Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
അഥാതോ ജ്വരപ്രതിഷേധം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ ||൧|| യഥോവാച ഭഗവാന് ധന്വന്തരിഃ ||൨||
View original
अथातो ज्वरप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
39. jvarapratiṣēdhādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 5
യേനാമൃതമപാം മധ്യാദുദ്ധൃതം പൂര്വജന്മനി | യതോऽമരത്വം സമ്പ്രാപ്താസ്ത്രിദശാസ്ത്രിദിവേശ്വരാത് ||൩|| ശിഷ്യാസ്തം ദേവമാസീനം പപ്രച്ഛുഃ സുശ്രുതാദയഃ | വ്രണസ്യോപദ്രവാഃ പ്രോക്താ വ്രണിനാമപ്യതഃ പരമ് ||൪|| സമാസാദ് വ്യാസതശ്ചൈവ ബ്രൂഹി നോ ഭിഷജാംവര |൫|
View original
येनामृतमपां मध्यादुद्धृतं पूर्वजन्मनि | यतोऽमरत्वं सम्प्राप्तास्त्रिदशास्त्रिदिवेश्वरात् ||३|| शिष्यास्तं देवमासीनं पप्रच्छुः सुश्रुतादयः | व्रणस्योपद्रवाः प्रोक्ता व्रणिनामप्यतः परम् ||४|| समासाद् व्यासतश्चैव ब्रूहि नो भिषजांवर |५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (5-7) · Śloka 7
ഉപദ്രവേണ ജുഷ്ടസ്യ വ്രണഃ കൃച്ഛ്രേണ സിധ്യതി ||൫|| ഉപദ്രവാസ്തു വ്രണിനഃ കൃച്ഛ്രസാധ്യാഃ പ്രകീര്തിതാഃ | പ്രക്ഷീണബലമാംസസ്യ ശേഷധാതുപരിക്ഷയാത് ||൬|| തസ്മാദുപദ്രവാന് കൃത്സ്നാന് ബ്രൂഹി നഃ സചികിത്സിതാന് | സര്വകായചികിത്സാസു യേ ദൃഷ്ടാഃ പരമര്ഷിണാ ||൭||
View original
उपद्रवेण जुष्टस्य व्रणः कृच्छ्रेण सिध्यति ||५|| उपद्रवास्तु व्रणिनः कृच्छ्रसाध्याः प्रकीर्तिताः | प्रक्षीणबलमांसस्य शेषधातुपरिक्षयात् ||६|| तस्मादुपद्रवान् कृत्स्नान् ब्रूहि नः सचिकित्सितान् | सर्वकायचिकित्सासु ये दृष्टाः परमर्षिणा ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (8-9) · Śloka 9
തേഷാം തദ്വചനം ശ്രുത്വാ പ്രാബ്രവീദ്ഭിഷജാംവരഃ | ജ്വരമാദൌ പ്രവക്ഷ്യാമി സ രോഗാനീകരാട് സ്മൃതഃ ||൮|| രുദ്രകോപാഗ്നിസമ്ഭൂതഃ സര്വഭൂതപ്രതാപനഃ | തൈസ്തൈര്നാമഭിരന്യേഷാം സത്ത്വാനാം പരികീര്ത്യതേ ||൯||
View original
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा प्राब्रवीद्भिषजांवरः | ज्वरमादौ प्रवक्ष्यामि स रोगानीकराट् स्मृतः ||८|| रुद्रकोपाग्निसम्भूतः सर्वभूतप्रतापनः | तैस्तैर्नामभिरन्येषां सत्त्वानां परिकीर्त्यते ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (10) · Śloka 10
ജന്മാദൌ നിധനേ ചൈവ പ്രായോ വിശതി ദേഹിനമ് | അതഃ സര്വവികരാണാമയം രാജാ പ്രകീര്തിതഃ ||൧൦||
View original
जन्मादौ निधने चैव प्रायो विशति देहिनम् | अतः सर्वविकराणामयं राजा प्रकीर्तितः ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (11-12) · Śloka 13
ഋതേ ദേവമനുഷ്യേഭ്യോ നാന്യോ വിഷഹതേ തു തമ് | കര്മണാ ലഭതേ യസ്മാദ്ദേവത്വം മാനുഷാദപി ||൧൧|| പുനശ്ചൈവ ച്യുതഃ സ്വര്ഗാന്മാനുഷ്യമനുവര്തതേ | തസ്മാത്തേ ദേവഭാവേന സഹന്തേ മാനുഷാ ജ്വരമ് ||൧൨|| ശേഷാഃ സര്വേ വിപദ്യന്തേ തൈര്യഗ്യോനാ ജ്വരാര്ദിതാഃ |൧൩|
View original
ऋते देवमनुष्येभ्यो नान्यो विषहते तु तम् | कर्मणा लभते यस्माद्देवत्वं मानुषादपि ||११|| पुनश्चैव च्युतः स्वर्गान्मानुष्यमनुवर्तते | तस्मात्ते देवभावेन सहन्ते मानुषा ज्वरम् ||१२|| शेषाः सर्वे विपद्यन्ते तैर्यग्योना ज्वरार्दिताः |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (13) · Śloka 14
സ്വേദാവരോധഃ സന്താപഃ സര്വാങ്ഗഗ്രഹണം തഥാ ||൧൩|| വികാരാ യുഗപദ്യസ്മിന് ജ്വരഃ സ പരികീര്തിതഃ |൧൪|
View original
स्वेदावरोधः सन्तापः सर्वाङ्गग्रहणं तथा ||१३|| विकारा युगपद्यस्मिन् ज्वरः स परिकीर्तितः |१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (14) · Śloka 15
ദോഷൈഃ പൃഥക് സമസ്തൈശ്ച ദ്വന്ദ്വൈരാഗന്തുരേവ ച ||൧൪|| അനേകകാരണോത്പന്നഃ സ്മൃതസ്ത്വഷ്ടവിധോ ജ്വരഃ |൧൫|
View original
दोषैः पृथक् समस्तैश्च द्वन्द्वैरागन्तुरेव च ||१४|| अनेककारणोत्पन्नः स्मृतस्त्वष्टविधो ज्वरः |१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (15-18) · Śloka 19
ദോഷാഃ പ്രകുപിതാഃ സ്വേഷു കാലേഷു സ്വൈഃ പ്രകോപണൈഃ ||൧൫|| വ്യാപ്യ ദേഹമശേഷേണ ജ്വരമാപാദയന്തി ഹി | ദുഷ്ടാഃ സ്വഹേതുഭിര്ദോഷാഃ പ്രാപ്യാമാശയമൂഷ്മണാ ||൧൬|| സഹിതാ രസമാഗത്യ രസസ്വേദപ്രവാഹിണാമ് | സ്രോതസാം മാര്ഗമാവൃത്യ മന്ദീകൃത്യ ഹുതാശനമ് ||൧൭|| നിരസ്യ ബഹിരൂഷ്മാണം പക്തിസ്ഥാനാച്ച കേവലമ് | ശരീരം സമഭിവ്യാപ്യ സ്വകാലേഷു ജ്വരാഗമമ് ||൧൮|| ജനയന്ത്യഥ വൃദ്ധിം വാ സ്വവര്ണം ച ത്വഗാദിഷു |൧൯|
View original
दोषाः प्रकुपिताः स्वेषु कालेषु स्वैः प्रकोपणैः ||१५|| व्याप्य देहमशेषेण ज्वरमापादयन्ति हि | दुष्टाः स्वहेतुभिर्दोषाः प्राप्यामाशयमूष्मणा ||१६|| सहिता रसमागत्य रसस्वेदप्रवाहिणाम् | स्रोतसां मार्गमावृत्य मन्दीकृत्य हुताशनम् ||१७|| निरस्य बहिरूष्माणं पक्तिस्थानाच्च केवलम् | शरीरं समभिव्याप्य स्वकालेषु ज्वरागमम् ||१८|| जनयन्त्यथ वृद्धिं वा स्ववर्णं च त्वगादिषु |१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (19-22) · Śloka 22
മിഥ്യാതിയുക്തൈരപി ച സ്നേഹാദ്യൈഃ കര്മഭിര്നൃണാമ് ||൧൯|| വിവിധാദഭിഘാതാച്ച രോഗോത്ഥാനാത് പ്രപാകതഃ | ശ്രമാത് ക്ഷയാദജീര്ണാച്ച വിഷാത്സാത്മ്യര്തുപര്യയാത് ||൨൦|| ഓഷധീപുഷ്പഗന്ധാച്ച ശോകാന്നക്ഷത്രപീഡയാ | അഭിചാരാഭിശാപാഭ്യാം മനോഭൂതാഭിശങ്കയാ ||൨൧|| സ്ത്രീണാമപപ്രജാതാനാം പ്രജാതാനാം തഥാऽഹിതൈഃ | സ്തന്യാവതരണേ ചൈവ ജ്വരോ ദോഷൈഃ പ്രവര്തതേ ||൨൨||
View original
मिथ्यातियुक्तैरपि च स्नेहाद्यैः कर्मभिर्नृणाम् ||१९|| विविधादभिघाताच्च रोगोत्थानात् प्रपाकतः | श्रमात् क्षयादजीर्णाच्च विषात्सात्म्यर्तुपर्ययात् ||२०|| ओषधीपुष्पगन्धाच्च शोकान्नक्षत्रपीडया | अभिचाराभिशापाभ्यां मनोभूताभिशङ्कया ||२१|| स्त्रीणामपप्रजातानां प्रजातानां तथाऽहितैः | स्तन्यावतरणे चैव ज्वरो दोषैः प्रवर्तते ||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (23-24) · Śloka 24
തൈര്വേഗവദ്ഭിര്ബഹുധാ സമുദ്ഭ്രാന്തൈര്വിമാര്ഗഗൈഃ | വിക്ഷിപ്യമാണോऽന്തരഗ്നിര്ഭവത്യാശു ബഹിശ്ചരഃ ||൨൩|| രുണദ്ധി ചാപ്യപാന്ധാതും യസ്മാത്തസ്മാജ്ജ്വരാതുരഃ | ഭവത്യത്യുഷ്ണഗാത്രശ്ച ജ്വരിതസ്തേന ചോച്യതേ ||൨൪||
View original
तैर्वेगवद्भिर्बहुधा समुद्भ्रान्तैर्विमार्गगैः | विक्षिप्यमाणोऽन्तरग्निर्भवत्याशु बहिश्चरः ||२३|| रुणद्धि चाप्यपान्धातुं यस्मात्तस्माज्ज्वरातुरः | भवत्यत्युष्णगात्रश्च ज्वरितस्तेन चोच्यते ||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (25-28) · Śloka 28
ശ്രമോऽരതിര്വിവര്ണത്വം വൈരസ്യം നയനപ്ലവഃ | ഇച്ഛാദ്വേഷൌ മുഹുശ്ചാപി ശീതവാതാതപാദിഷു ||൨൫|| ജൃമ്ഭാऽങ്ഗമര്ദോ ഗുരുതാ രോമഹര്ഷോऽരുചിസ്തമഃ | അപ്രഹര്ഷശ്ച ശീതം ച ഭവത്യുത്പത്സ്യതി ജ്വരേ ||൨൬|| സാമാന്യതോ, വിശേഷാത്തു ജൃമ്ഭാऽത്യര്ഥം സമീരണാത് | പിത്താന്നയനയോര്ദാഹഃ, കഫാന്നാന്നാഭിനന്ദനമ് ||൨൭|| സര്വലിങ്ഗസമവായഃ സര്വദോഷപ്രകോപജേ | ദ്വയോര്ദ്വയോസ്തു രൂപേണ സംസൃഷ്ടം ദ്വന്ദ്വജം വിദുഃ ||൨൮||
View original
श्रमोऽरतिर्विवर्णत्वं वैरस्यं नयनप्लवः | इच्छाद्वेषौ मुहुश्चापि शीतवातातपादिषु ||२५|| जृम्भाऽङ्गमर्दो गुरुता रोमहर्षोऽरुचिस्तमः | अप्रहर्षश्च शीतं च भवत्युत्पत्स्यति ज्वरे ||२६|| सामान्यतो, विशेषात्तु जृम्भाऽत्यर्थं समीरणात् | पित्तान्नयनयोर्दाहः, कफान्नान्नाभिनन्दनम् ||२७|| सर्वलिङ्गसमवायः सर्वदोषप्रकोपजे | द्वयोर्द्वयोस्तु रूपेण संसृष्टं द्वन्द्वजं विदुः ||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (29-30) · Śloka 30
വേപഥുര്വിഷമോ വേഗഃ കണ്ഠൌഷ്ഠപരിശോഷണമ് | നിദ്രാനാശഃ ക്ഷുതഃ സ്തമ്ഭോ ഗാത്രാണാം രൌക്ഷ്യമേവ ച ||൨൯|| ശിരോഹൃദ്ഗാത്രരുഗ്വക്ത്രവൈരസ്യം ബദ്ധവിട്കതാ | ജൃമ്ഭാऽऽധ്മാനം തഥാ ശൂലം ഭവത്യനിലജേ ജ്വരേ ||൩൦||
View original
वेपथुर्विषमो वेगः कण्ठौष्ठपरिशोषणम् | निद्रानाशः क्षुतः स्तम्भो गात्राणां रौक्ष्यमेव च ||२९|| शिरोहृद्गात्ररुग्वक्त्रवैरस्यं बद्धविट्कता | जृम्भाऽऽध्मानं तथा शूलं भवत्यनिलजे ज्वरे ||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (31-32) · Śloka 32
വേഗസ്തീക്ഷ്ണോऽതിസാരശ്ച നിദ്രാല്പത്വം തഥാ വമിഃ | കണ്ഠൌഷ്ഠമുഖനാസാനാം പാകഃ സ്വേദശ്ച ജായതേ ||൩൧|| പ്രലാപഃ കടുതാ വക്ത്രേ മൂര്ച്ഛാ ദാഹോ മദസ്തൃഷാ | പീതവിണ്മൂത്രനേത്രത്വം പൈത്തികേ ഭ്രമ ഏവ ച ||൩൨||
View original
वेगस्तीक्ष्णोऽतिसारश्च निद्राल्पत्वं तथा वमिः | कण्ठौष्ठमुखनासानां पाकः स्वेदश्च जायते ||३१|| प्रलापः कटुता वक्त्रे मूर्च्छा दाहो मदस्तृषा | पीतविण्मूत्रनेत्रत्वं पैत्तिके भ्रम एव च ||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (33-34) · Śloka 34
ഗൌരവം ശീതമുത്ക്ലേശോ രോമഹര്ഷോऽതിനിദ്രതാ | സ്രോതോരോധോ രുഗല്പത്വം പ്രസേകോ മധുരാസ്യതാ ||൩൩|| നാത്യുഷ്ണഗാത്രതാ ഛര്ദിരങ്ഗസാദോऽവിപാകതാ | പ്രതിശ്യായോऽരുചിഃ കാസഃ കഫജേऽക്ഷ്ണോശ്ച ശുക്ലതാ ||൩൪||
View original
गौरवं शीतमुत्क्लेशो रोमहर्षोऽतिनिद्रता | स्रोतोरोधो रुगल्पत्वं प्रसेको मधुरास्यता ||३३|| नात्युष्णगात्रता छर्दिरङ्गसादोऽविपाकता | प्रतिश्यायोऽरुचिः कासः कफजेऽक्ष्णोश्च शुक्लता ||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (35-37) · Śloka 38
നിദ്രാനാശോ ഭ്രമഃ ശ്വാസസ്തന്ദ്രാ സുപ്താങ്ഗതാऽരുചിഃ | തൃഷ്ണാ മോഹോ മദഃ സ്തമ്ഭോ ദാഹഃ ശീതം ഹൃദി വ്യഥാ ||൩൫|| പക്തിശ്ചിരേണ ദോഷാണാമുന്മാദഃ ശ്യാവദന്തതാ | രസനാ പരുഷാ കൃഷ്ണാ സന്ധിമൂര്ധാസ്ഥിജാ രുജഃ ||൩൬|| നിര്ഭുഗ്നേ കലുഷേ നേത്രേ കര്ണൌ ശബ്ദരുഗന്വിതൌ | പ്രലാപഃ സ്രോതസാം പാകഃ കൂജനം ചേതനാച്യുതിഃ ||൩൭|| സ്വേദമൂത്രപുരീഷാണാമല്പശഃ സുചിരാത് സ്രുതിഃ |൩൮|
View original
निद्रानाशो भ्रमः श्वासस्तन्द्रा सुप्ताङ्गताऽरुचिः | तृष्णा मोहो मदः स्तम्भो दाहः शीतं हृदि व्यथा ||३५|| पक्तिश्चिरेण दोषाणामुन्मादः श्यावदन्तता | रसना परुषा कृष्णा सन्धिमूर्धास्थिजा रुजः ||३६|| निर्भुग्ने कलुषे नेत्रे कर्णौ शब्दरुगन्वितौ | प्रलापः स्रोतसां पाकः कूजनं चेतनाच्युतिः ||३७|| स्वेदमूत्रपुरीषाणामल्पशः सुचिरात् स्रुतिः |३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (38) · Śloka 38
സര്വജേ സര്വലിങ്ഗാനി... |൩൮|
View original
सर्वजे सर्वलिङ्गानि... |३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (38-40) · Śloka 41
...വിശേഷം ചാത്ര മേ ശൃണു ||൩൮|| നാത്യുഷ്ണശീതോऽല്പസഞ്ജ്ഞോ ഭ്രാന്തപ്രേക്ഷീ ഹതസ്വരഃ | ഖരജിഹ്വഃ ശുഷ്കകണ്ഠഃ സ്വേദവിണ്മൂത്രവര്ജിതഃ ||൩൯|| സാസ്രോ നിര്ഭുഗ്നഹൃദയോ ഭക്തദ്വേഷീ ഹതപ്രഭഃ | ശ്വസന്നിപതിതഃ ശേതേ പ്രലാപോപദ്രവായുതഃ ||൪൦|| തമഭിന്യാസമിത്യാഹുര്ഹതൌജസമഥാപരേ |൪൧|
View original
...विशेषं चात्र मे शृणु ||३८|| नात्युष्णशीतोऽल्पसञ्ज्ञो भ्रान्तप्रेक्षी हतस्वरः | खरजिह्वः शुष्ककण्ठः स्वेदविण्मूत्रवर्जितः ||३९|| सास्रो निर्भुग्नहृदयो भक्तद्वेषी हतप्रभः | श्वसन्निपतितः शेते प्रलापोपद्रवायुतः ||४०|| तमभिन्यासमित्याहुर्हतौजसमथापरे |४१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (41) · Śloka 41
സന്നിപാതജ്വരം കൃച്ഛ്രമസാധ്യമപരേ വിദുഃ ||൪൧||
View original
सन्निपातज्वरं कृच्छ्रमसाध्यमपरे विदुः ||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (42) · Śloka 42
നിദ്രോപേതമഭിന്യാസം ക്ഷീണമേനം ഹതൌജസമ് | സന്ന്യസ്തഗാത്രം സന്ന്യാസം വിദ്യാത്സര്വാത്മകേ ജ്വരേ ||൪൨||
View original
निद्रोपेतमभिन्यासं क्षीणमेनं हतौजसम् | सन्न्यस्तगात्रं सन्न्यासं विद्यात्सर्वात्मके ज्वरे ||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (43-44) · Śloka 45
ഓജോ വിസ്രംസതേ യസ്യ പിത്താനിലസമുച്ഛ്രയാത് | സ ഗാത്രസ്തമ്ഭശീതാഭ്യാം ശയനേപ്സുരചേതനഃ ||൪൩|| അപി ജാഗ്രത് സ്വപന് ജന്തുസ്തന്ദ്രാലുശ്ച പ്രലാപവാന് | സംഹൃഷ്ടരോമാ സ്രസ്താങ്ഗോ മന്ദസന്താപവേദനഃ ||൪൪|| ഓജോനിരോധജം തസ്യ ജാനീയാത് കുശലോ ഭിഷക് |൪൫|
View original
ओजो विस्रंसते यस्य पित्तानिलसमुच्छ्रयात् | स गात्रस्तम्भशीताभ्यां शयनेप्सुरचेतनः ||४३|| अपि जाग्रत् स्वपन् जन्तुस्तन्द्रालुश्च प्रलापवान् | संहृष्टरोमा स्रस्ताङ्गो मन्दसन्तापवेदनः ||४४|| ओजोनिरोधजं तस्य जानीयात् कुशलो भिषक् |४५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (45) · Śloka 46
