Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
അഥാതോऽതീസാരപ്രതിഷേധം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ ||൧|| യഥോവാച ഭഗവാന് ധന്വന്തരിഃ ||൨||
View original
अथातोऽतीसारप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
40. atisārapratiṣēdhādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3-5) · Śloka 5
ഗുര്വതിസ്നിഗ്ധരൂക്ഷോഷ്ണദ്രവസ്ഥൂലാതിശീതലൈഃ | വിരുദ്ധാധ്യശനാജീര്ണൈരസാത്മ്യൈശ്ചാപി ഭോജനൈഃ ||൩|| സ്നേഹാദ്യൈരതിയുക്തൈശ്ച മിഥ്യായുക്തൈര്വിഷാദ്ഭയാത് | ശോകാദ്ദുഷ്ടാമ്ബുമദ്യാതിപാനാത് സാത്മ്യര്തുപര്യയാത് ||൪|| ജലാതിരമണൈര്വേഗവിഘാതൈഃ കൃമിദോഷതഃ | നൃണാം ഭവത്യതീസാരോ ലക്ഷണം തസ്യ വക്ഷ്യതേ ||൫||
View original
गुर्वतिस्निग्धरूक्षोष्णद्रवस्थूलातिशीतलैः | विरुद्धाध्यशनाजीर्णैरसात्म्यैश्चापि भोजनैः ||३|| स्नेहाद्यैरतियुक्तैश्च मिथ्यायुक्तैर्विषाद्भयात् | शोकाद्दुष्टाम्बुमद्यातिपानात् सात्म्यर्तुपर्ययात् ||४|| जलातिरमणैर्वेगविघातैः कृमिदोषतः | नृणां भवत्यतीसारो लक्षणं तस्य वक्ष्यते ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (6) · Śloka 6
സംശമ്യാപാന്ധാതുരന്തഃ കൃശാനും വര്ചോമിശ്രോ മാരുതേന പ്രണുന്നഃ | വൃദ്ധോऽതീവാധഃ സരത്യേഷ യസ്മാദ്വ്യാധിം ഘോരം തം ത്വതീസാരമാഹുഃ ||൬||
View original
संशम्यापान्धातुरन्तः कृशानुं वर्चोमिश्रो मारुतेन प्रणुन्नः | वृद्धोऽतीवाधः सरत्येष यस्माद्व्याधिं घोरं तं त्वतीसारमाहुः ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (7) · Śloka 8
ഏകൈകശഃ സര്വശശ്ചാപി ദോഷൈഃ ശോകേനാന്യഃ ഷഷ്ഠ ആമേന ചോക്തഃ | കേചിത് പ്രാഹുര്നൈകരൂപപ്രകാരം നൈവേത്യേവം കാശിരാജസ്ത്വവോചത് ||൭|| ദോഷാവസ്ഥാസ്തസ്യ നൈകപ്രകാരാഃ കാലേ കാലേ വ്യാധിതസ്യോദ്ഭവന്തി |൮|
View original
एकैकशः सर्वशश्चापि दोषैः शोकेनान्यः षष्ठ आमेन चोक्तः | केचित् प्राहुर्नैकरूपप्रकारं नैवेत्येवं काशिराजस्त्ववोचत् ||७|| दोषावस्थास्तस्य नैकप्रकाराः काले काले व्याधितस्योद्भवन्ति |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (8) · Śloka 9
ഹൃന്നാഭിപായൂദരകുക്ഷിതോദഗാത്രാവസാദാനിലസന്നിരോധാഃ ||൮|| വിട്സങ്ഗ ആധ്മാനമഥാവിപാകോ ഭവിഷ്യതസ്തസ്യ പുരഃസരാണി |൯|
View original
हृन्नाभिपायूदरकुक्षितोदगात्रावसादानिलसन्निरोधाः ||८|| विट्सङ्ग आध्मानमथाविपाको भविष्यतस्तस्य पुरःसराणि |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (9) · Śloka 10
ശൂലാവിഷ്ടഃ സക്തമൂത്രോऽന്ത്രകൂജീ സ്രസ്താപാനഃ സന്നകട്യൂരുജങ്ഘഃ ||൯|| വര്ചോ മുഞ്ചത്യല്പമല്പം സഫേനം രൂക്ഷം ശ്യാവം സാനിലം മാരുതേന |൧൦|
View original
शूलाविष्टः सक्तमूत्रोऽन्त्रकूजी स्रस्तापानः सन्नकट्यूरुजङ्घः ||९|| वर्चो मुञ्चत्यल्पमल्पं सफेनं रूक्षं श्यावं सानिलं मारुतेन |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (10) · Śloka 11
ദുര്ഗന്ധ്യുഷ്ണം വേഗവന്മാംസതോയപ്രഖ്യം ഭിന്നം സ്വിന്നദേഹോऽതിതീക്ഷ്ണമ് ||൧൦|| പിത്താത് പീതം നീലമാലോഹിതം വാ തൃഷ്ണാമൂര്ച്ഛാദാഹപാകജ്വരാര്തഃ |൧൧|
View original
दुर्गन्ध्युष्णं वेगवन्मांसतोयप्रख्यं भिन्नं स्विन्नदेहोऽतितीक्ष्णम् ||१०|| पित्तात् पीतं नीलमालोहितं वा तृष्णामूर्च्छादाहपाकज्वरार्तः |११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (11) · Śloka 12
തന്ദ്രാനിദ്രാഗൌരവോത്ക്ലേശസാദീ വേഗാശങ്കീ സൃഷ്ടവിട്കോऽപി ഭൂയഃ ||൧൧|| ശുക്ലം സാന്ദ്രം ശ്ലേഷ്മണാ ശ്ലേഷ്മയുക്തം ഭക്തദ്വേഷീ നിഃസ്വനം ഹൃഷ്ടരോമാ |൧൨|
View original
तन्द्रानिद्रागौरवोत्क्लेशसादी वेगाशङ्की सृष्टविट्कोऽपि भूयः ||११|| शुक्लं सान्द्रं श्लेष्मणा श्लेष्मयुक्तं भक्तद्वेषी निःस्वनं हृष्टरोमा |१२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (12) · Śloka 13
തന്ദ്രായുക്തോ മോഹസാദാസ്യശോഷീ വര്ചഃ കുര്യാന്നൈകവര്ണം തൃഷാര്തഃ ||൧൨|| സര്വോദ്ഭൂതേ സര്വലിങ്ഗോപപത്തിഃ കൃച്ഛ്രശ്ചായം ബാലവൃദ്ധേഷ്വസാധ്യഃ |൧൩|
View original
तन्द्रायुक्तो मोहसादास्यशोषी वर्चः कुर्यान्नैकवर्णं तृषार्तः ||१२|| सर्वोद्भूते सर्वलिङ्गोपपत्तिः कृच्छ्रश्चायं बालवृद्धेष्वसाध्यः |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (13-14) · Śloka 15
തൈസ്തൈര്ഭാവൈഃ ശോചതോऽല്പാശനസ്യ ബാഷ്പാവേഗഃ പക്തിമാവിധ്യ(ശ്യ)ജന്തോഃ ||൧൩|| കോഷ്ഠം ഗത്വാ ക്ഷോഭയത്യസ്യ രക്തം തച്ചാധസ്താത് കാകണന്തീപ്രകാശമ് | വര്ചോമിശ്രം നിഃപുരീഷം സഗന്ധം നിര്ഗന്ധം വാ സാര്യതേ തേന കൃച്ഛ്രാത് ||൧൪|| ശോകോത്പന്നോ ദുശ്ചികിത്സ്യോऽതിമാത്രം രോഗോ വൈദ്യൈഃ കഷ്ട ഏഷ പ്രദിഷ്ടഃ |൧൫|
View original
तैस्तैर्भावैः शोचतोऽल्पाशनस्य बाष्पावेगः पक्तिमाविध्य(श्य)जन्तोः ||१३|| कोष्ठं गत्वा क्षोभयत्यस्य रक्तं तच्चाधस्तात् काकणन्तीप्रकाशम् | वर्चोमिश्रं निःपुरीषं सगन्धं निर्गन्धं वा सार्यते तेन कृच्छ्रात् ||१४|| शोकोत्पन्नो दुश्चिकित्स्योऽतिमात्रं रोगो वैद्यैः कष्ट एष प्रदिष्टः |१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (15-16) · Śloka 16
ആമാജീര്ണോപദ്രുതാഃ ക്ഷോഭയന്തഃ കോഷ്ഠം ദോഷാഃ സമ്പ്രദുഷ്ടാഃ സഭക്തമ് ||൧൫|| നാനാവര്ണം നൈകശഃ സാരയന്തി കൃച്ഛ്രാജ്ജന്തോഃ ഷഷ്ഠമേനം വദന്തി ||൧൬||
View original
आमाजीर्णोपद्रुताः क्षोभयन्तः कोष्ठं दोषाः सम्प्रदुष्टाः सभक्तम् ||१५|| नानावर्णं नैकशः सारयन्ति कृच्छ्राज्जन्तोः षष्ठमेनं वदन्ति ||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (17) · Śloka 17
സംസൃഷ്ടമേഭിര്ദോഷൈസ്തു ന്യസ്തമപ്സ്വവസീദതി | പുരീഷം ഭൃശദുര്ഗന്ധി വിച്ഛിന്നം ചാമസഞ്ജ്ഞകമ് ||൧൭||
View original
संसृष्टमेभिर्दोषैस्तु न्यस्तमप्स्ववसीदति | पुरीषं भृशदुर्गन्धि विच्छिन्नं चामसञ्ज्ञकम् ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (18) · Śloka 18
ഏതാന്യേവ തു ലിങ്ഗാനി വിപരീതാനി യസ്യ തു | ലാഘവം ച മനുഷ്യസ്യ തസ്യ പക്വം വിനിര്ദിശേത് ||൧൮||
View original
एतान्येव तु लिङ्गानि विपरीतानि यस्य तु | लाघवं च मनुष्यस्य तस्य पक्वं विनिर्दिशेत् ||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (19-21) · Śloka 21
സര്പിര്മേദോവേസവാരാമ്ബുതൈലമജ്ജാക്ഷീരക്ഷൌദ്രരൂപം സ്രവേദ്യത് | മഞ്ജിഷ്ഠാഭം മസ്തുലുങ്ഗോപമം വാ വിസ്രം ശീതം പ്രേതഗന്ധ്യഞ്ജനാഭമ് ||൧൯|| രാജീമദ്വാ ചന്ദ്രകൈഃ സന്തതം വാ പൂയപ്രഖ്യം കര്ദമാഭം തഥോഷ്ണമ് | ഹന്യാദേതദ്യത് പ്രതീപം ഭവേച്ച ക്ഷീണം ഹന്യുശ്ചോപസര്ഗാഃ പ്രഭൂതാഃ ||൨൦|| അസംവൃതഗുദം ക്ഷീണം ദുരാധ്മാതമുപദ്രുതമ് | ഗുദേ പക്വേ ഗതോഷ്മാണമതീസാരകിണം ത്യജേത് ||൨൧||
View original
सर्पिर्मेदोवेसवाराम्बुतैलमज्जाक्षीरक्षौद्ररूपं स्रवेद्यत् | मञ्जिष्ठाभं मस्तुलुङ्गोपमं वा विस्रं शीतं प्रेतगन्ध्यञ्जनाभम् ||१९|| राजीमद्वा चन्द्रकैः सन्ततं वा पूयप्रख्यं कर्दमाभं तथोष्णम् | हन्यादेतद्यत् प्रतीपं भवेच्च क्षीणं हन्युश्चोपसर्गाः प्रभूताः ||२०|| असंवृतगुदं क्षीणं दुराध्मातमुपद्रुतम् | गुदे पक्वे गतोष्माणमतीसारकिणं त्यजेत् ||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (22-23) · Śloka 23
