49. chardipratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

ಅಥಾತಶ್ಛರ್ದಿಪ್ರತಿಷೇಧಮಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||

Adhikarana 2 (3-5) · Śloka 5

ಅತಿದ್ರವೈರತಿಸ್ನಿಗ್ಧೈರಹೃದ್ಯೈರ್ಲವಣೈರತಿ | ಅಕಾಲೇ ಚಾತಿಮಾತ್ರೈಶ್ಚ ತಥಾಽಸಾತ್ಮ್ಯೈಶ್ಚ ಭೋಜನೈಃ ||೩|| ಶ್ರಮಾತ್ ಕ್ಷಯಾತ್ತಥೋದ್ವೇಗಾದಜೀರ್ಣಾತ್ ಕೃಮಿದೋಷತಃ | ನಾರ್ಯಾಶ್ಚಾಪನ್ನಸತ್ತ್ವಾಯಾಸ್ತಥಾಽತಿದ್ರುತಮಶ್ನತಃ ||೪|| ಅತ್ಯನ್ತಾಮಪರೀತಸ್ಯ ಛರ್ದೇರ್ವೈ ಸಮ್ಭವೋ ಧ್ರುವಮ್ | (ಬೀಭತ್ಸೈರ್ಹೇತುಭಿಶ್ಚಾನ್ಯೈರ್ದ್ರುತಮುತ್ಕ್ಲೇಶಿತೋ ಬಲಾತ್ ) ||೫||

Adhikarana 3 (6) · Śloka 6

ಛಾದಯನ್ನಾನನಂ ವೇಗೈರರ್ದಯನ್ನಙ್ಗಭಞ್ಜನೈಃ | ನಿರುಚ್ಯತೇ ಛರ್ದಿರಿತಿ ದೋಷೋ ವಕ್ತ್ರಾದ್ವಿನಿಶ್ಚರನ್ ||೬||

Adhikarana 4 (7) · Śloka 7

ದೋಷಾನುದೀರಯನ್ ವೃದ್ಧಾನುದಾನೋ ವ್ಯಾನಸಙ್ಗತಃ | ಊರ್ಧ್ವಮಾಗಚ್ಛತಿ ಭೃಶಂ ವಿರುದ್ಧಾಹಾರಸೇವನಾತ್ ||೭||

Adhikarana 5 (8) · Śloka 8

ಪ್ರಸೇಕೋ ಹೃದಯೋತ್ಕ್ಲೇಶೋ ಭಕ್ತಸ್ಯಾನಭಿನನ್ದನಮ್ | ಪೂರ್ವರೂಪಂ ಮತಂ ಛರ್ದ್ಯಾ... |೮|

Adhikarana 6 (8) · Śloka 8

... ಯಥಾಸ್ವಂ ಚ ವಿಭಾವಯೇತ್ ||೮||

Adhikarana 7 (9) · Śloka 9

ಪ್ರಚ್ಛರ್ದಯೇತ್ ಫೇನಿಲಮಲ್ಪಮಲ್ಪಂ ಶೂಲಾರ್ದಿತೋಽಭ್ಯರ್ದಿತಪಾರ್ಶ್ವಪೃಷ್ಠಃ | ಶ್ರಾನ್ತಃ ಸಘೋಷಂ ಬಹುಶಃ ಕಷಾಯಂ ಜೀರ್ಣೇಽಧಿಕಂ ಸಾಽನಿಲಜಾ ವಮಿಸ್ತು ||೯||

Adhikarana 8 (10) · Śloka 10

ಯೋಽಮ್ಲಂ ಭೃಶಂ ವಾ ಕಟುತಿಕ್ತವಕ್ತ್ರಃ ಪೀತಂ ಸರಕ್ತಂ ಹರಿತಂ ವಮೇದ್ವಾ | ಸದಾಹಚೋಷಜ್ವರವಕ್ತ್ರಶೋಷೋ ಮೂರ್ಚ್ಛಾನ್ವಿತಃ ಪಿತ್ತನಿಮಿತ್ತಜಾ ಸಾ ||೧೦||

