Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
అథాతో జ్వరప్రతిషేధం వ్యాఖ్యాస్యామః ||1|| యథోవాచ భగవాన్ ధన్వంతరిః ||2||
View original
अथातो ज्वरप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
39. jvarapratiṣēdhādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 5
యేనామృతమపాం మధ్యాదుద్ధృతం పూర్వజన్మని | యతోఽమరత్వం సంప్రాప్తాస్త్రిదశాస్త్రిదివేశ్వరాత్ ||3|| శిష్యాస్తం దేవమాసీనం పప్రచ్ఛుః సుశ్రుతాదయః | వ్రణస్యోపద్రవాః ప్రోక్తా వ్రణినామప్యతః పరం ||4|| సమాసాద్ వ్యాసతశ్చైవ బ్రూహి నో భిషజాంవర |5|
View original
येनामृतमपां मध्यादुद्धृतं पूर्वजन्मनि | यतोऽमरत्वं सम्प्राप्तास्त्रिदशास्त्रिदिवेश्वरात् ||३|| शिष्यास्तं देवमासीनं पप्रच्छुः सुश्रुतादयः | व्रणस्योपद्रवाः प्रोक्ता व्रणिनामप्यतः परम् ||४|| समासाद् व्यासतश्चैव ब्रूहि नो भिषजांवर |५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (5-7) · Śloka 7
ఉపద్రవేణ జుష్టస్య వ్రణః కృచ్ఛ్రేణ సిధ్యతి ||5|| ఉపద్రవాస్తు వ్రణినః కృచ్ఛ్రసాధ్యాః ప్రకీర్తితాః | ప్రక్షీణబలమాంసస్య శేషధాతుపరిక్షయాత్ ||6|| తస్మాదుపద్రవాన్ కృత్స్నాన్ బ్రూహి నః సచికిత్సితాన్ | సర్వకాయచికిత్సాసు యే దృష్టాః పరమర్షిణా ||7||
View original
उपद्रवेण जुष्टस्य व्रणः कृच्छ्रेण सिध्यति ||५|| उपद्रवास्तु व्रणिनः कृच्छ्रसाध्याः प्रकीर्तिताः | प्रक्षीणबलमांसस्य शेषधातुपरिक्षयात् ||६|| तस्मादुपद्रवान् कृत्स्नान् ब्रूहि नः सचिकित्सितान् | सर्वकायचिकित्सासु ये दृष्टाः परमर्षिणा ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (8-9) · Śloka 9
తేషాం తద్వచనం శ్రుత్వా ప్రాబ్రవీద్భిషజాంవరః | జ్వరమాదౌ ప్రవక్ష్యామి స రోగానీకరాట్ స్మృతః ||8|| రుద్రకోపాగ్నిసంభూతః సర్వభూతప్రతాపనః | తైస్తైర్నామభిరన్యేషాం సత్త్వానాం పరికీర్త్యతే ||9||
View original
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा प्राब्रवीद्भिषजांवरः | ज्वरमादौ प्रवक्ष्यामि स रोगानीकराट् स्मृतः ||८|| रुद्रकोपाग्निसम्भूतः सर्वभूतप्रतापनः | तैस्तैर्नामभिरन्येषां सत्त्वानां परिकीर्त्यते ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (10) · Śloka 10
జన్మాదౌ నిధనే చైవ ప్రాయో విశతి దేహినం | అతః సర్వవికరాణామయం రాజా ప్రకీర్తితః ||10||
View original
जन्मादौ निधने चैव प्रायो विशति देहिनम् | अतः सर्वविकराणामयं राजा प्रकीर्तितः ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (11-12) · Śloka 13
ఋతే దేవమనుష్యేభ్యో నాన్యో విషహతే తు తం | కర్మణా లభతే యస్మాద్దేవత్వం మానుషాదపి ||11|| పునశ్చైవ చ్యుతః స్వర్గాన్మానుష్యమనువర్తతే | తస్మాత్తే దేవభావేన సహంతే మానుషా జ్వరం ||12|| శేషాః సర్వే విపద్యంతే తైర్యగ్యోనా జ్వరార్దితాః |13|
View original
ऋते देवमनुष्येभ्यो नान्यो विषहते तु तम् | कर्मणा लभते यस्माद्देवत्वं मानुषादपि ||११|| पुनश्चैव च्युतः स्वर्गान्मानुष्यमनुवर्तते | तस्मात्ते देवभावेन सहन्ते मानुषा ज्वरम् ||१२|| शेषाः सर्वे विपद्यन्ते तैर्यग्योना ज्वरार्दिताः |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (13) · Śloka 14
స్వేదావరోధః సంతాపః సర్వాంగగ్రహణం తథా ||13|| వికారా యుగపద్యస్మిన్ జ్వరః స పరికీర్తితః |14|
View original
स्वेदावरोधः सन्तापः सर्वाङ्गग्रहणं तथा ||१३|| विकारा युगपद्यस्मिन् ज्वरः स परिकीर्तितः |१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (14) · Śloka 15
దోషైః పృథక్ సమస్తైశ్చ ద్వంద్వైరాగంతురేవ చ ||14|| అనేకకారణోత్పన్నః స్మృతస్త్వష్టవిధో జ్వరః |15|
View original
दोषैः पृथक् समस्तैश्च द्वन्द्वैरागन्तुरेव च ||१४|| अनेककारणोत्पन्नः स्मृतस्त्वष्टविधो ज्वरः |१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (15-18) · Śloka 19
దోషాః ప్రకుపితాః స్వేషు కాలేషు స్వైః ప్రకోపణైః ||15|| వ్యాప్య దేహమశేషేణ జ్వరమాపాదయంతి హి | దుష్టాః స్వహేతుభిర్దోషాః ప్రాప్యామాశయమూష్మణా ||16|| సహితా రసమాగత్య రసస్వేదప్రవాహిణాం | స్రోతసాం మార్గమావృత్య మందీకృత్య హుతాశనం ||17|| నిరస్య బహిరూష్మాణం పక్తిస్థానాచ్చ కేవలం | శరీరం సమభివ్యాప్య స్వకాలేషు జ్వరాగమం ||18|| జనయంత్యథ వృద్ధిం వా స్వవర్ణం చ త్వగాదిషు |19|
View original
दोषाः प्रकुपिताः स्वेषु कालेषु स्वैः प्रकोपणैः ||१५|| व्याप्य देहमशेषेण ज्वरमापादयन्ति हि | दुष्टाः स्वहेतुभिर्दोषाः प्राप्यामाशयमूष्मणा ||१६|| सहिता रसमागत्य रसस्वेदप्रवाहिणाम् | स्रोतसां मार्गमावृत्य मन्दीकृत्य हुताशनम् ||१७|| निरस्य बहिरूष्माणं पक्तिस्थानाच्च केवलम् | शरीरं समभिव्याप्य स्वकालेषु ज्वरागमम् ||१८|| जनयन्त्यथ वृद्धिं वा स्ववर्णं च त्वगादिषु |१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (19-22) · Śloka 22
మిథ్యాతియుక్తైరపి చ స్నేహాద్యైః కర్మభిర్నృణాం ||19|| వివిధాదభిఘాతాచ్చ రోగోత్థానాత్ ప్రపాకతః | శ్రమాత్ క్షయాదజీర్ణాచ్చ విషాత్సాత్మ్యర్తుపర్యయాత్ ||20|| ఓషధీపుష్పగంధాచ్చ శోకాన్నక్షత్రపీడయా | అభిచారాభిశాపాభ్యాం మనోభూతాభిశంకయా ||21|| స్త్రీణామపప్రజాతానాం ప్రజాతానాం తథాఽహితైః | స్తన్యావతరణే చైవ జ్వరో దోషైః ప్రవర్తతే ||22||
View original
मिथ्यातियुक्तैरपि च स्नेहाद्यैः कर्मभिर्नृणाम् ||१९|| विविधादभिघाताच्च रोगोत्थानात् प्रपाकतः | श्रमात् क्षयादजीर्णाच्च विषात्सात्म्यर्तुपर्ययात् ||२०|| ओषधीपुष्पगन्धाच्च शोकान्नक्षत्रपीडया | अभिचाराभिशापाभ्यां मनोभूताभिशङ्कया ||२१|| स्त्रीणामपप्रजातानां प्रजातानां तथाऽहितैः | स्तन्यावतरणे चैव ज्वरो दोषैः प्रवर्तते ||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (23-24) · Śloka 24
తైర్వేగవద్భిర్బహుధా సముద్భ్రాంతైర్విమార్గగైః | విక్షిప్యమాణోఽంతరగ్నిర్భవత్యాశు బహిశ్చరః ||23|| రుణద్ధి చాప్యపాంధాతుం యస్మాత్తస్మాజ్జ్వరాతురః | భవత్యత్యుష్ణగాత్రశ్చ జ్వరితస్తేన చోచ్యతే ||24||
View original
तैर्वेगवद्भिर्बहुधा समुद्भ्रान्तैर्विमार्गगैः | विक्षिप्यमाणोऽन्तरग्निर्भवत्याशु बहिश्चरः ||२३|| रुणद्धि चाप्यपान्धातुं यस्मात्तस्माज्ज्वरातुरः | भवत्यत्युष्णगात्रश्च ज्वरितस्तेन चोच्यते ||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (25-28) · Śloka 28
శ్రమోఽరతిర్వివర్ణత్వం వైరస్యం నయనప్లవః | ఇచ్ఛాద్వేషౌ ముహుశ్చాపి శీతవాతాతపాదిషు ||25|| జృంభాఽంగమర్దో గురుతా రోమహర్షోఽరుచిస్తమః | అప్రహర్షశ్చ శీతం చ భవత్యుత్పత్స్యతి జ్వరే ||26|| సామాన్యతో, విశేషాత్తు జృంభాఽత్యర్థం సమీరణాత్ | పిత్తాన్నయనయోర్దాహః, కఫాన్నాన్నాభినందనం ||27|| సర్వలింగసమవాయః సర్వదోషప్రకోపజే | ద్వయోర్ద్వయోస్తు రూపేణ సంసృష్టం ద్వంద్వజం విదుః ||28||
View original
श्रमोऽरतिर्विवर्णत्वं वैरस्यं नयनप्लवः | इच्छाद्वेषौ मुहुश्चापि शीतवातातपादिषु ||२५|| जृम्भाऽङ्गमर्दो गुरुता रोमहर्षोऽरुचिस्तमः | अप्रहर्षश्च शीतं च भवत्युत्पत्स्यति ज्वरे ||२६|| सामान्यतो, विशेषात्तु जृम्भाऽत्यर्थं समीरणात् | पित्तान्नयनयोर्दाहः, कफान्नान्नाभिनन्दनम् ||२७|| सर्वलिङ्गसमवायः सर्वदोषप्रकोपजे | द्वयोर्द्वयोस्तु रूपेण संसृष्टं द्वन्द्वजं विदुः ||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (29-30) · Śloka 30
వేపథుర్విషమో వేగః కంఠౌష్ఠపరిశోషణం | నిద్రానాశః క్షుతః స్తంభో గాత్రాణాం రౌక్ష్యమేవ చ ||29|| శిరోహృద్గాత్రరుగ్వక్త్రవైరస్యం బద్ధవిట్కతా | జృంభాఽఽధ్మానం తథా శూలం భవత్యనిలజే జ్వరే ||30||
View original
वेपथुर्विषमो वेगः कण्ठौष्ठपरिशोषणम् | निद्रानाशः क्षुतः स्तम्भो गात्राणां रौक्ष्यमेव च ||२९|| शिरोहृद्गात्ररुग्वक्त्रवैरस्यं बद्धविट्कता | जृम्भाऽऽध्मानं तथा शूलं भवत्यनिलजे ज्वरे ||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (31-32) · Śloka 32
వేగస్తీక్ష్ణోఽతిసారశ్చ నిద్రాల్పత్వం తథా వమిః | కంఠౌష్ఠముఖనాసానాం పాకః స్వేదశ్చ జాయతే ||31|| ప్రలాపః కటుతా వక్త్రే మూర్చ్ఛా దాహో మదస్తృషా | పీతవిణ్మూత్రనేత్రత్వం పైత్తికే భ్రమ ఏవ చ ||32||
View original
वेगस्तीक्ष्णोऽतिसारश्च निद्राल्पत्वं तथा वमिः | कण्ठौष्ठमुखनासानां पाकः स्वेदश्च जायते ||३१|| प्रलापः कटुता वक्त्रे मूर्च्छा दाहो मदस्तृषा | पीतविण्मूत्रनेत्रत्वं पैत्तिके भ्रम एव च ||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (33-34) · Śloka 34
గౌరవం శీతముత్క్లేశో రోమహర్షోఽతినిద్రతా | స్రోతోరోధో రుగల్పత్వం ప్రసేకో మధురాస్యతా ||33|| నాత్యుష్ణగాత్రతా ఛర్దిరంగసాదోఽవిపాకతా | ప్రతిశ్యాయోఽరుచిః కాసః కఫజేఽక్ష్ణోశ్చ శుక్లతా ||34||
View original