സപ്തമേ ദിവസേ പ്രാപ്തേ ദശമേ ദ്വാദശേऽപി വാ ||൪൫|| പുനര്ഘോരതരോ ഭൂത്വാ പ്രശമം യാതി ഹന്തി വാ |൪൬|
View original
सप्तमे दिवसे प्राप्ते दशमे द्वादशेऽपि वा ||४५|| पुनर्घोरतरो भूत्वा प्रशमं याति हन्ति वा |४६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (46) · Śloka 46
ദ്വിദോഷോച്ഛ്രായലിങ്ഗാസ്തു ദ്വന്ദ്വജാസ്ത്രിവിധാഃ സ്മൃതാഃ ||൪൬||
View original
द्विदोषोच्छ्रायलिङ्गास्तु द्वन्द्वजास्त्रिविधाः स्मृताः ||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (47) · Śloka 48
തൃഷ്ണാ മൂര്ച്ഛാ ഭ്രമോ ദാഹഃ സ്വപ്നനാശഃ ശിരോരുജാ | കണ്ഠാസ്യദശോഷോ വമഥൂ രോമഹര്ഷോऽരുചിസ്തഥാ ||൪൭|| പര്വഭേദശ്ച ജൃമ്ഭാ ച വാതപിത്തജ്വരാകൃതിഃ |൪൮|
View original
तृष्णा मूर्च्छा भ्रमो दाहः स्वप्ननाशः शिरोरुजा | कण्ठास्यदशोषो वमथू रोमहर्षोऽरुचिस्तथा ||४७|| पर्वभेदश्च जृम्भा च वातपित्तज्वराकृतिः |४८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (48-49) · Śloka 49
സ്തൈമിത്യം പര്വണാം ഭേദോ നിദ്രാ ഗൌരവമേവ ച ||൪൮|| ശിരോഗ്രഹഃ പ്രതിശ്യായഃ കാസഃ സ്വേദപ്രവര്തനമ് | സന്താപോ മധ്യവേഗശ്ച വാതശ്ലേഷ്മജ്വരാകൃതിഃ ||൪൯||
View original
स्तैमित्यं पर्वणां भेदो निद्रा गौरवमेव च ||४८|| शिरोग्रहः प्रतिश्यायः कासः स्वेदप्रवर्तनम् | सन्तापो मध्यवेगश्च वातश्लेष्मज्वराकृतिः ||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (50) · Śloka 3
ലിപ്താതിക്താസ്യതാ തന്ദ്രാ മോഹഃ കാസോऽരുചിസ്തൃഷാ | മുഹുര്ദാഹോ മുഹുഃ ശീതം ശ്ലേഷ്മപിത്തജ്വരാകൃതിഃ ||൫൦|| (ജൃമ്ഭാധ്മാനമദോത്കമ്പപര്വഭേദപരിക്ഷയാഃ| തൃട്പ്രലാപാഭിതാപാഃ സ്യുര്ജ്വരേ മാരുതപൈത്തികേ ||൧|| ശൂലകാസകഫോത്ക്ലേശശീതവേപഥുപീനസാഃ| ഗൌരവാരുചിവിഷ്ടമ്ഭാ വാതശ്ലേഷ്മസമുദ്ഭവേ||൨|| ശീതദാഹാരുചിസ്തമ്ഭസ്വേദമോഹമദഭ്രമാഃ| കാസാങ്ഗസാദഹൃല്ലാസാ ഭവന്തി കഫപൈത്തികേ||൩||) |
View original
लिप्तातिक्तास्यता तन्द्रा मोहः कासोऽरुचिस्तृषा | मुहुर्दाहो मुहुः शीतं श्लेष्मपित्तज्वराकृतिः ||५०|| (जृम्भाध्मानमदोत्कम्पपर्वभेदपरिक्षयाः| तृट्प्रलापाभितापाः स्युर्ज्वरे मारुतपैत्तिके ||१|| शूलकासकफोत्क्लेशशीतवेपथुपीनसाः| गौरवारुचिविष्टम्भा वातश्लेष्मसमुद्भवे||२|| शीतदाहारुचिस्तम्भस्वेदमोहमदभ्रमाः| कासाङ्गसादहृल्लासा भवन्ति कफपैत्तिके||३||) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (51-52) · Śloka 52
കൃശാനാം ജ്വരമുക്താനാം മിഥ്യാഹാരവിഹാരിണാമ് | ദോഷഃ സ്വല്പോऽപി സംവൃദ്ധോ ദേഹിനാമനിലേരിതഃ ||൫൧|| സതതാന്യേദ്യുഷ്കത്ര്യാഖ്യചാതുര്ഥാന് സപ്രലേപകാന് | കഫസ്ഥാനവിഭാഗേന യഥാസങ്ഖ്യം കരോതി ഹി ||൫൨||
View original
कृशानां ज्वरमुक्तानां मिथ्याहारविहारिणाम् | दोषः स्वल्पोऽपि संवृद्धो देहिनामनिलेरितः ||५१|| सततान्येद्युष्कत्र्याख्यचातुर्थान् सप्रलेपकान् | कफस्थानविभागेन यथासङ्ख्यं करोति हि ||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (53) · Śloka 53
അഹോരാത്രാദഹോരാത്രാത് സ്ഥാനാത് സ്ഥാനം പ്രപദ്യതേ | തതശ്ചാമാശയം പ്രാപ്യ ദോഷഃ കുര്യാജ്ജ്വരം നൃണാമ് ||൫൩||
View original
अहोरात्रादहोरात्रात् स्थानात् स्थानं प्रपद्यते | ततश्चामाशयं प्राप्य दोषः कुर्याज्ज्वरं नृणाम् ||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (54) · Śloka 54
തഥാ പ്രലേപകോ ജ്ഞേയഃ ശോഷിണാം പ്രാണനാശനഃ | ദുശ്ചികിത്സ്യതമോ മന്ദഃ സുകഷ്ടോ ധാതുശോഷകൃത് ||൫൪||
View original
तथा प्रलेपको ज्ञेयः शोषिणां प्राणनाशनः | दुश्चिकित्स्यतमो मन्दः सुकष्टो धातुशोषकृत् ||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (55) · Śloka 55
കഫസ്ഥാനേഷു വാ ദോഷസ്തിഷ്ഠന് ദ്വിത്രിചതുര്ഷു വാ | വിപര്യയാഖ്യാന് കുരുതേ വിഷമാന് കൃച്ഛ്രസാധനാന് ||൫൫||
View original
कफस्थानेषु वा दोषस्तिष्ठन् द्वित्रिचतुर्षु वा | विपर्ययाख्यान् कुरुते विषमान् कृच्छ्रसाधनान् ||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (56) · Śloka 56
പരോ ഹേതുഃ സ്വഭാവോ വാ വിഷമേ കൈശ്ചിദീരിതഃ | ആഗന്തുശ്ചാനുബന്ധോ ഹി പ്രായശോ വിഷമജ്വരേ ||൫൬||
View original
परो हेतुः स्वभावो वा विषमे कैश्चिदीरितः | आगन्तुश्चानुबन्धो हि प्रायशो विषमज्वरे ||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (57-58) · Śloka 58
വാതാധികത്വാത് പ്രവദന്തി തജ്ജ്ഞാസ്തൃതീയകം ചാപി ചതുര്ഥകം ച | ഔപത്യകേ മദ്യസമുദ്ഭവേ ച ഹേതും ജ്വരേ പിത്തകൃതം വദന്തി ||൫൭|| പ്രലേപകം വാതബലാസകം ച കഫാധികത്വേന വദന്തി തജ്ജ്ഞാഃ | മൂര്ച്ഛാനുബന്ധാ വിഷമജ്വരാ യേ പ്രായേണ തേ ദ്വന്ദ്വസമുത്ഥിതാസ്തു ||൫൮||
View original
वाताधिकत्वात् प्रवदन्ति तज्ज्ञास्तृतीयकं चापि चतुर्थकं च | औपत्यके मद्यसमुद्भवे च हेतुं ज्वरे पित्तकृतं वदन्ति ||५७|| प्रलेपकं वातबलासकं च कफाधिकत्वेन वदन्ति तज्ज्ञाः | मूर्च्छानुबन्धा विषमज्वरा ये प्रायेण ते द्वन्द्वसमुत्थितास्तु ||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (59-61) · Śloka 61
ത്വക്സ്ഥൌ ശ്ലേഷ്മാനിലൌ ശീതമാദൌ ജനയതോ ജ്വരേ | തയോഃ പ്രശാന്തയോഃ പിത്തമന്തേ ദാഹം കരോതി ച ||൫൯|| കരോത്യാദൌ തഥാ പിത്തം ത്വക്സ്ഥം ദാഹമതീവ ച | പ്രശാന്തേ കുരുതസ്തസ്മിംശ്ഛീതമന്തേ ച താവപി ||൬൦|| ദ്വാവേതൌ ദാഹശീതാദീ ജ്വരൌ സംസര്ഗജൌ സ്മൃതൌ | ദാഹപൂര്വസ്തയോഃ കഷ്ടഃ കൃച്ഛ്രസാധ്യശ്ച സ സ്മൃതഃ ||൬൧||
View original
त्वक्स्थौ श्लेष्मानिलौ शीतमादौ जनयतो ज्वरे | तयोः प्रशान्तयोः पित्तमन्ते दाहं करोति च ||५९|| करोत्यादौ तथा पित्तं त्वक्स्थं दाहमतीव च | प्रशान्ते कुरुतस्तस्मिंश्छीतमन्ते च तावपि ||६०|| द्वावेतौ दाहशीतादी ज्वरौ संसर्गजौ स्मृतौ | दाहपूर्वस्तयोः कष्टः कृच्छ्रसाध्यश्च स स्मृतः ||६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (62) · Śloka 62
പ്രസക്തശ്ചാഭിഘാതോത്ഥശ്ചേതനാപ്രഭവസ്തു യഃ |൬൨|
View original
प्रसक्तश्चाभिघातोत्थश्चेतनाप्रभवस्तु यः |६२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 35 (62) · Śloka 63
രാത്ര്യഹ്നോഃ ഷട്സു കാലേഷു കീര്തിതേഷു യഥാ പുരാ ||൬൨|| പ്രസഹ്യ വിഷമോऽഭ്യേതി മാനവം ബഹുധാ ജ്വരഃ |൬൩|
View original
रात्र्यह्नोः षट्सु कालेषु कीर्तितेषु यथा पुरा ||६२|| प्रसह्य विषमोऽभ्येति मानवं बहुधा ज्वरः |६३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 36 (63-64) · Śloka 64
സ ചാപി വിഷമോ ദേഹം ന കദാചിദ്വിമുഞ്ചതി ||൬൩|| ഗ്ലാനിഗൌരവകാര്ശ്യേഭ്യഃ സ യസ്മാന്ന പ്രമുച്യതേ | വേഗേ തു സമതിക്രാന്തേ ഗതോऽയമിതി ലക്ഷ്യതേ ||൬൪||
View original
स चापि विषमो देहं न कदाचिद्विमुञ्चति ||६३|| ग्लानिगौरवकार्श्येभ्यः स यस्मान्न प्रमुच्यते | वेगे तु समतिक्रान्ते गतोऽयमिति लक्ष्यते ||६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 37 (65) · Śloka 65
ധാത്വന്തരസ്ഥോ ലീനത്വാന്ന സൌക്ഷ്മ്യാദുപലഭ്യതേ | അല്പദോഷേന്ധനഃ ക്ഷീണഃ ക്ഷീണേന്ധന ഇവാനലഃ ||൬൫||
View original
धात्वन्तरस्थो लीनत्वान्न सौक्ष्म्यादुपलभ्यते | अल्पदोषेन्धनः क्षीणः क्षीणेन्धन इवानलः ||६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 38 (66) · Śloka 66
ദോഷോऽല്പോऽഹിതസമ്ഭൂതോ ജ്വരോത്സൃഷ്ടസ്യ വാ പുനഃ | ധാതുമന്യതമം പ്രാപ്യ കരോതി വിഷമജ്വരമ് ||൬൬||
View original
दोषोऽल्पोऽहितसम्भूतो ज्वरोत्सृष्टस्य वा पुनः | धातुमन्यतमं प्राप्य करोति विषमज्वरम् ||६६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 39 (67) · Śloka 68
സതതം രസരക്തസ്ഥഃ സോऽന്യേദ്യുഃ പിശിതാശ്രിതഃ | മേദോഗതസ്തൃതീയേऽഹ്നി ത്വസ്ഥിമജ്ജഗതഃ പുനഃ ||൬൭|| കുര്യാച്ചാതുര്ഥകം ഘോരമന്തകം രോഗസങ്കരമ് |൬൮|
View original
सततं रसरक्तस्थः सोऽन्येद्युः पिशिताश्रितः | मेदोगतस्तृतीयेऽह्नि त्वस्थिमज्जगतः पुनः ||६७|| कुर्याच्चातुर्थकं घोरमन्तकं रोगसङ्करम् |६८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 40 (68) · Śloka 68
കേചിദ്ഭൂതാഭിഷങ്ഗോത്ഥം ബ്രുവതേ വിഷമജ്വരമ് ||൬൮||
View original
केचिद्भूताभिषङ्गोत्थं ब्रुवते विषमज्वरम् ||६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 41 (69) · Śloka 69
സപ്താഹം വാ ദശാഹം വാ ദ്വാദശാഹമഥാപി വാ | സന്തത്യാ യോऽവിസര്ഗീ സ്യാത്സന്തതഃ സ നിഗദ്യതേ ||൬൯||
View original
सप्ताहं वा दशाहं वा द्वादशाहमथापि वा | सन्तत्या योऽविसर्गी स्यात्सन्ततः स निगद्यते ||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 42 (70) · Śloka 71
അഹോരാത്രേ സതതകോ ദ്വൌ കാലാവനുവര്തതേ | അന്യേദ്യുഷ്കസ്ത്വഹോരാത്രാദേകകാലം പ്രവര്തതേ ||൭൦|| തൃതീയകസ്തൃതീയേऽഹ്നി ചതുര്ഥേऽഹ്നി ചതുര്ഥകഃ |൭൧|
View original
अहोरात्रे सततको द्वौ कालावनुवर्तते | अन्येद्युष्कस्त्वहोरात्रादेककालं प्रवर्तते ||७०|| तृतीयकस्तृतीयेऽह्नि चतुर्थेऽह्नि चतुर्थकः |७१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 43 (71-74) · Śloka 75
വാതേനോദീര്യമാണാശ്ച ഹ്രീയമാണാശ്ച സര്വതഃ | ഏകദ്വിദോഷാ മര്ത്യാനാം തസ്മിന്നേവോദിതേऽഹനി ||൭൧|| വേലാം താമേവ കുര്വന്തി ജ്വരവേഗേ മുഹുര്മുഹുഃ | (വാതേനോദ്ധൂയമാനസ്തു യഥാ പൂര്യേത സാഗരഃ ||൭൨|| വാതേനോദീരിതാസ്തദ്വദ്ദോഷാഃ കുര്വന്തി വൈ ജ്വരാന് | യഥാ വേഗാഗമേ വേലാം ഛാദയിത്വാ മഹോദധേഃ ||൭൩|| വേഗഹാനൌ തദേവാമ്ഭസ്തത്രൈവാന്തര്നിലീയതേ | ദോഷവേഗോദയേ തദ്വദുദീര്യേത ജ്വരോऽസ്യ വൈ ||൭൪|| വേഗഹാനൌ പ്രശാമ്യേത യഥാऽമ്ഭഃ സാഗരേ തഥാ) |൭൫|
View original
वातेनोदीर्यमाणाश्च ह्रीयमाणाश्च सर्वतः | एकद्विदोषा मर्त्यानां तस्मिन्नेवोदितेऽहनि ||७१|| वेलां तामेव कुर्वन्ति ज्वरवेगे मुहुर्मुहुः | (वातेनोद्धूयमानस्तु यथा पूर्येत सागरः ||७२|| वातेनोदीरितास्तद्वद्दोषाः कुर्वन्ति वै ज्वरान् | यथा वेगागमे वेलां छादयित्वा महोदधेः ||७३|| वेगहानौ तदेवाम्भस्तत्रैवान्तर्निलीयते | दोषवेगोदये तद्वदुदीर्येत ज्वरोऽस्य वै ||७४|| वेगहानौ प्रशाम्येत यथाऽम्भः सागरे तथा) |७५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 44 (75) · Śloka 76
വിവിധേനാഭിഘാതേന ജ്വരോ യഃ സമ്പ്രവര്തതേ ||൭൫|| യഥാദോഷപ്രകോപം തു തഥാ മന്യേത തം ജ്വരമ് |൭൬|
View original
विविधेनाभिघातेन ज्वरो यः सम्प्रवर्तते ||७५|| यथादोषप्रकोपं तु तथा मन्येत तं ज्वरम् |७६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 45 (76-79) · Śloka 80
ശ്യാവാസ്യതാ വിഷകൃതേ ദാഹാതീസാരഹൃദ്ഗ്രഹാഃ ||൭൬|| അഭക്തരുക് പിപാസാ ച തോദോ മൂര്ച്ഛാ ബലക്ഷയഃ | ഓഷധീഗന്ധജേ മൂര്ച്ഛാ ശിരോരുക് വമഥുഃ ക്ഷവഃ ||൭൭|| കാമജേ ചിത്തവിഭ്രംശസ്തന്ദ്രാऽऽലസ്യമരോചകഃ | ഹൃദയേ വേദനാ ചാസ്യ ഗാത്രം ച പരിശുഷ്യതി ||൭൮|| ഭയാത് പ്രലാപഃ ശോകാച്ച ഭവേത് കോപാച്ച വേപഥുഃ | അഭിചാരാഭിശാപാഭ്യാം മോഹസ്തൃഷ്ണാ ച ജായതേ ||൭൯|| ഭൂതാഭിഷങ്ഗാദുദ്വേഗഹാസ്യകമ്പനരോദനമ് |൮൦|
View original
श्यावास्यता विषकृते दाहातीसारहृद्ग्रहाः ||७६|| अभक्तरुक् पिपासा च तोदो मूर्च्छा बलक्षयः | ओषधीगन्धजे मूर्च्छा शिरोरुक् वमथुः क्षवः ||७७|| कामजे चित्तविभ्रंशस्तन्द्राऽऽलस्यमरोचकः | हृदये वेदना चास्य गात्रं च परिशुष्यति ||७८|| भयात् प्रलापः शोकाच्च भवेत् कोपाच्च वेपथुः | अभिचाराभिशापाभ्यां मोहस्तृष्णा च जायते ||७९|| भूताभिषङ्गादुद्वेगहास्यकम्पनरोदनम् |८०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 46 (80) · Śloka 81
ശ്രമക്ഷയാഭിഘാതേഭ്യോ ദേഹിനാം കുപിതോऽനിലഃ ||൮൦|| പൂരയിത്വാऽഖിലം ദേഹം ജ്വരമാപാദയേദ്ഭൃശമ് |൮൧|
View original
श्रमक्षयाभिघातेभ्यो देहिनां कुपितोऽनिलः ||८०|| पूरयित्वाऽखिलं देहं ज्वरमापादयेद्भृशम् |८१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 47 (81-82) · Śloka 82
രോഗാണാം തു സമുത്ഥാനാദ്വിദാഹാഗന്തുതസ്തഥാ ||൮൧|| ജ്വരോऽപരഃ സമ്ഭവതി തൈസ്തൈരന്യൈശ്ച ഹേതുഭിഃ | ദോഷാണാം സ തു ലിങ്ഗാനി കദാചിന്നാതിവര്തതേ ||൮൨||
View original
रोगाणां तु समुत्थानाद्विदाहागन्तुतस्तथा ||८१|| ज्वरोऽपरः सम्भवति तैस्तैरन्यैश्च हेतुभिः | दोषाणां स तु लिङ्गानि कदाचिन्नातिवर्तते ||८२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 48 (83-89) · Śloka 90