Adhikarana 9 (11) · Śloka 11

ಯೋ ಹೃಷ್ಟರೋಮಾ ಮಧುರಂ ಪ್ರಭೂತಂ ಶುಕ್ಲಂ ಹಿಮಂ ಸಾನ್ದ್ರಕಫಾನುವಿದ್ಧಮ್ | ಅಭಕ್ತರುಗ್ಗೌರವಸಾದಯುಕ್ತೋ ವಮೇದ್ವಮೀ ಸಾ ಕಫಕೋಪಜಾ ಸ್ಯಾತ್ ||೧೧||

Adhikarana 10 (12) · Śloka 12

ಸರ್ವಾಣಿ ರೂಪಾಣಿ ಭವನ್ತಿ ಯಸ್ಯಾಂ ಸಾ ಸರ್ವದೋಷಪ್ರಭವಾ ಮತಾ ತು |೧೨|

Adhikarana 11 (12) · Śloka 12

ಬೀಭತ್ಸಜಾ ದೌಹೃದಜಾಽಽಮಜಾ ಚ ಸಾತ್ಮ್ಯಪ್ರಕೋಪಾತ್ ಕೃಮಿಜಾ ಚ ಯಾ ಹಿ | ಸಾ ಪಞ್ಚಮೀ ತಾಂ ಚ ವಿಭಾವಯೇತ್ತು ದೋಷೋಚ್ಛ್ರಯೇಣೈವ ಯಥೋಕ್ತಮಾದೌ ||೧೨||

Adhikarana 12 (13) · Śloka 13

ಶೂಲಹೃಲ್ಲಾಸಬಹುಲಾ ಕೃಮಿಜಾ ಚ ವಿಶೇಷತಃ | ಕೃಮಿಹೃದ್ರೋಗತುಲ್ಯೇನ ಲಕ್ಷಣೇನ ಚ ಲಕ್ಷಿತಾ ||೧೩||

Adhikarana 13 (14) · Śloka 14

ಕ್ಷೀಣಸ್ಯೋಪದ್ರವೈರ್ಯುಕ್ತಾಂ ಸಾಸೃಕ್ಪೂಯಾಂ ಸಚನ್ದ್ರಿಕಾಮ್ | ಛರ್ದಿ ಪ್ರಸಕ್ತಾಂ ಕುಶಲೋ ನಾರಭೇತ ಚಿಕಿತ್ಸಿತುಮ್ ||೧೪||

Adhikarana 14 (15) · Śloka 15

ಆಮಾಶಯೋತ್ಕ್ಲೇಶಭವಾ ಹಿ ಸರ್ವಾಸ್ತಸ್ಮಾದ್ಧಿತಂ ಲಙ್ಘನಮೇವ ತಾಸು ||೧೫||

Adhikarana 15 (16) · Śloka 16

ವಮೀಷು ಬಹುದೋಷಾಸು ಛರ್ದನಂ ಹಿತಮುಚ್ಯತೇ | ವಿರೇಚನಂ ವಾ ಕುರ್ವೀತ ಯಥಾದೋಷೋಚ್ಛ್ರಯಂ ಭಿಷಕ್ ||೧೬||

Adhikarana 16 (17) · Śloka 17

ಸಂಸರ್ಗಶ್ಚಾನುಪೂರ್ವೇಣ ಯಥಾಸ್ವಂ ಭೇಷಜಾಯುತಃ |೧೭|

Adhikarana 17 (17) · Śloka 17

ಲಘೂನಿ ಪರಿಶುಷ್ಕಾಣಿ ಸಾತ್ಮ್ಯಾನ್ಯನ್ನಾನಿ ಚಾಚರೇತ್ ||೧೭||

Adhikarana 18 (18) · Śloka 18

ಯಥಾಸ್ವಂ ಚ ಕಷಾಯಾಣಿ ಜ್ವರಘ್ನಾನಿ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್ |೧೮|