गौरवं शीतमुत्क्लेशो रोमहर्षोऽतिनिद्रता | स्रोतोरोधो रुगल्पत्वं प्रसेको मधुरास्यता ||३३|| नात्युष्णगात्रता छर्दिरङ्गसादोऽविपाकता | प्रतिश्यायोऽरुचिः कासः कफजेऽक्ष्णोश्च शुक्लता ||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (35-37) · Śloka 38
నిద్రానాశో భ్రమః శ్వాసస్తంద్రా సుప్తాంగతాఽరుచిః | తృష్ణా మోహో మదః స్తంభో దాహః శీతం హృది వ్యథా ||35|| పక్తిశ్చిరేణ దోషాణామున్మాదః శ్యావదంతతా | రసనా పరుషా కృష్ణా సంధిమూర్ధాస్థిజా రుజః ||36|| నిర్భుగ్నే కలుషే నేత్రే కర్ణౌ శబ్దరుగన్వితౌ | ప్రలాపః స్రోతసాం పాకః కూజనం చేతనాచ్యుతిః ||37|| స్వేదమూత్రపురీషాణామల్పశః సుచిరాత్ స్రుతిః |38|
View original
निद्रानाशो भ्रमः श्वासस्तन्द्रा सुप्ताङ्गताऽरुचिः | तृष्णा मोहो मदः स्तम्भो दाहः शीतं हृदि व्यथा ||३५|| पक्तिश्चिरेण दोषाणामुन्मादः श्यावदन्तता | रसना परुषा कृष्णा सन्धिमूर्धास्थिजा रुजः ||३६|| निर्भुग्ने कलुषे नेत्रे कर्णौ शब्दरुगन्वितौ | प्रलापः स्रोतसां पाकः कूजनं चेतनाच्युतिः ||३७|| स्वेदमूत्रपुरीषाणामल्पशः सुचिरात् स्रुतिः |३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (38) · Śloka 38
సర్వజే సర్వలింగాని... |38|
View original
सर्वजे सर्वलिङ्गानि... |३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (38-40) · Śloka 41
...విశేషం చాత్ర మే శృణు ||38|| నాత్యుష్ణశీతోఽల్పసంజ్ఞో భ్రాంతప్రేక్షీ హతస్వరః | ఖరజిహ్వః శుష్కకంఠః స్వేదవిణ్మూత్రవర్జితః ||39|| సాస్రో నిర్భుగ్నహృదయో భక్తద్వేషీ హతప్రభః | శ్వసన్నిపతితః శేతే ప్రలాపోపద్రవాయుతః ||40|| తమభిన్యాసమిత్యాహుర్హతౌజసమథాపరే |41|
View original
...विशेषं चात्र मे शृणु ||३८|| नात्युष्णशीतोऽल्पसञ्ज्ञो भ्रान्तप्रेक्षी हतस्वरः | खरजिह्वः शुष्ककण्ठः स्वेदविण्मूत्रवर्जितः ||३९|| सास्रो निर्भुग्नहृदयो भक्तद्वेषी हतप्रभः | श्वसन्निपतितः शेते प्रलापोपद्रवायुतः ||४०|| तमभिन्यासमित्याहुर्हतौजसमथापरे |४१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (41) · Śloka 41
సన్నిపాతజ్వరం కృచ్ఛ్రమసాధ్యమపరే విదుః ||41||
View original
सन्निपातज्वरं कृच्छ्रमसाध्यमपरे विदुः ||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (42) · Śloka 42
నిద్రోపేతమభిన్యాసం క్షీణమేనం హతౌజసం | సన్న్యస్తగాత్రం సన్న్యాసం విద్యాత్సర్వాత్మకే జ్వరే ||42||
View original
निद्रोपेतमभिन्यासं क्षीणमेनं हतौजसम् | सन्न्यस्तगात्रं सन्न्यासं विद्यात्सर्वात्मके ज्वरे ||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (43-44) · Śloka 45
ఓజో విస్రంసతే యస్య పిత్తానిలసముచ్ఛ్రయాత్ | స గాత్రస్తంభశీతాభ్యాం శయనేప్సురచేతనః ||43|| అపి జాగ్రత్ స్వపన్ జంతుస్తంద్రాలుశ్చ ప్రలాపవాన్ | సంహృష్టరోమా స్రస్తాంగో మందసంతాపవేదనః ||44|| ఓజోనిరోధజం తస్య జానీయాత్ కుశలో భిషక్ |45|
View original
ओजो विस्रंसते यस्य पित्तानिलसमुच्छ्रयात् | स गात्रस्तम्भशीताभ्यां शयनेप्सुरचेतनः ||४३|| अपि जाग्रत् स्वपन् जन्तुस्तन्द्रालुश्च प्रलापवान् | संहृष्टरोमा स्रस्ताङ्गो मन्दसन्तापवेदनः ||४४|| ओजोनिरोधजं तस्य जानीयात् कुशलो भिषक् |४५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (45) · Śloka 46
సప్తమే దివసే ప్రాప్తే దశమే ద్వాదశేఽపి వా ||45|| పునర్ఘోరతరో భూత్వా ప్రశమం యాతి హంతి వా |46|
View original
सप्तमे दिवसे प्राप्ते दशमे द्वादशेऽपि वा ||४५|| पुनर्घोरतरो भूत्वा प्रशमं याति हन्ति वा |४६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (46) · Śloka 46
ద్విదోషోచ్ఛ్రాయలింగాస్తు ద్వంద్వజాస్త్రివిధాః స్మృతాః ||46||
View original
द्विदोषोच्छ्रायलिङ्गास्तु द्वन्द्वजास्त्रिविधाः स्मृताः ||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (47) · Śloka 48
తృష్ణా మూర్చ్ఛా భ్రమో దాహః స్వప్ననాశః శిరోరుజా | కంఠాస్యదశోషో వమథూ రోమహర్షోఽరుచిస్తథా ||47|| పర్వభేదశ్చ జృంభా చ వాతపిత్తజ్వరాకృతిః |48|
View original
तृष्णा मूर्च्छा भ्रमो दाहः स्वप्ननाशः शिरोरुजा | कण्ठास्यदशोषो वमथू रोमहर्षोऽरुचिस्तथा ||४७|| पर्वभेदश्च जृम्भा च वातपित्तज्वराकृतिः |४८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (48-49) · Śloka 49
స్తైమిత్యం పర్వణాం భేదో నిద్రా గౌరవమేవ చ ||48|| శిరోగ్రహః ప్రతిశ్యాయః కాసః స్వేదప్రవర్తనం | సంతాపో మధ్యవేగశ్చ వాతశ్లేష్మజ్వరాకృతిః ||49||
View original
स्तैमित्यं पर्वणां भेदो निद्रा गौरवमेव च ||४८|| शिरोग्रहः प्रतिश्यायः कासः स्वेदप्रवर्तनम् | सन्तापो मध्यवेगश्च वातश्लेष्मज्वराकृतिः ||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (50) · Śloka 3
లిప్తాతిక్తాస్యతా తంద్రా మోహః కాసోఽరుచిస్తృషా | ముహుర్దాహో ముహుః శీతం శ్లేష్మపిత్తజ్వరాకృతిః ||50|| (జృంభాధ్మానమదోత్కంపపర్వభేదపరిక్షయాః| తృట్ప్రలాపాభితాపాః స్యుర్జ్వరే మారుతపైత్తికే ||1|| శూలకాసకఫోత్క్లేశశీతవేపథుపీనసాః| గౌరవారుచివిష్టంభా వాతశ్లేష్మసముద్భవే||2|| శీతదాహారుచిస్తంభస్వేదమోహమదభ్రమాః| కాసాంగసాదహృల్లాసా భవంతి కఫపైత్తికే||3||) |
View original
लिप्तातिक्तास्यता तन्द्रा मोहः कासोऽरुचिस्तृषा | मुहुर्दाहो मुहुः शीतं श्लेष्मपित्तज्वराकृतिः ||५०|| (जृम्भाध्मानमदोत्कम्पपर्वभेदपरिक्षयाः| तृट्प्रलापाभितापाः स्युर्ज्वरे मारुतपैत्तिके ||१|| शूलकासकफोत्क्लेशशीतवेपथुपीनसाः| गौरवारुचिविष्टम्भा वातश्लेष्मसमुद्भवे||२|| शीतदाहारुचिस्तम्भस्वेदमोहमदभ्रमाः| कासाङ्गसादहृल्लासा भवन्ति कफपैत्तिके||३||) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (51-52) · Śloka 52
కృశానాం జ్వరముక్తానాం మిథ్యాహారవిహారిణాం | దోషః స్వల్పోఽపి సంవృద్ధో దేహినామనిలేరితః ||51|| సతతాన్యేద్యుష్కత్ర్యాఖ్యచాతుర్థాన్ సప్రలేపకాన్ | కఫస్థానవిభాగేన యథాసంఖ్యం కరోతి హి ||52||
View original
कृशानां ज्वरमुक्तानां मिथ्याहारविहारिणाम् | दोषः स्वल्पोऽपि संवृद्धो देहिनामनिलेरितः ||५१|| सततान्येद्युष्कत्र्याख्यचातुर्थान् सप्रलेपकान् | कफस्थानविभागेन यथासङ्ख्यं करोति हि ||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (53) · Śloka 53
అహోరాత్రాదహోరాత్రాత్ స్థానాత్ స్థానం ప్రపద్యతే | తతశ్చామాశయం ప్రాప్య దోషః కుర్యాజ్జ్వరం నృణాం ||53||
View original
अहोरात्रादहोरात्रात् स्थानात् स्थानं प्रपद्यते | ततश्चामाशयं प्राप्य दोषः कुर्याज्ज्वरं नृणाम् ||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (54) · Śloka 54
తథా ప్రలేపకో జ్ఞేయః శోషిణాం ప్రాణనాశనః | దుశ్చికిత్స్యతమో మందః సుకష్టో ధాతుశోషకృత్ ||54||
View original
तथा प्रलेपको ज्ञेयः शोषिणां प्राणनाशनः | दुश्चिकित्स्यतमो मन्दः सुकष्टो धातुशोषकृत् ||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (55) · Śloka 55
కఫస్థానేషు వా దోషస్తిష్ఠన్ ద్విత్రిచతుర్షు వా | విపర్యయాఖ్యాన్ కురుతే విషమాన్ కృచ్ఛ్రసాధనాన్ ||55||
View original
कफस्थानेषु वा दोषस्तिष्ठन् द्वित्रिचतुर्षु वा | विपर्ययाख्यान् कुरुते विषमान् कृच्छ्रसाधनान् ||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (56) · Śloka 56
పరో హేతుః స్వభావో వా విషమే కైశ్చిదీరితః | ఆగంతుశ్చానుబంధో హి ప్రాయశో విషమజ్వరే ||56||
View original
परो हेतुः स्वभावो वा विषमे कैश्चिदीरितः | आगन्तुश्चानुबन्धो हि प्रायशो विषमज्वरे ||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (57-58) · Śloka 58
వాతాధికత్వాత్ ప్రవదంతి తజ్జ్ఞాస్తృతీయకం చాపి చతుర్థకం చ | ఔపత్యకే మద్యసముద్భవే చ హేతుం జ్వరే పిత్తకృతం వదంతి ||57|| ప్రలేపకం వాతబలాసకం చ కఫాధికత్వేన వదంతి తజ్జ్ఞాః | మూర్చ్ఛానుబంధా విషమజ్వరా యే ప్రాయేణ తే ద్వంద్వసముత్థితాస్తు ||58||
View original
वाताधिकत्वात् प्रवदन्ति तज्ज्ञास्तृतीयकं चापि चतुर्थकं च | औपत्यके मद्यसमुद्भवे च हेतुं ज्वरे पित्तकृतं वदन्ति ||५७|| प्रलेपकं वातबलासकं च कफाधिकत्वेन वदन्ति तज्ज्ञाः | मूर्च्छानुबन्धा विषमज्वरा ये प्रायेण ते द्वन्द्वसमुत्थितास्तु ||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (59-61) · Śloka 61
త్వక్స్థౌ శ్లేష్మానిలౌ శీతమాదౌ జనయతో జ్వరే | తయోః ప్రశాంతయోః పిత్తమంతే దాహం కరోతి చ ||59|| కరోత్యాదౌ తథా పిత్తం త్వక్స్థం దాహమతీవ చ | ప్రశాంతే కురుతస్తస్మింశ్ఛీతమంతే చ తావపి ||60|| ద్వావేతౌ దాహశీతాదీ జ్వరౌ సంసర్గజౌ స్మృతౌ | దాహపూర్వస్తయోః కష్టః కృచ్ఛ్రసాధ్యశ్చ స స్మృతః ||61||
View original
त्वक्स्थौ श्लेष्मानिलौ शीतमादौ जनयतो ज्वरे | तयोः प्रशान्तयोः पित्तमन्ते दाहं करोति च ||५९|| करोत्यादौ तथा पित्तं त्वक्स्थं दाहमतीव च | प्रशान्ते कुरुतस्तस्मिंश्छीतमन्ते च तावपि ||६०|| द्वावेतौ दाहशीतादी ज्वरौ संसर्गजौ स्मृतौ | दाहपूर्वस्तयोः कष्टः कृच्छ्रसाध्यश्च स स्मृतः ||६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (62) · Śloka 62