ശരീരിണാമതീസാരഃ സമ്ഭൂതോ യേന കേനചിത് | ദോഷാണാമേവ ലിങ്ഗാനി കദാചിന്നാതിവര്തതേ ||൨൨|| സ്നേഹാജീര്ണനിമിത്തസ്തു ബഹുശൂലപ്രവാഹികഃ | വിസൂചികാനിമിത്തസ്തു ചാന്യോऽജീര്ണനിമിത്തജഃ | വിഷാര്ശഃകൃമിസമ്ഭൂതോ യഥാസ്വം ദോഷലക്ഷണഃ ||൨൩||
View original
शरीरिणामतीसारः सम्भूतो येन केनचित् | दोषाणामेव लिङ्गानि कदाचिन्नातिवर्तते ||२२|| स्नेहाजीर्णनिमित्तस्तु बहुशूलप्रवाहिकः | विसूचिकानिमित्तस्तु चान्योऽजीर्णनिमित्तजः | विषार्शःकृमिसम्भूतो यथास्वं दोषलक्षणः ||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (24) · Śloka 24
ആമപക്വക്രമം ഹിത്വാ നാതിസാരേ ക്രിയാ യതഃ | അതഃ സര്വേऽതിസാരാസ്തു ജ്ഞേയാഃ പക്വാമലക്ഷണൈഃ ||൨൪||
View original
आमपक्वक्रमं हित्वा नातिसारे क्रिया यतः | अतः सर्वेऽतिसारास्तु ज्ञेयाः पक्वामलक्षणैः ||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (25) · Śloka 25
തത്രാദൌ ലങ്ഘനം കാര്യമതിസാരേഷു ദേഹിനാമ് | തതഃ പാചനസംയുക്തോ യവാഗ്വാദിക്രമോ ഹിതഃ ||൨൫||
View original
तत्रादौ लङ्घनं कार्यमतिसारेषु देहिनाम् | ततः पाचनसंयुक्तो यवाग्वादिक्रमो हितः ||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (26) · Śloka 26
അഥവാ വാമയിത്വാऽऽമേ ശൂലാധ്മാനനിപീഡിതമ് | പിപ്പലീസൈന്ധവാമ്ഭോഭിര്ലങ്ഘനാദ്യൈരുപാചരേത് ||൨൬||
View original
अथवा वामयित्वाऽऽमे शूलाध्माननिपीडितम् | पिप्पलीसैन्धवाम्भोभिर्लङ्घनाद्यैरुपाचरेत् ||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (27) · Śloka 27
കാര്യം വമനസ്യാന്തേ പ്രദ്രവം ലഘുഭോജനമ് | ഖഡയൂഷയവാഗൂഷു പിപ്പല്യാദ്യം ച യോജയേത് ||൨൭||
View original
कार्यं वमनस्यान्ते प्रद्रवं लघुभोजनम् | खडयूषयवागूषु पिप्पल्याद्यं च योजयेत् ||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (28) · Śloka 28
അനേന വിധിനാ ചാമം യസ്യ വൈ നോപശാമ്യതി | ഹരിദ്രാദിം വചാദിം വാ പിബേത് പ്രാതഃ സ മാനവഃ ||൨൮||
View original
अनेन विधिना चामं यस्य वै नोपशाम्यति | हरिद्रादिं वचादिं वा पिबेत् प्रातः स मानवः ||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (29-30) · Śloka 30
ആമാതീസാരിണാം കാര്യം നാദൌ സങ്ഗ്രഹണം നൃണാമ് | തേഷാം ദോഷാ വിബദ്ധാഃ പ്രാഗ്ജനയന്ത്യാമയാനിമാന് ||൨൯|| പ്ലീഹപാണ്ഡ്വാമയാനാഹമേഹകുഷ്ഠോദരജ്വരാന് | ശോഫഗുല്മഗ്രഹണ്യര്ശഃശൂലാലസകഹൃദ്ഗ്രഹാന് ||൩൦||
View original
आमातीसारिणां कार्यं नादौ सङ्ग्रहणं नृणाम् | तेषां दोषा विबद्धाः प्राग्जनयन्त्यामयानिमान् ||२९|| प्लीहपाण्ड्वामयानाहमेहकुष्ठोदरज्वरान् | शोफगुल्मग्रहण्यर्शःशूलालसकहृद्ग्रहान् ||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (31) · Śloka 31
സശൂലം ബഹുശഃ കൃച്ഛ്രാദ്വിബദ്ധം യോऽതിസാര്യതേ | ദോഷാന് സന്നിചിതാന് തസ്യ പഥ്യാഭിഃ സമ്പ്രവര്തയേത് ||൩൧||
View original
सशूलं बहुशः कृच्छ्राद्विबद्धं योऽतिसार्यते | दोषान् सन्निचितान् तस्य पथ्याभिः सम्प्रवर्तयेत् ||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (32) · Śloka 32
യോऽതിദ്രവം പ്രഭൂതം ച പൂരീഷമതിസാര്യതേ | തസ്യാദൌ വമനം കുര്യാത് പശ്ചാല്ലങ്ഘനപാചനമ് ||൩൨||
View original
योऽतिद्रवं प्रभूतं च पूरीषमतिसार्यते | तस्यादौ वमनं कुर्यात् पश्चाल्लङ्घनपाचनम् ||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (33) · Śloka 33
സ്തോകം സ്തോകം വിബദ്ധം വാ സശൂലം യോऽതിസാര്യതേ | അഭയാപിപ്പലീകല്കൈഃ സുഖോഷ്ണൈസ്തം വിരേചയേത് ||൩൩||
View original
स्तोकं स्तोकं विबद्धं वा सशूलं योऽतिसार्यते | अभयापिप्पलीकल्कैः सुखोष्णैस्तं विरेचयेत् ||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (34) · Śloka 34
ആമേ ച ലങ്ഘനം ശസ്തമാദൌ പാചനമേവ വാ |൩൪|
View original
आमे च लङ्घनं शस्तमादौ पाचनमेव वा |३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (34) · Śloka 34
യോഗാശ്ചാത്ര പ്രവക്ഷ്യന്തേ ത്വാമാതീസാരനാശനാഃ ||൩൪||
View original
योगाश्चात्र प्रवक्ष्यन्ते त्वामातीसारनाशनाः ||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (35-46) · Śloka 46
കലിങ്ഗാതിവിഷാഹിങ്ഗുസൌവര്ചലവചാഭയാഃ | ദേവദാരുവചാമുസ്താനാഗരാതിവിഷാഭയാഃ ||൩൫|| അഭയാ ധാന്യകം മുസ്തം പിപ്പലീ നാഗരം വചാ | നാഗരം ധാന്യകം മുസ്തം വാലകം ബില്വമേവ ച ||൩൬|| മുസ്തം പര്പടകം ശുണ്ഠീ വചാ പ്രതിവിഷാऽഭയാ | അഭയാऽതിവിഷാ ഹിങ്ഗു വചാ സൌവര്ചലം തഥാ ||൩൭|| ചിത്രകഃ പിപ്പലീമൂലം വചാ കടുകരോഹിണീ | പാഠാ വത്സകബീജാനി ഹരീതക്യോ മഹൌഷധമ് ||൩൮|| മൂര്വാ നിര്ദഹനീ പാഠാ ത്ര്യൂഷണം ഗജപിപ്പലീ | സിദ്ധാര്ഥകാ ഭദ്രദാരു ശതാഹ്വാ കടുരോഹിണീ ||൩൯|| ഏലാ സാവരകം കുഷ്ഠം ഹരിദ്രേ കൌടജാ യവാഃ | മേഷശൃങ്ഗീ ത്വഗേലേ ച കൃമിഘ്നം വൃക്ഷകാണി ച ||൪൦|| വൃക്ഷാദനീ വീരതരുര്ബൃഹത്യൌ ദ്വേ സഹേ തഥാ | അരലുത്വക് തൈന്ദുകീ ച ദാഡിമീ കൌടജീ ശമീ ||൪൧|| പാഠാ തേജോവതീ മുസ്തം പിപ്പലീ കൌടജം ഫലമ് | പടോലം(ലീ) ദീപ്യകോ ബില്വം ഹരിദ്രേ ദേവദാരു ച ||൪൨|| വിഡങ്ഗമഭയാ പാഠാ ശൃങ്ഗവേരം ഘനം വചാ | വചാ വത്സകബീജാനി സൈന്ധവം കടുരോഹിണീ ||൪൩|| ഹിങ്ഗുര്വത്സകബീജാനി വചാ ബില്വശലാടു ച | നാഗരാതിവിഷേ മുസ്തം പിപ്പല്യോ വാത്സകം ഫലമ് ||൪൪|| മഹൌഷധം പ്രതിവിഷാ മുസ്തം ചേത്യാമപാചനാഃ | പ്രയോജ്യാ വിംശതിര്യോഗാഃ ശ്ലോകാര്ധവിഹിതാസ്ത്വിമേ ||൪൫|| ധാന്യാമ്ലോഷ്ണാമ്ബുമദ്യാനാം പിബേദന്യതമേന വാ | നിഷ്ക്വാഥാന് വാ പിബേദേഷാം സുഖോഷ്ണാന് സാധു സാധിതാന് ||൪൬||
View original
कलिङ्गातिविषाहिङ्गुसौवर्चलवचाभयाः | देवदारुवचामुस्तानागरातिविषाभयाः ||३५|| अभया धान्यकं मुस्तं पिप्पली नागरं वचा | नागरं धान्यकं मुस्तं वालकं बिल्वमेव च ||३६|| मुस्तं पर्पटकं शुण्ठी वचा प्रतिविषाऽभया | अभयाऽतिविषा हिङ्गु वचा सौवर्चलं तथा ||३७|| चित्रकः पिप्पलीमूलं वचा कटुकरोहिणी | पाठा वत्सकबीजानि हरीतक्यो महौषधम् ||३८|| मूर्वा निर्दहनी पाठा त्र्यूषणं गजपिप्पली | सिद्धार्थका भद्रदारु शताह्वा कटुरोहिणी ||३९|| एला सावरकं कुष्ठं हरिद्रे कौटजा यवाः | मेषशृङ्गी त्वगेले च कृमिघ्नं वृक्षकाणि च ||४०|| वृक्षादनी वीरतरुर्बृहत्यौ द्वे सहे तथा | अरलुत्वक् तैन्दुकी च दाडिमी कौटजी शमी ||४१|| पाठा तेजोवती मुस्तं पिप्पली कौटजं फलम् | पटोलं(ली) दीप्यको बिल्वं हरिद्रे देवदारु च ||४२|| विडङ्गमभया पाठा शृङ्गवेरं घनं वचा | वचा वत्सकबीजानि सैन्धवं कटुरोहिणी ||४३|| हिङ्गुर्वत्सकबीजानि वचा बिल्वशलाटु च | नागरातिविषे मुस्तं पिप्पल्यो वात्सकं फलम् ||४४|| महौषधं प्रतिविषा मुस्तं चेत्यामपाचनाः | प्रयोज्या विंशतिर्योगाः श्लोकार्धविहितास्त्विमे ||४५|| धान्याम्लोष्णाम्बुमद्यानां पिबेदन्यतमेन वा | निष्क्वाथान् वा पिबेदेषां सुखोष्णान् साधु साधितान् ||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (47-59) · Śloka 59