ഗുരുതാ ഹൃദയോത്ക്ലേശഃ സദനം ഛര്ദ്യരോചകൌ | രസസ്ഥേ തു ജ്വരേ ലിങ്ഗം ദൈന്യം ചാസ്യോപജായതേ ||൮൩|| രക്തനിഷ്ഠീവനം ദാഹഃ സ്വേദശ്ഛര്ദനവിഭ്രമൌ | പ്രലാപഃ പിടികാ തൃഷ്ണാ രക്തപ്രാപ്തേ ജ്വരേ നൃണാമ് ||൮൪|| പിണ്ഡികോദ്വേഷ്ടനം തൃഷ്ണാ സൃഷ്ടമൂത്രപുരീഷതാ | ഊഷ്മാऽന്തര്ദാഹവിക്ഷേപൌ ഗ്ലാനിഃ സ്യാന്മാംസഗേ ജ്വരേ ||൮൫|| ഭൃശം സ്വേദസ്തൃഷാ മൂര്ച്ഛാ പ്രലാപശ്ഛര്ദിരേവ ച | ദൌര്ഗന്ധ്യാരോചകൌ ഗ്ലാനിര്മേദഃസ്ഥേ ചാസഹിഷ്ണുതാ ||൮൬|| ഭേദോऽസ്ഥ്നാം കുഞ്ച(ജ)നം ശ്വാസോ വിരേകശ്ഛര്ദിരേവ ച | വിക്ഷേപണം ച ഗാത്രാണാമേതദസ്ഥിഗതേ ജ്വരേ ||൮൭|| തമഃപ്രവേശനം ഹിക്കാ കാസഃ ശൈത്യം വമിസ്തഥാ | അന്തര്ദാഹോ മഹാശ്വാസോ മര്മച്ഛേദശ്ച മജ്ജഗേ | മരണം പ്രാപ്നുയാത്തത്ര ശുക്രസ്ഥാനഗതേ ജ്വരേ ||൮൮|| ശേഫസഃ സ്തബ്ധതാ മോക്ഷഃ ശുക്രസ്യ തു വിശേഷതഃ | ദഗ്ധ്വേന്ധനം യഥാ വഹ്നിര്ധാതൂന് ഹത്വാ യഥാ വിഷമ് ||൮൯|| കൃതകൃത്യോ വ്രജേച്ഛാന്തിം ദേഹം ഹത്വാ തഥാ ജ്വരഃ |൯൦|
View original
गुरुता हृदयोत्क्लेशः सदनं छर्द्यरोचकौ | रसस्थे तु ज्वरे लिङ्गं दैन्यं चास्योपजायते ||८३|| रक्तनिष्ठीवनं दाहः स्वेदश्छर्दनविभ्रमौ | प्रलापः पिटिका तृष्णा रक्तप्राप्ते ज्वरे नृणाम् ||८४|| पिण्डिकोद्वेष्टनं तृष्णा सृष्टमूत्रपुरीषता | ऊष्माऽन्तर्दाहविक्षेपौ ग्लानिः स्यान्मांसगे ज्वरे ||८५|| भृशं स्वेदस्तृषा मूर्च्छा प्रलापश्छर्दिरेव च | दौर्गन्ध्यारोचकौ ग्लानिर्मेदःस्थे चासहिष्णुता ||८६|| भेदोऽस्थ्नां कुञ्च(ज)नं श्वासो विरेकश्छर्दिरेव च | विक्षेपणं च गात्राणामेतदस्थिगते ज्वरे ||८७|| तमःप्रवेशनं हिक्का कासः शैत्यं वमिस्तथा | अन्तर्दाहो महाश्वासो मर्मच्छेदश्च मज्जगे | मरणं प्राप्नुयात्तत्र शुक्रस्थानगते ज्वरे ||८८|| शेफसः स्तब्धता मोक्षः शुक्रस्य तु विशेषतः | दग्ध्वेन्धनं यथा वह्निर्धातून् हत्वा यथा विषम् ||८९|| कृतकृत्यो व्रजेच्छान्तिं देहं हत्वा तथा ज्वरः |९०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 49 (90-91) · Śloka 92
വാതപിത്തകഫോത്ഥാനാം ജ്വരാണാം ലക്ഷണം യഥാ ||൯൦|| തഥാ തേഷാം ഭിഷഗ്ബ്രൂയാദ്രസാദിഷ്വപി ബുദ്ധിമാന് | സമസ്തൈഃ സന്നിപാതേന ധാതുസ്ഥമപി നിര്ദിശേത് ||൯൧|| ദ്വന്ദ്വജം ദ്വന്ദ്വജൈരേവ ദോഷൈശ്ചാപി വദേത് കൃതമ് |൯൨|
View original
वातपित्तकफोत्थानां ज्वराणां लक्षणं यथा ||९०|| तथा तेषां भिषग्ब्रूयाद्रसादिष्वपि बुद्धिमान् | समस्तैः सन्निपातेन धातुस्थमपि निर्दिशेत् ||९१|| द्वन्द्वजं द्वन्द्वजैरेव दोषैश्चापि वदेत् कृतम् |९२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 50 (92) · Śloka 93
ഗമ്ഭീരസ്തു ജ്വരോ ജ്ഞേയോ ഹ്യന്തര്ദാഹേന തൃഷ്ണയാ ||൯൨|| ആനദ്ധത്വേന ചാത്യര്ഥം ശ്വാസകാസോദ്ഗമേന ച |൯൩|
View original
गम्भीरस्तु ज्वरो ज्ञेयो ह्यन्तर्दाहेन तृष्णया ||९२|| आनद्धत्वेन चात्यर्थं श्वासकासोद्गमेन च |९३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 51 (93) · Śloka 94
ഹതപ്രഭേന്ദ്രിയം ക്ഷീണമരോചകനിപീഡിതമ് ||൯൩|| ഗമ്ഭീരതീക്ഷ്ണവേഗാര്തം ജ്വരിതം പരിവര്ജയേത് |൯൪|
View original
हतप्रभेन्द्रियं क्षीणमरोचकनिपीडितम् ||९३|| गम्भीरतीक्ष्णवेगार्तं ज्वरितं परिवर्जयेत् |९४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 52 (94) · Śloka 95
ഹീനമധ്യാധികൈര്ദോഷൈസ്ത്രിസപ്തദ്വാദശാഹികഃ ||൯൪|| ജ്വരവേഗോ ഭവേത്തീവ്രോ യഥാപൂര്വം സുഖക്രിയഃ |൯൫|
View original
हीनमध्याधिकैर्दोषैस्त्रिसप्तद्वादशाहिकः ||९४|| ज्वरवेगो भवेत्तीव्रो यथापूर्वं सुखक्रियः |९५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 53 (95-96) · Śloka 96
കാലോ ഹ്യോഷ യമശ്ചൈവ നിയതിര്മൃത്യുരേവ ച ||൯൫|| തസ്മിന് വ്യപഗതേ ദേഹാജ്ജന്മേഹ പുനരുച്യതേ | ഇതി ജ്വരാഃ സമാഖ്യാതാഃ കര്മേദാനീം പ്രവക്ഷ്യതേ ||൯൬||
View original
कालो ह्योष यमश्चैव नियतिर्मृत्युरेव च ||९५|| तस्मिन् व्यपगते देहाज्जन्मेह पुनरुच्यते | इति ज्वराः समाख्याताः कर्मेदानीं प्रवक्ष्यते ||९६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 54 (97-98) · Śloka 98
ജ്വരസ്യ പൂര്വരൂപേഷു വര്തമാനേഷു ബുദ്ധിമാന് | പായയേത ഘൃതം സ്വച്ഛം തതഃ സ ലഭതേ സുഖമ് ||൯൭|| വിധിര്മാരുതജേഷ്വേഷ, പൈത്തികേഷു വിരേചനമ് | മൃദു, പ്രച്ഛര്ദനം തദ്വത്കഫജേഷു വിധീയതേ ||൯൮||
View original
ज्वरस्य पूर्वरूपेषु वर्तमानेषु बुद्धिमान् | पाययेत घृतं स्वच्छं ततः स लभते सुखम् ||९७|| विधिर्मारुतजेष्वेष, पैत्तिकेषु विरेचनम् | मृदु, प्रच्छर्दनं तद्वत्कफजेषु विधीयते ||९८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 55 (99) · Śloka 99
സര്വദ്വിദോഷജേഷൂക്തം യഥാദോഷം വികല്പയേത് |൯൯|
View original
सर्वद्विदोषजेषूक्तं यथादोषं विकल्पयेत् |९९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 56 (99) · Śloka 99
അസ്നേഹനീയോऽശോധ്യശ്ച സംയോജ്യോ ലങ്ഘനാദിനാ ||൯൯||
View original
अस्नेहनीयोऽशोध्यश्च संयोज्यो लङ्घनादिना ||९९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 57 (100) · Śloka 100
രൂപപ്രാഗ്രൂപയോര്വിദ്യാന്നാനാത്വം വഹ്നിധൂമവത് |൧൦൦|
View original
रूपप्राग्रूपयोर्विद्यान्नानात्वं वह्निधूमवत् |१००|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 58 (100) · Śloka 100
പ്രവ്യക്തരൂപേഷു ഹിതമേകാന്തേനാപതര്പണമ് ||൧൦൦||
View original
प्रव्यक्तरूपेषु हितमेकान्तेनापतर्पणम् ||१००||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 59 (101) · Śloka 101
ആമാശയസ്ഥേ ദോഷേ തു സോത്ക്ലേശേ വമനം പരമ് |൧൦൧|
View original
आमाशयस्थे दोषे तु सोत्क्लेशे वमनं परम् |१०१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 60 (101) · Śloka 102
ആനദ്ധഃ സ്തിമിതൈര്ദോഷൈര്യാവന്തം കാലമാതുരഃ ||൧൦൧|| കുര്യാദനശനം താവത്തതഃ സംസര്ഗമാചരേത് |൧൦൨|
View original
आनद्धः स्तिमितैर्दोषैर्यावन्तं कालमातुरः ||१०१|| कुर्यादनशनं तावत्ततः संसर्गमाचरेत् |१०२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 61 (102) · Śloka 103
ന ലങ്ഘയേന്മാരുതജേ ക്ഷയജേ മാനസേ തഥാ ||൧൦൨|| അലങ്ഘ്യാശ്ചാപി യേ പൂര്വം ദ്വിവ്രണീയേ പ്രകീര്തിതാഃ |൧൦൩|
View original
न लङ्घयेन्मारुतजे क्षयजे मानसे तथा ||१०२|| अलङ्घ्याश्चापि ये पूर्वं द्विव्रणीये प्रकीर्तिताः |१०३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 62 (103) · Śloka 104
അനവസ്ഥിതദോഷാഗ്നേര്ലങ്ഘനം ദോഷപാചനമ് ||൧൦൩|| ജ്വരഘ്നം ദീപനം കാങ്ക്ഷാരുചിലാഘവകാരകമ് |൧൦൪|
View original
अनवस्थितदोषाग्नेर्लङ्घनं दोषपाचनम् ||१०३|| ज्वरघ्नं दीपनं काङ्क्षारुचिलाघवकारकम् |१०४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 63 (104) · Śloka 105
സൃഷ്ടമാരുതവിണ്മൂത്രം ക്ഷുത്പിപാസാऽസഹം ലഘുമ് ||൧൦൪|| പ്രസന്നാത്മേന്ദ്രിയം ക്ഷാമം നരം വിദ്യാത് സുലങ്ഘിതമ് |൧൦൫|
View original
सृष्टमारुतविण्मूत्रं क्षुत्पिपासाऽसहं लघुम् ||१०४|| प्रसन्नात्मेन्द्रियं क्षामं नरं विद्यात् सुलङ्घितम् |१०५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 64 (105) · Śloka 106
ബലക്ഷയസ്തൃഷാ ശോഷസ്തന്ദ്രാനിദ്രാഭ്രമക്ലമാഃ ||൧൦൫|| ഉപദ്രവാശ്ച ശ്വാസാദ്യാഃ സമ്ഭവന്ത്യതിലങ്ഘനാത് |൧൦൬|
View original
बलक्षयस्तृषा शोषस्तन्द्रानिद्राभ्रमक्लमाः ||१०५|| उपद्रवाश्च श्वासाद्याः सम्भवन्त्यतिलङ्घनात् |१०६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 65 (106) · Śloka 107
ദീപനം കഫവിച്ഛേദി പിത്തവാതാനുലോമനമ് ||൧൦൬|| കഫവാതജ്വരാര്തേഭ്യോ ഹിതമുഷ്ണാമ്ബു തൃട്ഛിദമ് | തദ്ധി മാര്ദവകൃദ്ദോഷസ്രോതസാം ... |൧൦൭|
View original
दीपनं कफविच्छेदि पित्तवातानुलोमनम् ||१०६|| कफवातज्वरार्तेभ्यो हितमुष्णाम्बु तृट्छिदम् | तद्धि मार्दवकृद्दोषस्रोतसां ... |१०७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 66 (107) · Śloka 108
... ശീതമന്യഥാ ||൧൦൭|| സേവ്യമാനേന തോയേന ജ്വരഃ ശീതേന വര്ധതേ |൧൦൮|
View original
... शीतमन्यथा ||१०७|| सेव्यमानेन तोयेन ज्वरः शीतेन वर्धते |१०८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 67 (108) · Śloka 109
പിത്തമദ്യവിഷോത്ഥേഷു ശീതലം തിക്തകൈഃ ശൃതമ് ||൧൦൮|| ഗാങ്ഗേയനാഗരോശീരപര്പടോദീച്യചന്ദനൈഃ |൧൦൯|
View original
पित्तमद्यविषोत्थेषु शीतलं तिक्तकैः शृतम् ||१०८|| गाङ्गेयनागरोशीरपर्पटोदीच्यचन्दनैः |१०९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 68 (109) · Śloka 110
ദീപനീ പാചനീ ലഘ്വീ ജ്വരാര്താനാം ജ്വരാപഹാ ||൧൦൯|| അന്നകാലേ ഹിതാ പേയാ യഥാസ്വം പാചനൈഃ കൃതാ |൧൧൦|
View original
दीपनी पाचनी लघ्वी ज्वरार्तानां ज्वरापहा ||१०९|| अन्नकाले हिता पेया यथास्वं पाचनैः कृता |११०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 69 (110-111) · Śloka 112
ബഹുദോഷസ്യ മന്ദാഗ്നേഃ സപ്തരാത്രാത് പരം ജ്വരേ ||൧൧൦|| ലങ്ഘനാമ്ബുയവാഗൂഭിര്യദാ ദോഷോ ന പച്യതേ | തദാ തം മുഖവൈരസ്യതൃഷ്ണാരോചകനാശനൈഃ ||൧൧൧|| കഷായൈഃ പാചനൈര്ഹൃദ്യൈര്ജ്വരഘ്നൈഃ സമുപാചരേത് |൧൧൨|
View original
बहुदोषस्य मन्दाग्नेः सप्तरात्रात् परं ज्वरे ||११०|| लङ्घनाम्बुयवागूभिर्यदा दोषो न पच्यते | तदा तं मुखवैरस्यतृष्णारोचकनाशनैः ||१११|| कषायैः पाचनैर्हृद्यैर्ज्वरघ्नैः समुपाचरेत् |११२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 70 (112-113) · Śloka 114
പഞ്ചമൂലീകഷായം തു പാചനം പവനജ്വരേ ||൧൧൨|| സക്ഷൌദ്രം പൈത്തികേ മുസ്തകടുകേന്ദ്രയവൈഃ കൃതമ് | പിപ്പല്യാദികഷായം തു കഫജേ പരിപാചനമ് ||൧൧൩|| ദ്വന്ദ്വജേഷു തു സംസൃഷ്ടം ദദ്യാത് ... |൧൧൪|
View original
पञ्चमूलीकषायं तु पाचनं पवनज्वरे ||११२|| सक्षौद्रं पैत्तिके मुस्तकटुकेन्द्रयवैः कृतम् | पिप्पल्यादिकषायं तु कफजे परिपाचनम् ||११३|| द्वन्द्वजेषु तु संसृष्टं दद्यात् ... |११४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 71 (114) · Śloka 114
... അഥ വിവര്ജയേത് | പീതാമ്ബുര്ലങ്ഘിതോ ഭുക്തോऽജീര്ണീ ക്ഷീണഃ പിപാസിതഃ ||൧൧൪||
View original
... अथ विवर्जयेत् | पीताम्बुर्लङ्घितो भुक्तोऽजीर्णी क्षीणः पिपासितः ||११४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 72 (115) · Śloka 115
(തീക്ഷ്ണേ ജ്വരേ ഗുരൌ ദേഹേ വിബദ്ധേഷു മലേഷു ച| സാമദോഷം വിജാനീയാജ്ജ്വരം പക്വമതോऽന്യഥാ ||) മൃദൌ ജ്വരേ ലഘൌ ദേഹേ പ്രചലേഷു മലേഷു ച | പക്വം ദോഷം വിജാനീയാജ്ജ്വരേ ദേയം തദൌഷധമ് ||൧൧൫||
View original
(तीक्ष्णे ज्वरे गुरौ देहे विबद्धेषु मलेषु च| सामदोषं विजानीयाज्ज्वरं पक्वमतोऽन्यथा ||) मृदौ ज्वरे लघौ देहे प्रचलेषु मलेषु च | पक्वं दोषं विजानीयाज्ज्वरे देयं तदौषधम् ||११५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 73 (116) · Śloka 116
ദോഷപ്രകൃതിവൈകൃത്യാദേകേഷാം പക്വലക്ഷണമ് |൧൧൬|
View original
दोषप्रकृतिवैकृत्यादेकेषां पक्वलक्षणम् |११६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 74 (116-118) · Śloka 119
ഹൃദയോദ്വേഷ്ടനം തന്ദ്രാ ലാലാസ്രുതിരരോചകഃ ||൧൧൬|| ദോഷാപ്രവൃത്തിരാലസ്യം വിബന്ധോ ബഹുമൂത്രതാ | ഗുരൂദരത്വമസ്വേദോ ന പക്തിഃ ശകൃതോऽരതിഃ ||൧൧൭|| സ്വാപഃ സ്തമ്ഭോ ഗുരുത്വം ച ഗാത്രാണാം വഹ്നിമാര്ദവമ് | മുഖസ്യാശുദ്ധിരഗ്ലാനിഃ പ്രസങ്ഗീ ബലവാഞ്ജ്വരഃ ||൧൧൮|| ലിങ്ഗൈരേഭിര്വിജാനീയാജ്ജ്വരമാമം വിചക്ഷണഃ |൧൧൯|
View original
हृदयोद्वेष्टनं तन्द्रा लालास्रुतिररोचकः ||११६|| दोषाप्रवृत्तिरालस्यं विबन्धो बहुमूत्रता | गुरूदरत्वमस्वेदो न पक्तिः शकृतोऽरतिः ||११७|| स्वापः स्तम्भो गुरुत्वं च गात्राणां वह्निमार्दवम् | मुखस्याशुद्धिरग्लानिः प्रसङ्गी बलवाञ्ज्वरः ||११८|| लिङ्गैरेभिर्विजानीयाज्ज्वरमामं विचक्षणः |११९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 75 (119) · Śloka 120
സപ്തരാത്രാത്പരം കേചിന്മന്യന്തേ ദേയമൌഷധമ് ||൧൧൯|| ദശരാത്രാത്പരം കേചിദ്ദാതവ്യമിതി നിശ്ചിതാഃ |൧൨൦|
View original
सप्तरात्रात्परं केचिन्मन्यन्ते देयमौषधम् ||११९|| दशरात्रात्परं केचिद्दातव्यमिति निश्चिताः |१२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 76 (120) · Śloka 121
പൈത്തികേ വാ ജ്വരേ ദേയമല്പകാലസമുത്ഥിതേ ||൧൨൦|| അചിരജ്വരിതസ്യാപി ദേയം സ്യാദ്ദോഷപാകതഃ |൧൨൧|
View original
पैत्तिके वा ज्वरे देयमल्पकालसमुत्थिते ||१२०|| अचिरज्वरितस्यापि देयं स्याद्दोषपाकतः |१२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 77 (121) · Śloka 122