Adhikarana 19 (18-20) · Śloka 20

ಹನ್ಯಾತ್ ಕ್ಷೀರಘೃತಂ ಪೀತಂ ಛರ್ದಿಂ ಪವನಸಮ್ಭವಾಮ್ ||೧೮|| ಸಸೈನ್ಧವಂ ಪಿಬೇತ್ ಸರ್ಪಿರ್ವಾತಚ್ಛರ್ದಿನಿವಾರಣಮ್ | ಮುದ್ಗಾಮಲಕಯೂಷೋ ವಾ ಸಸರ್ಪಿಷ್ಕಃ ಸಸೈನ್ಧವಃ | ಯವಾಗೂಂ ಮಧುಮಿಶ್ರಾಂ ವಾ ಪಞ್ಚಮೂಲೀಕೃತಾಂ ಪಿಬೇತ್ ||೧೯|| ಪಿಬೇದ್ವಾ ವ್ಯಕ್ತಸಿನ್ಧೂತ್ಥಂ ಫಲಾಮ್ಲಂ ವೈಷ್ಕಿರಂ ರಸಮ್ | ಸುಖೋಷ್ಣಲವಣಂ ಚಾತ್ರ ಹಿತಂ ಸ್ನೇಹವಿರೇಚನಮ್ ||೨೦||

Adhikarana 20 (21-22) · Śloka 22

ಪಿತ್ತೋಪಶಮನೀಯಾನಿ ಪಾಕ್ಯಾನಿ ಶಿಶಿರಾಣಿ ಚ | ಕಷಾಯಾಣ್ಯುಪಯುಕ್ತಾನಿ ಘ್ನನ್ತಿ ಪಿತ್ತಕೃತಾಂ ವಮೀಮ್ ||೨೧|| ಶೋಧನಂ ಮಧುರೈಶ್ಚಾತ್ರ ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸಸಮಾಯುತೈಃ | ಬಲವತ್ಯಾಂ ಪ್ರಶಂಸನ್ತಿ ಸರ್ಪಿಸ್ತೈಲ್ವಕಮೇವ ಚ ||೨೨||

Adhikarana 21 (23) · Śloka 23

ಆರಗ್ವಧಾದಿನಿರ್ಯೂಹಂ ದಶಾಙ್ಗಯೋಗಮೇವ ವಾ | ಪಾಯಯೇತಾಥ ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ಕಫಜಾಯಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಕಃ ||೨೩||

Adhikarana 22 (24) · Śloka 24

ಕೃತಂ ಗುಡೂಚ್ಯಾ ವಿಧಿವತ್ ಕಷಾಯಂ ಹಿಮಸಞ್ಜ್ಞಿತಮ್ | ತಿಸೃಷ್ವಪಿ ಭವೇತ್ ಪಥ್ಯಂ ಮಾಕ್ಷಿಕೇಣ ಸಮನ್ವಿತಮ್ ||೨೪||

Adhikarana 23 (25) · Śloka 26

ಬೀಭತ್ಸಜಾಂ ಹೃದ್ಯತಮೈರ್ದೌಹೃದೀಂ ಕಾಙ್ಕ್ಷಿತೈಃ ಫಲೈಃ | ಲಙ್ಘನೈರ್ವಮನೈಶ್ಚಾಮಾಂ ಸಾತ್ಮ್ಯೈಃ ಸಾತ್ಮ್ಯಪ್ರಕೋಪಜಾಮ್ ||೨೫|| ಕೃಮಿಹೃದ್ರೋಗವಚ್ಚಾಪಿ ಕೃಮಿಜಾಂ ಸಾಧಯೇದ್ವಮೀಮ್ |೨೬|