പയസ്യുത്ക്വാഥ്യ മുസ്താനാം വിംശതിം ത്രിഗുണാമ്ഭസി | ക്ഷീരാവശിഷ്ടം തത്പീതം ഹന്ത്യാമം ശൂലമേവ ച ||൪൭|| നിഖിലേനോപദിഷ്ടോऽയം വിധിരാമോപശാന്തയേ | ഹരീതകീമതിവിഷാം ഹിങ്ഗു സൌവര്ചലം വചാമ് ||൪൮|| പിബേത് സുഖാമ്ബുനാ ജന്തുരാമാതീസാരപീഡിതഃ | പടോലം ദീപ്യകം ബില്വം വചാപിപ്പലിനാഗരമ് ||൪൯|| മുസ്തം കുഷ്ഠം വിഡങ്ഗം ച പിബേദ്വാऽപി സുഖാമ്ബുനാ | ശൃങ്ഗവേരം ഗുഡൂചീം ച പിബേദുഷ്ണേന വാരിണാ ||൫൦|| ലവണാന്യഥ പിപ്പല്യോ വിഡങ്ഗാനി ഹരീതകീ | ചിത്രകം ശിംശപാ പാഠാ ശാര്ങ്ഗേഷ്ടാ ലവണാനി ച ||൫൧|| ഹിങ്ഗുര്വൃക്ഷകബീജാനി ലവണാനി ച ഭാഗശഃ | ഹസ്തിദന്ത്യഥ പിപ്പല്യഃ കല്കാവക്ഷസമൌ സ്മൃതൌ ||൫൨|| വചാ ഗുഡൂചീകാണ്ഡാനി യോഗോऽയം പരമോ മതഃ | ഏതേ സുഖാമ്ബുനാ യോഗാ ദേയാഃ പഞ്ച സതാം മതാഃ ||൫൩|| നിവൃത്തേഷ്വാമശൂലേഷു യസ്യ ന പ്രഗുണോऽനിലഃ | സ്തോകം സ്തോകം രുജാമച്ച സശൂലം യോऽതിസാര്യതേ ||൫൪|| സക്ഷാരലവണൈര്യുക്തം മന്ദാഗ്നിഃ സ പിബേദ്ഘൃതമ് | ക്ഷീരനാഗരചാങ്ഗേരീകോലദധ്യമ്ലസാധിതമ് ||൫൫|| സര്പിരച്ഛം പിബേദ്വാപി ശൂലാതീസാരശാന്തയേ | ദധ്നാ തൈലഘൃതം പക്വം സവ്യോഷാജാതിചിത്രകൈഃ ||൫൬|| സബില്വപിപ്പലീമൂലദാഡിമൈര്വാ രുഗന്വിതൈഃ | നിഖിലോ വിധിരുക്തോऽയം വാതശ്ലേഷ്മോപശാന്തയേ ||൫൭|| തീക്ഷ്ണോഷ്ണവര്ജ്യമേനം തു വിദധ്യാത്പിത്തജേ ഭിഷക് | യഥോക്തമുപവാസാന്തേ യവാഗൂശ്ച പ്രശസ്യതേ ||൫൮|| ബലയോരംശുമത്യാം ച ശ്വദംഷ്ട്രബൃഹതീഷു ച | ശതാവര്യാം ച സംസിദ്ധാഃ സുശീതാ മധുസംയുതാഃ ||൫൯||
View original
पयस्युत्क्वाथ्य मुस्तानां विंशतिं त्रिगुणाम्भसि | क्षीरावशिष्टं तत्पीतं हन्त्यामं शूलमेव च ||४७|| निखिलेनोपदिष्टोऽयं विधिरामोपशान्तये | हरीतकीमतिविषां हिङ्गु सौवर्चलं वचाम् ||४८|| पिबेत् सुखाम्बुना जन्तुरामातीसारपीडितः | पटोलं दीप्यकं बिल्वं वचापिप्पलिनागरम् ||४९|| मुस्तं कुष्ठं विडङ्गं च पिबेद्वाऽपि सुखाम्बुना | शृङ्गवेरं गुडूचीं च पिबेदुष्णेन वारिणा ||५०|| लवणान्यथ पिप्पल्यो विडङ्गानि हरीतकी | चित्रकं शिंशपा पाठा शार्ङ्गेष्टा लवणानि च ||५१|| हिङ्गुर्वृक्षकबीजानि लवणानि च भागशः | हस्तिदन्त्यथ पिप्पल्यः कल्कावक्षसमौ स्मृतौ ||५२|| वचा गुडूचीकाण्डानि योगोऽयं परमो मतः | एते सुखाम्बुना योगा देयाः पञ्च सतां मताः ||५३|| निवृत्तेष्वामशूलेषु यस्य न प्रगुणोऽनिलः | स्तोकं स्तोकं रुजामच्च सशूलं योऽतिसार्यते ||५४|| सक्षारलवणैर्युक्तं मन्दाग्निः स पिबेद्घृतम् | क्षीरनागरचाङ्गेरीकोलदध्यम्लसाधितम् ||५५|| सर्पिरच्छं पिबेद्वापि शूलातीसारशान्तये | दध्ना तैलघृतं पक्वं सव्योषाजातिचित्रकैः ||५६|| सबिल्वपिप्पलीमूलदाडिमैर्वा रुगन्वितैः | निखिलो विधिरुक्तोऽयं वातश्लेष्मोपशान्तये ||५७|| तीक्ष्णोष्णवर्ज्यमेनं तु विदध्यात्पित्तजे भिषक् | यथोक्तमुपवासान्ते यवागूश्च प्रशस्यते ||५८|| बलयोरंशुमत्यां च श्वदंष्ट्रबृहतीषु च | शतावर्यां च संसिद्धाः सुशीता मधुसंयुताः ||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (60) · Śloka 60
മുദ്ഗാദിഷു ച യൂഷാഃ സ്യുര്ദ്രവ്യൈരേതൈഃ സുസംസ്കൃതാഃ |൬൦|
View original
मुद्गादिषु च यूषाः स्युर्द्रव्यैरेतैः सुसंस्कृताः |६०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (60-62) · Śloka 62
മൃദുഭിര്ദീപനൈസ്തിക്തൈര്ദ്രവ്യൈഃ സ്യാദാമപാചനമ് ||൬൦|| ഹരിദ്രാതിവിഷാപാഠാവത്സബീജരസാഞ്ജനമ് | രസാഞ്ജനം ഹരിദ്രേ ദ്വേ ബീജാനി കുടജസ്യ ച ||൬൧|| പാഠാ ഗുഡൂചീ ഭൂനിമ്ബസ്തഥൈവ കടുരോഹിണീ | ഏതൈഃ ശ്ലോകാര്ധനിര്ദിഷ്ടൈഃ ക്വാഥാഃ സ്യുഃ പിത്തപാചനാഃ ||൬൨||
View original
मृदुभिर्दीपनैस्तिक्तैर्द्रव्यैः स्यादामपाचनम् ||६०|| हरिद्रातिविषापाठावत्सबीजरसाञ्जनम् | रसाञ्जनं हरिद्रे द्वे बीजानि कुटजस्य च ||६१|| पाठा गुडूची भूनिम्बस्तथैव कटुरोहिणी | एतैः श्लोकार्धनिर्दिष्टैः क्वाथाः स्युः पित्तपाचनाः ||६२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (63-65) · Śloka 66
മുസ്തം കുടജബീജാനി ഭൂനിമ്ബം സരസാഞ്ജനമ് | ദാര്വീ ദുരാലഭാ ബില്വം വാലകം രക്തചന്ദനമ് ||൬൩|| ചന്ദനം വാലകം മുസ്തം ഭൂനിമ്ബം സദുരാലഭമ് | മൃണാലം ചന്ദനം രോധ്രം നാഗരം നീലമുത്പലമ് ||൬൪|| പാഠാ മുസ്തം ഹരിദ്രേ ദ്വേ പിപ്പലീ കൌടജം ഫലമ് | ഫലത്വചം വത്സകസ്യ ശൃങ്ഗവേരം ഘനം വചാ ||൬൫|| ഷഡേതേऽഭിഹിതാ യോഗാഃ പിത്താതീസാരനാശനാഃ |൬൬|
View original
मुस्तं कुटजबीजानि भूनिम्बं सरसाञ्जनम् | दार्वी दुरालभा बिल्वं वालकं रक्तचन्दनम् ||६३|| चन्दनं वालकं मुस्तं भूनिम्बं सदुरालभम् | मृणालं चन्दनं रोध्रं नागरं नीलमुत्पलम् ||६४|| पाठा मुस्तं हरिद्रे द्वे पिप्पली कौटजं फलम् | फलत्वचं वत्सकस्य शृङ्गवेरं घनं वचा ||६५|| षडेतेऽभिहिता योगाः पित्तातीसारनाशनाः |६६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (66) · Śloka 66
ബില്വശക്രയവാമ്ഭോദബാലകാതിവിഷാകൃതഃ | കഷായോ ഹന്ത്യതീസാരം സാമം പിത്തസമുദ്ഭവമ് ||൬൬||
View original
बिल्वशक्रयवाम्भोदबालकातिविषाकृतः | कषायो हन्त्यतीसारं सामं पित्तसमुद्भवम् ||६६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (67) · Śloka 67
മധുകോത്പലബില്വാബ്ദഹ്രീബേരോശീരനാഗരൈഃ | കൃതഃ ക്വാഥോ മധുയുതഃ പിത്താതീസാരനാശനഃ ||൬൭||
View original
मधुकोत्पलबिल्वाब्दह्रीबेरोशीरनागरैः | कृतः क्वाथो मधुयुतः पित्तातीसारनाशनः ||६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (68) · Śloka 68
യദാ പക്വോऽപ്യതീസാരഃ സരത്യേവ മുഹുര്മുഹുഃ | ഗ്രഹണ്യാ മാര്ദവാജ്ജന്തോസ്തത്ര സംസ്തമ്ഭനം ഹിതമ് ||൬൮||
View original
यदा पक्वोऽप्यतीसारः सरत्येव मुहुर्मुहुः | ग्रहण्या मार्दवाज्जन्तोस्तत्र संस्तम्भनं हितम् ||६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 35 (69-71) · Śloka 71
സമങ്ഗാ ധാതകീപുഷ്പം മഞ്ജിഷ്ഠാ ലോധ്രമുസ്തകമ് | ശാല്മലീവേഷ്ടകോ രോധ്രം വൃക്ഷദാഡിമയോസ്ത്വചൌ ||൬൯|| ആമ്രാസ്ഥിമധ്യം ലോധ്രം ച ബില്വമധ്യം പ്രിയങ്ഗവഃ | മധുകം ശൃങ്ഗവേരം ച ദീര്ഘവൃന്തത്വഗേവ ച ||൭൦|| ചത്വാര ഏതേ യോഗാഃ സ്യുഃ പക്വാതീസാരനാശനാഃ | ഉക്താ യ ഉപയോജ്യാസ്തേ സക്ഷൌദ്രാസ്തണ്ഡുലാമ്ബുനാ ||൭൧||
View original
समङ्गा धातकीपुष्पं मञ्जिष्ठा लोध्रमुस्तकम् | शाल्मलीवेष्टको रोध्रं वृक्षदाडिमयोस्त्वचौ ||६९|| आम्रास्थिमध्यं लोध्रं च बिल्वमध्यं प्रियङ्गवः | मधुकं शृङ्गवेरं च दीर्घवृन्तत्वगेव च ||७०|| चत्वार एते योगाः स्युः पक्वातीसारनाशनाः | उक्ता य उपयोज्यास्ते सक्षौद्रास्तण्डुलाम्बुना ||७१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 36 (72) · Śloka 72
മൌസ്തം കഷായമേകം വാ പേയം മധുസമായുതമ് | ലോധ്രാമ്ബഷ്ഠാപ്രിയങ്ഗ്വാദീന് ഗണാനേവം പ്രയോജയേത് ||൭൨||
View original
मौस्तं कषायमेकं वा पेयं मधुसमायुतम् | लोध्राम्बष्ठाप्रियङ्ग्वादीन् गणानेवं प्रयोजयेत् ||७२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 37 (73) · Śloka 73
പദ്മാം സമങ്ഗാം മധുകം ബില്വജമ്ബൂശലാടു ച | പിബേത്തണ്ഡുലതോയേന സക്ഷൌദ്രമഗദങ്കരമ് ||൭൩||
View original
पद्मां समङ्गां मधुकं बिल्वजम्बूशलाटु च | पिबेत्तण्डुलतोयेन सक्षौद्रमगदङ्करम् ||७३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 38 (74) · Śloka 75
കച്ഛുരാമൂലകല്കം വാऽപ്യുദുമ്ബരഫലോപമമ് | പയസ്യാ ചന്ദനം പദ്മാ സിതാമുസ്താബ്ജകേശരമ് ||൭൪|| പക്വാതിസാരം യോഗോऽയം ജയേത്പീതഃ സശോണിതമ് |൭൫|
View original
कच्छुरामूलकल्कं वाऽप्युदुम्बरफलोपमम् | पयस्या चन्दनं पद्मा सितामुस्ताब्जकेशरम् ||७४|| पक्वातिसारं योगोऽयं जयेत्पीतः सशोणितम् |७५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 39 (75) · Śloka 76
നിരാമരൂപം ശൂലാര്തം ലങ്ഘനാദ്യൈശ്ച കര്ഷിതമ് ||൭൫|| നരം രൂക്ഷമവേക്ഷ്യാഗ്നിം സക്ഷാരം പായയേദ്ഘൃതമ് |൭൬|
