka 145
lōdhraṁ viḍaṁ bilvaśalāṭu caiva lihyācca tailēna kaṭutrikāḍhyam |145|
View original
लोध्रं विडं बिल्वशलाटु चैव लिह्याच्च तैलेन कटुत्रिकाढ्यम् |१४५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 98 (145-149) · Śloka 149
dadhnā sasārēṇa samākṣikēṇa bhuñjīta niścā(ssā)rakapīḍitastu ||145|| sutaptakupyakvathitēna vā'pi kṣīrēṇa śītēna madhuplutēna | śūlārditō vyōṣavidārigandhāsiddhēna dugdhēna hitāya bhōjyaḥ ||146|| vātaghnasāṅgrāhikadīpanīyaiḥ kr̥tān ṣaḍāṁścāpyupabhōjayēcca | khādēcca matsyān rasamāpnuyācca vātaghnasiddhaṁ saghr̥taṁ satailam ||147|| ēṇāvyajānāṁ tu vaṭapravālaiḥ siddhāni sārdhaṁ piśitāni khādēt | mēdhya(dya)sya siddhaṁ tvatha vā'pi raktaṁ bastasya dadhnā ghr̥tatailayuktam ||148|| khādēt pradēhaiḥ śikhilāvajairvā bhuñjīta yūṣairdadhibhiśca mukhyaiḥ | māṣān susiddhān ghr̥tamaṇḍayuktān khādēcca dadhnā maricōpadaṁśān ||149||
View original
दध्ना ससारेण समाक्षिकेण भुञ्जीत निश्चा(स्सा)रकपीडितस्तु ||१४५|| सुतप्तकुप्यक्वथितेन वाऽपि क्षीरेण शीतेन मधुप्लुतेन | शूलार्दितो व्योषविदारिगन्धासिद्धेन दुग्धेन हिताय भोज्यः ||१४६|| वातघ्नसाङ्ग्राहिकदीपनीयैः कृतान् षडांश्चाप्युपभोजयेच्च | खादेच्च मत्स्यान् रसमाप्नुयाच्च वातघ्नसिद्धं सघृतं सतैलम् ||१४७|| एणाव्यजानां तु वटप्रवालैः सिद्धानि सार्धं पिशितानि खादेत् | मेध्य(द्य)स्य सिद्धं त्वथ वाऽपि रक्तं बस्तस्य दध्ना घृततैलयुक्तम् ||१४८|| खादेत् प्रदेहैः शिखिलावजैर्वा भुञ्जीत यूषैर्दधिभिश्च मुख्यैः | माषान् सुसिद्धान् घृतमण्डयुक्तान् खादेच्च दध्ना मरिचोपदंशान् ||१४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 99 (150) · Śloka 151
mahārujē mūtrakr̥cchrē bhiṣag bastiṁ pradāpayēt | payōmadhughr̥tōnmiśraṁ madhukōtpalasādhitam ||150|| sa bastiḥ śamayēttasya raktaṁ dāhamathō jvaram |151|
View original
महारुजे मूत्रकृच्छ्रे भिषग् बस्तिं प्रदापयेत् | पयोमधुघृतोन्मिश्रं मधुकोत्पलसाधितम् ||१५०|| स बस्तिः शमयेत्तस्य रक्तं दाहमथो ज्वरम् |१५१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 100 (151) · Śloka 152
madhurauṣadhasiddhaṁ ca hitaṁ tasyānuvāsanam ||151|| rātrāvahani vā nityaṁ rujārtō yō bhavēnnaraḥ |152|
View original
मधुरौषधसिद्धं च हितं तस्यानुवासनम् ||१५१|| रात्रावहनि वा नित्यं रुजार्तो यो भवेन्नरः |१५२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 101 (152-153) · Śloka 153
yathā yathā satailaḥ syādvātaśāntistathā tathā ||152|| praśāntē mārutē cāpi śāntiṁ yāti pravāhikā | tasmāt pravāhikārōgē mārutaṁ śamayēdbhiṣak ||153||
View original
यथा यथा सतैलः स्याद्वातशान्तिस्तथा तथा ||१५२|| प्रशान्ते मारुते चापि शान्तिं याति प्रवाहिका | तस्मात् प्रवाहिकारोगे मारुतं शमयेद्भिषक् ||१५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 102 (154) · Śloka 154
pāṭhājamōdākuṭajōtpalaṁ ca śuṇṭhī samā māgadhikāśca piṣṭāḥ | sukhāmbupītāḥ śamayanti rōgaṁ... |154|
View original
पाठाजमोदाकुटजोत्पलं च शुण्ठी समा मागधिकाश्च पिष्टाः | सुखाम्बुपीताः शमयन्ति रोगं... |१५४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 103 (154) · Śloka 154