Adhikarana 24 (26) · Śloka 26

ವಿತರೇಚ್ಚ ಯಥಾದೋಷಂ ಶಸ್ತಂ ವಿಧಿಮನನ್ತರಮ್ ||೨೬||

Adhikarana 25 (27-35) · Śloka 35

ದಧಿತ್ಥರಸಸಂಸಕ್ತಾಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ಮಾಕ್ಷಿಕಾನ್ವಿತಾಮ್ | ಮುಹುರ್ಮುಹುರ್ನರೋ ಲೀಢ್ವಾ ಛರ್ದಿಭ್ಯಃ ಪ್ರವಿ(ತಿ)ಮುಚ್ಯತೇ ||೨೭|| ಸಮಾಕ್ಷಿಕಾ ಮಧುರಸಾ ಪೀತಾ ವಾ ತಣ್ಡುಲಾಮ್ಬುನಾ | ತರ್ಪಣಂ ವಾ ಮಧುಯುತಂ ತಿಸೃಣಾಮಪಿ ಭೇಷಜಮ್ ||೨೮|| ಸ್ವಯಙ್ಗುಪ್ತಾಂ ಸಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಾಂ ತಣ್ಡುಲಾಮ್ಬುಮಧುದ್ರವಾಮ್ | ಪಿಬೇದ್ಯವಾಗೂಮಥವಾ ಸಿದ್ಧಾಂ ಪತ್ರೈಃ ಕರಞ್ಜಜೈಃ ||೨೯|| ಯುಕ್ತಾಮ್ಲಲವಣಾಃ ಪಿಷ್ಟಾಃ ಕುಸ್ತುಮ್ಬುರ್ಯೋಽಥವಾ ಹಿತಾಃ | ತಣ್ಡುಲಾಮ್ಬುಯುತಂ ಖಾದೇತ್ ಕಪಿತ್ಥಂ ತ್ರ್ಯೂಷಣೇನ ವಾ ||೩೦|| ಸಿತಾಚನ್ದನಮಧ್ವಾಕ್ತಂ ಲಿಹ್ಯಾದ್ವಾ ಮಕ್ಷಿಕಾಶಕೃತ್ | ಪಿಬೇತ್ ಪಯೋಽಗ್ನಿತಪ್ತಂ ಚ ನಿರ್ವಾಪ್ಯ ಗೃಹಗೋಧಿಕಾಮ್ ||೩೧|| ಸರ್ಪಿಃಕ್ಷೌದ್ರಯುತಾನ್ ವಾಽಪಿ ಲಾಜಶಕ್ತೂನ್ ಪಿಬೇತ್ತಥಾ | ಸರ್ಪಿಃಕ್ಷೌದ್ರಸಿತೋಪೇತಾಂ ಮಾಗಧೀಂ ವಾ ಲಿಹೇತ್ತಥಾ ||೩೨|| ಧಾತ್ರೀರಸೇ ಚನ್ದನಂ ವಾ ಘೃಷ್ಟಂ ಮುದ್ಗದಲಾಮ್ಬುನಾ | ಕೋಲಾಮಲಕಮಜ್ಜಾನಂ ಲಿಹ್ಯಾದ್ವಾ ತ್ರಿಸುಗನ್ಧಿಕಮ್ ||೩೩|| ಸಕ್ಷೌದ್ರಾಂ ಶಾಲಿಲಾಜಾನಾಂ ಯವಾಗೂಂ ವಾ ಪಿಬೇನ್ನರಃ | ಘ್ರೇಯಾಣ್ಯುಪಹರೇಚ್ಚಾಪಿ ಮನೋಘ್ರಾಣಸುಖಾನಿ ಚ ||೩೪|| ಜಾಙ್ಗಲಾನಿ ಚ ಮಾಂಸಾನಿ ಶುಭಾನಿ ಪಾನಕಾನಿ ಚ | ಭೋಜನಾನಿ ವಿಚಿತ್ರಾಣಿ ಕುರ್ಯಾತ್ಸರ್ವಾಸ್ವತನ್ದ್ರಿತಃ ||೩೫||

Adhikarana puShpikA · Śloka 49

ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರಾನ್ತರ್ಗತೇ ಕಾಯಚಿಕಿತ್ಸಾತನ್ತ್ರೇ ಛರ್ದಿಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ (ಏಕಾದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ, ಆದಿತಃ) ಏಕೋನಪಞ್ಚಾಶತ್ತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೪೯||