View original
निरामरूपं शूलार्तं लङ्घनाद्यैश्च कर्षितम् ||७५|| नरं रूक्षमवेक्ष्याग्निं सक्षारं पाययेद्घृतम् |७६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 40 (76) · Śloka 77
ബലാബൃഹത്യംശുമതീകച്ഛുരാമൂലസാധിതമ് ||൭൬|| മധൂക്ഷിതം സമധുകം പിബേച്ഛൂലൈരഭിദ്രുതഃ |൭൭|
View original
बलाबृहत्यंशुमतीकच्छुरामूलसाधितम् ||७६|| मधूक्षितं समधुकं पिबेच्छूलैरभिद्रुतः |७७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 41 (77-78) · Śloka 79
ദാര്വീബില്വകണാദ്രാക്ഷാകടുകേന്ദ്രയവൈര്ഘൃതമ് ||൭൭|| സാധിതം ഹന്ത്യതീസാരം വാതപിത്തകഫാത്മകമ് | ദധ്നാ ചാമ്ലേന സമ്പക്വം സവ്യോഷാജാജിചിത്രകമ് ||൭൮|| സചവ്യപിപ്പലീമൂലം ദാഡിമൈര്വാ രുഗര്ദിതഃ |൭൯|
View original
दार्वीबिल्वकणाद्राक्षाकटुकेन्द्रयवैर्घृतम् ||७७|| साधितं हन्त्यतीसारं वातपित्तकफात्मकम् | दध्ना चाम्लेन सम्पक्वं सव्योषाजाजिचित्रकम् ||७८|| सचव्यपिप्पलीमूलं दाडिमैर्वा रुगर्दितः |७९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 42 (79) · Śloka 80
പയോ ഘൃതം ച മധു ച പിബേച്ഛൂലൈരഭിദ്രുതഃ ||൭൯|| സിതാജമോദകട്വങ്ഗമധുകൈരവചൂര്ണിതമ് |൮൦|
View original
पयो घृतं च मधु च पिबेच्छूलैरभिद्रुतः ||७९|| सिताजमोदकट्वङ्गमधुकैरवचूर्णितम् |८०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 43 (80) · Śloka 81
അവേദനം സുസമ്പക്വം ദീപ്താഗ്നേഃ സുചിരോത്ഥിതമ് ||൮൦|| നാനാവര്ണമതീസാരം പുടപാകൈരുപാചരേത് |൮൧|
View original
अवेदनं सुसम्पक्वं दीप्ताग्नेः सुचिरोत्थितम् ||८०|| नानावर्णमतीसारं पुटपाकैरुपाचरेत् |८१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 44 (81-83) · Śloka 84
ത്വക്പിണ്ഡം ദീര്ഘവൃന്തസ്യ പദ്മകേസരസംയുതമ് ||൮൧|| കാശ്മരീപദ്മപത്രൈശ്ചാവേഷ്ട്യ സൂത്രേണ സന്ദൃഢമ് | മൃദാऽവലിപ്തം സുകൃതമങ്ഗാരേഷ്വവകൂലയേത് ||൮൨|| സ്വിന്നമുദ്ധൃത്യ നിഷ്പീഡ്യ രസമാദായ തം തതഃ | ശീതം മധുയുതം കൃത്വാ പായയേതോദരാമയേ ||൮൩|| ജീവന്തീമേഷശൃങ്ഗ്യാദിഷ്വേവം ദ്രവ്യേഷു സാധയേത് |൮൪|
View original
त्वक्पिण्डं दीर्घवृन्तस्य पद्मकेसरसंयुतम् ||८१|| काश्मरीपद्मपत्रैश्चावेष्ट्य सूत्रेण सन्दृढम् | मृदाऽवलिप्तं सुकृतमङ्गारेष्ववकूलयेत् ||८२|| स्विन्नमुद्धृत्य निष्पीड्य रसमादाय तं ततः | शीतं मधुयुतं कृत्वा पाययेतोदरामये ||८३|| जीवन्तीमेषशृङ्ग्यादिष्वेवं द्रव्येषु साधयेत् |८४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 45 (84-85) · Śloka 86
തിത്തിരിം ലുഞ്ചിതം സമ്യക് നിഷ്കൃഷ്ടാന്ത്രം തു പൂരയേത് ||൮൪|| ന്യഗ്രോധാദിത്വചാം കല്കൈഃ പൂര്വവച്ചാവകൂലയേത് | രസമാദായ തസ്യാഥ സുസ്വിന്നസ്യ സമാക്ഷികമ് ||൮൫|| ശര്കരോപഹിതം ശീതം പായയേതോദരാമയേ |൮൬|
View original
तित्तिरिं लुञ्चितं सम्यक् निष्कृष्टान्त्रं तु पूरयेत् ||८४|| न्यग्रोधादित्वचां कल्कैः पूर्ववच्चावकूलयेत् | रसमादाय तस्याथ सुस्विन्नस्य समाक्षिकम् ||८५|| शर्करोपहितं शीतं पाययेतोदरामये |८६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 46 (86-87) · Śloka 88
ലോധ്രചന്ദനയഷ്ട്യാഹ്വദാര്വീപാഠാസിതോത്പലാന് ||൮൬|| തണ്ഡുലോദകസമ്പിഷ്ടാന് ദീര്ഘവൃന്തത്വഗന്വിതാന് | പൂര്വവത് കൂലിതാത്തസ്മാദ്രസമാദായ ശീതലമ് ||൮൭|| മധ്വാക്തം പായയേച്ചൈതത് കഫപിത്തോദരാമയേ |൮൮|
View original
लोध्रचन्दनयष्ट्याह्वदार्वीपाठासितोत्पलान् ||८६|| तण्डुलोदकसम्पिष्टान् दीर्घवृन्तत्वगन्वितान् | पूर्ववत् कूलितात्तस्माद्रसमादाय शीतलम् ||८७|| मध्वाक्तं पाययेच्चैतत् कफपित्तोदरामये |८८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 47 (88) · Śloka 89
ഏവം പ്രരോഹൈഃ കുര്വീത വടാദീനാം വിധാനവത് ||൮൮|| പുടപാകാന് യഥായോഗം ജാങ്ഗലോപഹിതാന് ശുഭാന് |൮൯|
View original
एवं प्ररोहैः कुर्वीत वटादीनां विधानवत् ||८८|| पुटपाकान् यथायोगं जाङ्गलोपहितान् शुभान् |८९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 48 (89-90) · Śloka 90
ബഹുശ്ലേഷ്മ സരക്തം ച മന്ദവാതം ചിരോത്ഥിതമ് ||൮൯|| കൌടജം ഫാണിതം വാऽപി ഹന്ത്യതീസാരമോജസാ | അമ്ബഷ്ഠാദിമധുയുതം പിപ്പല്യാദിസമന്വിതമ് ||൯൦||
View original
बहुश्लेष्म सरक्तं च मन्दवातं चिरोत्थितम् ||८९|| कौटजं फाणितं वाऽपि हन्त्यतीसारमोजसा | अम्बष्ठादिमधुयुतं पिप्पल्यादिसमन्वितम् ||९०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 49 (91) · Śloka 91
പൃശ്നിപര്ണീബലാബില്വവാലകോത്പലധാന്യകൈഃ | സനാഗരൈഃ പിബേത് പേയാം സാധിതാമുദരാമയീ ||൯൧||
View original
पृश्निपर्णीबलाबिल्ववालकोत्पलधान्यकैः | सनागरैः पिबेत् पेयां साधितामुदरामयी ||९१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 50 (92) · Śloka 93
അരലുത്വക് പ്രിയങ്ഗും ച മധുകം ദാഡിമാങ്കുരാന് | ആവാപ്യ പിഷ്ട്വാ ദധനി യവാഗൂം സാധയേദ്ദ്രവാമ് ||൯൨|| ഏഷാ സര്വാനതീസാരാന് ഹന്തി പക്വാനസംശയമ് |൯൩|
View original
अरलुत्वक् प्रियङ्गुं च मधुकं दाडिमाङ्कुरान् | आवाप्य पिष्ट्वा दधनि यवागूं साधयेद्द्रवाम् ||९२|| एषा सर्वानतीसारान् हन्ति पक्वानसंशयम् |९३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 51 (93-94) · Śloka 94
രസാഞ്ജനം സാതിവിഷം ത്വഗ്ബീജം കൌടജം തഥാ ||൯൩|| ധാതകീ നാഗരം ചൈവ പായയേത്തണ്ഡുലാമ്ബുനാ | സശൂലം രക്തജം ഘ്നന്തി ഏതേ മധുസമായുതാഃ ||൯൪||
View original
रसाञ्जनं सातिविषं त्वग्बीजं कौटजं तथा ||९३|| धातकी नागरं चैव पाययेत्तण्डुलाम्बुना | सशूलं रक्तजं घ्नन्ति एते मधुसमायुताः ||९४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 52 (95) · Śloka 96
മധുകം ബില്വപേശീ ച ശര്കരാമധുസംയുതാ | അതീസാരം നിഹന്യുശ്ച ശാലിഷഷ്ടികയോഃ കണാഃ ||൯൫|| തദ്വല്ലീഢം മധുയുതം ബദരീമൂലമേവ തു |൯൬|
View original
मधुकं बिल्वपेशी च शर्करामधुसंयुता | अतीसारं निहन्युश्च शालिषष्टिकयोः कणाः ||९५|| तद्वल्लीढं मधुयुतं बदरीमूलमेव तु |९६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 53 (96) · Śloka 97
ബദര്യര്ജുനജമ്ബ്വാമ്രശല്ലകീവേതസത്വചഃ ||൯൬|| ശര്കരാക്ഷൌദ്രസംയുക്താഃ പീതാ ഘ്നന്ത്യുദരാമയമ് |൯൭|
View original
बदर्यर्जुनजम्ब्वाम्रशल्लकीवेतसत्वचः ||९६|| शर्कराक्षौद्रसंयुक्ताः पीता घ्नन्त्युदरामयम् |९७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 54 (97) · Śloka 98
ഏതൈരേവ യവാഗൂംശ്ച ഷഡാന് യൂഷാംശ്ച കാരയേത് ||൯൭|| പാനീയാനി ച തൃഷ്ണാസു ദ്രവ്യേഷ്വേതേഷു ബുദ്ധിമാന് |൯൮|
View original
एतैरेव यवागूंश्च षडान् यूषांश्च कारयेत् ||९७|| पानीयानि च तृष्णासु द्रव्येष्वेतेषु बुद्धिमान् |९८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 55 (98) · Śloka 99
കൃതം ശാല്മലിവൃന്തേഷു കഷായം ഹിമസഞ്ജ്ഞിതമ് ||൯൮|| നിശാപര്യുഷിതം പേയം സക്ഷൌദ്രം മധുകാന്വിതമ് |൯൯|
View original
कृतं शाल्मलिवृन्तेषु कषायं हिमसञ्ज्ञितम् ||९८|| निशापर्युषितं पेयं सक्षौद्रं मधुकान्वितम् |९९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 56 (99-102) · Śloka 102