ഭേഷജം ഹ്യാമദോഷസ്യ ഭൂയോ ജ്വലയതി ജ്വരമ് ||൧൨൧|| ശോധനം, ശമനീയം തു കരോതി വിഷമജ്വരമ് |൧൨൨|
View original
भेषजं ह्यामदोषस्य भूयो ज्वलयति ज्वरम् ||१२१|| शोधनं, शमनीयं तु करोति विषमज्वरम् |१२२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 78 (122) · Śloka 123
ച്യവമാനം ജ്വരോത്ക്ലിഷ്ടമുപേക്ഷേത മലം സദാ ||൧൨൨|| അതിപ്രവര്തമാനം ച സാധയേദതിസാരവത് |൧൨൩|
View original
च्यवमानं ज्वरोत्क्लिष्टमुपेक्षेत मलं सदा ||१२२|| अतिप्रवर्तमानं च साधयेदतिसारवत् |१२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 79 (123) · Śloka 124
യദാ കോഷ്ഠാനുഗാഃ പക്വാ വിബദ്ധാഃ സ്രോതസാം മലാഃ ||൧൨൩|| അചിരജ്വരിതസ്യാപി തദാ ദദ്യാദ്വിരേചനമ് |൧൨൪|
View original
यदा कोष्ठानुगाः पक्वा विबद्धाः स्रोतसां मलाः ||१२३|| अचिरज्वरितस्यापि तदा दद्याद्विरेचनम् |१२४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 80 (124-125) · Śloka 125
പക്വോ ഹ്യനിര്ഹൃതോ ദോഷോ ദേഹേ തിഷ്ഠന് മഹാത്യയമ് ||൧൨൪|| വിഷമം വാ ജ്വരം കുര്യാദ്ബലവ്യാപദമേവ ച | തസ്മാന്നിര്ഹരണം കാര്യം ദോഷാണാം വമനാദിഭിഃ ||൧൨൫||
View original
पक्वो ह्यनिर्हृतो दोषो देहे तिष्ठन् महात्ययम् ||१२४|| विषमं वा ज्वरं कुर्याद्बलव्यापदमेव च | तस्मान्निर्हरणं कार्यं दोषाणां वमनादिभिः ||१२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 81 (126) · Śloka 127
പ്രാക്കര്മ വമനം ചാസ്യ കാര്യമാസ്ഥാപനം തഥാ | വിരേചനം തഥാ കുര്യാച്ഛിരസശ്ച വിരേചനമ് ||൧൨൬|| ക്രമശഃ... |൧൨൭|
View original
प्राक्कर्म वमनं चास्य कार्यमास्थापनं तथा | विरेचनं तथा कुर्याच्छिरसश्च विरेचनम् ||१२६|| क्रमशः... |१२७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 82 (127-129) · Śloka 129
...ബലിനേ ദേയം വമനം ശ്ലൈഷ്മികേ ജ്വരേ | പിത്തപ്രായേ വിരേകസ്തു കാര്യഃ പ്രശിഥിലാശയേ ||൧൨൭|| സരുജേऽനിലജേ കാര്യം സോദാവര്തേ നിരൂഹണമ് | കടീപൃഷ്ഠഗ്രഹാര്തസ്യ ദീപ്താഗ്നേരനുവാസനമ് ||൧൨൮|| ശിരോഗൌരവശൂലഘ്നമിന്ദ്രിയപ്രതിബോധനമ് | കഫാഭിപന്നേ ശിരസി കാര്യം മൂര്ധവിരേചനമ് ||൧൨൯||
View original
...बलिने देयं वमनं श्लैष्मिके ज्वरे | पित्तप्राये विरेकस्तु कार्यः प्रशिथिलाशये ||१२७|| सरुजेऽनिलजे कार्यं सोदावर्ते निरूहणम् | कटीपृष्ठग्रहार्तस्य दीप्ताग्नेरनुवासनम् ||१२८|| शिरोगौरवशूलघ्नमिन्द्रियप्रतिबोधनम् | कफाभिपन्ने शिरसि कार्यं मूर्धविरेचनम् ||१२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 83 (130) · Śloka 131
ദുര്ബലസ്യ സമാധ്മാതമുദരം സരുജം ദിഹേത് | ദാരുഹൈമവതീകുഷ്ഠശതാഹ്വാഹിങ്ഗുസൈന്ധവൈഃ ||൧൩൦|| അമ്ലപിഷ്ടൈഃ സുഖോഷ്ണൈശ്ച... |൧൩൧|
View original
दुर्बलस्य समाध्मातमुदरं सरुजं दिहेत् | दारुहैमवतीकुष्ठशताह्वाहिङ्गुसैन्धवैः ||१३०|| अम्लपिष्टैः सुखोष्णैश्च... |१३१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 84 (131) · Śloka 131
...പവനേ തൂര്ധ്വമാഗതേ | രുദ്ധമൂത്രപൂരീഷായ ഗുദേ വര്തിം നിധാപയേത് ||൧൩൧||
View original
...पवने तूर्ध्वमागते | रुद्धमूत्रपूरीषाय गुदे वर्तिं निधापयेत् ||१३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 85 (132) · Śloka 132
പിപ്പലീപിപ്പലീമൂലയവാനീചവ്യസാധിതാമ് | പായയേത യവാഗൂം വാ മാരുതാദ്യനുലോമിനീമ് ||൧൩൨||
View original
पिप्पलीपिप्पलीमूलयवानीचव्यसाधिताम् | पाययेत यवागूं वा मारुताद्यनुलोमिनीम् ||१३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 86 (133) · Śloka 133
ശുദ്ധസ്യോഭയതോ യസ്യ ജ്വരഃ ശാന്തിം ന ഗച്ഛതി | സശേഷദോഷരൂക്ഷസ്യ തസ്യ തം സര്പിഷാ ജയേത് ||൧൩൩||
View original
शुद्धस्योभयतो यस्य ज्वरः शान्तिं न गच्छति | सशेषदोषरूक्षस्य तस्य तं सर्पिषा जयेत् ||१३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 87 (134) · Śloka 134
കൃശം ചൈവാല്പദോഷം ച ശമനീയൈരുപാചരേത് | ഉപവാസൈര്ബലസ്ഥം തു ജ്വരേ സന്തര്പണോത്ഥിതേ ||൧൩൪||
View original
कृशं चैवाल्पदोषं च शमनीयैरुपाचरेत् | उपवासैर्बलस्थं तु ज्वरे सन्तर्पणोत्थिते ||१३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 88 (135) · Śloka 135
ക്ലിന്നാം യവാഗൂം മന്ദാഗ്നിം തൃഷാര്തം പായയേന്നരമ് |൧൩൫|
View original
क्लिन्नां यवागूं मन्दाग्निं तृषार्तं पाययेन्नरम् |१३५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 89 (135-137) · Śloka 138
തൃട്ഛര്ദിദാഹഘര്മാര്തം മദ്യപം ലാജതര്പണമ് ||൧൩൫|| സക്ഷൌദ്രമമ്ഭസാ പശ്ചാജ്ജീര്ണേ യൂഷരസൌദനമ് | ഉപവാസശ്രമകൃതേ ക്ഷീണം(ണേ) വാതാധികേ ജ്വരേ ||൧൩൬|| ദീപ്താഗ്നിം ഭോജയേത് പ്രാജ്ഞോ നരം മാംസരസൌദനമ് | മുദ്ഗയൂഷൌദനശ്ചാപി ഹിതഃ കഫസമുത്ഥിതേ ||൧൩൭|| സ ഏവ സിതയാ യുക്തഃ ശീതഃ പിത്തജ്വരേ ഹിതഃ |൧൩൮|
View original
तृट्छर्दिदाहघर्मार्तं मद्यपं लाजतर्पणम् ||१३५|| सक्षौद्रमम्भसा पश्चाज्जीर्णे यूषरसौदनम् | उपवासश्रमकृते क्षीणं(णे) वाताधिके ज्वरे ||१३६|| दीप्ताग्निं भोजयेत् प्राज्ञो नरं मांसरसौदनम् | मुद्गयूषौदनश्चापि हितः कफसमुत्थिते ||१३७|| स एव सितया युक्तः शीतः पित्तज्वरे हितः |१३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 90 (138-140) · Śloka 140
ദാഡിമാമലമുദ്ഗാനാം യൂഷശ്ചാനിലപൈത്തികേ ||൧൩൮|| ഹ്രസ്വമൂലകയൂഷസ്തു വാതശ്ലേഷ്മാധികേ ഹിതഃ | പടോലനിമ്ബയൂഷസ്തു പഥ്യഃ പിത്തകഫാത്മകേ ||൧൩൯|| ദാഹച്ഛര്ദിയുതം ക്ഷാമം നിരന്നം തൃഷ്ണയാऽര്ദിതമ് | സിതാക്ഷൌദ്രയുതം ലാജതര്പണം പായയേത ച ||൧൪൦||
View original
दाडिमामलमुद्गानां यूषश्चानिलपैत्तिके ||१३८|| ह्रस्वमूलकयूषस्तु वातश्लेष्माधिके हितः | पटोलनिम्बयूषस्तु पथ्यः पित्तकफात्मके ||१३९|| दाहच्छर्दियुतं क्षामं निरन्नं तृष्णयाऽर्दितम् | सिताक्षौद्रयुतं लाजतर्पणं पाययेत च ||१४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 91 (141) · Śloka 142
കഫപിത്തപരീതസ്യ ഗ്രീഷ്മേऽസൃക്പിത്തിനസ്തഥാ | മദ്യനിത്യസ്യ ന ഹിതാ യവാഗൂസ്തമുപാചരേത് ||൧൪൧|| യൂഷൈരമ്ലൈരനമ്ലൈര്വാ ജാങ്ഗലൈശ്ച രസൈര്ഹിതൈഃ |൧൪൨|
View original
कफपित्तपरीतस्य ग्रीष्मेऽसृक्पित्तिनस्तथा | मद्यनित्यस्य न हिता यवागूस्तमुपाचरेत् ||१४१|| यूषैरम्लैरनम्लैर्वा जाङ्गलैश्च रसैर्हितैः |१४२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 92 (142) · Śloka 142
മദ്യം പുരാണം മന്ദാഗ്നേര്യവാന്നോപഹിതം ഹിതമ് ||൧൪൨||
View original
मद्यं पुराणं मन्दाग्नेर्यवान्नोपहितं हितम् ||१४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 93 (143) · Śloka 143
സവ്യോഷം വിതരേത്തക്രം കഫാരോചകപീഡിതേ |൧൪൩|
View original
सव्योषं वितरेत्तक्रं कफारोचकपीडिते |१४३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 94 (143-144) · Śloka 144
കൃശോऽല്പദോഷോ ദീനശ്ച നരോ ജീര്ണജ്വരാര്ദിതഃ ||൧൪൩|| വിബദ്ധഃ സൃഷ്ടദോഷശ്ച രൂക്ഷഃ പിത്താനിലജ്വരീ | പിപാസാര്തഃ സദാഹോ വാ പയസാ സ സുഖീ ഭവേത് ||൧൪൪||
View original
कृशोऽल्पदोषो दीनश्च नरो जीर्णज्वरार्दितः ||१४३|| विबद्धः सृष्टदोषश्च रूक्षः पित्तानिलज्वरी | पिपासार्तः सदाहो वा पयसा स सुखी भवेत् ||१४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 95 (145) · Śloka 145
തദേവ തരുണേ പീതം വിഷവദ്ധന്തി മാനവമ് |൧൪൫|
View original
तदेव तरुणे पीतं विषवद्धन्ति मानवम् |१४५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 96 (145) · Śloka 146
സര്വജ്വരേഷു സുലഘു മാത്രാവദ്ഭോജനം ഹിതമ് ||൧൪൫|| വേഗാപായേऽന്യഥാ തദ്ധി ജ്വരവേഗാഭിവര്ധനമ് |൧൪൬|
View original
सर्वज्वरेषु सुलघु मात्रावद्भोजनं हितम् ||१४५|| वेगापायेऽन्यथा तद्धि ज्वरवेगाभिवर्धनम् |१४६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 97 (146-148) · Śloka 149
ജ്വരിതോ ഹിതമശ്നീയാദ്യദ്യപ്യസ്യാരുചിര്ഭവേത് ||൧൪൬|| അന്നകാലേ ഹ്യഭുഞ്ജാനഃ ക്ഷീയതേ മ്രിയതേऽഥവാ | സ ക്ഷീണഃ കൃച്ഛ്രതാം യാതി യാത്യസാധ്യത്വമേവ ച ||൧൪൭|| തസ്മാദ്രക്ഷേദ്ബലം പുംസാം ബലേ സതി ഹി ജീവിതമ് | ഗുര്വഭിഷ്യന്ദ്യകാലേ ച ജ്വരീ നാദ്യാത് കഥഞ്ചന ||൧൪൮|| ന തു തസ്യാഹിതം ഭുക്തമായുഷേ വാ സുഖായ വാ |൧൪൯|
View original
ज्वरितो हितमश्नीयाद्यद्यप्यस्यारुचिर्भवेत् ||१४६|| अन्नकाले ह्यभुञ्जानः क्षीयते म्रियतेऽथवा | स क्षीणः कृच्छ्रतां याति यात्यसाध्यत्वमेव च ||१४७|| तस्माद्रक्षेद्बलं पुंसां बले सति हि जीवितम् | गुर्वभिष्यन्द्यकाले च ज्वरी नाद्यात् कथञ्चन ||१४८|| न तु तस्याहितं भुक्तमायुषे वा सुखाय वा |१४९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 98 (149) · Śloka 150
സന്തതം വിഷമം വാऽപി ക്ഷീണസ്യ സുചിരോത്ഥിതമ് ||൧൪൯|| ജ്വരം സമ്ഭോജനൈഃ പഥ്യൈര്ലഘുഭിഃ സമുപാചരേത് |൧൫൦|
View original
सन्ततं विषमं वाऽपि क्षीणस्य सुचिरोत्थितम् ||१४९|| ज्वरं सम्भोजनैः पथ्यैर्लघुभिः समुपाचरेत् |१५०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 99 (150) · Śloka 151
മുദ്ഗാന്മസുരാംശ്ചണകാന് കുലത്ഥാന് സമകുഷ്ഠകാന് ||൧൫൦|| ആഹാരകാലേ യൂഷാര്ഥം ജ്വരിതായ പ്രദാപയേത് |൧൫൧|
View original
मुद्गान्मसुरांश्चणकान् कुलत्थान् समकुष्ठकान् ||१५०|| आहारकाले यूषार्थं ज्वरिताय प्रदापयेत् |१५१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 100 (151-152) · Śloka 152
പടോലപത്രം വാര്താകം കഠില്ലം പാപചൈലികമ് ||൧൫൧|| കര്കോടകം പര്പടകം ഗോജിഹ്വാം ബാലമൂലകമ് | പത്രം ഗുഡൂച്യാഃ ശാകാര്ഥേ ജ്വരിതാനാം പ്രദാപയേത് ||൧൫൨||
View original
पटोलपत्रं वार्ताकं कठिल्लं पापचैलिकम् ||१५१|| कर्कोटकं पर्पटकं गोजिह्वां बालमूलकम् | पत्रं गुडूच्याः शाकार्थे ज्वरितानां प्रदापयेत् ||१५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 101 (153) · Śloka 154
ലാവാന് കപിഞ്ജലാനേണാന് പൃഷതാഞ്ഛരഭാഞ്ഛശാന് | കാലപുച്ഛാന് കുരങ്ഗാംശ്ച തഥൈവ മൃഗമാതൃകാന് ||൧൫൩|| മാംസാര്ഥേ മാംസസാത്മ്യാനാം ജ്വരിതാനാം പ്രദാപയേത് |൧൫൪|
View original
लावान् कपिञ्जलानेणान् पृषताञ्छरभाञ्छशान् | कालपुच्छान् कुरङ्गांश्च तथैव मृगमातृकान् ||१५३|| मांसार्थे मांससात्म्यानां ज्वरितानां प्रदापयेत् |१५४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 102 (154) · Śloka 155
സാരസക്രൌഞ്ചശിഖിനഃ കുക്കുടാംസ്തിത്തിരാം(രീം)സ്തഥാ ||൧൫൪|| ഗുരൂഷ്ണത്വാന്ന ശംസന്തി ജ്വരേ കേചിച്ചികിത്സകാഃ |൧൫൫|
View original
सारसक्रौञ्चशिखिनः कुक्कुटांस्तित्तिरां(रीं)स्तथा ||१५४|| गुरूष्णत्वान्न शंसन्ति ज्वरे केचिच्चिकित्सकाः |१५५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 103 (155) · Śloka 156
ജ്വരിതാനാം പ്രകോപം തു യദാ യാതി സമീരണഃ ||൧൫൫|| തദൈതേऽപി ഹി ശസ്യന്തേ മാത്രാകാലോപപാദിതാഃ |൧൫൬|
View original
ज्वरितानां प्रकोपं तु यदा याति समीरणः ||१५५|| तदैतेऽपि हि शस्यन्ते मात्राकालोपपादिताः |१५६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 104 (156-158) · Śloka 158
പരിഷേകാന് പ്രദേഹാംശ്ച സ്നേഹാന് സംശോധനാനി ച ||൧൫൬|| (സ്നാനാഭ്യങ്ഗദിവാസ്വപ്നശീതവ്യായാമയോഷിതഃ) | കഷായഗുരുരൂക്ഷാണി ക്രോധാദീനി തഥൈവ ച ||൧൫൭|| സാരവന്തി ച ഭോജ്യാനി വര്ജയേത്തരുണജ്വരീ | തഥൈവ നവധാന്യാദിം വര്ജയേച്ച സമാസതഃ ||൧൫൮||
View original
परिषेकान् प्रदेहांश्च स्नेहान् संशोधनानि च ||१५६|| (स्नानाभ्यङ्गदिवास्वप्नशीतव्यायामयोषितः) | कषायगुरुरूक्षाणि क्रोधादीनि तथैव च ||१५७|| सारवन्ति च भोज्यानि वर्जयेत्तरुणज्वरी | तथैव नवधान्यादिं वर्जयेच्च समासतः ||१५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 105 (159) · Śloka 159
അനവസ്ഥിതദോഷാഗ്നേരേഭിഃ സന്ധുക്ഷിതോ ജ്വരഃ | ഗമ്ഭീരതീക്ഷ്ണവേഗത്വം യാത്യസാധ്യത്വമേവ ച ||൧൫൯||
View original
अनवस्थितदोषाग्नेरेभिः सन्धुक्षितो ज्वरः | गम्भीरतीक्ष्णवेगत्वं यात्यसाध्यत्वमेव च ||१५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 106 (160-162) · Śloka 162
ശീതതോയദിവാസ്വപ്നക്രോധവ്യായാമയോഷിതഃ | ന സേവേത ജ്വരോത്സൃഷ്ടോ യാവന്ന ബലവാന് ഭവേത് ||൧൬൦|| മുക്തസ്യാപി ജ്വരേണാശു ദുര്ബലസ്യാഹിതൈര്ജ്വരഃ | പ്രത്യാപന്നോ ദഹേദ്ദേഹം ശുഷ്കം വൃക്ഷമിവാനലഃ ||൧൬൧|| തസ്മാത്കാര്യഃ പരീഹാരോ ജ്വരമുക്തൈര്വിരിക്തവത് | യാവന്ന പ്രകൃതിസ്ഥഃ സ്യാദ്ദോഷതഃ പ്രാണതസ്തഥാ ||൧൬൨||
View original