ప్రసక్తశ్చాభిఘాతోత్థశ్చేతనాప్రభవస్తు యః |62|
View original
प्रसक्तश्चाभिघातोत्थश्चेतनाप्रभवस्तु यः |६२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 35 (62) · Śloka 63
రాత్ర్యహ్నోః షట్సు కాలేషు కీర్తితేషు యథా పురా ||62|| ప్రసహ్య విషమోఽభ్యేతి మానవం బహుధా జ్వరః |63|
View original
रात्र्यह्नोः षट्सु कालेषु कीर्तितेषु यथा पुरा ||६२|| प्रसह्य विषमोऽभ्येति मानवं बहुधा ज्वरः |६३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 36 (63-64) · Śloka 64
స చాపి విషమో దేహం న కదాచిద్విముంచతి ||63|| గ్లానిగౌరవకార్శ్యేభ్యః స యస్మాన్న ప్రముచ్యతే | వేగే తు సమతిక్రాంతే గతోఽయమితి లక్ష్యతే ||64||
View original
स चापि विषमो देहं न कदाचिद्विमुञ्चति ||६३|| ग्लानिगौरवकार्श्येभ्यः स यस्मान्न प्रमुच्यते | वेगे तु समतिक्रान्ते गतोऽयमिति लक्ष्यते ||६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 37 (65) · Śloka 65
ధాత్వంతరస్థో లీనత్వాన్న సౌక్ష్మ్యాదుపలభ్యతే | అల్పదోషేంధనః క్షీణః క్షీణేంధన ఇవానలః ||65||
View original
धात्वन्तरस्थो लीनत्वान्न सौक्ष्म्यादुपलभ्यते | अल्पदोषेन्धनः क्षीणः क्षीणेन्धन इवानलः ||६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 38 (66) · Śloka 66
దోషోఽల్పోఽహితసంభూతో జ్వరోత్సృష్టస్య వా పునః | ధాతుమన్యతమం ప్రాప్య కరోతి విషమజ్వరం ||66||
View original
दोषोऽल्पोऽहितसम्भूतो ज्वरोत्सृष्टस्य वा पुनः | धातुमन्यतमं प्राप्य करोति विषमज्वरम् ||६६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 39 (67) · Śloka 68
సతతం రసరక్తస్థః సోఽన్యేద్యుః పిశితాశ్రితః | మేదోగతస్తృతీయేఽహ్ని త్వస్థిమజ్జగతః పునః ||67|| కుర్యాచ్చాతుర్థకం ఘోరమంతకం రోగసంకరం |68|
View original
सततं रसरक्तस्थः सोऽन्येद्युः पिशिताश्रितः | मेदोगतस्तृतीयेऽह्नि त्वस्थिमज्जगतः पुनः ||६७|| कुर्याच्चातुर्थकं घोरमन्तकं रोगसङ्करम् |६८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 40 (68) · Śloka 68
కేచిద్భూతాభిషంగోత్థం బ్రువతే విషమజ్వరం ||68||
View original
केचिद्भूताभिषङ्गोत्थं ब्रुवते विषमज्वरम् ||६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 41 (69) · Śloka 69
సప్తాహం వా దశాహం వా ద్వాదశాహమథాపి వా | సంతత్యా యోఽవిసర్గీ స్యాత్సంతతః స నిగద్యతే ||69||
View original
सप्ताहं वा दशाहं वा द्वादशाहमथापि वा | सन्तत्या योऽविसर्गी स्यात्सन्ततः स निगद्यते ||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 42 (70) · Śloka 71
అహోరాత్రే సతతకో ద్వౌ కాలావనువర్తతే | అన్యేద్యుష్కస్త్వహోరాత్రాదేకకాలం ప్రవర్తతే ||70|| తృతీయకస్తృతీయేఽహ్ని చతుర్థేఽహ్ని చతుర్థకః |71|
View original
अहोरात्रे सततको द्वौ कालावनुवर्तते | अन्येद्युष्कस्त्वहोरात्रादेककालं प्रवर्तते ||७०|| तृतीयकस्तृतीयेऽह्नि चतुर्थेऽह्नि चतुर्थकः |७१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 43 (71-74) · Śloka 75
వాతేనోదీర్యమాణాశ్చ హ్రీయమాణాశ్చ సర్వతః | ఏకద్విదోషా మర్త్యానాం తస్మిన్నేవోదితేఽహని ||71|| వేలాం తామేవ కుర్వంతి జ్వరవేగే ముహుర్ముహుః | (వాతేనోద్ధూయమానస్తు యథా పూర్యేత సాగరః ||72|| వాతేనోదీరితాస్తద్వద్దోషాః కుర్వంతి వై జ్వరాన్ | యథా వేగాగమే వేలాం ఛాదయిత్వా మహోదధేః ||73|| వేగహానౌ తదేవాంభస్తత్రైవాంతర్నిలీయతే | దోషవేగోదయే తద్వదుదీర్యేత జ్వరోఽస్య వై ||74|| వేగహానౌ ప్రశామ్యేత యథాఽంభః సాగరే తథా) |75|
View original
वातेनोदीर्यमाणाश्च ह्रीयमाणाश्च सर्वतः | एकद्विदोषा मर्त्यानां तस्मिन्नेवोदितेऽहनि ||७१|| वेलां तामेव कुर्वन्ति ज्वरवेगे मुहुर्मुहुः | (वातेनोद्धूयमानस्तु यथा पूर्येत सागरः ||७२|| वातेनोदीरितास्तद्वद्दोषाः कुर्वन्ति वै ज्वरान् | यथा वेगागमे वेलां छादयित्वा महोदधेः ||७३|| वेगहानौ तदेवाम्भस्तत्रैवान्तर्निलीयते | दोषवेगोदये तद्वदुदीर्येत ज्वरोऽस्य वै ||७४|| वेगहानौ प्रशाम्येत यथाऽम्भः सागरे तथा) |७५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 44 (75) · Śloka 76
వివిధేనాభిఘాతేన జ్వరో యః సంప్రవర్తతే ||75|| యథాదోషప్రకోపం తు తథా మన్యేత తం జ్వరం |76|
View original
विविधेनाभिघातेन ज्वरो यः सम्प्रवर्तते ||७५|| यथादोषप्रकोपं तु तथा मन्येत तं ज्वरम् |७६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 45 (76-79) · Śloka 80
శ్యావాస్యతా విషకృతే దాహాతీసారహృద్గ్రహాః ||76|| అభక్తరుక్ పిపాసా చ తోదో మూర్చ్ఛా బలక్షయః | ఓషధీగంధజే మూర్చ్ఛా శిరోరుక్ వమథుః క్షవః ||77|| కామజే చిత్తవిభ్రంశస్తంద్రాఽఽలస్యమరోచకః | హృదయే వేదనా చాస్య గాత్రం చ పరిశుష్యతి ||78|| భయాత్ ప్రలాపః శోకాచ్చ భవేత్ కోపాచ్చ వేపథుః | అభిచారాభిశాపాభ్యాం మోహస్తృష్ణా చ జాయతే ||79|| భూతాభిషంగాదుద్వేగహాస్యకంపనరోదనం |80|
View original
श्यावास्यता विषकृते दाहातीसारहृद्ग्रहाः ||७६|| अभक्तरुक् पिपासा च तोदो मूर्च्छा बलक्षयः | ओषधीगन्धजे मूर्च्छा शिरोरुक् वमथुः क्षवः ||७७|| कामजे चित्तविभ्रंशस्तन्द्राऽऽलस्यमरोचकः | हृदये वेदना चास्य गात्रं च परिशुष्यति ||७८|| भयात् प्रलापः शोकाच्च भवेत् कोपाच्च वेपथुः | अभिचाराभिशापाभ्यां मोहस्तृष्णा च जायते ||७९|| भूताभिषङ्गादुद्वेगहास्यकम्पनरोदनम् |८०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 46 (80) · Śloka 81
శ్రమక్షయాభిఘాతేభ్యో దేహినాం కుపితోఽనిలః ||80|| పూరయిత్వాఽఖిలం దేహం జ్వరమాపాదయేద్భృశం |81|
View original
श्रमक्षयाभिघातेभ्यो देहिनां कुपितोऽनिलः ||८०|| पूरयित्वाऽखिलं देहं ज्वरमापादयेद्भृशम् |८१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 47 (81-82) · Śloka 82
రోగాణాం తు సముత్థానాద్విదాహాగంతుతస్తథా ||81|| జ్వరోఽపరః సంభవతి తైస్తైరన్యైశ్చ హేతుభిః | దోషాణాం స తు లింగాని కదాచిన్నాతివర్తతే ||82||
View original
रोगाणां तु समुत्थानाद्विदाहागन्तुतस्तथा ||८१|| ज्वरोऽपरः सम्भवति तैस्तैरन्यैश्च हेतुभिः | दोषाणां स तु लिङ्गानि कदाचिन्नातिवर्तते ||८२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 48 (83-89) · Śloka 90
గురుతా హృదయోత్క్లేశః సదనం ఛర్ద్యరోచకౌ | రసస్థే తు జ్వరే లింగం దైన్యం చాస్యోపజాయతే ||83|| రక్తనిష్ఠీవనం దాహః స్వేదశ్ఛర్దనవిభ్రమౌ | ప్రలాపః పిటికా తృష్ణా రక్తప్రాప్తే జ్వరే నృణాం ||84|| పిండికోద్వేష్టనం తృష్ణా సృష్టమూత్రపురీషతా | ఊష్మాఽంతర్దాహవిక్షేపౌ గ్లానిః స్యాన్మాంసగే జ్వరే ||85|| భృశం స్వేదస్తృషా మూర్చ్ఛా ప్రలాపశ్ఛర్దిరేవ చ | దౌర్గంధ్యారోచకౌ గ్లానిర్మేదఃస్థే చాసహిష్ణుతా ||86|| భేదోఽస్థ్నాం కుంచ(జ)నం శ్వాసో విరేకశ్ఛర్దిరేవ చ | విక్షేపణం చ గాత్రాణామేతదస్థిగతే జ్వరే ||87|| తమఃప్రవేశనం హిక్కా కాసః శైత్యం వమిస్తథా | అంతర్దాహో మహాశ్వాసో మర్మచ్ఛేదశ్చ మజ్జగే | మరణం ప్రాప్నుయాత్తత్ర శుక్రస్థానగతే జ్వరే ||88|| శేఫసః స్తబ్ధతా మోక్షః శుక్రస్య తు విశేషతః | దగ్ధ్వేంధనం యథా వహ్నిర్ధాతూన్ హత్వా యథా విషం ||89|| కృతకృత్యో వ్రజేచ్ఛాంతిం దేహం హత్వా తథా జ్వరః |90|
View original
गुरुता हृदयोत्क्लेशः सदनं छर्द्यरोचकौ | रसस्थे तु ज्वरे लिङ्गं दैन्यं चास्योपजायते ||८३|| रक्तनिष्ठीवनं दाहः स्वेदश्छर्दनविभ्रमौ | प्रलापः पिटिका तृष्णा रक्तप्राप्ते ज्वरे नृणाम् ||८४|| पिण्डिकोद्वेष्टनं तृष्णा सृष्टमूत्रपुरीषता | ऊष्माऽन्तर्दाहविक्षेपौ ग्लानिः स्यान्मांसगे ज्वरे ||८५|| भृशं स्वेदस्तृषा मूर्च्छा प्रलापश्छर्दिरेव च | दौर्गन्ध्यारोचकौ ग्लानिर्मेदःस्थे चासहिष्णुता ||८६|| भेदोऽस्थ्नां कुञ्च(ज)नं श्वासो विरेकश्छर्दिरेव च | विक्षेपणं च गात्राणामेतदस्थिगते ज्वरे ||८७|| तमःप्रवेशनं हिक्का कासः शैत्यं वमिस्तथा | अन्तर्दाहो महाश्वासो मर्मच्छेदश्च मज्जगे | मरणं प्राप्नुयात्तत्र शुक्रस्थानगते ज्वरे ||८८|| शेफसः स्तब्धता मोक्षः शुक्रस्य तु विशेषतः | दग्ध्वेन्धनं यथा वह्निर्धातून् हत्वा यथा विषम् ||८९|| कृतकृत्यो व्रजेच्छान्तिं देहं हत्वा तथा ज्वरः |९०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 49 (90-91) · Śloka 92
వాతపిత్తకఫోత్థానాం జ్వరాణాం లక్షణం యథా ||90|| తథా తేషాం భిషగ్బ్రూయాద్రసాదిష్వపి బుద్ధిమాన్ | సమస్తైః సన్నిపాతేన ధాతుస్థమపి నిర్దిశేత్ ||91|| ద్వంద్వజం ద్వంద్వజైరేవ దోషైశ్చాపి వదేత్ కృతం |92|
View original
वातपित्तकफोत्थानां ज्वराणां लक्षणं यथा ||९०|| तथा तेषां भिषग्ब्रूयाद्रसादिष्वपि बुद्धिमान् | समस्तैः सन्निपातेन धातुस्थमपि निर्दिशेत् ||९१|| द्वन्द्वजं द्वन्द्वजैरेव दोषैश्चापि वदेत् कृतम् |९२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 50 (92) · Śloka 93