വിബദ്ധവാതവിട് ശൂലപരീതഃ സപ്രവാഹികഃ ||൯൯|| സരക്തപിത്തശ്ച പയഃ പിബേത്തൃഷ്ണാസമന്വിതഃ | യഥാऽമൃതം തഥാ ക്ഷീരമതീസാരേഷു പൂജിതമ് ||൧൦൦|| ചിരോത്ഥിതേഷു തത് പേയമപാം ഭാഗൈസ്ത്രിഭിഃ ശൃതമ് | ദോഷശേഷം ഹരേത്തദ്ധി തസ്മാത്പഥ്യതമം സ്മൃതമ് ||൧൦൧|| ഹിതഃ സ്നേഹവിരേകോ വാ ബസ്തയഃ പിച്ഛിലാശ്ച യേ | പിച്ഛിലസ്വരസേ സിദ്ധം ഹിതം ച ഘൃതമുച്യതേ ||൧൦൨||
View original
विबद्धवातविट् शूलपरीतः सप्रवाहिकः ||९९|| सरक्तपित्तश्च पयः पिबेत्तृष्णासमन्वितः | यथाऽमृतं तथा क्षीरमतीसारेषु पूजितम् ||१००|| चिरोत्थितेषु तत् पेयमपां भागैस्त्रिभिः शृतम् | दोषशेषं हरेत्तद्धि तस्मात्पथ्यतमं स्मृतम् ||१०१|| हितः स्नेहविरेको वा बस्तयः पिच्छिलाश्च ये | पिच्छिलस्वरसे सिद्धं हितं च घृतमुच्यते ||१०२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 57 (103) · Śloka 104
ശകൃതാ യസ്തു സംസൃഷ്ടമതിസാര്യേത ശോണിതമ് | പ്രാക് പശ്ചാദ്വാ പുരീഷസ്യ സരുക് സപരികര്തികഃ ||൧൦൩|| ക്ഷീരിശുങ്ഗാശൃതം സര്പിഃ പിബേത് സക്ഷൌദ്രശര്കരമ് |൧൦൪|
View original
शकृता यस्तु संसृष्टमतिसार्येत शोणितम् | प्राक् पश्चाद्वा पुरीषस्य सरुक् सपरिकर्तिकः ||१०३|| क्षीरिशुङ्गाशृतं सर्पिः पिबेत् सक्षौद्रशर्करम् |१०४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 58 (104-105) · Śloka 105
ദാര്വീത്വക്പിപ്പലീശുണ്ഠീലാക്ഷാശക്രയവൈര്ഘൃതമ് ||൧൦൪|| സംയുക്തം ഭദ്രരോഹിണ്യാ പക്വം പേയാദിമിശ്രിതമ് | ത്രിദോഷമപ്യതീസാരം പീതം ഹന്തി സുദാരുണമ് ||൧൦൫||
View original
दार्वीत्वक्पिप्पलीशुण्ठीलाक्षाशक्रयवैर्घृतम् ||१०४|| संयुक्तं भद्ररोहिण्या पक्वं पेयादिमिश्रितम् | त्रिदोषमप्यतीसारं पीतं हन्ति सुदारुणम् ||१०५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 59 (106) · Śloka 106
ഗൌരവേ വമനം പഥ്യം യസ്യ സ്യാത് പ്രബലഃ കഫഃ | ജ്വരേ ദാഹേ സവിഡ്ബന്ധേ മാരുതാദ്രക്തപിത്തവത് ||൧൦൬||
View original
गौरवे वमनं पथ्यं यस्य स्यात् प्रबलः कफः | ज्वरे दाहे सविड्बन्धे मारुताद्रक्तपित्तवत् ||१०६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 60 (107) · Śloka 107
സമ്പക്വേ ബഹുദോഷേ ച വിബന്ധേ മൂത്രശോധനൈഃ | കാര്യമാസ്ഥാപനം ക്ഷിപ്രം തഥാ ചൈവാനുവാസനമ് ||൧൦൭||
View original
सम्पक्वे बहुदोषे च विबन्धे मूत्रशोधनैः | कार्यमास्थापनं क्षिप्रं तथा चैवानुवासनम् ||१०७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 61 (108) · Śloka 108
പ്രവാഹണേ ഗുദഭ്രംശേ മൂത്രാഘാതേ കടിഗ്രഹേ | മധുരാമ്ലൈഃ ശൃതം തൈലം സര്പിര്വാऽപ്യനുവാസനമ് ||൧൦൮||
View original
प्रवाहणे गुदभ्रंशे मूत्राघाते कटिग्रहे | मधुराम्लैः शृतं तैलं सर्पिर्वाऽप्यनुवासनम् ||१०८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 62 (109) · Śloka 109
ഗുദപാകസ്തു പിത്തേന യസ്യ സ്യാദഹിതാശിനഃ | തസ്യ പിത്തഹരാഃ സേകാസ്തത്സിദ്ധാശ്ചാനുവാസനാഃ ||൧൦൯||
View original
गुदपाकस्तु पित्तेन यस्य स्यादहिताशिनः | तस्य पित्तहराः सेकास्तत्सिद्धाश्चानुवासनाः ||१०९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 63 (110) · Śloka 110
ദധിമണ്ഡസുരാബില്വസിദ്ധം തൈലം സമാരുതേ | ഭോജനേ ച ഹിതം ക്ഷീരം കച്ഛുരാമൂലസാധിതമ് ||൧൧൦||
View original
दधिमण्डसुराबिल्वसिद्धं तैलं समारुते | भोजने च हितं क्षीरं कच्छुरामूलसाधितम् ||११०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 64 (111) · Śloka 111
അല്പാല്പം ബഹുശോ രക്തം സരുഗ്യ ഉപവേശ്യതേ | യദാ വായുര്വിബദ്ധശ്ച പിച്ഛാബസ്തിസ്തദാ ഹിതഃ ||൧൧൧||
View original
अल्पाल्पं बहुशो रक्तं सरुग्य उपवेश्यते | यदा वायुर्विबद्धश्च पिच्छाबस्तिस्तदा हितः ||१११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 65 (112) · Śloka 112
പ്രായേണ ഗുദദൌര്ബല്യം ദീര്ഘകാലാതിസാരിണാമ് | ഭവേത്തസ്മാദ്ധിതം തേഷാം ഗുദേ തൈലാവചാരണമ് ||൧൧൨||
View original
प्रायेण गुददौर्बल्यं दीर्घकालातिसारिणाम् | भवेत्तस्माद्धितं तेषां गुदे तैलावचारणम् ||११२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 66 (113) · Śloka 113
കപിത്ഥശാല്മലീഫഞ്ജീവടകാര്പാസദാഡിമാഃ | യൂഥികാ കച്ഛുരാ ശേലുഃ ശണശ്ചുച്ചൂശ്ച ദാധികാഃ ||൧൧൩||
View original
कपित्थशाल्मलीफञ्जीवटकार्पासदाडिमाः | यूथिका कच्छुरा शेलुः शणश्चुच्चूश्च दाधिकाः ||११३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 67 (114) · Śloka 115
ശാലപര്ണീ പൃശ്നിപര്ണീ ബൃഹതീ കണ്ടകാരികാ | ബലാശ്വദംഷ്ട്രാബില്വാനി പാഠാനാഗരധാന്യകമ് ||൧൧൪|| ഏഷ ആഹാരസംയോഗേ ഹിതഃ സര്വാതിസാരിണാമ് |൧൧൫|
View original
शालपर्णी पृश्निपर्णी बृहती कण्टकारिका | बलाश्वदंष्ट्राबिल्वानि पाठानागरधान्यकम् ||११४|| एष आहारसंयोगे हितः सर्वातिसारिणाम् |११५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 68 (115) · Śloka 115
തിലകല്കോ ഹിതശ്ചാത്ര മൌദ്ഗോ മുദ്ഗരസസ്തഥാ ||൧൧൫||
View original
तिलकल्को हितश्चात्र मौद्गो मुद्गरसस्तथा ||११५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 69 (116) · Śloka 117
പിത്താതിസാരീ യോ മര്ത്യഃ പിത്തലാന്യതിഷേവതേ | പിത്തം പ്രദുഷ്ടം തസ്യാശു രക്താതീസാരമാവഹേത് ||൧൧൬|| ജ്വരം ശൂലം തൃഷാം ദാഹം ഗുദപാകം ച ദാരുണമ് |൧൧൭|
View original
पित्तातिसारी यो मर्त्यः पित्तलान्यतिषेवते | पित्तं प्रदुष्टं तस्याशु रक्तातीसारमावहेत् ||११६|| ज्वरं शूलं तृषां दाहं गुदपाकं च दारुणम् |११७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 70 (117-118) · Śloka 119
യോ രക്തം ശകൃതഃ പൂര്വം പശ്ചാദ്വാ പ്രതിസാര്യതേ ||൧൧൭|| സ പല്ലവൈര്വടാദീനാം സസര്പിഃ സാധിതം പയഃ | പിബേത് സശര്കരാക്ഷൌദ്രമഥവാऽപ്യഭിമഥ്യ തത് ||൧൧൮|| നവനീതമഥോ ലിഹ്യാത്തക്രം ചാനുപിബേത്തതഃ |൧൧൯|
View original
यो रक्तं शकृतः पूर्वं पश्चाद्वा प्रतिसार्यते ||११७|| स पल्लवैर्वटादीनां ससर्पिः साधितं पयः | पिबेत् सशर्कराक्षौद्रमथवाऽप्यभिमथ्य तत् ||११८|| नवनीतमथो लिह्यात्तक्रं चानुपिबेत्ततः |११९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 71 (119) · Śloka 120
പ്രിയാലശാല്മലീപ്ലക്ഷശല്ലകീതിനിശത്വചഃ ||൧൧൯|| ക്ഷീരേ വിമൃദിതാഃ പീതാഃ സക്ഷൌദ്രാ രക്തനാശനാഃ |൧൨൦|
View original
प्रियालशाल्मलीप्लक्षशल्लकीतिनिशत्वचः ||११९|| क्षीरे विमृदिताः पीताः सक्षौद्रा रक्तनाशनाः |१२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 72 (120) · Śloka 121
മധുകം ശര്കരാം ലോധ്രം പയസ്യാമഥ സാരിവാമ് ||൧൨൦|| പിബേച്ഛാഗേന പയസാ സക്ഷൌദ്രം രക്തനാശനമ് |൧൨൧|
View original
मधुकं शर्करां लोध्रं पयस्यामथ सारिवाम् ||१२०|| पिबेच्छागेन पयसा सक्षौद्रं रक्तनाशनम् |१२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 73 (121) · Śloka 122
മഞ്ജിഷ്ഠാം സാരിവാം ലോധ്രം പദ്മകം കുമുദോത്പലമ് ||൧൨൧|| പിബേത് പദ്മാം ച ദുഗ്ധേന ഛാഗേനാസൃക്പ്രശാന്തയേ |൧൨൨|
View original
मञ्जिष्ठां सारिवां लोध्रं पद्मकं कुमुदोत्पलम् ||१२१|| पिबेत् पद्मां च दुग्धेन छागेनासृक्प्रशान्तये |१२२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 74 (122-124) · Śloka 124
ശര്കരോത്പലലോധ്രാണി സമങ്ഗാ മധുകം തിലാഃ ||൧൨൨|| തിലാഃ കൃഷ്ണാഃ സയഷ്ട്യാഹ്വാഃ സമങ്ഗാ ചോത്പലാനി ച | തിലാ മോചരസോ ലോധ്രം തഥൈവ മധുകോത്പലമ് ||൧൨൩|| കച്ഛുരാ തിലകല്കശ്ച യോഗാശ്ചത്വാര ഏവ ച | ആജേന പയസാ പേയാഃ സരക്തേ മധുസംയുതാഃ ||൧൨൪||