... mēdhyāṇḍasiddhaṁ saghr̥taṁ payō vā ||154||
View original
... मेध्याण्डसिद्धं सघृतं पयो वा ||१५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 104 (155) · Śloka 155
śuṇṭhīṁ ghr̥taṁ sakṣavakaṁ satailaṁ vipācya līḍhvā''mayamāśu hanyāt |155|
View original
शुण्ठीं घृतं सक्षवकं सतैलं विपाच्य लीढ्वाऽऽमयमाशु हन्यात् |१५५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 105 (155) · Śloka 156
gajāśanākumbhikadāḍimānāṁ rasaiḥ kr̥tā tailaghr̥tē sadadhni ||155|| bilvānvitā pathyatamā yavāgū... |156|
View original
गजाशनाकुम्भिकदाडिमानां रसैः कृता तैलघृते सदध्नि ||१५५|| बिल्वान्विता पथ्यतमा यवागू... |१५६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 106 (156) · Śloka 156
...rdhārōṣṇadugdhasya tathā ca pānam |156|
View original
...र्धारोष्णदुग्धस्य तथा च पानम् |१५६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 107 (156-157) · Śloka 157
laghūni pathyānyatha dīpanāni snigdhāni bhōjyānyudarāmayēṣu ||156|| hitāya nityaṁ vitarēdvibhajya yōgāṁśca tāṁstān bhiṣagapramattaḥ ||157||
View original
लघूनि पथ्यान्यथ दीपनानि स्निग्धानि भोज्यान्युदरामयेषु ||१५६|| हिताय नित्यं वितरेद्विभज्य योगांश्च तांस्तान् भिषगप्रमत्तः ||१५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 108 (158) · Śloka 158
tr̥ṣṇāpanayanī laghvī dīpanī bastiśōdhanī | jvarē caivātisārē ca yavāgūḥ sarvadā hitā ||158||
View original
तृष्णापनयनी लघ्वी दीपनी बस्तिशोधनी | ज्वरे चैवातिसारे च यवागूः सर्वदा हिता ||१५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 109 (159) · Śloka 160
rūkṣājjātē kriyā snigdhā rūkṣā snēhanimittajē | bhayajē sāntvanāpūrvā śōkajē śōkanāśinī ||159|| viṣārśaḥkr̥misambhūtē hitā cōbhayaśarmadā |160|
View original
रूक्षाज्जाते क्रिया स्निग्धा रूक्षा स्नेहनिमित्तजे | भयजे सान्त्वनापूर्वा शोकजे शोकनाशिनी ||१५९|| विषार्शःकृमिसम्भूते हिता चोभयशर्मदा |१६०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 110 (160) · Śloka 160
chardimūrcchātr̥ḍādyāṁśca sādhayēdavirōdhataḥ ||160||
View original
छर्दिमूर्च्छातृडाद्यांश्च साधयेदविरोधतः ||१६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 111 (161) · Śloka 161
samavāyē tu dōṣāṇāṁ pūrvaṁ pittamupācarēt | jvarē caivātisārē ca sarvatrānyatra mārutam ||161||
View original
समवाये तु दोषाणां पूर्वं पित्तमुपाचरेत् | ज्वरे चैवातिसारे च सर्वत्रान्यत्र मारुतम् ||१६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 112 (162) · Śloka 162
yasyōccāraṁ vinā mūtraṁ samyagvāyuśca gacchati | dīptāgnērlaghukōṣṭhasya sthitastasyōdarāmayaḥ ||162||
View original
यस्योच्चारं विना मूत्रं सम्यग्वायुश्च गच्छति | दीप्ताग्नेर्लघुकोष्ठस्य स्थितस्तस्योदरामयः ||१६२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 113 (163) · Śloka 163
karmajā vyādhayaḥ kēciddōṣajāḥ santi cāparē | karmadōṣōdbhavāścānyē... |163|
View original
कर्मजा व्याधयः केचिद्दोषजाः सन्ति चापरे | कर्मदोषोद्भवाश्चान्ये... |१६३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 114 (163) · Śloka 164