గంభీరస్తు జ్వరో జ్ఞేయో హ్యంతర్దాహేన తృష్ణయా ||92|| ఆనద్ధత్వేన చాత్యర్థం శ్వాసకాసోద్గమేన చ |93|
View original
गम्भीरस्तु ज्वरो ज्ञेयो ह्यन्तर्दाहेन तृष्णया ||९२|| आनद्धत्वेन चात्यर्थं श्वासकासोद्गमेन च |९३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 51 (93) · Śloka 94
హతప్రభేంద్రియం క్షీణమరోచకనిపీడితం ||93|| గంభీరతీక్ష్ణవేగార్తం జ్వరితం పరివర్జయేత్ |94|
View original
हतप्रभेन्द्रियं क्षीणमरोचकनिपीडितम् ||९३|| गम्भीरतीक्ष्णवेगार्तं ज्वरितं परिवर्जयेत् |९४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 52 (94) · Śloka 95
హీనమధ్యాధికైర్దోషైస్త్రిసప్తద్వాదశాహికః ||94|| జ్వరవేగో భవేత్తీవ్రో యథాపూర్వం సుఖక్రియః |95|
View original
हीनमध्याधिकैर्दोषैस्त्रिसप्तद्वादशाहिकः ||९४|| ज्वरवेगो भवेत्तीव्रो यथापूर्वं सुखक्रियः |९५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 53 (95-96) · Śloka 96
కాలో హ్యోష యమశ్చైవ నియతిర్మృత్యురేవ చ ||95|| తస్మిన్ వ్యపగతే దేహాజ్జన్మేహ పునరుచ్యతే | ఇతి జ్వరాః సమాఖ్యాతాః కర్మేదానీం ప్రవక్ష్యతే ||96||
View original
कालो ह्योष यमश्चैव नियतिर्मृत्युरेव च ||९५|| तस्मिन् व्यपगते देहाज्जन्मेह पुनरुच्यते | इति ज्वराः समाख्याताः कर्मेदानीं प्रवक्ष्यते ||९६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 54 (97-98) · Śloka 98
జ్వరస్య పూర్వరూపేషు వర్తమానేషు బుద్ధిమాన్ | పాయయేత ఘృతం స్వచ్ఛం తతః స లభతే సుఖం ||97|| విధిర్మారుతజేష్వేష, పైత్తికేషు విరేచనం | మృదు, ప్రచ్ఛర్దనం తద్వత్కఫజేషు విధీయతే ||98||
View original
ज्वरस्य पूर्वरूपेषु वर्तमानेषु बुद्धिमान् | पाययेत घृतं स्वच्छं ततः स लभते सुखम् ||९७|| विधिर्मारुतजेष्वेष, पैत्तिकेषु विरेचनम् | मृदु, प्रच्छर्दनं तद्वत्कफजेषु विधीयते ||९८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 55 (99) · Śloka 99
సర్వద్విదోషజేషూక్తం యథాదోషం వికల్పయేత్ |99|
View original
सर्वद्विदोषजेषूक्तं यथादोषं विकल्पयेत् |९९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 56 (99) · Śloka 99
అస్నేహనీయోఽశోధ్యశ్చ సంయోజ్యో లంఘనాదినా ||99||
View original
अस्नेहनीयोऽशोध्यश्च संयोज्यो लङ्घनादिना ||९९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 57 (100) · Śloka 100
రూపప్రాగ్రూపయోర్విద్యాన్నానాత్వం వహ్నిధూమవత్ |100|
View original
रूपप्राग्रूपयोर्विद्यान्नानात्वं वह्निधूमवत् |१००|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 58 (100) · Śloka 100
ప్రవ్యక్తరూపేషు హితమేకాంతేనాపతర్పణం ||100||
View original
प्रव्यक्तरूपेषु हितमेकान्तेनापतर्पणम् ||१००||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 59 (101) · Śloka 101
ఆమాశయస్థే దోషే తు సోత్క్లేశే వమనం పరం |101|
View original
आमाशयस्थे दोषे तु सोत्क्लेशे वमनं परम् |१०१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 60 (101) · Śloka 102
ఆనద్ధః స్తిమితైర్దోషైర్యావంతం కాలమాతురః ||101|| కుర్యాదనశనం తావత్తతః సంసర్గమాచరేత్ |102|
View original
आनद्धः स्तिमितैर्दोषैर्यावन्तं कालमातुरः ||१०१|| कुर्यादनशनं तावत्ततः संसर्गमाचरेत् |१०२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 61 (102) · Śloka 103
న లంఘయేన్మారుతజే క్షయజే మానసే తథా ||102|| అలంఘ్యాశ్చాపి యే పూర్వం ద్వివ్రణీయే ప్రకీర్తితాః |103|
View original
न लङ्घयेन्मारुतजे क्षयजे मानसे तथा ||१०२|| अलङ्घ्याश्चापि ये पूर्वं द्विव्रणीये प्रकीर्तिताः |१०३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 62 (103) · Śloka 104
అనవస్థితదోషాగ్నేర్లంఘనం దోషపాచనం ||103|| జ్వరఘ్నం దీపనం కాంక్షారుచిలాఘవకారకం |104|
View original
अनवस्थितदोषाग्नेर्लङ्घनं दोषपाचनम् ||१०३|| ज्वरघ्नं दीपनं काङ्क्षारुचिलाघवकारकम् |१०४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 63 (104) · Śloka 105
సృష్టమారుతవిణ్మూత్రం క్షుత్పిపాసాఽసహం లఘుం ||104|| ప్రసన్నాత్మేంద్రియం క్షామం నరం విద్యాత్ సులంఘితం |105|
View original
सृष्टमारुतविण्मूत्रं क्षुत्पिपासाऽसहं लघुम् ||१०४|| प्रसन्नात्मेन्द्रियं क्षामं नरं विद्यात् सुलङ्घितम् |१०५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 64 (105) · Śloka 106
బలక్షయస్తృషా శోషస్తంద్రానిద్రాభ్రమక్లమాః ||105|| ఉపద్రవాశ్చ శ్వాసాద్యాః సంభవంత్యతిలంఘనాత్ |106|
View original
बलक्षयस्तृषा शोषस्तन्द्रानिद्राभ्रमक्लमाः ||१०५|| उपद्रवाश्च श्वासाद्याः सम्भवन्त्यतिलङ्घनात् |१०६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 65 (106) · Śloka 107
దీపనం కఫవిచ్ఛేది పిత్తవాతానులోమనం ||106|| కఫవాతజ్వరార్తేభ్యో హితముష్ణాంబు తృట్ఛిదం | తద్ధి మార్దవకృద్దోషస్రోతసాం ... |107|
View original
दीपनं कफविच्छेदि पित्तवातानुलोमनम् ||१०६|| कफवातज्वरार्तेभ्यो हितमुष्णाम्बु तृट्छिदम् | तद्धि मार्दवकृद्दोषस्रोतसां ... |१०७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 66 (107) · Śloka 108
... శీతమన్యథా ||107|| సేవ్యమానేన తోయేన జ్వరః శీతేన వర్ధతే |108|
View original
... शीतमन्यथा ||१०७|| सेव्यमानेन तोयेन ज्वरः शीतेन वर्धते |१०८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 67 (108) · Śloka 109
పిత్తమద్యవిషోత్థేషు శీతలం తిక్తకైః శృతం ||108|| గాంగేయనాగరోశీరపర్పటోదీచ్యచందనైః |109|
View original
पित्तमद्यविषोत्थेषु शीतलं तिक्तकैः शृतम् ||१०८|| गाङ्गेयनागरोशीरपर्पटोदीच्यचन्दनैः |१०९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 68 (109) · Śloka 110
దీపనీ పాచనీ లఘ్వీ జ్వరార్తానాం జ్వరాపహా ||109|| అన్నకాలే హితా పేయా యథాస్వం పాచనైః కృతా |110|
View original
दीपनी पाचनी लघ्वी ज्वरार्तानां ज्वरापहा ||१०९|| अन्नकाले हिता पेया यथास्वं पाचनैः कृता |११०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 69 (110-111) · Śloka 112
బహుదోషస్య మందాగ్నేః సప్తరాత్రాత్ పరం జ్వరే ||110|| లంఘనాంబుయవాగూభిర్యదా దోషో న పచ్యతే | తదా తం ముఖవైరస్యతృష్ణారోచకనాశనైః ||111|| కషాయైః పాచనైర్హృద్యైర్జ్వరఘ్నైః సముపాచరేత్ |112|
View original
बहुदोषस्य मन्दाग्नेः सप्तरात्रात् परं ज्वरे ||११०|| लङ्घनाम्बुयवागूभिर्यदा दोषो न पच्यते | तदा तं मुखवैरस्यतृष्णारोचकनाशनैः ||१११|| कषायैः पाचनैर्हृद्यैर्ज्वरघ्नैः समुपाचरेत् |११२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 70 (112-113) · Śloka 114
పంచమూలీకషాయం తు పాచనం పవనజ్వరే ||112|| సక్షౌద్రం పైత్తికే ముస్తకటుకేంద్రయవైః కృతం | పిప్పల్యాదికషాయం తు కఫజే పరిపాచనం ||113|| ద్వంద్వజేషు తు సంసృష్టం దద్యాత్ ... |114|
View original
पञ्चमूलीकषायं तु पाचनं पवनज्वरे ||११२|| सक्षौद्रं पैत्तिके मुस्तकटुकेन्द्रयवैः कृतम् | पिप्पल्यादिकषायं तु कफजे परिपाचनम् ||११३|| द्वन्द्वजेषु तु संसृष्टं दद्यात् ... |११४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 71 (114) · Śloka 114
... అథ వివర్జయేత్ | పీతాంబుర్లంఘితో భుక్తోఽజీర్ణీ క్షీణః పిపాసితః ||114||
View original
... अथ विवर्जयेत् | पीताम्बुर्लङ्घितो भुक्तोऽजीर्णी क्षीणः पिपासितः ||११४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 72 (115) · Śloka 115
(తీక్ష్ణే జ్వరే గురౌ దేహే విబద్ధేషు మలేషు చ| సామదోషం విజానీయాజ్జ్వరం పక్వమతోఽన్యథా ||) మృదౌ జ్వరే లఘౌ దేహే ప్రచలేషు మలేషు చ | పక్వం దోషం విజానీయాజ్జ్వరే దేయం తదౌషధం ||115||
View original
(तीक्ष्णे ज्वरे गुरौ देहे विबद्धेषु मलेषु च| सामदोषं विजानीयाज्ज्वरं पक्वमतोऽन्यथा ||) मृदौ ज्वरे लघौ देहे प्रचलेषु मलेषु च | पक्वं दोषं विजानीयाज्ज्वरे देयं तदौषधम् ||११५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 73 (116) · Śloka 116
దోషప్రకృతివైకృత్యాదేకేషాం పక్వలక్షణం |116|
View original
दोषप्रकृतिवैकृत्यादेकेषां पक्वलक्षणम् |११६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 74 (116-118) · Śloka 119
హృదయోద్వేష్టనం తంద్రా లాలాస్రుతిరరోచకః ||116|| దోషాప్రవృత్తిరాలస్యం విబంధో బహుమూత్రతా | గురూదరత్వమస్వేదో న పక్తిః శకృతోఽరతిః ||117|| స్వాపః స్తంభో గురుత్వం చ గాత్రాణాం వహ్నిమార్దవం | ముఖస్యాశుద్ధిరగ్లానిః ప్రసంగీ బలవాంజ్వరః ||118|| లింగైరేభిర్విజానీయాజ్జ్వరమామం విచక్షణః |119|
View original