View original
शर्करोत्पललोध्राणि समङ्गा मधुकं तिलाः ||१२२|| तिलाः कृष्णाः सयष्ट्याह्वाः समङ्गा चोत्पलानि च | तिला मोचरसो लोध्रं तथैव मधुकोत्पलम् ||१२३|| कच्छुरा तिलकल्कश्च योगाश्चत्वार एव च | आजेन पयसा पेयाः सरक्ते मधुसंयुताः ||१२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 75 (125) · Śloka 125
ദ്രവേ സരക്തേ സ്രവതി ബാലബില്വം സഫാണിതമ് | സക്ഷൌദ്രതൈലം പ്രാഗേവ ലിഹ്യാദാശു ഹിതം ഹി തത് ||൧൨൫||
View original
द्रवे सरक्ते स्रवति बालबिल्वं सफाणितम् | सक्षौद्रतैलं प्रागेव लिह्यादाशु हितं हि तत् ||१२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 76 (126) · Śloka 126
കോശകാരം ഘൃതേ ഭൃഷ്ടം ലാജചൂര്ണം സിതാ മധു | സശൂലം രക്തപിത്തോത്ഥം ലീഢം ഹന്ത്യുദരാമയമ് ||൧൨൬||
View original
कोशकारं घृते भृष्टं लाजचूर्णं सिता मधु | सशूलं रक्तपित्तोत्थं लीढं हन्त्युदरामयम् ||१२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 77 (127) · Śloka 127
ബില്വമധ്യം സമധുകം ശര്കരാക്ഷൌദ്രസംയുതമ് | തണ്ഡുലാമ്ബുയുതോ യോഗഃ പിത്തരക്തോത്ഥിതം ജയേത് ||൧൨൭||
View original
बिल्वमध्यं समधुकं शर्कराक्षौद्रसंयुतम् | तण्डुलाम्बुयुतो योगः पित्तरक्तोत्थितं जयेत् ||१२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 78 (128) · Śloka 128
യോഗാന് സാങ്ഗ്രാഹികാംശ്ചാന്യാന് പിബേത്സക്ഷൌദ്രശര്കരാന് | ന്യഗ്രോധാദിഷു കുര്യാച്ച പുടപാകാന് യഥേരിതാന് ||൧൨൮||
View original
योगान् साङ्ग्राहिकांश्चान्यान् पिबेत्सक्षौद्रशर्करान् | न्यग्रोधादिषु कुर्याच्च पुटपाकान् यथेरितान् ||१२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 79 (129) · Śloka 129
ഗുദപാകേ ച യേ ഉക്താസ്തേऽത്രാപി വിധയഃ സ്മൃതാഃ |൧൨൯|
View original
गुदपाके च ये उक्तास्तेऽत्रापि विधयः स्मृताः |१२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 80 (129) · Śloka 129
രുജായാം ചാപ്രശാമ്യന്ത്യാം പിച്ഛാബസ്തിര്ഹിതോ ഭവേത് ||൧൨൯||
View original
रुजायां चाप्रशाम्यन्त्यां पिच्छाबस्तिर्हितो भवेत् ||१२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 81 (130-131) · Śloka 131
സക്തവിഡ് ദോഷബഹുലം ദീപ്താഗ്നിര്യോऽതിസാര്യതേ | വിഡങ്ഗത്രിഫലാകൃഷ്ണാകഷായൈസ്തം വിരേചയേത് ||൧൩൦|| അഥവൈരണ്ഡസിദ്ധേന പയസാ കേവലേന വാ | യവാഗൂര്വിതരേച്ചാസ്യ വാതഘ്നൈര്ദീപനൈഃ കൃതാഃ ||൧൩൧||
View original
सक्तविड् दोषबहुलं दीप्ताग्निर्योऽतिसार्यते | विडङ्गत्रिफलाकृष्णाकषायैस्तं विरेचयेत् ||१३०|| अथवैरण्डसिद्धेन पयसा केवलेन वा | यवागूर्वितरेच्चास्य वातघ्नैर्दीपनैः कृताः ||१३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 82 (132) · Śloka 132
ദീപ്താഗ്നിര്നിഷ്പുരീഷോ യഃ സാര്യതേ ഫേനിലം ശകൃത് | സ പിബേത് ഫാണിതം ശുണ്ഠീദധിതൈലപയോഘൃതമ് ||൧൩൨||
View original
दीप्ताग्निर्निष्पुरीषो यः सार्यते फेनिलं शकृत् | स पिबेत् फाणितं शुण्ठीदधितैलपयोघृतम् ||१३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 83 (133) · Śloka 133
സ്വിന്നാനി ഗുഡതൈലാഭ്യാം ഭക്ഷയേദ്ബദരാണി ച |൧൩൩|
View original
स्विन्नानि गुडतैलाभ्यां भक्षयेद्बदराणि च |१३३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 84 (133) · Śloka 133
സ്വിന്നാനി പിഷ്ടവദ്വാऽപി സമം ബില്വശലാടുഭിഃ ||൧൩൩||
View original
स्विन्नानि पिष्टवद्वाऽपि समं बिल्वशलाटुभिः ||१३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 85 (134) · Śloka 134
ദധ്നോപയുജ്യ കുല്മാഷാന് ശ്വേതാമനുപിബേത് സുരാമ് |൧൩൪|
View original
दध्नोपयुज्य कुल्माषान् श्वेतामनुपिबेत् सुराम् |१३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 86 (134) · Śloka 135
ശശമാംസം സരുധിരം സമങ്ഗാം സഘൃതം ദധി ||൧൩൪|| ഖാദേദ്വിപാച്യ സേവേത മൃദ്വന്നം ശകൃതഃ ക്ഷയേ |൧൩൫|
View original
शशमांसं सरुधिरं समङ्गां सघृतं दधि ||१३४|| खादेद्विपाच्य सेवेत मृद्वन्नं शकृतः क्षये |१३५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 87 (135) · Śloka 136
സംസ്കൃതോ യമകേ മാഷയവകോലരസഃ ശുഭഃ ||൧൩൫|| ഭോജനാര്ഥം പ്രദാതവ്യോ ദധിദാഡിമസാധിതഃ |൧൩൬|
View original
संस्कृतो यमके माषयवकोलरसः शुभः ||१३५|| भोजनार्थं प्रदातव्यो दधिदाडिमसाधितः |१३६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 88 (136) · Śloka 137
വിഡം ബില്വശലാടൂനി നാഗരം ചാമ്ലപേഷിതമ് ||൧൩൬|| ദധ്നഃ സരശ്ച യമകേ ഭൃഷ്ടോ വര്ചഃക്ഷയേ ഹിതഃ |൧൩൭|
View original
विडं बिल्वशलाटूनि नागरं चाम्लपेषितम् ||१३६|| दध्नः सरश्च यमके भृष्टो वर्चःक्षये हितः |१३७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 89 (137) · Śloka 137
സശൂലം ക്ഷീണവര്ചാ യോ ദീപ്താഗ്നിരതിസാര്യതേ | സ പിബേദ്ദീപനൈര്യുക്തം സര്പിഃ സങ്ഗ്രാഹകൈഃ സഹ ||൧൩൭||
View original
सशूलं क्षीणवर्चा यो दीप्ताग्निरतिसार्यते | स पिबेद्दीपनैर्युक्तं सर्पिः सङ्ग्राहकैः सह ||१३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 90 (138) · Śloka 138
വായുഃ പ്രവൃദ്ധോ നിചിതം ബലാസം നുദത്യധസ്താദഹിതാശനസ്യ | പ്രവാഹമാണസ്യ മുഹുര്മലാക്തം പ്രവാഹികാം താം പ്രവദന്തി തജ്ജ്ഞാഃ ||൧൩൮||
View original
वायुः प्रवृद्धो निचितं बलासं नुदत्यधस्तादहिताशनस्य | प्रवाहमाणस्य मुहुर्मलाक्तं प्रवाहिकां तां प्रवदन्ति तज्ज्ञाः ||१३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 91 (139) · Śloka 140
പ്രവാഹികാ വാതകൃതാ സശൂലാ പിത്താത് സദാഹാ സകഫാ കഫാച്ച | സശോണിതാ ശോണിതസമ്ഭവാ തു താഃ സ്നേഹരൂക്ഷപ്രഭവാ മതാസ്തു ||൧൩൯|| താസാമതീസാരവദാദിശേച്ച ലിങ്ഗം ക്രമം ചാമവിപക്വതാം ച |൧൪൦|
View original
प्रवाहिका वातकृता सशूला पित्तात् सदाहा सकफा कफाच्च | सशोणिता शोणितसम्भवा तु ताः स्नेहरूक्षप्रभवा मतास्तु ||१३९|| तासामतीसारवदादिशेच्च लिङ्गं क्रमं चामविपक्वतां च |१४०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 92 (140) · Śloka 141
ന ശാന്തിമായാതി വിലങ്ഘനൈര്യാ യോഗൈരുദീര്ണാ യദി പാചനൈര്വാ ||൧൪൦|| താം ക്ഷീരമേവാശു ശൃതം നിഹന്തി തൈലം തിലാഃ പിച്ഛിലബസ്തയശ്ച |൧൪൧|
View original
न शान्तिमायाति विलङ्घनैर्या योगैरुदीर्णा यदि पाचनैर्वा ||१४०|| तां क्षीरमेवाशु शृतं निहन्ति तैलं तिलाः पिच्छिलबस्तयश्च |१४१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 93 (141-142) · Śloka 143
ആര്ദ്രൈഃ കുശൈഃ സമ്പരിവേഷ്ടിതാനി വൃന്താന്യഥാര്ദ്രാണി ഹി ശാല്മലീനാമ് ||൧൪൧|| പക്വാനി സമ്യക് പുടപാകയോഗേനാപോഥ്യ തേഭ്യോ രസമാദദീത | ക്ഷീരം ശൃതം തൈലഹവിര്വിമിശ്രം കല്കേന യഷ്ടീമധുകസ്യ വാऽപി ||൧൪൨|| ബസ്തിം വിദധ്യാദ്ഭിഷഗപ്രമത്തഃ പ്രവാഹികാമൂത്രപുരീഷസങ്ഗേ |൧൪൩|
View original
आर्द्रैः कुशैः सम्परिवेष्टितानि वृन्तान्यथार्द्राणि हि शाल्मलीनाम् ||१४१|| पक्वानि सम्यक् पुटपाकयोगेनापोथ्य तेभ्यो रसमाददीत | क्षीरं शृतं तैलहविर्विमिश्रं कल्केन यष्टीमधुकस्य वाऽपि ||१४२|| बस्तिं विदध्याद्भिषगप्रमत्तः प्रवाहिकामूत्रपुरीषसङ्गे |१४३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 94 (143) · Śloka 144