... karmajāstēṣvahētukāḥ ||163|| naśyanti tvakriyābhistē kriyābhiḥ karmasaṅkṣayē |164|
View original
... कर्मजास्तेष्वहेतुकाः ||१६३|| नश्यन्ति त्वक्रियाभिस्ते क्रियाभिः कर्मसङ्क्षये |१६४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 115 (164) · Śloka 164
śāmyanti dōṣasambhūtā dōṣasaṅkṣayahētubhiḥ ||164||
View original
शाम्यन्ति दोषसम्भूता दोषसङ्क्षयहेतुभिः ||१६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 116 (165) · Śloka 165
tēṣāmalpanidānā yē pratikaṣṭā bhavanti ca | mr̥davō bahudōṣā vā karmadōṣōdbhavāstu tē ||165||
View original
तेषामल्पनिदाना ये प्रतिकष्टा भवन्ति च | मृदवो बहुदोषा वा कर्मदोषोद्भवास्तु ते ||१६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 117 (166) · Śloka 166
karmadōṣakṣayakr̥tā tēṣāṁ siddhirvidhīyatē |166|
View original
कर्मदोषक्षयकृता तेषां सिद्धिर्विधीयते |१६६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 118 (166) · Śloka 166
duṣyati grahaṇī jantōragnisādanahētubhiḥ ||166||
View original
दुष्यति ग्रहणी जन्तोरग्निसादनहेतुभिः ||१६६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 119 (167-168) · Śloka 168
atisārē nivr̥ttē'pi mandāgnērahitāśinaḥ | bhūyaḥ sandūṣitō vahnirgrahaṇīmabhidūṣayēt ||167|| tasmātkāryaḥ parīhārastvatīsārē viriktavat | yāvanna prakr̥tisthaḥ syāddōṣataḥ prāṇatastathā ||168||
View original
अतिसारे निवृत्तेऽपि मन्दाग्नेरहिताशिनः | भूयः सन्दूषितो वह्निर्ग्रहणीमभिदूषयेत् ||१६७|| तस्मात्कार्यः परीहारस्त्वतीसारे विरिक्तवत् | यावन्न प्रकृतिस्थः स्याद्दोषतः प्राणतस्तथा ||१६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 120 (169) · Śloka 169
ṣaṣṭhī pittadharā nāma yā kalā parikīrtitā | pakvāmāśayamadhyasthā grahaṇī sā prakīrtitā ||169||
View original
षष्ठी पित्तधरा नाम या कला परिकीर्तिता | पक्वामाशयमध्यस्था ग्रहणी सा प्रकीर्तिता ||१६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 121 (170) · Śloka 170
grahaṇyā balamagnirhi sa cāpi grahaṇīṁ śritaḥ | tasmāt sandūṣitē vahnau grahaṇī sampraduṣyati ||170||
View original
ग्रहण्या बलमग्निर्हि स चापि ग्रहणीं श्रितः | तस्मात् सन्दूषिते वह्नौ ग्रहणी सम्प्रदुष्यति ||१७०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 122 (171-172) · Śloka 172
ēkaśaḥ sarvaśaścaiva dōṣairatyarthamucchritaiḥ | sā duṣṭā bahuśō bhuktamāmamēva vimuñcati ||171|| pakvaṁ vā sarujaṁ pūti muhurbaddhaṁ muhurdravam | grahaṇīrōgamāhustamāyurvēdavidō janāḥ ||172||
View original
एकशः सर्वशश्चैव दोषैरत्यर्थमुच्छ्रितैः | सा दुष्टा बहुशो भुक्तमाममेव विमुञ्चति ||१७१|| पक्वं वा सरुजं पूति मुहुर्बद्धं मुहुर्द्रवम् | ग्रहणीरोगमाहुस्तमायुर्वेदविदो जनाः ||१७२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 123 (173) · Śloka 173
tasyōtpattau vidāhō'nnē sadanālasyatr̥ṭklamāḥ | balakṣayō'ruciḥ kāsaḥ karṇakṣvēḍō'ntrakūjanam ||173||
View original
तस्योत्पत्तौ विदाहोऽन्ने सदनालस्यतृट्क्लमाः | बलक्षयोऽरुचिः कासः कर्णक्ष्वेडोऽन्त्रकूजनम् ||१७३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 124 (174-175) · Śloka 175