हृदयोद्वेष्टनं तन्द्रा लालास्रुतिररोचकः ||११६|| दोषाप्रवृत्तिरालस्यं विबन्धो बहुमूत्रता | गुरूदरत्वमस्वेदो न पक्तिः शकृतोऽरतिः ||११७|| स्वापः स्तम्भो गुरुत्वं च गात्राणां वह्निमार्दवम् | मुखस्याशुद्धिरग्लानिः प्रसङ्गी बलवाञ्ज्वरः ||११८|| लिङ्गैरेभिर्विजानीयाज्ज्वरमामं विचक्षणः |११९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 75 (119) · Śloka 120
సప్తరాత్రాత్పరం కేచిన్మన్యంతే దేయమౌషధం ||119|| దశరాత్రాత్పరం కేచిద్దాతవ్యమితి నిశ్చితాః |120|
View original
सप्तरात्रात्परं केचिन्मन्यन्ते देयमौषधम् ||११९|| दशरात्रात्परं केचिद्दातव्यमिति निश्चिताः |१२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 76 (120) · Śloka 121
పైత్తికే వా జ్వరే దేయమల్పకాలసముత్థితే ||120|| అచిరజ్వరితస్యాపి దేయం స్యాద్దోషపాకతః |121|
View original
पैत्तिके वा ज्वरे देयमल्पकालसमुत्थिते ||१२०|| अचिरज्वरितस्यापि देयं स्याद्दोषपाकतः |१२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 77 (121) · Śloka 122
భేషజం హ్యామదోషస్య భూయో జ్వలయతి జ్వరం ||121|| శోధనం, శమనీయం తు కరోతి విషమజ్వరం |122|
View original
भेषजं ह्यामदोषस्य भूयो ज्वलयति ज्वरम् ||१२१|| शोधनं, शमनीयं तु करोति विषमज्वरम् |१२२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 78 (122) · Śloka 123
చ్యవమానం జ్వరోత్క్లిష్టముపేక్షేత మలం సదా ||122|| అతిప్రవర్తమానం చ సాధయేదతిసారవత్ |123|
View original
च्यवमानं ज्वरोत्क्लिष्टमुपेक्षेत मलं सदा ||१२२|| अतिप्रवर्तमानं च साधयेदतिसारवत् |१२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 79 (123) · Śloka 124
యదా కోష్ఠానుగాః పక్వా విబద్ధాః స్రోతసాం మలాః ||123|| అచిరజ్వరితస్యాపి తదా దద్యాద్విరేచనం |124|
View original
यदा कोष्ठानुगाः पक्वा विबद्धाः स्रोतसां मलाः ||१२३|| अचिरज्वरितस्यापि तदा दद्याद्विरेचनम् |१२४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 80 (124-125) · Śloka 125
పక్వో హ్యనిర్హృతో దోషో దేహే తిష్ఠన్ మహాత్యయం ||124|| విషమం వా జ్వరం కుర్యాద్బలవ్యాపదమేవ చ | తస్మాన్నిర్హరణం కార్యం దోషాణాం వమనాదిభిః ||125||
View original
पक्वो ह्यनिर्हृतो दोषो देहे तिष्ठन् महात्ययम् ||१२४|| विषमं वा ज्वरं कुर्याद्बलव्यापदमेव च | तस्मान्निर्हरणं कार्यं दोषाणां वमनादिभिः ||१२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 81 (126) · Śloka 127
ప్రాక్కర్మ వమనం చాస్య కార్యమాస్థాపనం తథా | విరేచనం తథా కుర్యాచ్ఛిరసశ్చ విరేచనం ||126|| క్రమశః... |127|
View original
प्राक्कर्म वमनं चास्य कार्यमास्थापनं तथा | विरेचनं तथा कुर्याच्छिरसश्च विरेचनम् ||१२६|| क्रमशः... |१२७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 82 (127-129) · Śloka 129
...బలినే దేయం వమనం శ్లైష్మికే జ్వరే | పిత్తప్రాయే విరేకస్తు కార్యః ప్రశిథిలాశయే ||127|| సరుజేఽనిలజే కార్యం సోదావర్తే నిరూహణం | కటీపృష్ఠగ్రహార్తస్య దీప్తాగ్నేరనువాసనం ||128|| శిరోగౌరవశూలఘ్నమింద్రియప్రతిబోధనం | కఫాభిపన్నే శిరసి కార్యం మూర్ధవిరేచనం ||129||
View original
...बलिने देयं वमनं श्लैष्मिके ज्वरे | पित्तप्राये विरेकस्तु कार्यः प्रशिथिलाशये ||१२७|| सरुजेऽनिलजे कार्यं सोदावर्ते निरूहणम् | कटीपृष्ठग्रहार्तस्य दीप्ताग्नेरनुवासनम् ||१२८|| शिरोगौरवशूलघ्नमिन्द्रियप्रतिबोधनम् | कफाभिपन्ने शिरसि कार्यं मूर्धविरेचनम् ||१२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 83 (130) · Śloka 131
దుర్బలస్య సమాధ్మాతముదరం సరుజం దిహేత్ | దారుహైమవతీకుష్ఠశతాహ్వాహింగుసైంధవైః ||130|| అమ్లపిష్టైః సుఖోష్ణైశ్చ... |131|
View original
दुर्बलस्य समाध्मातमुदरं सरुजं दिहेत् | दारुहैमवतीकुष्ठशताह्वाहिङ्गुसैन्धवैः ||१३०|| अम्लपिष्टैः सुखोष्णैश्च... |१३१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 84 (131) · Śloka 131
...పవనే తూర్ధ్వమాగతే | రుద్ధమూత్రపూరీషాయ గుదే వర్తిం నిధాపయేత్ ||131||
View original
...पवने तूर्ध्वमागते | रुद्धमूत्रपूरीषाय गुदे वर्तिं निधापयेत् ||१३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 85 (132) · Śloka 132
పిప్పలీపిప్పలీమూలయవానీచవ్యసాధితాం | పాయయేత యవాగూం వా మారుతాద్యనులోమినీం ||132||
View original
पिप्पलीपिप्पलीमूलयवानीचव्यसाधिताम् | पाययेत यवागूं वा मारुताद्यनुलोमिनीम् ||१३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 86 (133) · Śloka 133
శుద్ధస్యోభయతో యస్య జ్వరః శాంతిం న గచ్ఛతి | సశేషదోషరూక్షస్య తస్య తం సర్పిషా జయేత్ ||133||
View original
शुद्धस्योभयतो यस्य ज्वरः शान्तिं न गच्छति | सशेषदोषरूक्षस्य तस्य तं सर्पिषा जयेत् ||१३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 87 (134) · Śloka 134
కృశం చైవాల్పదోషం చ శమనీయైరుపాచరేత్ | ఉపవాసైర్బలస్థం తు జ్వరే సంతర్పణోత్థితే ||134||
View original
कृशं चैवाल्पदोषं च शमनीयैरुपाचरेत् | उपवासैर्बलस्थं तु ज्वरे सन्तर्पणोत्थिते ||१३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 88 (135) · Śloka 135
క్లిన్నాం యవాగూం మందాగ్నిం తృషార్తం పాయయేన్నరం |135|
View original
क्लिन्नां यवागूं मन्दाग्निं तृषार्तं पाययेन्नरम् |१३५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 89 (135-137) · Śloka 138
తృట్ఛర్దిదాహఘర్మార్తం మద్యపం లాజతర్పణం ||135|| సక్షౌద్రమంభసా పశ్చాజ్జీర్ణే యూషరసౌదనం | ఉపవాసశ్రమకృతే క్షీణం(ణే) వాతాధికే జ్వరే ||136|| దీప్తాగ్నిం భోజయేత్ ప్రాజ్ఞో నరం మాంసరసౌదనం | ముద్గయూషౌదనశ్చాపి హితః కఫసముత్థితే ||137|| స ఏవ సితయా యుక్తః శీతః పిత్తజ్వరే హితః |138|
View original
तृट्छर्दिदाहघर्मार्तं मद्यपं लाजतर्पणम् ||१३५|| सक्षौद्रमम्भसा पश्चाज्जीर्णे यूषरसौदनम् | उपवासश्रमकृते क्षीणं(णे) वाताधिके ज्वरे ||१३६|| दीप्ताग्निं भोजयेत् प्राज्ञो नरं मांसरसौदनम् | मुद्गयूषौदनश्चापि हितः कफसमुत्थिते ||१३७|| स एव सितया युक्तः शीतः पित्तज्वरे हितः |१३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 90 (138-140) · Śloka 140
దాడిమామలముద్గానాం యూషశ్చానిలపైత్తికే ||138|| హ్రస్వమూలకయూషస్తు వాతశ్లేష్మాధికే హితః | పటోలనింబయూషస్తు పథ్యః పిత్తకఫాత్మకే ||139|| దాహచ్ఛర్దియుతం క్షామం నిరన్నం తృష్ణయాఽర్దితం | సితాక్షౌద్రయుతం లాజతర్పణం పాయయేత చ ||140||
View original
दाडिमामलमुद्गानां यूषश्चानिलपैत्तिके ||१३८|| ह्रस्वमूलकयूषस्तु वातश्लेष्माधिके हितः | पटोलनिम्बयूषस्तु पथ्यः पित्तकफात्मके ||१३९|| दाहच्छर्दियुतं क्षामं निरन्नं तृष्णयाऽर्दितम् | सिताक्षौद्रयुतं लाजतर्पणं पाययेत च ||१४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 91 (141) · Śloka 142
కఫపిత్తపరీతస్య గ్రీష్మేఽసృక్పిత్తినస్తథా | మద్యనిత్యస్య న హితా యవాగూస్తముపాచరేత్ ||141|| యూషైరమ్లైరనమ్లైర్వా జాంగలైశ్చ రసైర్హితైః |142|
View original
कफपित्तपरीतस्य ग्रीष्मेऽसृक्पित्तिनस्तथा | मद्यनित्यस्य न हिता यवागूस्तमुपाचरेत् ||१४१|| यूषैरम्लैरनम्लैर्वा जाङ्गलैश्च रसैर्हितैः |१४२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 92 (142) · Śloka 142
మద్యం పురాణం మందాగ్నేర్యవాన్నోపహితం హితం ||142||
View original
मद्यं पुराणं मन्दाग्नेर्यवान्नोपहितं हितम् ||१४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 93 (143) · Śloka 143
సవ్యోషం వితరేత్తక్రం కఫారోచకపీడితే |143|
View original
सव्योषं वितरेत्तक्रं कफारोचकपीडिते |१४३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 94 (143-144) · Śloka 144
కృశోఽల్పదోషో దీనశ్చ నరో జీర్ణజ్వరార్దితః ||143|| విబద్ధః సృష్టదోషశ్చ రూక్షః పిత్తానిలజ్వరీ | పిపాసార్తః సదాహో వా పయసా స సుఖీ భవేత్ ||144||
View original
कृशोऽल्पदोषो दीनश्च नरो जीर्णज्वरार्दितः ||१४३|| विबद्धः सृष्टदोषश्च रूक्षः पित्तानिलज्वरी | पिपासार्तः सदाहो वा पयसा स सुखी भवेत् ||१४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 95 (145) · Śloka 145
తదేవ తరుణే పీతం విషవద్ధంతి మానవం |145|
View original
तदेव तरुणे पीतं विषवद्धन्ति मानवम् |१४५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 96 (145) · Śloka 146
సర్వజ్వరేషు సులఘు మాత్రావద్భోజనం హితం ||145|| వేగాపాయేఽన్యథా తద్ధి జ్వరవేగాభివర్ధనం |146|
View original
सर्वज्वरेषु सुलघु मात्रावद्भोजनं हितम् ||१४५|| वेगापायेऽन्यथा तद्धि ज्वरवेगाभिवर्धनम् |१४६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 97 (146-148) · Śloka 149