शीततोयदिवास्वप्नक्रोधव्यायामयोषितः | न सेवेत ज्वरोत्सृष्टो यावन्न बलवान् भवेत् ||१६०|| मुक्तस्यापि ज्वरेणाशु दुर्बलस्याहितैर्ज्वरः | प्रत्यापन्नो दहेद्देहं शुष्कं वृक्षमिवानलः ||१६१|| तस्मात्कार्यः परीहारो ज्वरमुक्तैर्विरिक्तवत् | यावन्न प्रकृतिस्थः स्याद्दोषतः प्राणतस्तथा ||१६२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 107 (163) · Śloka 163
ജ്വരേ പ്രമോഹോ ഭവതി സ്വല്പൈരപ്യവചേഷ്ടിതൈഃ | നിഷണ്ണം ഭോജയേത്തസ്മാന്മൂത്രോച്ചാരൌ ച കാരയേത് ||൧൬൩||
View original
ज्वरे प्रमोहो भवति स्वल्पैरप्यवचेष्टितैः | निषण्णं भोजयेत्तस्मान्मूत्रोच्चारौ च कारयेत् ||१६३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 108 (164) · Śloka 164
അരോചകേ ഗാത്രസാദേ വൈവര്ണ്യേऽങ്ഗമലാദിഷു | ശാന്തജ്വരോऽപി ശോധ്യഃ സ്യാദനുബന്ധഭയാന്നരഃ ||൧൬൪||
View original
अरोचके गात्रसादे वैवर्ण्येऽङ्गमलादिषु | शान्तज्वरोऽपि शोध्यः स्यादनुबन्धभयान्नरः ||१६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 109 (165) · Śloka 165
ന ജാതു സ്നാപയേത് പ്രാജ്ഞഃ സഹസാ ജ്വരകര്ശിതമ് | തേന സന്ദൂഷിതോ ഹ്യസ്യ പുനരേവ ഭവേജ്ജ്വരഃ ||൧൬൫||
View original
न जातु स्नापयेत् प्राज्ञः सहसा ज्वरकर्शितम् | तेन सन्दूषितो ह्यस्य पुनरेव भवेज्ज्वरः ||१६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 110 (166-167) · Śloka 167
ചികിത്സേച്ച ജ്വരാന് സര്വാന്നിമിത്താനാം വിപര്യയൈഃ | ശ്രമക്ഷയാഭിഘാതോത്ഥേ മൂലവ്യാധിമുപാചരേത് ||൧൬൬|| സ്ത്രീണാമപപ്രജാതാനാം സ്തന്യാവതരണേ ച യഃ | തത്ര സംശമനം കുര്യാദ്യഥാദോഷം വിധാനവിത് ||൧൬൭||
View original
चिकित्सेच्च ज्वरान् सर्वान्निमित्तानां विपर्ययैः | श्रमक्षयाभिघातोत्थे मूलव्याधिमुपाचरेत् ||१६६|| स्त्रीणामपप्रजातानां स्तन्यावतरणे च यः | तत्र संशमनं कुर्याद्यथादोषं विधानवित् ||१६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 111 (168) · Śloka 168
അതഃ സംശമനീയാനി കഷായാണി നിബോധ മേ | സര്വജ്വരേഷു ദേയാനി യാനി വൈദ്യേന ജാനതാ ||൧൬൮||
View original
अतः संशमनीयानि कषायाणि निबोध मे | सर्वज्वरेषु देयानि यानि वैद्येन जानता ||१६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 112 (169) · Śloka 169
പിപ്പലീസാരിവാദ്രാക്ഷാശതപുഷ്പാഹരേണുഭിഃ | കൃതഃ കഷായഃ സഗുഡോ ഹന്യാച്ഛ്വസനജം ജ്വരമ് ||൧൬൯||
View original
पिप्पलीसारिवाद्राक्षाशतपुष्पाहरेणुभिः | कृतः कषायः सगुडो हन्याच्छ्वसनजं ज्वरम् ||१६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 113 (170) · Śloka 170
ശൃതം ശീതകഷായം വാ ഗുഡൂച്യാഃ പേയമേവ തു |൧൭൦|
View original
शृतं शीतकषायं वा गुडूच्याः पेयमेव तु |१७०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 114 (170) · Śloka 171
ബലാദര്ഭശ്വദംഷ്ട്രാണാം കഷായം പാദശേഷിതമ് ||൧൭൦|| ശര്കരാഘൃതസംയുക്തം പിബേദ്വാതജ്വരാപഹമ് |൧൭൧|
View original
बलादर्भश्वदंष्ट्राणां कषायं पादशेषितम् ||१७०|| शर्कराघृतसंयुक्तं पिबेद्वातज्वरापहम् |१७१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 115 (171-172) · Śloka 172
ശതപുഷ്പാവചാകുഷ്ഠദേവദാരുഹരേണുകാഃ ||൧൭൧|| കുസ്തുമ്ബുരൂണി നലദം മുസ്തം ചൈവാപ്സു സാധയേത് | ക്ഷൌദ്രേണ സിതയാ ചാപി യുക്തഃ ക്വാഥോऽനിലാധികേ ||൧൭൨||
View original
शतपुष्पावचाकुष्ठदेवदारुहरेणुकाः ||१७१|| कुस्तुम्बुरूणि नलदं मुस्तं चैवाप्सु साधयेत् | क्षौद्रेण सितया चापि युक्तः क्वाथोऽनिलाधिके ||१७२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 116 (173-174) · Śloka 174
ദ്രാക്ഷാഗുഡൂചീകാശ്മര്യത്രായമാണാഃ സസാരിവാഃ | നിഷ്ക്വാഥ്യ സഗുഡം ക്വാഥം പിബേദ്വാതകൃതേ ജ്വരേ ||൧൭൩|| ഗുഡൂച്യാഃ സ്വരസോ ഗ്രാഹ്യഃ ശതാവര്യാശ്ച തത്സമഃ | നിഹന്യാത്സഗുഡഃ പീതഃ സദ്യോऽനിലകൃതം ജ്വരമ് ||൧൭൪||
View original
द्राक्षागुडूचीकाश्मर्यत्रायमाणाः ससारिवाः | निष्क्वाथ्य सगुडं क्वाथं पिबेद्वातकृते ज्वरे ||१७३|| गुडूच्याः स्वरसो ग्राह्यः शतावर्याश्च तत्समः | निहन्यात्सगुडः पीतः सद्योऽनिलकृतं ज्वरम् ||१७४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 117 (175) · Śloka 175
ഘൃതാഭ്യങ്ഗസ്വേദലേപാനവസ്ഥാസു ച യോജയേത് |൧൭൫|
View original
घृताभ्यङ्गस्वेदलेपानवस्थासु च योजयेत् |१७५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 118 (175) · Śloka 176
ശ്രീപര്ണീചന്ദനോശീരപരൂഷകമധൂകജഃ ||൧൭൫|| ശര്കരാമധുരോ ഹന്തി കഷായഃ പൈത്തികം ജ്വരമ് |൧൭൬|
View original
श्रीपर्णीचन्दनोशीरपरूषकमधूकजः ||१७५|| शर्करामधुरो हन्ति कषायः पैत्तिकं ज्वरम् |१७६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 119 (176) · Śloka 176
പീതം പിത്തജ്വരം ഹന്യാത്സാരിവാദ്യം സശര്കരമ് ||൧൭൬||
View original
पीतं पित्तज्वरं हन्यात्सारिवाद्यं सशर्करम् ||१७६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 120 (177) · Śloka 177
സയഷ്ടീമധുകം ഹന്യാത്തഥൈവോത്പലപൂര്വകമ് |൧൭൭|
View original
सयष्टीमधुकं हन्यात्तथैवोत्पलपूर्वकम् |१७७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 121 (177) · Śloka 177
ശൃതം ശീതകഷായം വാ സോത്പലം ശര്കരായുതമ് ||൧൭൭||
View original
शृतं शीतकषायं वा सोत्पलं शर्करायुतम् ||१७७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 122 (178) · Śloka 178
ഗുഡൂചീപദ്മരോധ്രാണാം സാരിവോത്പലയോസ്തഥാ | ശര്കരാമധുരഃ ക്വാഥഃ ശീതഃ പിത്തജ്വരാപഹഃ ||൧൭൮||
View original
गुडूचीपद्मरोध्राणां सारिवोत्पलयोस्तथा | शर्करामधुरः क्वाथः शीतः पित्तज्वरापहः ||१७८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 123 (179) · Śloka 180
ദ്രാക്ഷാരഗ്വധയോശ്ചാപി കാശ്മര്യസ്യാഥവാ പുനഃ | സ്വാദുതിക്തകഷായാണാം കഷായൈഃ ശര്കരായുതൈഃ ||൧൭൯|| സുശീതൈഃ ശമയേത്തൃഷ്ണാം പ്രവൃദ്ധാം ദാഹമേവ ച |൧൮൦|
View original
द्राक्षारग्वधयोश्चापि काश्मर्यस्याथवा पुनः | स्वादुतिक्तकषायाणां कषायैः शर्करायुतैः ||१७९|| सुशीतैः शमयेत्तृष्णां प्रवृद्धां दाहमेव च |१८०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 124 (180) · Śloka 181
ശീതം മധുയുതം തോയമാകണ്ഠാദ്വാ പിപാസിതമ് ||൧൮൦|| വാമയേത്പായയിത്വാ തു തേന തൃഷ്ണാ പ്രശാമ്യതി |൧൮൧|
View original
शीतं मधुयुतं तोयमाकण्ठाद्वा पिपासितम् ||१८०|| वामयेत्पाययित्वा तु तेन तृष्णा प्रशाम्यति |१८१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 125 (181) · Śloka 182
ക്ഷീരൈഃ ക്ഷീരികഷായൈശ്ച സുശീതൈശ്ചന്ദനായുതൈഃ ||൧൮൧|| അന്തര്ദാഹേ വിധാതവ്യമേഭിശ്ചാന്യൈശ്ച ശീതലൈഃ |൧൮൨|
View original
क्षीरैः क्षीरिकषायैश्च सुशीतैश्चन्दनायुतैः ||१८१|| अन्तर्दाहे विधातव्यमेभिश्चान्यैश्च शीतलैः |१८२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 126 (182-183) · Śloka 184
പദ്മകം മധുകം ദ്രാക്ഷാം പുണ്ഡരീകമഥോത്പലമ് ||൧൮൨|| യവാന് ഭൃഷ്ടാനുശീരാണി സമങ്ഗാം കാശ്മരീഫലമ് | നിദധ്യാദപ്സു ചാലോഡ്യ നിശാപര്യുഷിതം തതഃ ||൧൮൩|| ക്ഷൌദ്രേണ യുക്തം പിബതോ ജ്വരദാഹൌ പ്രശാമ്യതഃ |൧൮൪|
View original
पद्मकं मधुकं द्राक्षां पुण्डरीकमथोत्पलम् ||१८२|| यवान् भृष्टानुशीराणि समङ्गां काश्मरीफलम् | निदध्यादप्सु चालोड्य निशापर्युषितं ततः ||१८३|| क्षौद्रेण युक्तं पिबतो ज्वरदाहौ प्रशाम्यतः |१८४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 127 (184) · Śloka 184
ജിഹ്വാതാലുഗലക്ലോമശോഷേ മൂര്ധ്നി ച ദാപയേത് ||൧൮൪||
View original
जिह्वातालुगलक्लोमशोषे मूर्ध्नि च दापयेत् ||१८४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 128 (185) · Śloka 186
കേശരം മാതുലങ്ഗസ്യ മധുസൈന്ധവസംയുതമ് | ശര്കരാദാഡിമാഭ്യാം വാ ദ്രാക്ഷാഖര്ജൂരയോസ്തഥാ ||൧൮൫|| വൈരസ്യേ ധാരയേത്കല്കം ഗണ്ഡൂഷം ച തഥാ ഹിതമ് |൧൮൬|
View original
केशरं मातुलङ्गस्य मधुसैन्धवसंयुतम् | शर्करादाडिमाभ्यां वा द्राक्षाखर्जूरयोस्तथा ||१८५|| वैरस्ये धारयेत्कल्कं गण्डूषं च तथा हितम् |१८६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 129 (186) · Śloka 187
സപ്തച്ഛദം ഗുഡൂചീം ച നിമ്ബം സ്ഫൂര്ജകമേവ ച ||൧൮൬|| ക്വാഥയിത്വാ പിബേത് ക്വാഥം സക്ഷൌദ്രം കഫജേ ജ്വരേ |൧൮൭|
View original
सप्तच्छदं गुडूचीं च निम्बं स्फूर्जकमेव च ||१८६|| क्वाथयित्वा पिबेत् क्वाथं सक्षौद्रं कफजे ज्वरे |१८७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 130 (187) · Śloka 188
കടുത്രികം നാഗപുഷ്പം ഹരിദ്രാ കടുരോഹിണീ ||൧൮൭|| കൌടജം ച ഫലം ഹന്യാത് സേവ്യമാനം കഫജ്വരമ് |൧൮൮|
View original
कटुत्रिकं नागपुष्पं हरिद्रा कटुरोहिणी ||१८७|| कौटजं च फलं हन्यात् सेव्यमानं कफज्वरम् |१८८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 131 (188-189) · Śloka 189
ഹരിദ്രാം ചിത്രകം നിമ്ബമുശീരാതിവിഷേ വചാമ് ||൧൮൮|| കുഷ്ഠമിന്ദ്രയവാന് മൂര്വാം പടോലം ചാപി സാധിതമ് | പിബേന്മരിചസംയുക്തം സക്ഷൌദ്രം കഫജേ ജ്വരേ ||൧൮൯||
View original
हरिद्रां चित्रकं निम्बमुशीरातिविषे वचाम् ||१८८|| कुष्ठमिन्द्रयवान् मूर्वां पटोलं चापि साधितम् | पिबेन्मरिचसंयुक्तं सक्षौद्रं कफजे ज्वरे ||१८९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 132 (190) · Śloka 190
സാരിവാതിവിഷാകുഷ്ഠപുരാഖ്യൈഃ സദുരാലഭൈഃ | മുസ്തേന ച കൃതഃ ക്വാഥഃ പീതോ ഹന്യാത് കഫജ്വരമ് ||൧൯൦||
View original
सारिवातिविषाकुष्ठपुराख्यैः सदुरालभैः | मुस्तेन च कृतः क्वाथः पीतो हन्यात् कफज्वरम् ||१९०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 133 (191) · Śloka 191
മുസ്തം വൃക്ഷകബീജാനി ത്രിഫലാ കടുരോഹിണീ | പരൂഷകാണി ച ക്വാഥഃ കഫജ്വരവിനാശനഃ ||൧൯൧||
View original
मुस्तं वृक्षकबीजानि त्रिफला कटुरोहिणी | परूषकाणि च क्वाथः कफज्वरविनाशनः ||१९१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 134 (192) · Śloka 192
രാജവൃക്ഷാദിവര്ഗസ്യ കഷായോ മധുസംയുതഃ | കഫവാതജ്വരം ഹന്യാച്ഛീഘ്രം കാലേऽവചാരിതഃ ||൧൯൨||
View original
राजवृक्षादिवर्गस्य कषायो मधुसंयुतः | कफवातज्वरं हन्याच्छीघ्रं कालेऽवचारितः ||१९२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 135 (193-194) · Śloka 195
നാഗരം ധാന്യകം ഭാര്ഗീമഭയാം സുരദാരു ച | വചാം പര്പടകം മുസ്തം ഭൂതീകമഥ കട്ഫലമ് ||൧൯൩|| നിഷ്ക്വാഥ്യ കഫവാതോത്ഥേ ക്ഷൌദ്രഹിങ്ഗുസമന്വിതമ് | ദാ(പാ)തവ്യം ശ്വാസകാസഘ്നം ശ്ലേഷ്മോത്സേകേ ഗലഗ്രഹേ ||൧൯൪|| ഹിക്കാസു കണ്ഠശ്വയഥൌ ശൂലേ ഹൃദയപാര്ശ്വജേ |൧൯൫|
View original
नागरं धान्यकं भार्गीमभयां सुरदारु च | वचां पर्पटकं मुस्तं भूतीकमथ कट्फलम् ||१९३|| निष्क्वाथ्य कफवातोत्थे क्षौद्रहिङ्गुसमन्वितम् | दा(पा)तव्यं श्वासकासघ्नं श्लेष्मोत्सेके गलग्रहे ||१९४|| हिक्कासु कण्ठश्वयथौ शूले हृदयपार्श्वजे |१९५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 136 (195-198) · Śloka 199
ബലാപടോലത്രിഫലായഷ്ട്യാഹ്വാനാം വൃഷസ്യ ച ||൧൯൫|| ക്വാഥോ മധുയുതഃ പീതോ ഹന്തി പിത്തകഫജ്വരമ് | കടുകാവിജയാദ്രാക്ഷാമുസ്തപര്പടകൈഃ കൃതഃ ||൧൯൬|| കഷായോ നാശയേത് പീതഃ ശ്ലേഷ്മപിത്തഭവം ജ്വരമ് | ഭാര്ഗീവചാപര്പടകധാന്യഹിങ്ഗ്വഭയാഘനൈഃ ||൧൯൭|| കാശ്മര്യനാഗരൈഃ ക്വാഥഃ സക്ഷൌദ്രഃ ശ്ലേഷ്മപിത്തജേ | സശര്കരാമക്ഷമാത്രാം കടുകാമുഷ്ണവാരിണാ ||൧൯൮|| പീത്വാ ജ്വരം ജയേജ്ജന്തുഃ കഫപിത്തസമുദ്ഭവമ് |൧൯൯|
View original
बलापटोलत्रिफलायष्ट्याह्वानां वृषस्य च ||१९५|| क्वाथो मधुयुतः पीतो हन्ति पित्तकफज्वरम् | कटुकाविजयाद्राक्षामुस्तपर्पटकैः कृतः ||१९६|| कषायो नाशयेत् पीतः श्लेष्मपित्तभवं ज्वरम् | भार्गीवचापर्पटकधान्यहिङ्ग्वभयाघनैः ||१९७|| काश्मर्यनागरैः क्वाथः सक्षौद्रः श्लेष्मपित्तजे | सशर्करामक्षमात्रां कटुकामुष्णवारिणा ||१९८|| पीत्वा ज्वरं जयेज्जन्तुः कफपित्तसमुद्भवम् |१९९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 137 (199-200) · Śloka 201
കിരാതതിക്തമമൃതാം ദ്രാക്ഷാമാമലകം ശടീമ് ||൧൯൯|| നിഷ്ക്വാഥ്യ വാതപിത്തോത്ഥേ തം ക്വാഥം സഗുഡം പിബേത് | രാസ്നാ വൃഷോऽഥ ത്രിഫലാ രാജവൃക്ഷഫലൈഃ സഹ ||൨൦൦|| കഷായഃ സാധിതഃ പീതോ വാതപിത്തജ്വരം ജയേത് |൨൦൧|
View original