ദ്വിപഞ്ചമൂലീക്വഥിതേന ശൂലേ പ്രവാഹമാണസ്യ സമാക്ഷികേണ ||൧൪൩|| ക്ഷീരേണ ചാസ്ഥാപനമഗ്ര്യമുക്തം... |൧൪൪|
View original
द्विपञ्चमूलीक्वथितेन शूले प्रवाहमाणस्य समाक्षिकेण ||१४३|| क्षीरेण चास्थापनमग्र्यमुक्तं... |१४४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 95 (144) · Śloka 144
...തൈലേന യുഞ്ജ്യാദനുവാസനം ച |൧൪൪|
View original
...तैलेन युञ्ज्यादनुवासनं च |१४४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 96 (144) · Śloka 144
വാതഘ്നവര്ഗേ ലവണേഷു ചൈവ തൈലം ച സിദ്ധം ഹിതമന്നപാനേ ||൧൪൪||
View original
वातघ्नवर्गे लवणेषु चैव तैलं च सिद्धं हितमन्नपाने ||१४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 97 (145) · Śloka 145
ലോധ്രം വിഡം ബില്വശലാടു ചൈവ ലിഹ്യാച്ച തൈലേന കടുത്രികാഢ്യമ് |൧൪൫|
View original
लोध्रं विडं बिल्वशलाटु चैव लिह्याच्च तैलेन कटुत्रिकाढ्यम् |१४५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 98 (145-149) · Śloka 149
ദധ്നാ സസാരേണ സമാക്ഷികേണ ഭുഞ്ജീത നിശ്ചാ(സ്സാ)രകപീഡിതസ്തു ||൧൪൫|| സുതപ്തകുപ്യക്വഥിതേന വാऽപി ക്ഷീരേണ ശീതേന മധുപ്ലുതേന | ശൂലാര്ദിതോ വ്യോഷവിദാരിഗന്ധാസിദ്ധേന ദുഗ്ധേന ഹിതായ ഭോജ്യഃ ||൧൪൬|| വാതഘ്നസാങ്ഗ്രാഹികദീപനീയൈഃ കൃതാന് ഷഡാംശ്ചാപ്യുപഭോജയേച്ച | ഖാദേച്ച മത്സ്യാന് രസമാപ്നുയാച്ച വാതഘ്നസിദ്ധം സഘൃതം സതൈലമ് ||൧൪൭|| ഏണാവ്യജാനാം തു വടപ്രവാലൈഃ സിദ്ധാനി സാര്ധം പിശിതാനി ഖാദേത് | മേധ്യ(ദ്യ)സ്യ സിദ്ധം ത്വഥ വാऽപി രക്തം ബസ്തസ്യ ദധ്നാ ഘൃതതൈലയുക്തമ് ||൧൪൮|| ഖാദേത് പ്രദേഹൈഃ ശിഖിലാവജൈര്വാ ഭുഞ്ജീത യൂഷൈര്ദധിഭിശ്ച മുഖ്യൈഃ | മാഷാന് സുസിദ്ധാന് ഘൃതമണ്ഡയുക്താന് ഖാദേച്ച ദധ്നാ മരിചോപദംശാന് ||൧൪൯||
View original
दध्ना ससारेण समाक्षिकेण भुञ्जीत निश्चा(स्सा)रकपीडितस्तु ||१४५|| सुतप्तकुप्यक्वथितेन वाऽपि क्षीरेण शीतेन मधुप्लुतेन | शूलार्दितो व्योषविदारिगन्धासिद्धेन दुग्धेन हिताय भोज्यः ||१४६|| वातघ्नसाङ्ग्राहिकदीपनीयैः कृतान् षडांश्चाप्युपभोजयेच्च | खादेच्च मत्स्यान् रसमाप्नुयाच्च वातघ्नसिद्धं सघृतं सतैलम् ||१४७|| एणाव्यजानां तु वटप्रवालैः सिद्धानि सार्धं पिशितानि खादेत् | मेध्य(द्य)स्य सिद्धं त्वथ वाऽपि रक्तं बस्तस्य दध्ना घृततैलयुक्तम् ||१४८|| खादेत् प्रदेहैः शिखिलावजैर्वा भुञ्जीत यूषैर्दधिभिश्च मुख्यैः | माषान् सुसिद्धान् घृतमण्डयुक्तान् खादेच्च दध्ना मरिचोपदंशान् ||१४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 99 (150) · Śloka 151
മഹാരുജേ മൂത്രകൃച്ഛ്രേ ഭിഷഗ് ബസ്തിം പ്രദാപയേത് | പയോമധുഘൃതോന്മിശ്രം മധുകോത്പലസാധിതമ് ||൧൫൦|| സ ബസ്തിഃ ശമയേത്തസ്യ രക്തം ദാഹമഥോ ജ്വരമ് |൧൫൧|
View original
महारुजे मूत्रकृच्छ्रे भिषग् बस्तिं प्रदापयेत् | पयोमधुघृतोन्मिश्रं मधुकोत्पलसाधितम् ||१५०|| स बस्तिः शमयेत्तस्य रक्तं दाहमथो ज्वरम् |१५१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 100 (151) · Śloka 152
മധുരൌഷധസിദ്ധം ച ഹിതം തസ്യാനുവാസനമ് ||൧൫൧|| രാത്രാവഹനി വാ നിത്യം രുജാര്തോ യോ ഭവേന്നരഃ |൧൫൨|
View original
मधुरौषधसिद्धं च हितं तस्यानुवासनम् ||१५१|| रात्रावहनि वा नित्यं रुजार्तो यो भवेन्नरः |१५२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 101 (152-153) · Śloka 153
യഥാ യഥാ സതൈലഃ സ്യാദ്വാതശാന്തിസ്തഥാ തഥാ ||൧൫൨|| പ്രശാന്തേ മാരുതേ ചാപി ശാന്തിം യാതി പ്രവാഹികാ | തസ്മാത് പ്രവാഹികാരോഗേ മാരുതം ശമയേദ്ഭിഷക് ||൧൫൩||
View original
यथा यथा सतैलः स्याद्वातशान्तिस्तथा तथा ||१५२|| प्रशान्ते मारुते चापि शान्तिं याति प्रवाहिका | तस्मात् प्रवाहिकारोगे मारुतं शमयेद्भिषक् ||१५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 102 (154) · Śloka 154
പാഠാജമോദാകുടജോത്പലം ച ശുണ്ഠീ സമാ മാഗധികാശ്ച പിഷ്ടാഃ | സുഖാമ്ബുപീതാഃ ശമയന്തി രോഗം... |൧൫൪|
View original
पाठाजमोदाकुटजोत्पलं च शुण्ठी समा मागधिकाश्च पिष्टाः | सुखाम्बुपीताः शमयन्ति रोगं... |१५४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 103 (154) · Śloka 154
... മേധ്യാണ്ഡസിദ്ധം സഘൃതം പയോ വാ ||൧൫൪||
View original
... मेध्याण्डसिद्धं सघृतं पयो वा ||१५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 104 (155) · Śloka 155
ശുണ്ഠീം ഘൃതം സക്ഷവകം സതൈലം വിപാച്യ ലീഢ്വാऽऽമയമാശു ഹന്യാത് |൧൫൫|
View original
शुण्ठीं घृतं सक्षवकं सतैलं विपाच्य लीढ्वाऽऽमयमाशु हन्यात् |१५५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 105 (155) · Śloka 156
ഗജാശനാകുമ്ഭികദാഡിമാനാം രസൈഃ കൃതാ തൈലഘൃതേ സദധ്നി ||൧൫൫|| ബില്വാന്വിതാ പഥ്യതമാ യവാഗൂ... |൧൫൬|
View original
गजाशनाकुम्भिकदाडिमानां रसैः कृता तैलघृते सदध्नि ||१५५|| बिल्वान्विता पथ्यतमा यवागू... |१५६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 106 (156) · Śloka 156
...ര്ധാരോഷ്ണദുഗ്ധസ്യ തഥാ ച പാനമ് |൧൫൬|
View original
...र्धारोष्णदुग्धस्य तथा च पानम् |१५६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 107 (156-157) · Śloka 157
ലഘൂനി പഥ്യാന്യഥ ദീപനാനി സ്നിഗ്ധാനി ഭോജ്യാന്യുദരാമയേഷു ||൧൫൬|| ഹിതായ നിത്യം വിതരേദ്വിഭജ്യ യോഗാംശ്ച താംസ്താന് ഭിഷഗപ്രമത്തഃ ||൧൫൭||
View original
लघूनि पथ्यान्यथ दीपनानि स्निग्धानि भोज्यान्युदरामयेषु ||१५६|| हिताय नित्यं वितरेद्विभज्य योगांश्च तांस्तान् भिषगप्रमत्तः ||१५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 108 (158) · Śloka 158
തൃഷ്ണാപനയനീ ലഘ്വീ ദീപനീ ബസ്തിശോധനീ | ജ്വരേ ചൈവാതിസാരേ ച യവാഗൂഃ സര്വദാ ഹിതാ ||൧൫൮||
View original
तृष्णापनयनी लघ्वी दीपनी बस्तिशोधनी | ज्वरे चैवातिसारे च यवागूः सर्वदा हिता ||१५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 109 (159) · Śloka 160
രൂക്ഷാജ്ജാതേ ക്രിയാ സ്നിഗ്ധാ രൂക്ഷാ സ്നേഹനിമിത്തജേ | ഭയജേ സാന്ത്വനാപൂര്വാ ശോകജേ ശോകനാശിനീ ||൧൫൯|| വിഷാര്ശഃകൃമിസമ്ഭൂതേ ഹിതാ ചോഭയശര്മദാ |൧൬൦|
View original
रूक्षाज्जाते क्रिया स्निग्धा रूक्षा स्नेहनिमित्तजे | भयजे सान्त्वनापूर्वा शोकजे शोकनाशिनी ||१५९|| विषार्शःकृमिसम्भूते हिता चोभयशर्मदा |१६०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 110 (160) · Śloka 160
ഛര്ദിമൂര്ച്ഛാതൃഡാദ്യാംശ്ച സാധയേദവിരോധതഃ ||൧൬൦||
View original
छर्दिमूर्च्छातृडाद्यांश्च साधयेदविरोधतः ||१६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 111 (161) · Śloka 161
സമവായേ തു ദോഷാണാം പൂര്വം പിത്തമുപാചരേത് | ജ്വരേ ചൈവാതിസാരേ ച സര്വത്രാന്യത്ര മാരുതമ് ||൧൬൧||
View original
समवाये तु दोषाणां पूर्वं पित्तमुपाचरेत् | ज्वरे चैवातिसारे च सर्वत्रान्यत्र मारुतम् ||१६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 112 (162) · Śloka 162
യസ്യോച്ചാരം വിനാ മൂത്രം സമ്യഗ്വായുശ്ച ഗച്ഛതി | ദീപ്താഗ്നേര്ലഘുകോഷ്ഠസ്യ സ്ഥിതസ്തസ്യോദരാമയഃ ||൧൬൨||
View original