జ్వరితో హితమశ్నీయాద్యద్యప్యస్యారుచిర్భవేత్ ||146|| అన్నకాలే హ్యభుంజానః క్షీయతే మ్రియతేఽథవా | స క్షీణః కృచ్ఛ్రతాం యాతి యాత్యసాధ్యత్వమేవ చ ||147|| తస్మాద్రక్షేద్బలం పుంసాం బలే సతి హి జీవితం | గుర్వభిష్యంద్యకాలే చ జ్వరీ నాద్యాత్ కథంచన ||148|| న తు తస్యాహితం భుక్తమాయుషే వా సుఖాయ వా |149|
View original
ज्वरितो हितमश्नीयाद्यद्यप्यस्यारुचिर्भवेत् ||१४६|| अन्नकाले ह्यभुञ्जानः क्षीयते म्रियतेऽथवा | स क्षीणः कृच्छ्रतां याति यात्यसाध्यत्वमेव च ||१४७|| तस्माद्रक्षेद्बलं पुंसां बले सति हि जीवितम् | गुर्वभिष्यन्द्यकाले च ज्वरी नाद्यात् कथञ्चन ||१४८|| न तु तस्याहितं भुक्तमायुषे वा सुखाय वा |१४९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 98 (149) · Śloka 150
సంతతం విషమం వాఽపి క్షీణస్య సుచిరోత్థితం ||149|| జ్వరం సంభోజనైః పథ్యైర్లఘుభిః సముపాచరేత్ |150|
View original
सन्ततं विषमं वाऽपि क्षीणस्य सुचिरोत्थितम् ||१४९|| ज्वरं सम्भोजनैः पथ्यैर्लघुभिः समुपाचरेत् |१५०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 99 (150) · Śloka 151
ముద్గాన్మసురాంశ్చణకాన్ కులత్థాన్ సమకుష్ఠకాన్ ||150|| ఆహారకాలే యూషార్థం జ్వరితాయ ప్రదాపయేత్ |151|
View original
मुद्गान्मसुरांश्चणकान् कुलत्थान् समकुष्ठकान् ||१५०|| आहारकाले यूषार्थं ज्वरिताय प्रदापयेत् |१५१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 100 (151-152) · Śloka 152
పటోలపత్రం వార్తాకం కఠిల్లం పాపచైలికం ||151|| కర్కోటకం పర్పటకం గోజిహ్వాం బాలమూలకం | పత్రం గుడూచ్యాః శాకార్థే జ్వరితానాం ప్రదాపయేత్ ||152||
View original
पटोलपत्रं वार्ताकं कठिल्लं पापचैलिकम् ||१५१|| कर्कोटकं पर्पटकं गोजिह्वां बालमूलकम् | पत्रं गुडूच्याः शाकार्थे ज्वरितानां प्रदापयेत् ||१५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 101 (153) · Śloka 154
లావాన్ కపింజలానేణాన్ పృషతాంఛరభాంఛశాన్ | కాలపుచ్ఛాన్ కురంగాంశ్చ తథైవ మృగమాతృకాన్ ||153|| మాంసార్థే మాంససాత్మ్యానాం జ్వరితానాం ప్రదాపయేత్ |154|
View original
लावान् कपिञ्जलानेणान् पृषताञ्छरभाञ्छशान् | कालपुच्छान् कुरङ्गांश्च तथैव मृगमातृकान् ||१५३|| मांसार्थे मांससात्म्यानां ज्वरितानां प्रदापयेत् |१५४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 102 (154) · Śloka 155
సారసక్రౌంచశిఖినః కుక్కుటాంస్తిత్తిరాం(రీం)స్తథా ||154|| గురూష్ణత్వాన్న శంసంతి జ్వరే కేచిచ్చికిత్సకాః |155|
View original
सारसक्रौञ्चशिखिनः कुक्कुटांस्तित्तिरां(रीं)स्तथा ||१५४|| गुरूष्णत्वान्न शंसन्ति ज्वरे केचिच्चिकित्सकाः |१५५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 103 (155) · Śloka 156
జ్వరితానాం ప్రకోపం తు యదా యాతి సమీరణః ||155|| తదైతేఽపి హి శస్యంతే మాత్రాకాలోపపాదితాః |156|
View original
ज्वरितानां प्रकोपं तु यदा याति समीरणः ||१५५|| तदैतेऽपि हि शस्यन्ते मात्राकालोपपादिताः |१५६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 104 (156-158) · Śloka 158
పరిషేకాన్ ప్రదేహాంశ్చ స్నేహాన్ సంశోధనాని చ ||156|| (స్నానాభ్యంగదివాస్వప్నశీతవ్యాయామయోషితః) | కషాయగురురూక్షాణి క్రోధాదీని తథైవ చ ||157|| సారవంతి చ భోజ్యాని వర్జయేత్తరుణజ్వరీ | తథైవ నవధాన్యాదిం వర్జయేచ్చ సమాసతః ||158||
View original
परिषेकान् प्रदेहांश्च स्नेहान् संशोधनानि च ||१५६|| (स्नानाभ्यङ्गदिवास्वप्नशीतव्यायामयोषितः) | कषायगुरुरूक्षाणि क्रोधादीनि तथैव च ||१५७|| सारवन्ति च भोज्यानि वर्जयेत्तरुणज्वरी | तथैव नवधान्यादिं वर्जयेच्च समासतः ||१५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 105 (159) · Śloka 159
అనవస్థితదోషాగ్నేరేభిః సంధుక్షితో జ్వరః | గంభీరతీక్ష్ణవేగత్వం యాత్యసాధ్యత్వమేవ చ ||159||
View original
अनवस्थितदोषाग्नेरेभिः सन्धुक्षितो ज्वरः | गम्भीरतीक्ष्णवेगत्वं यात्यसाध्यत्वमेव च ||१५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 106 (160-162) · Śloka 162
శీతతోయదివాస్వప్నక్రోధవ్యాయామయోషితః | న సేవేత జ్వరోత్సృష్టో యావన్న బలవాన్ భవేత్ ||160|| ముక్తస్యాపి జ్వరేణాశు దుర్బలస్యాహితైర్జ్వరః | ప్రత్యాపన్నో దహేద్దేహం శుష్కం వృక్షమివానలః ||161|| తస్మాత్కార్యః పరీహారో జ్వరముక్తైర్విరిక్తవత్ | యావన్న ప్రకృతిస్థః స్యాద్దోషతః ప్రాణతస్తథా ||162||
View original
शीततोयदिवास्वप्नक्रोधव्यायामयोषितः | न सेवेत ज्वरोत्सृष्टो यावन्न बलवान् भवेत् ||१६०|| मुक्तस्यापि ज्वरेणाशु दुर्बलस्याहितैर्ज्वरः | प्रत्यापन्नो दहेद्देहं शुष्कं वृक्षमिवानलः ||१६१|| तस्मात्कार्यः परीहारो ज्वरमुक्तैर्विरिक्तवत् | यावन्न प्रकृतिस्थः स्याद्दोषतः प्राणतस्तथा ||१६२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 107 (163) · Śloka 163
జ్వరే ప్రమోహో భవతి స్వల్పైరప్యవచేష్టితైః | నిషణ్ణం భోజయేత్తస్మాన్మూత్రోచ్చారౌ చ కారయేత్ ||163||
View original
ज्वरे प्रमोहो भवति स्वल्पैरप्यवचेष्टितैः | निषण्णं भोजयेत्तस्मान्मूत्रोच्चारौ च कारयेत् ||१६३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 108 (164) · Śloka 164
అరోచకే గాత్రసాదే వైవర్ణ్యేఽంగమలాదిషు | శాంతజ్వరోఽపి శోధ్యః స్యాదనుబంధభయాన్నరః ||164||
View original
अरोचके गात्रसादे वैवर्ण्येऽङ्गमलादिषु | शान्तज्वरोऽपि शोध्यः स्यादनुबन्धभयान्नरः ||१६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 109 (165) · Śloka 165
న జాతు స్నాపయేత్ ప్రాజ్ఞః సహసా జ్వరకర్శితం | తేన సందూషితో హ్యస్య పునరేవ భవేజ్జ్వరః ||165||
View original
न जातु स्नापयेत् प्राज्ञः सहसा ज्वरकर्शितम् | तेन सन्दूषितो ह्यस्य पुनरेव भवेज्ज्वरः ||१६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 110 (166-167) · Śloka 167
చికిత్సేచ్చ జ్వరాన్ సర్వాన్నిమిత్తానాం విపర్యయైః | శ్రమక్షయాభిఘాతోత్థే మూలవ్యాధిముపాచరేత్ ||166|| స్త్రీణామపప్రజాతానాం స్తన్యావతరణే చ యః | తత్ర సంశమనం కుర్యాద్యథాదోషం విధానవిత్ ||167||
View original
चिकित्सेच्च ज्वरान् सर्वान्निमित्तानां विपर्ययैः | श्रमक्षयाभिघातोत्थे मूलव्याधिमुपाचरेत् ||१६६|| स्त्रीणामपप्रजातानां स्तन्यावतरणे च यः | तत्र संशमनं कुर्याद्यथादोषं विधानवित् ||१६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 111 (168) · Śloka 168
అతః సంశమనీయాని కషాయాణి నిబోధ మే | సర్వజ్వరేషు దేయాని యాని వైద్యేన జానతా ||168||
View original
अतः संशमनीयानि कषायाणि निबोध मे | सर्वज्वरेषु देयानि यानि वैद्येन जानता ||१६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 112 (169) · Śloka 169
పిప్పలీసారివాద్రాక్షాశతపుష్పాహరేణుభిః | కృతః కషాయః సగుడో హన్యాచ్ఛ్వసనజం జ్వరం ||169||
View original
पिप्पलीसारिवाद्राक्षाशतपुष्पाहरेणुभिः | कृतः कषायः सगुडो हन्याच्छ्वसनजं ज्वरम् ||१६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 113 (170) · Śloka 170
శృతం శీతకషాయం వా గుడూచ్యాః పేయమేవ తు |170|
View original
शृतं शीतकषायं वा गुडूच्याः पेयमेव तु |१७०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 114 (170) · Śloka 171
బలాదర్భశ్వదంష్ట్రాణాం కషాయం పాదశేషితం ||170|| శర్కరాఘృతసంయుక్తం పిబేద్వాతజ్వరాపహం |171|
View original
बलादर्भश्वदंष्ट्राणां कषायं पादशेषितम् ||१७०|| शर्कराघृतसंयुक्तं पिबेद्वातज्वरापहम् |१७१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 115 (171-172) · Śloka 172
శతపుష్పావచాకుష్ఠదేవదారుహరేణుకాః ||171|| కుస్తుంబురూణి నలదం ముస్తం చైవాప్సు సాధయేత్ | క్షౌద్రేణ సితయా చాపి యుక్తః క్వాథోఽనిలాధికే ||172||
View original
शतपुष्पावचाकुष्ठदेवदारुहरेणुकाः ||१७१|| कुस्तुम्बुरूणि नलदं मुस्तं चैवाप्सु साधयेत् | क्षौद्रेण सितया चापि युक्तः क्वाथोऽनिलाधिके ||१७२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 116 (173-174) · Śloka 174
ద్రాక్షాగుడూచీకాశ్మర్యత్రాయమాణాః ససారివాః | నిష్క్వాథ్య సగుడం క్వాథం పిబేద్వాతకృతే జ్వరే ||173|| గుడూచ్యాః స్వరసో గ్రాహ్యః శతావర్యాశ్చ తత్సమః | నిహన్యాత్సగుడః పీతః సద్యోఽనిలకృతం జ్వరం ||174||
View original
द्राक्षागुडूचीकाश्मर्यत्रायमाणाः ससारिवाः | निष्क्वाथ्य सगुडं क्वाथं पिबेद्वातकृते ज्वरे ||१७३|| गुडूच्याः स्वरसो ग्राह्यः शतावर्याश्च तत्समः | निहन्यात्सगुडः पीतः सद्योऽनिलकृतं ज्वरम् ||१७४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 117 (175) · Śloka 175
ఘృతాభ్యంగస్వేదలేపానవస్థాసు చ యోజయేత్ |175|
View original
घृताभ्यङ्गस्वेदलेपानवस्थासु च योजयेत् |१७५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 118 (175) · Śloka 176