किराततिक्तममृतां द्राक्षामामलकं शटीम् ||१९९|| निष्क्वाथ्य वातपित्तोत्थे तं क्वाथं सगुडं पिबेत् | रास्ना वृषोऽथ त्रिफला राजवृक्षफलैः सह ||२००|| कषायः साधितः पीतो वातपित्तज्वरं जयेत् |२०१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 138 (201) · Śloka 201
സര്വദോഷസമുത്ഥേ തു സംസൃഷ്ടാനവചാരയേത് ||൨൦൧||
View original
सर्वदोषसमुत्थे तु संसृष्टानवचारयेत् ||२०१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 139 (202) · Śloka 202
യഥാദോഷോച്ഛ്രയം ചാപി ജ്വരാന് സര്വാനുപാചരേത് |൨൦൨|
View original
यथादोषोच्छ्रयं चापि ज्वरान् सर्वानुपाचरेत् |२०२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 140 (202) · Śloka 203
വൃശ്ചീവബില്വവര്ഷാഭ്വഃ പയശ്ചോദകമേവ ച ||൨൦൨|| പചേത് ക്ഷീരാവശിഷ്ടം തു തദ്ധി സര്വജ്വരാപഹമ് |൨൦൩|
View original
वृश्चीवबिल्ववर्षाभ्वः पयश्चोदकमेव च ||२०२|| पचेत् क्षीरावशिष्टं तु तद्धि सर्वज्वरापहम् |२०३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 141 (203) · Śloka 204
ഉദകാംശാസ്ത്രയഃ ക്ഷീരം ശിംശപാസാരസംയുതമ് ||൨൦൩|| തത് ക്ഷീരശേഷം ക്വഥിതം പേയം സര്വജ്വരാപഹമ് |൨൦൪|
View original
उदकांशास्त्रयः क्षीरं शिंशपासारसंयुतम् ||२०३|| तत् क्षीरशेषं क्वथितं पेयं सर्वज्वरापहम् |२०४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 142 (204-207) · Śloka 207
നലവേതസയോര്മൂലേ മൂര്വായാം ദേവദാരുണി ||൨൦൪|| കഷായം വിധിവത് കൃത്വാ പേയമേതജ്ജ്വരാപഹമ് | ഹരിദ്രാ ഭദ്രമുസ്തം ച ത്രിഫലാ കടുരോഹിണീ ||൨൦൫|| പിചുമന്ദഃ പടോലീ ച ദേവദാരു നിദിഗ്ധികാ | ഏഷാം കഷായഃ പീതസ്തു സന്നിപാതജ്വരം ജയേത് ||൨൦൬|| അവിപക്തിം പ്രസേകം ച ശോഫം കാസമരോചകമ് | ത്രൈഫലോ വാ സസര്പിഷ്കഃ ക്വാഥഃ പേയസ്ത്രിദോഷജേ ||൨൦൭||
View original
नलवेतसयोर्मूले मूर्वायां देवदारुणि ||२०४|| कषायं विधिवत् कृत्वा पेयमेतज्ज्वरापहम् | हरिद्रा भद्रमुस्तं च त्रिफला कटुरोहिणी ||२०५|| पिचुमन्दः पटोली च देवदारु निदिग्धिका | एषां कषायः पीतस्तु सन्निपातज्वरं जयेत् ||२०६|| अविपक्तिं प्रसेकं च शोफं कासमरोचकम् | त्रैफलो वा ससर्पिष्कः क्वाथः पेयस्त्रिदोषजे ||२०७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 143 (208) · Śloka 209
അനന്താം ബാലകം മുസ്താം നാഗരം കടുരോഹിണീമ് സുഖാമ്ബുനാ പ്രാഗുദയാത്പായയേതാക്ഷസമ്മിതമ് ||൨൦൮|| ഏഷ സര്വജ്വരാന് ഹന്തി ദീപയത്യാശു ചാനലമ് |൨൦൯|
View original
अनन्तां बालकं मुस्तां नागरं कटुरोहिणीम् सुखाम्बुना प्रागुदयात्पाययेताक्षसम्मितम् ||२०८|| एष सर्वज्वरान् हन्ति दीपयत्याशु चानलम् |२०९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 144 (209) · Śloka 210
ദ്രവ്യാണി ദീപനീയാനി തഥാ വൈരേചനാനി ച ||൨൦൯|| ഏകശോ വാ ദ്വിശോ വാऽപി ജ്വരഘ്നാനി പ്രയോജയേത് |൨൧൦|
View original
द्रव्याणि दीपनीयानि तथा वैरेचनानि च ||२०९|| एकशो वा द्विशो वाऽपि ज्वरघ्नानि प्रयोजयेत् |२१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 145 (210) · Śloka 211
സര്പിര്മധ്വഭയാതൈലലേഹോऽയം സര്വജം ജ്വരമ് ||൨൧൦|| ശാന്തിം നയേത്ത്രിവൃച്ചാപി സക്ഷൌദ്രാ പ്രബലം ജ്വരമ് |൨൧൧|
View original
सर्पिर्मध्वभयातैललेहोऽयं सर्वजं ज्वरम् ||२१०|| शान्तिं नयेत्त्रिवृच्चापि सक्षौद्रा प्रबलं ज्वरम् |२११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 146 (211) · Śloka 211
ജ്വരേ തു വിഷമേ കാര്യമൂര്ധ്വം ചാധശ്ച ശോധനമ് ||൨൧൧||
View original
ज्वरे तु विषमे कार्यमूर्ध्वं चाधश्च शोधनम् ||२११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 147 (212) · Śloka 212
ഘൃതം പ്ലീഹോദരോക്തം വാ നിഹന്യാദ്വിഷമജ്വരമ് |൨൧൨|
View original
घृतं प्लीहोदरोक्तं वा निहन्याद्विषमज्वरम् |२१२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 148 (212) · Śloka 212
ഗുഡപ്രഗാഢാം ത്രിഫലാം പിബേദ്വാ വിഷമാര്ദിതഃ ||൨൧൨||
View original
गुडप्रगाढां त्रिफलां पिबेद्वा विषमार्दितः ||२१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 149 (213) · Śloka 213
ഗുഡൂചീനിമ്ബധാത്രീണാം കഷായം വാ സമാക്ഷികമ് |൨൧൩|
View original
गुडूचीनिम्बधात्रीणां कषायं वा समाक्षिकम् |२१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 150 (213) · Śloka 213
പ്രാതഃ പ്രാതഃ സസര്പിഷ്കം രസോനമുപയോജയേത് ||൨൧൩||
View original
प्रातः प्रातः ससर्पिष्कं रसोनमुपयोजयेत् ||२१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 151 (214) · Śloka 215
ത്രിചതുര്ഭിഃ പിബേത് ക്വാഥം പഞ്ചഭിര്വാ സമന്വിതൈഃ | മധുകസ്യ പടോലസ്യ രോഹിണ്യാ മുസ്തകസ്യ ച ||൨൧൪|| ഹരീതക്യാശ്ച സര്വോऽയം ത്രിവിധോ യോഗ ഇഷ്യതേ |൨൧൫|
View original
त्रिचतुर्भिः पिबेत् क्वाथं पञ्चभिर्वा समन्वितैः | मधुकस्य पटोलस्य रोहिण्या मुस्तकस्य च ||२१४|| हरीतक्याश्च सर्वोऽयं त्रिविधो योग इष्यते |२१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 152 (215) · Śloka 216
സര്പിഃക്ഷീരസിതാക്ഷൌദ്രമാഗധീര്വാ യഥാബലമ് ||൨൧൫|| ദശമൂലീകഷായേണ മാഗധീര്വാ പ്രയോജയേത് |൨൧൬|
View original
सर्पिःक्षीरसिताक्षौद्रमागधीर्वा यथाबलम् ||२१५|| दशमूलीकषायेण मागधीर्वा प्रयोजयेत् |२१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 153 (216) · Śloka 216
പിപ്പലീവര്ധമാനം വാ പിബേത് ക്ഷീരരസാശനഃ ||൨൧൬||
View original
पिप्पलीवर्धमानं वा पिबेत् क्षीररसाशनः ||२१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 154 (217) · Śloka 217
താമ്രചൂഡസ്യ മാംസേന പിബേദ്വാ മദ്യമുത്തമമ് |൨൧൭|
View original
ताम्रचूडस्य मांसेन पिबेद्वा मद्यमुत्तमम् |२१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 155 (217) · Śloka 218
കോലാഗ്നിമന്ഥത്രിഫലാക്വാഥേ ദധ്നാ ഘൃതം പചേത് ||൨൧൭|| തില്വകാവാപമേതദ്ധി വിഷമജ്വരനാശനമ് |൨൧൮|
View original
कोलाग्निमन्थत्रिफलाक्वाथे दध्ना घृतं पचेत् ||२१७|| तिल्वकावापमेतद्धि विषमज्वरनाशनम् |२१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 156 (218-220) · Śloka 221
പിപ്പല്യതിവിഷാദ്രാക്ഷാസാരിവാബില്വചന്ദനൈഃ ||൨൧൮|| കടുകേന്ദ്രയവോശീരസിംഹീതാമലകീഘനൈഃ | ത്രായമാണാസ്ഥിരാധാത്രീവിശ്വഭേഷജചിത്രകൈഃ ||൨൧൯|| പക്വമേതൈര്ഘൃതം പീതം വിജിത്യ വിഷമാഗ്നിതാമ് | ജീര്ണജ്വരശിരഃശൂലഗുല്മോദരഹലീമകാന് ||൨൨൦|| ക്ഷയകാസം സസന്താപം പാര്ശ്വശൂലാനപാസ്യതി |൨൨൧|
View original
पिप्पल्यतिविषाद्राक्षासारिवाबिल्वचन्दनैः ||२१८|| कटुकेन्द्रयवोशीरसिंहीतामलकीघनैः | त्रायमाणास्थिराधात्रीविश्वभेषजचित्रकैः ||२१९|| पक्वमेतैर्घृतं पीतं विजित्य विषमाग्निताम् | जीर्णज्वरशिरःशूलगुल्मोदरहलीमकान् ||२२०|| क्षयकासं ससन्तापं पार्श्वशूलानपास्यति |२२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 157 (221-222) · Śloka 223
ഗുഡൂചീത്രിഫലാവാസാത്രായമാണായവാസകൈഃ ||൨൨൧|| ക്വഥിതൈര്വിധിവത്പക്വമേതൈഃ കല്കീകൃതൈഃ സമൈഃ | ദ്രാക്ഷാമാഗധികാമ്ഭോദനാഗരോത്പലചന്ദനൈഃ ||൨൨൨|| പീതം സര്പിഃ ക്ഷയശ്വാസകാസജീര്ണജ്വരാന് ജയേത് |൨൨൩|
View original
गुडूचीत्रिफलावासात्रायमाणायवासकैः ||२२१|| क्वथितैर्विधिवत्पक्वमेतैः कल्कीकृतैः समैः | द्राक्षामागधिकाम्भोदनागरोत्पलचन्दनैः ||२२२|| पीतं सर्पिः क्षयश्वासकासजीर्णज्वरान् जयेत् |२२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 158 (223-225) · Śloka 226
കലശീബൃഹതീദ്രാക്ഷാത്രായന്തീനിമ്ബഗോക്ഷുരൈഃ ||൨൨൩|| ബലാപര്പടകാമ്ഭോദശാലപര്ണീയവാസകൈഃ | പക്വമുത്ക്വഥിതൈഃ സര്പിഃ കല്കൈരേഭിഃ സമന്വിതമ് ||൨൨൪|| ശടീതാമലകീഭാര്ഗീമേദാമലകപൌഷ്കരൈഃ | ക്ഷീരദ്വിഗുണസംയുക്തം ജീര്ണജ്വരമപോഹതി ||൨൨൫|| ശിരഃപാര്ശ്വരുജാകാസക്ഷയപ്രശമനം പരമ് |൨൨൬|
View original
कलशीबृहतीद्राक्षात्रायन्तीनिम्बगोक्षुरैः ||२२३|| बलापर्पटकाम्भोदशालपर्णीयवासकैः | पक्वमुत्क्वथितैः सर्पिः कल्कैरेभिः समन्वितम् ||२२४|| शटीतामलकीभार्गीमेदामलकपौष्करैः | क्षीरद्विगुणसंयुक्तं जीर्णज्वरमपोहति ||२२५|| शिरःपार्श्वरुजाकासक्षयप्रशमनं परम् |२२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 159 (226-228) · Śloka 229
പടോലീപര്പടാരിഷ്ടഗുഡൂചീത്രിഫലാവൃഷൈഃ ||൨൨൬|| കടുകാമ്ബുദഭൂനിമ്ബയാസയഷ്ട്യാഹ്വചന്ദനൈഃ | ദാര്വീശക്രയവോശീരത്രായമാണാകണോത്പലൈഃ ||൨൨൭|| ധാത്രീഭൃങ്ഗരജോഭീരുകാകമാചീരസൈര്ഘൃതമ് | സിദ്ധമാശ്വപചീകുഷ്ഠജ്വരശുക്രാര്ജുനവ്രണാന് ||൨൨൮|| ഹന്യാന്നയനവദനശ്രവണഘ്രാണജാന് ഗദാന് |൨൨൯|
View original
पटोलीपर्पटारिष्टगुडूचीत्रिफलावृषैः ||२२६|| कटुकाम्बुदभूनिम्बयासयष्ट्याह्वचन्दनैः | दार्वीशक्रयवोशीरत्रायमाणाकणोत्पलैः ||२२७|| धात्रीभृङ्गरजोभीरुकाकमाचीरसैर्घृतम् | सिद्धमाश्वपचीकुष्ठज्वरशुक्रार्जुनव्रणान् ||२२८|| हन्यान्नयनवदनश्रवणघ्राणजान् गदान् |२२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 160 (229-233) · Śloka 234
വിഡങ്ഗത്രിഫലാമുസ്തമഞ്ജിഷ്ഠാദാഡിമോത്പലൈഃ ||൨൨൯|| പ്രിയങ്ഗ്വേലൈലവാലൂകചന്ദനാമരദാരുഭിഃ | ബര്ഹിഷ്ഠകുഷ്ഠരജനീപാര്ണിനീസാരിവാദ്വയൈഃ ||൨൩൦|| ഹരേണുകാത്രിവൃദ്ദന്തീവചാതാലീശകേസരൈഃ | ദ്വിക്ഷീരം വിപചേത്സര്പിര്മാലതീകുസുമൈഃ സഹ ||൨൩൧|| ജീര്ണജ്വരശ്വാസകാസഗുല്മോന്മാദഗരാപഹമ് | ഏതത്കല്യാണകം നാമ സര്പിര്മാങ്ഗല്യമുത്തമമ് ||൨൩൨|| അലക്ഷ്മീഗ്രഹരക്ഷോഗ്നിമാന്ദ്യാപസ്മാരപാപനുത് | ശസ്യതേ നഷ്ടശുക്രാണാം വന്ധ്യാനാം ഗര്ഭദം പരമ് ||൨൩൩|| മേധ്യം ചക്ഷുഷ്യമായുഷ്യം രേതോമാര്ഗവിശോധനമ് |൨൩൪|
View original
विडङ्गत्रिफलामुस्तमञ्जिष्ठादाडिमोत्पलैः ||२२९|| प्रियङ्ग्वेलैलवालूकचन्दनामरदारुभिः | बर्हिष्ठकुष्ठरजनीपार्णिनीसारिवाद्वयैः ||२३०|| हरेणुकात्रिवृद्दन्तीवचातालीशकेसरैः | द्विक्षीरं विपचेत्सर्पिर्मालतीकुसुमैः सह ||२३१|| जीर्णज्वरश्वासकासगुल्मोन्मादगरापहम् | एतत्कल्याणकं नाम सर्पिर्माङ्गल्यमुत्तमम् ||२३२|| अलक्ष्मीग्रहरक्षोग्निमान्द्यापस्मारपापनुत् | शस्यते नष्टशुक्राणां वन्ध्यानां गर्भदं परम् ||२३३|| मेध्यं चक्षुष्यमायुष्यं रेतोमार्गविशोधनम् |२३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 161 (234-239) · Śloka 240
ഏതൈരേവ തഥാ ദ്രവ്യൈഃ സര്വഗന്ധൈശ്ച സാധിതമ് ||൨൩൪|| കപിലായാ ഘൃതപ്രസ്ഥം സുവര്ണമണിസംയുതമ് | തത്ക്ഷീരേണ സഹൈകധ്യം പ്രസാധ്യ കുസുമൈരിമൈഃ ||൨൩൫|| സുമനശ്ചമ്പകാശോകശിരീഷകുസുമൈര്വൃതമ് | തഥാ നലദപദ്മാനാം കേശരൈര്ദാഡിമസ്യ ച ||൨൩൬|| തിഥൌ പ്രശസ്തേ നക്ഷത്രേ സാധകസ്യാതുരസ്യ ച | കൃതം മനുഷ്യദേവായ ബ്രാഹ്മണൈരഭിമന്ത്രിതമ് ||൨൩൭|| ദത്തം സര്വജ്വരാന് ഹന്തി മഹാകല്യാണകം ത്വിദമ് ||൨൩൮|| ദര്ശനസ്പര്ശനാഭ്യാം ച സര്വരോഗഹരം ശിവമ് | അധൃഷ്യഃ സര്വഭൂതാനാം വലീപലിതവര്ജിതഃ ||൨൩൯|| അസ്യാഭ്യാസാദ്ഘൃതസ്യേഹ ജീവേദ്വര്ഷശതത്രയമ് |൨൪൦|
View original
एतैरेव तथा द्रव्यैः सर्वगन्धैश्च साधितम् ||२३४|| कपिलाया घृतप्रस्थं सुवर्णमणिसंयुतम् | तत्क्षीरेण सहैकध्यं प्रसाध्य कुसुमैरिमैः ||२३५|| सुमनश्चम्पकाशोकशिरीषकुसुमैर्वृतम् | तथा नलदपद्मानां केशरैर्दाडिमस्य च ||२३६|| तिथौ प्रशस्ते नक्षत्रे साधकस्यातुरस्य च | कृतं मनुष्यदेवाय ब्राह्मणैरभिमन्त्रितम् ||२३७|| दत्तं सर्वज्वरान् हन्ति महाकल्याणकं त्विदम् ||२३८|| दर्शनस्पर्शनाभ्यां च सर्वरोगहरं शिवम् | अधृष्यः सर्वभूतानां वलीपलितवर्जितः ||२३९|| अस्याभ्यासाद्घृतस्येह जीवेद्वर्षशतत्रयम् |२४०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 162 (240-242) · Śloka 242
ഗവ്യം ദധി ച മൂത്രം ച ക്ഷീരം സര്പിഃ ശകൃദ്രസഃ ||൨൪൦|| സമഭാഗാനി പാച്യാനി കല്കാംശ്ചൈതാന് സമാവപേത് | ത്രിഫലാം ചിത്രകം മുസ്തം ഹരിദ്രാതിവിഷേ വചാമ് ||൨൪൧|| വിഡങ്ഗം ത്ര്യൂഷണം ചവ്യം സുരദാരു തഥൈവ ച | പഞ്ചഗവ്യമിദം പാനാദ്വിഷമജ്വരനാശനമ് ||൨൪൨||
View original
गव्यं दधि च मूत्रं च क्षीरं सर्पिः शकृद्रसः ||२४०|| समभागानि पाच्यानि कल्कांश्चैतान् समावपेत् | त्रिफलां चित्रकं मुस्तं हरिद्रातिविषे वचाम् ||२४१|| विडङ्गं त्र्यूषणं चव्यं सुरदारु तथैव च | पञ्चगव्यमिदं पानाद्विषमज्वरनाशनम् ||२४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 163 (243) · Śloka 243
പഞ്ചഗവ്യമൃതേ ഗര്ഭാത്പാച്യമന്യദ്... |൨൪൩|
View original