यस्योच्चारं विना मूत्रं सम्यग्वायुश्च गच्छति | दीप्ताग्नेर्लघुकोष्ठस्य स्थितस्तस्योदरामयः ||१६२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 113 (163) · Śloka 163
കര്മജാ വ്യാധയഃ കേചിദ്ദോഷജാഃ സന്തി ചാപരേ | കര്മദോഷോദ്ഭവാശ്ചാന്യേ... |൧൬൩|
View original
कर्मजा व्याधयः केचिद्दोषजाः सन्ति चापरे | कर्मदोषोद्भवाश्चान्ये... |१६३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 114 (163) · Śloka 164
... കര്മജാസ്തേഷ്വഹേതുകാഃ ||൧൬൩|| നശ്യന്തി ത്വക്രിയാഭിസ്തേ ക്രിയാഭിഃ കര്മസങ്ക്ഷയേ |൧൬൪|
View original
... कर्मजास्तेष्वहेतुकाः ||१६३|| नश्यन्ति त्वक्रियाभिस्ते क्रियाभिः कर्मसङ्क्षये |१६४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 115 (164) · Śloka 164
ശാമ്യന്തി ദോഷസമ്ഭൂതാ ദോഷസങ്ക്ഷയഹേതുഭിഃ ||൧൬൪||
View original
शाम्यन्ति दोषसम्भूता दोषसङ्क्षयहेतुभिः ||१६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 116 (165) · Śloka 165
തേഷാമല്പനിദാനാ യേ പ്രതികഷ്ടാ ഭവന്തി ച | മൃദവോ ബഹുദോഷാ വാ കര്മദോഷോദ്ഭവാസ്തു തേ ||൧൬൫||
View original
तेषामल्पनिदाना ये प्रतिकष्टा भवन्ति च | मृदवो बहुदोषा वा कर्मदोषोद्भवास्तु ते ||१६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 117 (166) · Śloka 166
കര്മദോഷക്ഷയകൃതാ തേഷാം സിദ്ധിര്വിധീയതേ |൧൬൬|
View original
कर्मदोषक्षयकृता तेषां सिद्धिर्विधीयते |१६६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 118 (166) · Śloka 166
ദുഷ്യതി ഗ്രഹണീ ജന്തോരഗ്നിസാദനഹേതുഭിഃ ||൧൬൬||
View original
दुष्यति ग्रहणी जन्तोरग्निसादनहेतुभिः ||१६६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 119 (167-168) · Śloka 168
അതിസാരേ നിവൃത്തേऽപി മന്ദാഗ്നേരഹിതാശിനഃ | ഭൂയഃ സന്ദൂഷിതോ വഹ്നിര്ഗ്രഹണീമഭിദൂഷയേത് ||൧൬൭|| തസ്മാത്കാര്യഃ പരീഹാരസ്ത്വതീസാരേ വിരിക്തവത് | യാവന്ന പ്രകൃതിസ്ഥഃ സ്യാദ്ദോഷതഃ പ്രാണതസ്തഥാ ||൧൬൮||
View original
अतिसारे निवृत्तेऽपि मन्दाग्नेरहिताशिनः | भूयः सन्दूषितो वह्निर्ग्रहणीमभिदूषयेत् ||१६७|| तस्मात्कार्यः परीहारस्त्वतीसारे विरिक्तवत् | यावन्न प्रकृतिस्थः स्याद्दोषतः प्राणतस्तथा ||१६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 120 (169) · Śloka 169
ഷഷ്ഠീ പിത്തധരാ നാമ യാ കലാ പരികീര്തിതാ | പക്വാമാശയമധ്യസ്ഥാ ഗ്രഹണീ സാ പ്രകീര്തിതാ ||൧൬൯||
View original
षष्ठी पित्तधरा नाम या कला परिकीर्तिता | पक्वामाशयमध्यस्था ग्रहणी सा प्रकीर्तिता ||१६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 121 (170) · Śloka 170
ഗ്രഹണ്യാ ബലമഗ്നിര്ഹി സ ചാപി ഗ്രഹണീം ശ്രിതഃ | തസ്മാത് സന്ദൂഷിതേ വഹ്നൌ ഗ്രഹണീ സമ്പ്രദുഷ്യതി ||൧൭൦||
View original
ग्रहण्या बलमग्निर्हि स चापि ग्रहणीं श्रितः | तस्मात् सन्दूषिते वह्नौ ग्रहणी सम्प्रदुष्यति ||१७०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 122 (171-172) · Śloka 172
ഏകശഃ സര്വശശ്ചൈവ ദോഷൈരത്യര്ഥമുച്ഛ്രിതൈഃ | സാ ദുഷ്ടാ ബഹുശോ ഭുക്തമാമമേവ വിമുഞ്ചതി ||൧൭൧|| പക്വം വാ സരുജം പൂതി മുഹുര്ബദ്ധം മുഹുര്ദ്രവമ് | ഗ്രഹണീരോഗമാഹുസ്തമായുര്വേദവിദോ ജനാഃ ||൧൭൨||
View original
एकशः सर्वशश्चैव दोषैरत्यर्थमुच्छ्रितैः | सा दुष्टा बहुशो भुक्तमाममेव विमुञ्चति ||१७१|| पक्वं वा सरुजं पूति मुहुर्बद्धं मुहुर्द्रवम् | ग्रहणीरोगमाहुस्तमायुर्वेदविदो जनाः ||१७२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 123 (173) · Śloka 173
തസ്യോത്പത്തൌ വിദാഹോऽന്നേ സദനാലസ്യതൃട്ക്ലമാഃ | ബലക്ഷയോऽരുചിഃ കാസഃ കര്ണക്ഷ്വേഡോऽന്ത്രകൂജനമ് ||൧൭൩||
View original
तस्योत्पत्तौ विदाहोऽन्ने सदनालस्यतृट्क्लमाः | बलक्षयोऽरुचिः कासः कर्णक्ष्वेडोऽन्त्रकूजनम् ||१७३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 124 (174-175) · Śloka 175
അഥ ജാതേ ഭവേജ്ജന്തുഃ ശൂനപാദകരഃ കൃശഃ | പര്വരുഗ്ലൌല്യതൃട്ഛര്ദിജ്വരാരോചകദാഹവാന് ||൧൭൪|| ഉദ്ഗിരേച്ഛുക്തതിക്താമ്ലലോഹധൂമാമഗന്ധികമ് | പ്രസേകമുഖവൈരസ്യതമകാരുചിപീഡിതഃ ||൧൭൫||
View original
अथ जाते भवेज्जन्तुः शूनपादकरः कृशः | पर्वरुग्लौल्यतृट्छर्दिज्वरारोचकदाहवान् ||१७४|| उद्गिरेच्छुक्ततिक्ताम्ललोहधूमामगन्धिकम् | प्रसेकमुखवैरस्यतमकारुचिपीडितः ||१७५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 125 (176) · Śloka 176
വാതാച്ഛൂലാധികൈഃ പായുഹൃത്പാര്ശ്വോദരമസ്തകൈഃ | പിത്താത് സദാഹൈര്ഗുരുഭിഃ കഫാത്ത്രിഭ്യസ്ത്രിലക്ഷണൈഃ ||൧൭൬||
View original
वाताच्छूलाधिकैः पायुहृत्पार्श्वोदरमस्तकैः | पित्तात् सदाहैर्गुरुभिः कफात्त्रिभ्यस्त्रिलक्षणैः ||१७६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 126 (177) · Śloka 177
ദോഷവര്ണൈര്നഖൈസ്തദ്വദ്വിണ്മൂത്രനയനാനനൈഃ | ഹൃത്പാണ്ഡൂദരഗുല്മാര്ശഃപ്ലീഹാശങ്ഖീ ച മാനവഃ ||൧൭൭||
View original
दोषवर्णैर्नखैस्तद्वद्विण्मूत्रनयनाननैः | हृत्पाण्डूदरगुल्मार्शःप्लीहाशङ्खी च मानवः ||१७७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 127 (178-180) · Śloka 181
യഥാദോഷോച്ഛ്രയം തസ്യ വിശുദ്ധസ്യ യഥാക്രമമ് | പേയാദിം വിതരേത് സമ്യഗ്ദീപനീയോപസമ്ഭൃതമ് ||൧൭൮|| തതഃ പാചനസങ്ഗ്രാഹിദീപനീയഗണത്രയമ് | പിബേത് പ്രാതഃ സുരാരിഷ്ടസ്നേഹമൂത്രസുഖാമ്ബുഭിഃ ||൧൭൯|| തക്രേണ വാऽഥ തക്രം വാ കേവലം ഹിതമുച്യതേ | കൃമിഗുല്മോദരാര്ശോഘ്നീഃ ക്രിയാശ്ചാത്രാവചാരയേത് ||൧൮൦|| ചൂര്ണം ഹിങ്ഗ്വാദികം ചാത്ര ഘൃതം വാ പ്ലീഹനാശനമ് |൧൮൧|
View original
यथादोषोच्छ्रयं तस्य विशुद्धस्य यथाक्रमम् | पेयादिं वितरेत् सम्यग्दीपनीयोपसम्भृतम् ||१७८|| ततः पाचनसङ्ग्राहिदीपनीयगणत्रयम् | पिबेत् प्रातः सुरारिष्टस्नेहमूत्रसुखाम्बुभिः ||१७९|| तक्रेण वाऽथ तक्रं वा केवलं हितमुच्यते | कृमिगुल्मोदरार्शोघ्नीः क्रियाश्चात्रावचारयेत् ||१८०|| चूर्णं हिङ्ग्वादिकं चात्र घृतं वा प्लीहनाशनम् |१८१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 128 (181) · Śloka 182
കല്കേന മഗധാദേശ്ച ചാങ്ഗേരീസ്വരസേന ച ||൧൮൧|| ചതുര്ഗുണേന ദധ്നാ ച ഘൃതം സിദ്ധം ഹിതം ഭവേത് |൧൮൨|
View original
कल्केन मगधादेश्च चाङ्गेरीस्वरसेन च ||१८१|| चतुर्गुणेन दध्ना च घृतं सिद्धं हितं भवेत् |१८२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 129 (182) · Śloka 182
സര്വഥാ ദീപനം സര്വം ഗ്രഹണീരോഗിണാം ഹിതമ് ||൧൮൨||
View original
सर्वथा दीपनं सर्वं ग्रहणीरोगिणां हितम् ||१८२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 130 (183) · Śloka 183
ജ്വരാദീനവിരോധാച്ച സാധയേത് സ്വൈശ്ചികിത്സിതൈഃ ||൧൮൩||
View original
ज्वरादीनविरोधाच्च साधयेत् स्वैश्चिकित्सितैः ||१८३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 40
ഇതി സുശ്രുതസംഹിതായാമുത്തരതന്ത്രാന്തര്ഗതേ കായചികിത്സാതന്ത്രേऽതിസാരപ്രതിഷേധോ നാമ (ദ്വിതീയോऽധ്യായഃ, ആദിതഃ) ചത്വാരിംശോऽധ്യായഃ ||൪൦||
View original
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कायचिकित्सातन्त्रेऽतिसारप्रतिषेधो नाम (द्वितीयोऽध्यायः, आदितः) चत्वारिंशोऽध्यायः ||४०||
🔊 Audio coming soon