శ్రీపర్ణీచందనోశీరపరూషకమధూకజః ||175|| శర్కరామధురో హంతి కషాయః పైత్తికం జ్వరం |176|
View original
श्रीपर्णीचन्दनोशीरपरूषकमधूकजः ||१७५|| शर्करामधुरो हन्ति कषायः पैत्तिकं ज्वरम् |१७६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 119 (176) · Śloka 176
పీతం పిత్తజ్వరం హన్యాత్సారివాద్యం సశర్కరం ||176||
View original
पीतं पित्तज्वरं हन्यात्सारिवाद्यं सशर्करम् ||१७६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 120 (177) · Śloka 177
సయష్టీమధుకం హన్యాత్తథైవోత్పలపూర్వకం |177|
View original
सयष्टीमधुकं हन्यात्तथैवोत्पलपूर्वकम् |१७७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 121 (177) · Śloka 177
శృతం శీతకషాయం వా సోత్పలం శర్కరాయుతం ||177||
View original
शृतं शीतकषायं वा सोत्पलं शर्करायुतम् ||१७७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 122 (178) · Śloka 178
గుడూచీపద్మరోధ్రాణాం సారివోత్పలయోస్తథా | శర్కరామధురః క్వాథః శీతః పిత్తజ్వరాపహః ||178||
View original
गुडूचीपद्मरोध्राणां सारिवोत्पलयोस्तथा | शर्करामधुरः क्वाथः शीतः पित्तज्वरापहः ||१७८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 123 (179) · Śloka 180
ద్రాక్షారగ్వధయోశ్చాపి కాశ్మర్యస్యాథవా పునః | స్వాదుతిక్తకషాయాణాం కషాయైః శర్కరాయుతైః ||179|| సుశీతైః శమయేత్తృష్ణాం ప్రవృద్ధాం దాహమేవ చ |180|
View original
द्राक्षारग्वधयोश्चापि काश्मर्यस्याथवा पुनः | स्वादुतिक्तकषायाणां कषायैः शर्करायुतैः ||१७९|| सुशीतैः शमयेत्तृष्णां प्रवृद्धां दाहमेव च |१८०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 124 (180) · Śloka 181
శీతం మధుయుతం తోయమాకంఠాద్వా పిపాసితం ||180|| వామయేత్పాయయిత్వా తు తేన తృష్ణా ప్రశామ్యతి |181|
View original
शीतं मधुयुतं तोयमाकण्ठाद्वा पिपासितम् ||१८०|| वामयेत्पाययित्वा तु तेन तृष्णा प्रशाम्यति |१८१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 125 (181) · Śloka 182
క్షీరైః క్షీరికషాయైశ్చ సుశీతైశ్చందనాయుతైః ||181|| అంతర్దాహే విధాతవ్యమేభిశ్చాన్యైశ్చ శీతలైః |182|
View original
क्षीरैः क्षीरिकषायैश्च सुशीतैश्चन्दनायुतैः ||१८१|| अन्तर्दाहे विधातव्यमेभिश्चान्यैश्च शीतलैः |१८२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 126 (182-183) · Śloka 184
పద్మకం మధుకం ద్రాక్షాం పుండరీకమథోత్పలం ||182|| యవాన్ భృష్టానుశీరాణి సమంగాం కాశ్మరీఫలం | నిదధ్యాదప్సు చాలోడ్య నిశాపర్యుషితం తతః ||183|| క్షౌద్రేణ యుక్తం పిబతో జ్వరదాహౌ ప్రశామ్యతః |184|
View original
पद्मकं मधुकं द्राक्षां पुण्डरीकमथोत्पलम् ||१८२|| यवान् भृष्टानुशीराणि समङ्गां काश्मरीफलम् | निदध्यादप्सु चालोड्य निशापर्युषितं ततः ||१८३|| क्षौद्रेण युक्तं पिबतो ज्वरदाहौ प्रशाम्यतः |१८४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 127 (184) · Śloka 184
జిహ్వాతాలుగలక్లోమశోషే మూర్ధ్ని చ దాపయేత్ ||184||
View original
जिह्वातालुगलक्लोमशोषे मूर्ध्नि च दापयेत् ||१८४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 128 (185) · Śloka 186
కేశరం మాతులంగస్య మధుసైంధవసంయుతం | శర్కరాదాడిమాభ్యాం వా ద్రాక్షాఖర్జూరయోస్తథా ||185|| వైరస్యే ధారయేత్కల్కం గండూషం చ తథా హితం |186|
View original
केशरं मातुलङ्गस्य मधुसैन्धवसंयुतम् | शर्करादाडिमाभ्यां वा द्राक्षाखर्जूरयोस्तथा ||१८५|| वैरस्ये धारयेत्कल्कं गण्डूषं च तथा हितम् |१८६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 129 (186) · Śloka 187
సప్తచ్ఛదం గుడూచీం చ నింబం స్ఫూర్జకమేవ చ ||186|| క్వాథయిత్వా పిబేత్ క్వాథం సక్షౌద్రం కఫజే జ్వరే |187|
View original
सप्तच्छदं गुडूचीं च निम्बं स्फूर्जकमेव च ||१८६|| क्वाथयित्वा पिबेत् क्वाथं सक्षौद्रं कफजे ज्वरे |१८७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 130 (187) · Śloka 188
కటుత్రికం నాగపుష్పం హరిద్రా కటురోహిణీ ||187|| కౌటజం చ ఫలం హన్యాత్ సేవ్యమానం కఫజ్వరం |188|
View original
कटुत्रिकं नागपुष्पं हरिद्रा कटुरोहिणी ||१८७|| कौटजं च फलं हन्यात् सेव्यमानं कफज्वरम् |१८८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 131 (188-189) · Śloka 189
హరిద్రాం చిత్రకం నింబముశీరాతివిషే వచాం ||188|| కుష్ఠమింద్రయవాన్ మూర్వాం పటోలం చాపి సాధితం | పిబేన్మరిచసంయుక్తం సక్షౌద్రం కఫజే జ్వరే ||189||
View original
हरिद्रां चित्रकं निम्बमुशीरातिविषे वचाम् ||१८८|| कुष्ठमिन्द्रयवान् मूर्वां पटोलं चापि साधितम् | पिबेन्मरिचसंयुक्तं सक्षौद्रं कफजे ज्वरे ||१८९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 132 (190) · Śloka 190
సారివాతివిషాకుష్ఠపురాఖ్యైః సదురాలభైః | ముస్తేన చ కృతః క్వాథః పీతో హన్యాత్ కఫజ్వరం ||190||
View original
सारिवातिविषाकुष्ठपुराख्यैः सदुरालभैः | मुस्तेन च कृतः क्वाथः पीतो हन्यात् कफज्वरम् ||१९०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 133 (191) · Śloka 191
ముస్తం వృక్షకబీజాని త్రిఫలా కటురోహిణీ | పరూషకాణి చ క్వాథః కఫజ్వరవినాశనః ||191||
View original
मुस्तं वृक्षकबीजानि त्रिफला कटुरोहिणी | परूषकाणि च क्वाथः कफज्वरविनाशनः ||१९१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 134 (192) · Śloka 192
రాజవృక్షాదివర్గస్య కషాయో మధుసంయుతః | కఫవాతజ్వరం హన్యాచ్ఛీఘ్రం కాలేఽవచారితః ||192||
View original
राजवृक्षादिवर्गस्य कषायो मधुसंयुतः | कफवातज्वरं हन्याच्छीघ्रं कालेऽवचारितः ||१९२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 135 (193-194) · Śloka 195
నాగరం ధాన్యకం భార్గీమభయాం సురదారు చ | వచాం పర్పటకం ముస్తం భూతీకమథ కట్ఫలం ||193|| నిష్క్వాథ్య కఫవాతోత్థే క్షౌద్రహింగుసమన్వితం | దా(పా)తవ్యం శ్వాసకాసఘ్నం శ్లేష్మోత్సేకే గలగ్రహే ||194|| హిక్కాసు కంఠశ్వయథౌ శూలే హృదయపార్శ్వజే |195|
View original
नागरं धान्यकं भार्गीमभयां सुरदारु च | वचां पर्पटकं मुस्तं भूतीकमथ कट्फलम् ||१९३|| निष्क्वाथ्य कफवातोत्थे क्षौद्रहिङ्गुसमन्वितम् | दा(पा)तव्यं श्वासकासघ्नं श्लेष्मोत्सेके गलग्रहे ||१९४|| हिक्कासु कण्ठश्वयथौ शूले हृदयपार्श्वजे |१९५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 136 (195-198) · Śloka 199
బలాపటోలత్రిఫలాయష్ట్యాహ్వానాం వృషస్య చ ||195|| క్వాథో మధుయుతః పీతో హంతి పిత్తకఫజ్వరం | కటుకావిజయాద్రాక్షాముస్తపర్పటకైః కృతః ||196|| కషాయో నాశయేత్ పీతః శ్లేష్మపిత్తభవం జ్వరం | భార్గీవచాపర్పటకధాన్యహింగ్వభయాఘనైః ||197|| కాశ్మర్యనాగరైః క్వాథః సక్షౌద్రః శ్లేష్మపిత్తజే | సశర్కరామక్షమాత్రాం కటుకాముష్ణవారిణా ||198|| పీత్వా జ్వరం జయేజ్జంతుః కఫపిత్తసముద్భవం |199|
View original
बलापटोलत्रिफलायष्ट्याह्वानां वृषस्य च ||१९५|| क्वाथो मधुयुतः पीतो हन्ति पित्तकफज्वरम् | कटुकाविजयाद्राक्षामुस्तपर्पटकैः कृतः ||१९६|| कषायो नाशयेत् पीतः श्लेष्मपित्तभवं ज्वरम् | भार्गीवचापर्पटकधान्यहिङ्ग्वभयाघनैः ||१९७|| काश्मर्यनागरैः क्वाथः सक्षौद्रः श्लेष्मपित्तजे | सशर्करामक्षमात्रां कटुकामुष्णवारिणा ||१९८|| पीत्वा ज्वरं जयेज्जन्तुः कफपित्तसमुद्भवम् |१९९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 137 (199-200) · Śloka 201
కిరాతతిక్తమమృతాం ద్రాక్షామామలకం శటీం ||199|| నిష్క్వాథ్య వాతపిత్తోత్థే తం క్వాథం సగుడం పిబేత్ | రాస్నా వృషోఽథ త్రిఫలా రాజవృక్షఫలైః సహ ||200|| కషాయః సాధితః పీతో వాతపిత్తజ్వరం జయేత్ |201|
View original
किराततिक्तममृतां द्राक्षामामलकं शटीम् ||१९९|| निष्क्वाथ्य वातपित्तोत्थे तं क्वाथं सगुडं पिबेत् | रास्ना वृषोऽथ त्रिफला राजवृक्षफलैः सह ||२००|| कषायः साधितः पीतो वातपित्तज्वरं जयेत् |२०१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 138 (201) · Śloka 201
సర్వదోషసముత్థే తు సంసృష్టానవచారయేత్ ||201||
View original
सर्वदोषसमुत्थे तु संसृष्टानवचारयेत् ||२०१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 139 (202) · Śloka 202
యథాదోషోచ్ఛ్రయం చాపి జ్వరాన్ సర్వానుపాచరేత్ |202|
View original
यथादोषोच्छ्रयं चापि ज्वरान् सर्वानुपाचरेत् |२०२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 140 (202) · Śloka 203
వృశ్చీవబిల్వవర్షాభ్వః పయశ్చోదకమేవ చ ||202|| పచేత్ క్షీరావశిష్టం తు తద్ధి సర్వజ్వరాపహం |203|
View original
वृश्चीवबिल्ववर्षाभ्वः पयश्चोदकमेव च ||२०२|| पचेत् क्षीरावशिष्टं तु तद्धि सर्वज्वरापहम् |२०३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 141 (203) · Śloka 204