atha jātē bhavējjantuḥ śūnapādakaraḥ kr̥śaḥ | parvaruglaulyatr̥ṭchardijvarārōcakadāhavān ||174|| udgirēcchuktatiktāmlalōhadhūmāmagandhikam | prasēkamukhavairasyatamakārucipīḍitaḥ ||175||
View original
अथ जाते भवेज्जन्तुः शूनपादकरः कृशः | पर्वरुग्लौल्यतृट्छर्दिज्वरारोचकदाहवान् ||१७४|| उद्गिरेच्छुक्ततिक्ताम्ललोहधूमामगन्धिकम् | प्रसेकमुखवैरस्यतमकारुचिपीडितः ||१७५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 125 (176) · Śloka 176
vātācchūlādhikaiḥ pāyuhr̥tpārśvōdaramastakaiḥ | pittāt sadāhairgurubhiḥ kaphāttribhyastrilakṣaṇaiḥ ||176||
View original
वाताच्छूलाधिकैः पायुहृत्पार्श्वोदरमस्तकैः | पित्तात् सदाहैर्गुरुभिः कफात्त्रिभ्यस्त्रिलक्षणैः ||१७६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 126 (177) · Śloka 177
dōṣavarṇairnakhaistadvadviṇmūtranayanānanaiḥ | hr̥tpāṇḍūdaragulmārśaḥplīhāśaṅkhī ca mānavaḥ ||177||
View original
दोषवर्णैर्नखैस्तद्वद्विण्मूत्रनयनाननैः | हृत्पाण्डूदरगुल्मार्शःप्लीहाशङ्खी च मानवः ||१७७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 127 (178-180) · Śloka 181
yathādōṣōcchrayaṁ tasya viśuddhasya yathākramam | pēyādiṁ vitarēt samyagdīpanīyōpasambhr̥tam ||178|| tataḥ pācanasaṅgrāhidīpanīyagaṇatrayam | pibēt prātaḥ surāriṣṭasnēhamūtrasukhāmbubhiḥ ||179|| takrēṇa vā'tha takraṁ vā kēvalaṁ hitamucyatē | kr̥migulmōdarārśōghnīḥ kriyāścātrāvacārayēt ||180|| cūrṇaṁ hiṅgvādikaṁ cātra ghr̥taṁ vā plīhanāśanam |181|
View original
यथादोषोच्छ्रयं तस्य विशुद्धस्य यथाक्रमम् | पेयादिं वितरेत् सम्यग्दीपनीयोपसम्भृतम् ||१७८|| ततः पाचनसङ्ग्राहिदीपनीयगणत्रयम् | पिबेत् प्रातः सुरारिष्टस्नेहमूत्रसुखाम्बुभिः ||१७९|| तक्रेण वाऽथ तक्रं वा केवलं हितमुच्यते | कृमिगुल्मोदरार्शोघ्नीः क्रियाश्चात्रावचारयेत् ||१८०|| चूर्णं हिङ्ग्वादिकं चात्र घृतं वा प्लीहनाशनम् |१८१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 128 (181) · Śloka 182
kalkēna magadhādēśca cāṅgērīsvarasēna ca ||181|| caturguṇēna dadhnā ca ghr̥taṁ siddhaṁ hitaṁ bhavēt |182|
View original
कल्केन मगधादेश्च चाङ्गेरीस्वरसेन च ||१८१|| चतुर्गुणेन दध्ना च घृतं सिद्धं हितं भवेत् |१८२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 129 (182) · Śloka 182
sarvathā dīpanaṁ sarvaṁ grahaṇīrōgiṇāṁ hitam ||182||
View original
सर्वथा दीपनं सर्वं ग्रहणीरोगिणां हितम् ||१८२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 130 (183) · Śloka 183
jvarādīnavirōdhācca sādhayēt svaiścikitsitaiḥ ||183||
View original
ज्वरादीनविरोधाच्च साधयेत् स्वैश्चिकित्सितैः ||१८३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 40
iti suśrutasaṁhitāyāmuttaratantrāntargatē kāyacikitsātantrē'tisārapratiṣēdhō nāma (dvitīyō'dhyāyaḥ, āditaḥ) catvāriṁśō'dhyāyaḥ ||40||
View original
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कायचिकित्सातन्त्रेऽतिसारप्रतिषेधो नाम (द्वितीयोऽध्यायः, आदितः) चत्वारिंशोऽध्यायः ||४०||
🔊 Audio coming soon