पञ्चगव्यमृते गर्भात्पाच्यमन्यद्... |२४३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 164 (243) · Śloka 244
... വൃഷേണ ച | ബലയാऽഥ പരം പാച്യം ഗുഡൂച്യാ തദ്വദേവ തു ||൨൪൩|| ജീര്ണജ്വരേ ച ശോഫേ ച പാണ്ഡുരോഗേ ച പൂജിതമ് |൨൪൪|
View original
... वृषेण च | बलयाऽथ परं पाच्यं गुडूच्या तद्वदेव तु ||२४३|| जीर्णज्वरे च शोफे च पाण्डुरोगे च पूजितम् |२४४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 165 (244) · Śloka 244
ഏതേനൈവ തു കല്പേന ഘൃതം പഞ്ചാവികം പചേത് | പഞ്ചാജം പഞ്ചമഹിഷം ചതുരുഷ്ട്രമഥാപി ച ||൨൪൪||
View original
एतेनैव तु कल्पेन घृतं पञ्चाविकं पचेत् | पञ्चाजं पञ्चमहिषं चतुरुष्ट्रमथापि च ||२४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 166 (245-253) · Śloka 254
ത്രിഫലോശീരശമ്പാകകടുകാതിവിഷാഘനൈഃ | ശതാവരീസപ്തപര്ണഗുഡൂചീരജനീദ്വയൈഃ ||൨൪൫|| ചിത്രകത്രിവൃതാമൂര്വാപടോലാരിഷ്ടവാലകൈഃ | കിരാതതിക്തകവചാവിശാലാപദ്മകോത്പലൈഃ ||൨൪൬|| സാരിവാദ്വയയഷ്ട്യാഹ്വചവികാരക്തചന്ദനൈഃ | ദുരാലഭാപര്പടകത്രായമാണാടരൂഷകൈഃ ||൨൪൭|| രാസ്നാകുങ്കുമമഞ്ജിഷ്ഠാമാഗധീനാഗരൈസ്തഥാ | ധാത്രീഫലരസൈഃ സമ്യഗ്ദ്വിഗുണൈഃ സാധിതം ഹവിഃ ||൨൪൮|| പരിസര്പജ്വരശ്വാസഗുല്മകുഷ്ഠനിവാരണമ് | പാണ്ഡുപ്ലീഹാഗ്നിസാദിഭ്യ ഏതദേവ പരം ഹിതമ് ||൨൪൯|| പടോലകടുകാദാര്വീനിമ്ബവാസാഫലത്രികമ് | ദുരാലഭാപര്പടകത്രായമാണാഃ പലോന്മിതാഃ ||൨൫൦|| പ്രസ്ഥമാമലകാനാം ച ക്വാഥയേത്സലിലാര്മണേ | തേന പാദാവശേഷേണ ഘൃതപ്രസ്ഥം വിപാചയേത് ||൨൫൧|| കല്കൈഃ കുടജഭൂനിമ്ബഘനയഷ്ട്യാഹ്വചന്ദനൈഃ | സപിപ്പലീകൈസ്തത്സിദ്ധം ചക്ഷുഷ്യം ശുക്ലയോര്ഹിതമ് ||൨൫൨|| ഘ്രാണകര്ണാക്ഷിവദനവര്ത്മരോഗവ്രണാപഹമ് | രക്തപിത്തകഫസ്വേദക്ലേദപൂയോപശോഷണമ് ||൨൫൩|| കാമലാജ്വരവീസര്പഗണ്ഡമാലാഹരം പരമ് |൨൫൪|
View original
त्रिफलोशीरशम्पाककटुकातिविषाघनैः | शतावरीसप्तपर्णगुडूचीरजनीद्वयैः ||२४५|| चित्रकत्रिवृतामूर्वापटोलारिष्टवालकैः | किराततिक्तकवचाविशालापद्मकोत्पलैः ||२४६|| सारिवाद्वययष्ट्याह्वचविकारक्तचन्दनैः | दुरालभापर्पटकत्रायमाणाटरूषकैः ||२४७|| रास्नाकुङ्कुममञ्जिष्ठामागधीनागरैस्तथा | धात्रीफलरसैः सम्यग्द्विगुणैः साधितं हविः ||२४८|| परिसर्पज्वरश्वासगुल्मकुष्ठनिवारणम् | पाण्डुप्लीहाग्निसादिभ्य एतदेव परं हितम् ||२४९|| पटोलकटुकादार्वीनिम्बवासाफलत्रिकम् | दुरालभापर्पटकत्रायमाणाः पलोन्मिताः ||२५०|| प्रस्थमामलकानां च क्वाथयेत्सलिलार्मणे | तेन पादावशेषेण घृतप्रस्थं विपाचयेत् ||२५१|| कल्कैः कुटजभूनिम्बघनयष्ट्याह्वचन्दनैः | सपिप्पलीकैस्तत्सिद्धं चक्षुष्यं शुक्लयोर्हितम् ||२५२|| घ्राणकर्णाक्षिवदनवर्त्मरोगव्रणापहम् | रक्तपित्तकफस्वेदक्लेदपूयोपशोषणम् ||२५३|| कामलाज्वरवीसर्पगण्डमालाहरं परम् |२५४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 167 (254-255) · Śloka 255
ശൃതം പയഃ ശര്കരാ ച പിപ്പല്യോ മധുസര്പിഷീ ||൨൫൪|| പഞ്ചസാരമിദം പേയം മഥിതം വിഷമജ്വരേ | ക്ഷതക്ഷീണേ ക്ഷയേ ശ്വാസേ ഹൃദ്രോഗേ ചൈതദിഷ്യതേ ||൨൫൫||
View original
शृतं पयः शर्करा च पिप्पल्यो मधुसर्पिषी ||२५४|| पञ्चसारमिदं पेयं मथितं विषमज्वरे | क्षतक्षीणे क्षये श्वासे हृद्रोगे चैतदिष्यते ||२५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 168 (256) · Śloka 256
ലാക്ഷാവിശ്വനിശാമൂര്വാമഞ്ജിഷ്ഠാസ്വര്ജികാമയൈഃ | ഷഡ്ഗുണേന ച തക്രേണ സിദ്ധം തൈലം ജ്വരാന്തകൃത് ||൨൫൬||
View original
लाक्षाविश्वनिशामूर्वामञ्जिष्ठास्वर्जिकामयैः | षड्गुणेन च तक्रेण सिद्धं तैलं ज्वरान्तकृत् ||२५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 169 (257-258) · Śloka 258
ക്ഷീരിവൃക്ഷാസനാരിഷ്ടജമ്ബൂസപ്തച്ഛദാര്ജുനൈഃ | ശിരീഷഖദിരാസ്ഫോടാമൃതവല്ല്യാടരൂഷകൈഃ ||൨൫൭|| കടുകാപര്പടോശീരവചാതേജോവതീഘനൈഃ | സാധിതം തൈലമഭ്യങ്ഗാദാശു ജീര്ണജ്വരാപഹമ് ||൨൫൮||
View original
क्षीरिवृक्षासनारिष्टजम्बूसप्तच्छदार्जुनैः | शिरीषखदिरास्फोटामृतवल्ल्याटरूषकैः ||२५७|| कटुकापर्पटोशीरवचातेजोवतीघनैः | साधितं तैलमभ्यङ्गादाशु जीर्णज्वरापहम् ||२५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 170 (259-261) · Śloka 261
നിര്വിഷൈര്ഭുജഗൈര്നാഗൈര്വിനീതൈഃ കൃതതസ്കരൈഃ | ത്രാസയേദാഗമേ ചൈനം തദഹര്ഭോജയേന്ന ച ||൨൫൯|| അത്യഭിഷ്യന്ദിഗുരുഭിര്വാമയേദ്വാ പുനഃ പുനഃ | മദ്യം തീക്ഷ്ണം പായയേത ഘൃതം വാ ജ്വരനാശനമ് ||൨൬൦|| പുരാണം വാ ഘൃതം കാമമുദാരം വാ വിരേചനമ് | നിരൂഹയേദ്വാ മതിമാന് സുസ്വിന്നം തദഹര്നരമ് ||൨൬൧||
View original
निर्विषैर्भुजगैर्नागैर्विनीतैः कृततस्करैः | त्रासयेदागमे चैनं तदहर्भोजयेन्न च ||२५९|| अत्यभिष्यन्दिगुरुभिर्वामयेद्वा पुनः पुनः | मद्यं तीक्ष्णं पाययेत घृतं वा ज्वरनाशनम् ||२६०|| पुराणं वा घृतं काममुदारं वा विरेचनम् | निरूहयेद्वा मतिमान् सुस्विन्नं तदहर्नरम् ||२६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 171 (262) · Śloka 262
അജാവ്യോശ്ചര്മരോമാണി വചാ കുഷ്ഠം പലങ്കഷാ | നിമ്ബപത്രം മധുയുതം ധൂപനം തസ്യ ദാപയേത് ||൨൬൨||
View original
अजाव्योश्चर्मरोमाणि वचा कुष्ठं पलङ्कषा | निम्बपत्रं मधुयुतं धूपनं तस्य दापयेत् ||२६२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 172 (263) · Śloka 263
ബൈഡാലം വാ ശകൃദ്യോജ്യം വേപമാനസ്യ ധൂപനമ് |൨൬൩|
View original
बैडालं वा शकृद्योज्यं वेपमानस्य धूपनम् |२६३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 173 (263) · Śloka 263
പിപ്പലീ സൈന്ധവം തൈലം നേപാലീ ചേക്ഷണാഞ്ജനമ് ||൨൬൩||
View original
पिप्पली सैन्धवं तैलं नेपाली चेक्षणाञ्जनम् ||२६३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 174 (264) · Śloka 264
ഉദരോക്താനി സര്പിംഷി യാന്യുക്താനി പുരാ മയാ | കല്പോക്തം ചാജിതം സര്പിഃ സേവ്യമാനം ജ്വരം ജയേത് ||൨൬൪||
View original
उदरोक्तानि सर्पिंषि यान्युक्तानि पुरा मया | कल्पोक्तं चाजितं सर्पिः सेव्यमानं ज्वरं जयेत् ||२६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 175 (265) · Śloka 265
ഭൂതവിദ്യാസമുദ്ദിഷ്ടൈര്ബന്ധാവേശനപൂജനൈഃ | ജയേദ്ഭൂതാഭിഷങ്ഗോത്ഥം... |൨൬൫|
View original
भूतविद्यासमुद्दिष्टैर्बन्धावेशनपूजनैः | जयेद्भूताभिषङ्गोत्थं... |२६५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 176 (265) · Śloka 265
... വിജ്ഞാനാദ്യൈശ്ച മാനസമ് ||൨൬൫||
View original
... विज्ञानाद्यैश्च मानसम् ||२६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 177 (266) · Śloka 266
ശ്രമക്ഷയോത്ഥേ ഭുഞ്ജീത ഘൃതാഭ്യക്തോ രസൌദനമ് |൨൬൬|
View original
श्रमक्षयोत्थे भुञ्जीत घृताभ्यक्तो रसौदनम् |२६६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 178 (266) · Śloka 266
അഭിശാപാഭിചാരോത്ഥൌ ജ്വരൌ ഹോമാദിനാ ജയേത് ||൨൬൬||
View original
अभिशापाभिचारोत्थौ ज्वरौ होमादिना जयेत् ||२६६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 179 (267) · Śloka 267
ദാനസ്വസ്ത്യയനാതിഥ്യൈരുത്പാതഗ്രഹപീഡിതമ് |൨൬൭|
View original
दानस्वस्त्ययनातिथ्यैरुत्पातग्रहपीडितम् |२६७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 180 (267) · Śloka 268
അഭിഘാതജ്വരേ കുര്യാത് ക്രിയാമുഷ്ണവിവര്ജിതാമ് ||൨൬൭|| കഷായമധുരാം സ്നിഗ്ധാം യഥാദോഷമഥാപി വാ |൨൬൮|
View original
अभिघातज्वरे कुर्यात् क्रियामुष्णविवर्जिताम् ||२६७|| कषायमधुरां स्निग्धां यथादोषमथापि वा |२६८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 181 (268-269) · Śloka 269
ഓഷധീഗന്ധവിഷജൌ വിഷപിത്തപ്രസാധനൈഃ ||൨൬൮|| ജയേത് കഷായം ച ഹിതം സര്വഗന്ധകൃതം തഥാ | നിമ്ബദാരുകഷായം വാ ഹിതം സൌമനസം യഥാ ||൨൬൯||
View original
ओषधीगन्धविषजौ विषपित्तप्रसाधनैः ||२६८|| जयेत् कषायं च हितं सर्वगन्धकृतं तथा | निम्बदारुकषायं वा हितं सौमनसं यथा ||२६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 182 (270) · Śloka 270
യവാന്നവികൃതിഃ സര്പിര്മദ്യം ച വിഷമേ ഹിതമ് |൨൭൦|
View original
यवान्नविकृतिः सर्पिर्मद्यं च विषमे हितम् |२७०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 183 (270) · Śloka 270
സമ്പൂജയേദ്ദ്വിജാന് ഗാശ്ച ദേവമീശാനമമ്ബികാമ് ||൨൭൦||
View original
सम्पूजयेद्द्विजान् गाश्च देवमीशानमम्बिकाम् ||२७०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 184 (271-281) · Śloka 281
കഫവാതോത്ഥയോശ്ചാപി ജ്വരയോഃ ശീതപീഡിതമ് | ദിഹ്യാദുഷ്ണേന വര്ഗേണ പരശ്ചോഷ്ണോ വിധിര്ഹിതഃ ||൨൭൧|| സിഞ്ചേത് കോഷ്ണൈരാരനാലശുക്തഗോമൂത്രമസ്തുഭിഃ | ദിഹ്യാത് പലാശൈഃ പിഷ്ടൈര്വാ സുരസാര്ജകശിഗ്രുജൈഃ ||൨൭൨|| ക്ഷാരതൈലേന വാऽഭ്യങ്ഗഃ സശുക്തേന വിധീയതേ | പാനമാരഗ്വധാദേശ്ച ക്വഥിതസ്യ വിശേഷതഃ ||൨൭൩|| അവഗാഹഃ സുഖോഷ്ണശ്ച വാതഘ്നക്വാഥയോജിതഃ | ജിത്വാ ശീതം ക്രമൈരേഭിഃ സുഖോഷ്ണജലസേചിതമ് ||൨൭൪|| പ്രവേശ്യൌര്ണികകാര്പാസകൌശേയാമ്ബരസംവൃതമ് | ശായയേത് ക്ഷാമദേഹം ച കാലാഗുരുവിഭൂഷിതമ് ||൨൭൫|| സ്തനാഢ്യാ രൂപസമ്പന്നാഃ കുശലാ നവയൌവനാഃ | ഭജേയുഃ പ്രമദാ ഗാത്രൈഃ ശീതദൈന്യാപഹാഃ ശുഭാഃ ||൨൭൬|| ശരച്ഛശാങ്കവദനാ നീലോത്പലവിലോചനാഃ | സ്ഫുരിതഭ്രൂലതാഭങ്ഗലലാടതടകമ്പനാഃ ||൨൭൭|| പ്രലമ്ബബിമ്ബപ്രചലദ്ബിമ്ബീഫലനിഭാധരാഃ | കൃശോദര്യോऽതിവിസ്തീര്ണജഘനോദ്വഹനാലസാഃ ||൨൭൮|| കുങ്കുമാഗുരുദിഗ്ധാങ്ഗ്യോ ഘനതുങ്ഗപയോധരാഃ | സുഗന്ധിധൂപിതശ്ലക്ഷ്ണസ്രസ്താംശുകവിഭൂഷണാഃ ||൨൭൯|| ഗാഢമാലിങ്ഗയേയുസ്തം തരും വനലതാ ഇവ | പ്രഹ്ലാദം ചാസ്യ വിജ്ഞായ താഃ സ്ത്രീരപനയേത് പുനഃ ||൨൮൦|| താസാമങ്ഗപരിഷ്വങ്ഗനിവാരിതഹിമജ്വരമ് | ഭോജയേദ്ധിതമന്നം ച യഥാ സുഖമവാപ്നുയാത് ||൨൮൧||
View original
कफवातोत्थयोश्चापि ज्वरयोः शीतपीडितम् | दिह्यादुष्णेन वर्गेण परश्चोष्णो विधिर्हितः ||२७१|| सिञ्चेत् कोष्णैरारनालशुक्तगोमूत्रमस्तुभिः | दिह्यात् पलाशैः पिष्टैर्वा सुरसार्जकशिग्रुजैः ||२७२|| क्षारतैलेन वाऽभ्यङ्गः सशुक्तेन विधीयते | पानमारग्वधादेश्च क्वथितस्य विशेषतः ||२७३|| अवगाहः सुखोष्णश्च वातघ्नक्वाथयोजितः | जित्वा शीतं क्रमैरेभिः सुखोष्णजलसेचितम् ||२७४|| प्रवेश्यौर्णिककार्पासकौशेयाम्बरसंवृतम् | शाययेत् क्षामदेहं च कालागुरुविभूषितम् ||२७५|| स्तनाढ्या रूपसम्पन्नाः कुशला नवयौवनाः | भजेयुः प्रमदा गात्रैः शीतदैन्यापहाः शुभाः ||२७६|| शरच्छशाङ्कवदना नीलोत्पलविलोचनाः | स्फुरितभ्रूलताभङ्गललाटतटकम्पनाः ||२७७|| प्रलम्बबिम्बप्रचलद्बिम्बीफलनिभाधराः | कृशोदर्योऽतिविस्तीर्णजघनोद्वहनालसाः ||२७८|| कुङ्कुमागुरुदिग्धाङ्ग्यो घनतुङ्गपयोधराः | सुगन्धिधूपितश्लक्ष्णस्रस्तांशुकविभूषणाः ||२७९|| गाढमालिङ्गयेयुस्तं तरुं वनलता इव | प्रह्लादं चास्य विज्ञाय ताः स्त्रीरपनयेत् पुनः ||२८०|| तासामङ्गपरिष्वङ्गनिवारितहिमज्वरम् | भोजयेद्धितमन्नं च यथा सुखमवाप्नुयात् ||२८१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 185 (282-285) · Śloka 286
ദാഹാഭിഭൂതേ തു വിധിം കുര്യാദ്ദാഹവിനാശനമ് | മധുഫാണിതയുക്തേന നിമ്ബപത്രാമ്ഭസാऽപി വാ ||൨൮൨|| ദാഹജ്വരാര്തം മതിമാന് വാമയേത് ക്ഷിപ്രമേവ ച | ശതധൌതഘൃതാഭ്യക്തം ദിഹ്യാദ്വാ യവശത്കുഭിഃ ||൨൮൩|| കോലാമലകസംയുക്തൈഃ ശുക്തധാന്യാമ്ലസംയുതൈഃ | അമ്ലപിഷ്ടൈഃ സുശീതൈശ്ച ഫേനിലാപല്ലവൈസ്തഥാ ||൨൮൪|| അമ്ലപിഷ്ടൈഃ സുശീതൈര്വാ പലാശതരുജൈര്ദിഹേത് | ബദരീപല്ലവോത്ഥേന ഫേനേനാരിഷ്ടകസ്യ ച ||൨൮൫|| ലിപ്തേऽങ്ഗേ ദാഹതൃണ്മൂര്ച്ഛാഃ പ്രശാമ്യന്തി ച സര്വശഃ |൨൮൬|
View original
दाहाभिभूते तु विधिं कुर्याद्दाहविनाशनम् | मधुफाणितयुक्तेन निम्बपत्राम्भसाऽपि वा ||२८२|| दाहज्वरार्तं मतिमान् वामयेत् क्षिप्रमेव च | शतधौतघृताभ्यक्तं दिह्याद्वा यवशत्कुभिः ||२८३|| कोलामलकसंयुक्तैः शुक्तधान्याम्लसंयुतैः | अम्लपिष्टैः सुशीतैश्च फेनिलापल्लवैस्तथा ||२८४|| अम्लपिष्टैः सुशीतैर्वा पलाशतरुजैर्दिहेत् | बदरीपल्लवोत्थेन फेनेनारिष्टकस्य च ||२८५|| लिप्तेऽङ्गे दाहतृण्मूर्च्छाः प्रशाम्यन्ति च सर्वशः |२८६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 186 (286-287) · Śloka 287
യവാര്ധകുഡവം പിഷ്ട്വാ മഞ്ജിഷ്ഠാര്ധപലം തഥാ ||൨൮൬|| അമ്ലപ്രസ്ഥശതോന്മിശ്രം തൈലപ്രസ്ഥം വിപാചയേത് | ഏതത് പ്രഹ്ലാദനം തൈലം ജ്വരദാഹവിനാശനമ് ||൨൮൭||
View original
यवार्धकुडवं पिष्ट्वा मञ्जिष्ठार्धपलं तथा ||२८६|| अम्लप्रस्थशतोन्मिश्रं तैलप्रस्थं विपाचयेत् | एतत् प्रह्लादनं तैलं ज्वरदाहविनाशनम् ||२८७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 187 (288-293) · Śloka 293
ന്യഗ്രോധാദിര്ഗണോ യസ്തു കാകോല്യാദിശ്ച യോ ഗണഃ | ഉത്പലാദിര്ഗണോ യസ്തു പിഷ്ടൈര്വാ തൈഃ പ്രലേപയേത് ||൨൮൮|| തത്കഷായാമ്ലസംസിദ്ധാഃ സ്നേഹാശ്ചാഭ്യഞ്ജനേ ഹിതാഃ | തേഷാം ശീതകഷായേ വാ ദാഹാര്തമവഗാഹയേത് ||൨൮൯|| ദാഹവേഗേ ത്വതിക്രാന്തേ തസ്മാദുദ്ധൃത്യ മാനവമ് | പരിഷിച്യാമ്ബുഭിഃ ശീതൈഃ പ്രലിമ്പേച്ചന്ദനാദിഭിഃ ||൨൯൦|| ഗ്ലാനം വാ ദീനമനസമാശ്ലിഷേയുര്വരാങ്ഗനാഃ | പേലവക്ഷൌമസംവീതാശ്ചന്ദനാര്ദ്രപയോധരാഃ ||൨൯൧|| ബിഭ്രത്യോऽബ്ജസ്രജശ്ചിത്രാ മണിരത്നവിഭൂഷിതാഃ | ഭജേയുസ്താഃ സ്തനൈഃ ശീതൈഃ സ്പൃശന്ത്യോऽമ്ബുരുഹൈഃ സുഖൈഃ ||൨൯൨|| പ്രഹ്ലാദം ചാസ്യ വിജ്ഞായ താഃ സ്ത്രീരപനയേത് പുനഃ | ഹിതം ച ഭോജയേദന്നം തഥാऽऽപ്നോതി സുഖം മഹത് ||൨൯൩||
View original
न्यग्रोधादिर्गणो यस्तु काकोल्यादिश्च यो गणः | उत्पलादिर्गणो यस्तु पिष्टैर्वा तैः प्रलेपयेत् ||२८८|| तत्कषायाम्लसंसिद्धाः स्नेहाश्चाभ्यञ्जने हिताः | तेषां शीतकषाये वा दाहार्तमवगाहयेत् ||२८९|| दाहवेगे त्वतिक्रान्ते तस्मादुद्धृत्य मानवम् | परिषिच्याम्बुभिः शीतैः प्रलिम्पेच्चन्दनादिभिः ||२९०|| ग्लानं वा दीनमनसमाश्लिषेयुर्वराङ्गनाः | पेलवक्षौमसंवीताश्चन्दनार्द्रपयोधराः ||२९१|| बिभ्रत्योऽब्जस्रजश्चित्रा मणिरत्नविभूषिताः | भजेयुस्ताः स्तनैः शीतैः स्पृशन्त्योऽम्बुरुहैः सुखैः ||२९२|| प्रह्लादं चास्य विज्ञाय ताः स्त्रीरपनयेत् पुनः | हितं च भोजयेदन्नं तथाऽऽप्नोति सुखं महत् ||२९३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 188 (294) · Śloka 294
പിത്തജ്വരോക്തം ശമനം വിരേകോऽന്യദ്ധിതം ച യത് |൨൯൪|
View original
पित्तज्वरोक्तं शमनं विरेकोऽन्यद्धितं च यत् |२९४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 189 (294) · Śloka 295
നിര്ഹരേത്പിത്തമേവാദൌ ദോഷേഷു സമവായിഷു ||൨൯൪|| ദുര്നിവാരതരം തദ്ധി ജ്വരാര്താനാം വിശേഷതഃ |൨൯൫|
View original
निर्हरेत्पित्तमेवादौ दोषेषु समवायिषु ||२९४|| दुर्निवारतरं तद्धि ज्वरार्तानां विशेषतः |२९५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 190 (295) · Śloka 296
ഛര്ദിമൂര്ച്ഛാപിപാസാദീനവിരോധാജ്ജ്വരസ്യ ച ||൨൯൫|| ഉപദ്രവാഞ്ജയേച്ചാപി പ്രത്യനീകേന ഹേതുനാ |൨൯൬|
View original
छर्दिमूर्च्छापिपासादीनविरोधाज्ज्वरस्य च ||२९५|| उपद्रवाञ्जयेच्चापि प्रत्यनीकेन हेतुना |२९६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 191 (296-299) · Śloka 299
വിശേഷമപരം ചാത്ര ശൃണൂപദ്രവനാശനമ് ||൨൯൬|| മധുകം രജനീ മുസ്തം ദാഡിമം സാമ്ലവേതസമ് | അഞ്ജനം തിന്തിഡീകം ച നലദം പത്രമുത്പലമ് ||൨൯൭|| ത്വചം വ്യാഘ്രനഖം ചൈവ മാതുലുങ്ഗരസോ മധു | ദിഹ്യാദേഭിര്ജ്വരാര്തസ്യ മധുശുക്തയുതൈഃ ശിരഃ ||൨൯൮|| ശിരോഭിതാപസമ്മോഹവമിഹിക്കാപ്രവേപഥൂന് | പ്രദേഹോ നാശയത്യേഷ ജ്വരിതാനാമുപദ്രവാന് ||൨൯൯||
View original
विशेषमपरं चात्र शृणूपद्रवनाशनम् ||२९६|| मधुकं रजनी मुस्तं दाडिमं साम्लवेतसम् | अञ्जनं तिन्तिडीकं च नलदं पत्रमुत्पलम् ||२९७|| त्वचं व्याघ्रनखं चैव मातुलुङ्गरसो मधु | दिह्यादेभिर्ज्वरार्तस्य मधुशुक्तयुतैः शिरः ||२९८|| शिरोभितापसम्मोहवमिहिक्काप्रवेपथून् | प्रदेहो नाशयत्येष ज्वरितानामुपद्रवान् ||२९९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 192 (300-301) · Śloka 301
മധൂകമഥ ഹ്രീബേരമുത്പലാനി മധൂലികാമ് ||൩൦൦|| ലീഢ്വാ ചൂര്ണാനി മധുനാ സര്പിഷാ ച ജയേദ്വമിമ് | കഫപ്രസേകാസൃക്പിത്തഹിക്കാശ്വാസാംശ്ച ദാരുണാന് ||൩൦൧||
View original
मधूकमथ ह्रीबेरमुत्पलानि मधूलिकाम् ||३००|| लीढ्वा चूर्णानि मधुना सर्पिषा च जयेद्वमिम् | कफप्रसेकासृक्पित्तहिक्काश्वासांश्च दारुणान् ||३०१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 193 (302) · Śloka 302
ലിഹന് ജ്വരാര്തസ്ത്രിഫലാം പിപ്പലീം ച സമാക്ഷികാമ് | കാസേ ശ്വാസേ ച മധുനാ സര്പിഷാ ച സുഖീ ഭവേത് ||൩൦൨||
View original
लिहन् ज्वरार्तस्त्रिफलां पिप्पलीं च समाक्षिकाम् | कासे श्वासे च मधुना सर्पिषा च सुखी भवेत् ||३०२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 194 (303) · Śloka 303
വിദാരീ ദാഡിമം ലോധ്രം ദധിത്ഥം ബീജപൂരകമ് | ഏഭിഃ പ്രദിഹ്യാന്മൂര്ധാനം തൃഡ്ദാഹാര്തസ്യ ദേഹിനഃ ||൩൦൩||
View original
विदारी दाडिमं लोध्रं दधित्थं बीजपूरकम् | एभिः प्रदिह्यान्मूर्धानं तृड्दाहार्तस्य देहिनः ||३०३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 195 (304) · Śloka 305
ദാഡിമസ്യ സിതായാശ്ച ദ്രാക്ഷാമലകയോസ്തഥാ | വൈരസ്യേ ധാരയേത് കല്കം ഗണ്ഡൂഷം ച യഥാഹിതമ് ||൩൦൪|| ക്ഷീരേക്ഷുരസമാക്ഷീകസര്പിസ്തൈലോഷ്ണവാരിഭിഃ |൩൦൫|
View original
दाडिमस्य सितायाश्च द्राक्षामलकयोस्तथा | वैरस्ये धारयेत् कल्कं गण्डूषं च यथाहितम् ||३०४|| क्षीरेक्षुरसमाक्षीकसर्पिस्तैलोष्णवारिभिः |३०५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 196 (305) · Śloka 305
ശൂന്യേ മൂര്ധ്നി ഹിതം നസ്യം ജീവനീയശൃതം ഘൃതമ് ||൩൦൫||
View original
शून्ये मूर्ध्नि हितं नस्यं जीवनीयशृतं घृतम् ||३०५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 197 (306) · Śloka 307
ചൂര്ണിതൈസ്ത്രിഫലാശ്യാമാത്രിവൃത്പിപ്പലിസംയുതൈഃ | സക്ഷൌദ്രഃ ശര്കരായുക്തോ വിരേകസ്തു പ്രശസ്യതേ ||൩൦൬|| പക്വേ പിത്തജ്വരേ രക്തേ ചോര്ധ്വഗേ വേപഥൌ തഥാ |൩൦൭|
View original
चूर्णितैस्त्रिफलाश्यामात्रिवृत्पिप्पलिसंयुतैः | सक्षौद्रः शर्करायुक्तो विरेकस्तु प्रशस्यते ||३०६|| पक्वे पित्तज्वरे रक्ते चोर्ध्वगे वेपथौ तथा |३०७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 198 (307) · Śloka 307
കഫവാതോത്ഥയോരേവം സ്നേഹാഭ്യങ്ഗൈര്വിശോധയേത് ||൩൦൭||
View original
कफवातोत्थयोरेवं स्नेहाभ्यङ्गैर्विशोधयेत् ||३०७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 199 (308) · Śloka 308
ഹൃതദോഷോ ഭ്രമാര്തസ്തു ലിഹ്യാത് ക്ഷൌദ്രസിതാഭയാഃ |൩൦൮|
View original
हृतदोषो भ्रमार्तस्तु लिह्यात् क्षौद्रसिताभयाः |३०८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 200 (308) · Śloka 309
വാതഘ്നമധുരൈര്യോജ്യാ നിരൂഹാ വാതജേ ജ്വരേ ||൩൦൮|| അവേക്ഷ്യ ദോഷം പ്രാണം ച യഥാസ്വം ചാനുവാസനാഃ |൩൦൯|
View original
वातघ्नमधुरैर्योज्या निरूहा वातजे ज्वरे ||३०८|| अवेक्ष्य दोषं प्राणं च यथास्वं चानुवासनाः |३०९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 201 (309-311) · Śloka 312
ഉത്പലാദികഷായാദ്യാ(ഢ്യാ)ശ്ചന്ദനോശീരസംയുതാഃ ||൩൦൯|| ശര്കരാമധുരാഃ ശീതാഃ പിത്തജ്വരഹരാ മതാഃ | ആമ്രാദീനാം ത്വചം ശങ്ഖം ചന്ദനം മധുകോത്പലേ ||൩൧൦|| ഗൈരികാഞ്ജനമഞ്ജിഷ്ഠാമൃണാലാന്യഥ പദ്മകമ് | ശ്ലക്ഷ്ണപിഷ്ടം തു പയസാ ശര്കരാമധുസംയുതമ് ||൩൧൧|| സുപൂതം ശീതലം ബസ്തിം ദഹ്യമാനായ ദാപയേത് |൩൧൨|
View original
उत्पलादिकषायाद्या(ढ्या)श्चन्दनोशीरसंयुताः ||३०९|| शर्करामधुराः शीताः पित्तज्वरहरा मताः | आम्रादीनां त्वचं शङ्खं चन्दनं मधुकोत्पले ||३१०|| गैरिकाञ्जनमञ्जिष्ठामृणालान्यथ पद्मकम् | श्लक्ष्णपिष्टं तु पयसा शर्करामधुसंयुतम् ||३११|| सुपूतं शीतलं बस्तिं दह्यमानाय दापयेत् |३१२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 202 (312) · Śloka 312
ജ്വരദാഹാപഹം തേഷു സിദ്ധം ചൈവാനുവാസനമ് ||൩൧൨||
View original
ज्वरदाहापहं तेषु सिद्धं चैवानुवासनम् ||३१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 203 (313) · Śloka 313
ആരഗ്വധഗണക്വാഥാഃ പിപ്പല്യാദിസമായുതാഃ | സക്ഷൌദ്രമൂത്രാ ദേയാഃ സ്യുഃ കഫജ്വരവിനാശനാഃ ||൩൧൩||
View original
आरग्वधगणक्वाथाः पिप्पल्यादिसमायुताः | सक्षौद्रमूत्रा देयाः स्युः कफज्वरविनाशनाः ||३१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 204 (314) · Śloka 314
കഫഘ്നൈരേവ സംസിദ്ധാ ദ്രവ്യൈശ്ചാപ്യനുവാസനാഃ |൩൧൪|
View original
कफघ्नैरेव संसिद्धा द्रव्यैश्चाप्यनुवासनाः |३१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 205 (314) · Śloka 314
സംസര്ഗേ സന്നിപാതേ ച സംസൃഷ്ടാ ബസ്തയോ ഹിതാഃ ||൩൧൪||
View original
संसर्गे सन्निपाते च संसृष्टा बस्तयो हिताः ||३१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 206 (315) · Śloka 315
സംസൃഷ്ടൈരേവ സംസൃഷ്ടാ ദ്രവ്യൈശ്ചാപ്യനുവാസനാഃ |൩൧൫|
View original
संसृष्टैरेव संसृष्टा द्रव्यैश्चाप्यनुवासनाः |३१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 207 (315) · Śloka 316
വാതരോഗാപഹാഃ സര്വേ സ്നേഹാ യേ സമ്യഗീരിതാഃ ||൩൧൫|| വിനാ തൈലം ത ഏവ സ്യുര്യോജ്യാ മാരുതജേ ജ്വരേ |൩൧൬|
View original
वातरोगापहाः सर्वे स्नेहा ये सम्यगीरिताः ||३१५|| विना तैलं त एव स्युर्योज्या मारुतजे ज्वरे |३१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 208 (316) · Śloka 316
നിഖിലേനോപയോജ്യാശ്ച ത ഏവാഭ്യഞ്ജനാദിഷു ||൩൧൬||
View original
निखिलेनोपयोज्याश्च त एवाभ्यञ्जनादिषु ||३१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 209 (317) · Śloka 317
പൈത്തികേ മധുരൈസ്തിക്തൈഃ സിദ്ധം സര്പിശ്ച പൂജ്യതേ |൩൧൭|
View original
पैत्तिके मधुरैस्तिक्तैः सिद्धं सर्पिश्च पूज्यते |३१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 210 (317) · Śloka 317
ശ്ലൈഷ്മികേ കടുതിക്തൈശ്ച, സംസൃഷ്ടാനീതരേഷു ച ||൩൧൭||
View original
श्लैष्मिके कटुतिक्तैश्च, संसृष्टानीतरेषु च ||३१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 211 (318) · Śloka 319
ഹൃതാവശേഷം പിത്തം തു ത്വക്സ്ഥം ജനയതി ജ്വരമ് | പിബേദിക്ഷുരസം തത്ര ശീതം വാ ശര്കരോദകമ് ||൩൧൮|| ശാലിഷഷ്ടികയോരന്നമശ്നീയാത് ക്ഷീരസമ്പ്ലുതമ് |൩൧൯|
View original
हृतावशेषं पित्तं तु त्वक्स्थं जनयति ज्वरम् | पिबेदिक्षुरसं तत्र शीतं वा शर्करोदकम् ||३१८|| शालिषष्टिकयोरन्नमश्नीयात् क्षीरसम्प्लुतम् |३१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 212 (319) · Śloka 319
കഫവാതോത്ഥയോരേവ സ്വേദാഭ്യങ്ഗൌ പ്രയോജയേത് ||൩൧൯||
View original
कफवातोत्थयोरेव स्वेदाभ्यङ्गौ प्रयोजयेत् ||३१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 213 (320) · Śloka 320
ഘൃതം ദ്വാദശരാത്രാത്തു ദേയം സര്വജ്വരേഷു ച | തേനാന്തരേണാശയം സ്വം ഗതാ ദോഷാ ഭവന്തി ഹി ||൩൨൦||
View original
घृतं द्वादशरात्रात्तु देयं सर्वज्वरेषु च | तेनान्तरेणाशयं स्वं गता दोषा भवन्ति हि ||३२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 214 (321) · Śloka 321
ധാതൂന് പ്രക്ഷോഭയന് ദോഷോ മോക്ഷകാലേ ബലീയതേ | തേന വ്യാകുലചിത്തസ്തു മ്രിയമാണ ഇവേഹതേ ||൩൨൧||
View original
धातून् प्रक्षोभयन् दोषो मोक्षकाले बलीयते | तेन व्याकुलचित्तस्तु म्रियमाण इवेहते ||३२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 215 (322) · Śloka 322
ലഘുത്വം ശിരസഃ സ്വേദോ മുഖമാപാണ്ഡു പാകി ച | ക്ഷവഥുശ്ചാന്നകാങ്ക്ഷാ ച ജ്വരമുക്തസ്യ ലക്ഷണമ് ||൩൨൨||
View original
लघुत्वं शिरसः स्वेदो मुखमापाण्डु पाकि च | क्षवथुश्चान्नकाङ्क्षा च ज्वरमुक्तस्य लक्षणम् ||३२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 216 (323-324) · Śloka 324
ശമ്ഭുക്രോധോദ്ഭവോ ഘോരോ ബലവര്ണാഗ്നിസാദകഃ | രോഗരാട് രോഘസങ്ഘാതോ ജ്വര ഇത്യുപദിശ്യതേ ||൩൨൩|| വ്യാപിത്വാത് സര്വസംസ്പര്ശാത് കൃച്ഛ്രത്വാദന്തസമ്ഭവാത് | അന്തകോ ഹ്യേഷ ഭൂതാനാം ജ്വര ഇത്യുപദിശ്യതേ ||൩൨൪||
View original
शम्भुक्रोधोद्भवो घोरो बलवर्णाग्निसादकः | रोगराट् रोघसङ्घातो ज्वर इत्युपदिश्यते ||३२३|| व्यापित्वात् सर्वसंस्पर्शात् कृच्छ्रत्वादन्तसम्भवात् | अन्तको ह्येष भूतानां ज्वर इत्युपदिश्यते ||३२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 39
ഇതി സുശ്രുതസംഹിതായാമുത്തരതന്ത്രാന്തര്ഗതേ കായചികിത്സാതന്ത്രേ ജ്വരപ്രതിഷേധോ നാമ(പ്രഥമോऽധ്യായഃ, ആദിത) ഏകോനചത്വാരിംശോऽധ്യായഃ ||൩൯||
View original
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कायचिकित्सातन्त्रे ज्वरप्रतिषेधो नाम(प्रथमोऽध्यायः, आदित) एकोनचत्वारिंशोऽध्यायः ||३९||
🔊 Audio coming soon