ఉదకాంశాస్త్రయః క్షీరం శింశపాసారసంయుతం ||203|| తత్ క్షీరశేషం క్వథితం పేయం సర్వజ్వరాపహం |204|
View original
उदकांशास्त्रयः क्षीरं शिंशपासारसंयुतम् ||२०३|| तत् क्षीरशेषं क्वथितं पेयं सर्वज्वरापहम् |२०४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 142 (204-207) · Śloka 207
నలవేతసయోర్మూలే మూర్వాయాం దేవదారుణి ||204|| కషాయం విధివత్ కృత్వా పేయమేతజ్జ్వరాపహం | హరిద్రా భద్రముస్తం చ త్రిఫలా కటురోహిణీ ||205|| పిచుమందః పటోలీ చ దేవదారు నిదిగ్ధికా | ఏషాం కషాయః పీతస్తు సన్నిపాతజ్వరం జయేత్ ||206|| అవిపక్తిం ప్రసేకం చ శోఫం కాసమరోచకం | త్రైఫలో వా ససర్పిష్కః క్వాథః పేయస్త్రిదోషజే ||207||
View original
नलवेतसयोर्मूले मूर्वायां देवदारुणि ||२०४|| कषायं विधिवत् कृत्वा पेयमेतज्ज्वरापहम् | हरिद्रा भद्रमुस्तं च त्रिफला कटुरोहिणी ||२०५|| पिचुमन्दः पटोली च देवदारु निदिग्धिका | एषां कषायः पीतस्तु सन्निपातज्वरं जयेत् ||२०६|| अविपक्तिं प्रसेकं च शोफं कासमरोचकम् | त्रैफलो वा ससर्पिष्कः क्वाथः पेयस्त्रिदोषजे ||२०७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 143 (208) · Śloka 209
అనంతాం బాలకం ముస్తాం నాగరం కటురోహిణీం సుఖాంబునా ప్రాగుదయాత్పాయయేతాక్షసమ్మితం ||208|| ఏష సర్వజ్వరాన్ హంతి దీపయత్యాశు చానలం |209|
View original
अनन्तां बालकं मुस्तां नागरं कटुरोहिणीम् सुखाम्बुना प्रागुदयात्पाययेताक्षसम्मितम् ||२०८|| एष सर्वज्वरान् हन्ति दीपयत्याशु चानलम् |२०९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 144 (209) · Śloka 210
ద్రవ్యాణి దీపనీయాని తథా వైరేచనాని చ ||209|| ఏకశో వా ద్విశో వాఽపి జ్వరఘ్నాని ప్రయోజయేత్ |210|
View original
द्रव्याणि दीपनीयानि तथा वैरेचनानि च ||२०९|| एकशो वा द्विशो वाऽपि ज्वरघ्नानि प्रयोजयेत् |२१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 145 (210) · Śloka 211
సర్పిర్మధ్వభయాతైలలేహోఽయం సర్వజం జ్వరం ||210|| శాంతిం నయేత్త్రివృచ్చాపి సక్షౌద్రా ప్రబలం జ్వరం |211|
View original
सर्पिर्मध्वभयातैललेहोऽयं सर्वजं ज्वरम् ||२१०|| शान्तिं नयेत्त्रिवृच्चापि सक्षौद्रा प्रबलं ज्वरम् |२११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 146 (211) · Śloka 211
జ్వరే తు విషమే కార్యమూర్ధ్వం చాధశ్చ శోధనం ||211||
View original
ज्वरे तु विषमे कार्यमूर्ध्वं चाधश्च शोधनम् ||२११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 147 (212) · Śloka 212
ఘృతం ప్లీహోదరోక్తం వా నిహన్యాద్విషమజ్వరం |212|
View original
घृतं प्लीहोदरोक्तं वा निहन्याद्विषमज्वरम् |२१२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 148 (212) · Śloka 212
గుడప్రగాఢాం త్రిఫలాం పిబేద్వా విషమార్దితః ||212||
View original
गुडप्रगाढां त्रिफलां पिबेद्वा विषमार्दितः ||२१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 149 (213) · Śloka 213
గుడూచీనింబధాత్రీణాం కషాయం వా సమాక్షికం |213|
View original
गुडूचीनिम्बधात्रीणां कषायं वा समाक्षिकम् |२१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 150 (213) · Śloka 213
ప్రాతః ప్రాతః ససర్పిష్కం రసోనముపయోజయేత్ ||213||
View original
प्रातः प्रातः ससर्पिष्कं रसोनमुपयोजयेत् ||२१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 151 (214) · Śloka 215
త్రిచతుర్భిః పిబేత్ క్వాథం పంచభిర్వా సమన్వితైః | మధుకస్య పటోలస్య రోహిణ్యా ముస్తకస్య చ ||214|| హరీతక్యాశ్చ సర్వోఽయం త్రివిధో యోగ ఇష్యతే |215|
View original
त्रिचतुर्भिः पिबेत् क्वाथं पञ्चभिर्वा समन्वितैः | मधुकस्य पटोलस्य रोहिण्या मुस्तकस्य च ||२१४|| हरीतक्याश्च सर्वोऽयं त्रिविधो योग इष्यते |२१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 152 (215) · Śloka 216
సర్పిఃక్షీరసితాక్షౌద్రమాగధీర్వా యథాబలం ||215|| దశమూలీకషాయేణ మాగధీర్వా ప్రయోజయేత్ |216|
View original
सर्पिःक्षीरसिताक्षौद्रमागधीर्वा यथाबलम् ||२१५|| दशमूलीकषायेण मागधीर्वा प्रयोजयेत् |२१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 153 (216) · Śloka 216
పిప్పలీవర్ధమానం వా పిబేత్ క్షీరరసాశనః ||216||
View original
पिप्पलीवर्धमानं वा पिबेत् क्षीररसाशनः ||२१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 154 (217) · Śloka 217
తామ్రచూడస్య మాంసేన పిబేద్వా మద్యముత్తమం |217|
View original
ताम्रचूडस्य मांसेन पिबेद्वा मद्यमुत्तमम् |२१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 155 (217) · Śloka 218
కోలాగ్నిమంథత్రిఫలాక్వాథే దధ్నా ఘృతం పచేత్ ||217|| తిల్వకావాపమేతద్ధి విషమజ్వరనాశనం |218|
View original
कोलाग्निमन्थत्रिफलाक्वाथे दध्ना घृतं पचेत् ||२१७|| तिल्वकावापमेतद्धि विषमज्वरनाशनम् |२१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 156 (218-220) · Śloka 221
పిప్పల్యతివిషాద్రాక్షాసారివాబిల్వచందనైః ||218|| కటుకేంద్రయవోశీరసింహీతామలకీఘనైః | త్రాయమాణాస్థిరాధాత్రీవిశ్వభేషజచిత్రకైః ||219|| పక్వమేతైర్ఘృతం పీతం విజిత్య విషమాగ్నితాం | జీర్ణజ్వరశిరఃశూలగుల్మోదరహలీమకాన్ ||220|| క్షయకాసం ససంతాపం పార్శ్వశూలానపాస్యతి |221|
View original
पिप्पल्यतिविषाद्राक्षासारिवाबिल्वचन्दनैः ||२१८|| कटुकेन्द्रयवोशीरसिंहीतामलकीघनैः | त्रायमाणास्थिराधात्रीविश्वभेषजचित्रकैः ||२१९|| पक्वमेतैर्घृतं पीतं विजित्य विषमाग्निताम् | जीर्णज्वरशिरःशूलगुल्मोदरहलीमकान् ||२२०|| क्षयकासं ससन्तापं पार्श्वशूलानपास्यति |२२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 157 (221-222) · Śloka 223
గుడూచీత్రిఫలావాసాత్రాయమాణాయవాసకైః ||221|| క్వథితైర్విధివత్పక్వమేతైః కల్కీకృతైః సమైః | ద్రాక్షామాగధికాంభోదనాగరోత్పలచందనైః ||222|| పీతం సర్పిః క్షయశ్వాసకాసజీర్ణజ్వరాన్ జయేత్ |223|
View original
गुडूचीत्रिफलावासात्रायमाणायवासकैः ||२२१|| क्वथितैर्विधिवत्पक्वमेतैः कल्कीकृतैः समैः | द्राक्षामागधिकाम्भोदनागरोत्पलचन्दनैः ||२२२|| पीतं सर्पिः क्षयश्वासकासजीर्णज्वरान् जयेत् |२२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 158 (223-225) · Śloka 226
కలశీబృహతీద్రాక్షాత్రాయంతీనింబగోక్షురైః ||223|| బలాపర్పటకాంభోదశాలపర్ణీయవాసకైః | పక్వముత్క్వథితైః సర్పిః కల్కైరేభిః సమన్వితం ||224|| శటీతామలకీభార్గీమేదామలకపౌష్కరైః | క్షీరద్విగుణసంయుక్తం జీర్ణజ్వరమపోహతి ||225|| శిరఃపార్శ్వరుజాకాసక్షయప్రశమనం పరం |226|
View original
कलशीबृहतीद्राक्षात्रायन्तीनिम्बगोक्षुरैः ||२२३|| बलापर्पटकाम्भोदशालपर्णीयवासकैः | पक्वमुत्क्वथितैः सर्पिः कल्कैरेभिः समन्वितम् ||२२४|| शटीतामलकीभार्गीमेदामलकपौष्करैः | क्षीरद्विगुणसंयुक्तं जीर्णज्वरमपोहति ||२२५|| शिरःपार्श्वरुजाकासक्षयप्रशमनं परम् |२२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 159 (226-228) · Śloka 229
పటోలీపర్పటారిష్టగుడూచీత్రిఫలావృషైః ||226|| కటుకాంబుదభూనింబయాసయష్ట్యాహ్వచందనైః | దార్వీశక్రయవోశీరత్రాయమాణాకణోత్పలైః ||227|| ధాత్రీభృంగరజోభీరుకాకమాచీరసైర్ఘృతం | సిద్ధమాశ్వపచీకుష్ఠజ్వరశుక్రార్జునవ్రణాన్ ||228|| హన్యాన్నయనవదనశ్రవణఘ్రాణజాన్ గదాన్ |229|
View original
पटोलीपर्पटारिष्टगुडूचीत्रिफलावृषैः ||२२६|| कटुकाम्बुदभूनिम्बयासयष्ट्याह्वचन्दनैः | दार्वीशक्रयवोशीरत्रायमाणाकणोत्पलैः ||२२७|| धात्रीभृङ्गरजोभीरुकाकमाचीरसैर्घृतम् | सिद्धमाश्वपचीकुष्ठज्वरशुक्रार्जुनव्रणान् ||२२८|| हन्यान्नयनवदनश्रवणघ्राणजान् गदान् |२२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 160 (229-233) · Śloka 234
విడంగత్రిఫలాముస్తమంజిష్ఠాదాడిమోత్పలైః ||229|| ప్రియంగ్వేలైలవాలూకచందనామరదారుభిః | బర్హిష్ఠకుష్ఠరజనీపార్ణినీసారివాద్వయైః ||230|| హరేణుకాత్రివృద్దంతీవచాతాలీశకేసరైః | ద్విక్షీరం విపచేత్సర్పిర్మాలతీకుసుమైః సహ ||231|| జీర్ణజ్వరశ్వాసకాసగుల్మోన్మాదగరాపహం | ఏతత్కల్యాణకం నామ సర్పిర్మాంగల్యముత్తమం ||232|| అలక్ష్మీగ్రహరక్షోగ్నిమాంద్యాపస్మారపాపనుత్ | శస్యతే నష్టశుక్రాణాం వంధ్యానాం గర్భదం పరం ||233|| మేధ్యం చక్షుష్యమాయుష్యం రేతోమార్గవిశోధనం |234|
View original
विडङ्गत्रिफलामुस्तमञ्जिष्ठादाडिमोत्पलैः ||२२९|| प्रियङ्ग्वेलैलवालूकचन्दनामरदारुभिः | बर्हिष्ठकुष्ठरजनीपार्णिनीसारिवाद्वयैः ||२३०|| हरेणुकात्रिवृद्दन्तीवचातालीशकेसरैः | द्विक्षीरं विपचेत्सर्पिर्मालतीकुसुमैः सह ||२३१|| जीर्णज्वरश्वासकासगुल्मोन्मादगरापहम् | एतत्कल्याणकं नाम सर्पिर्माङ्गल्यमुत्तमम् ||२३२|| अलक्ष्मीग्रहरक्षोग्निमान्द्यापस्मारपापनुत् | शस्यते नष्टशुक्राणां वन्ध्यानां गर्भदं परम् ||२३३|| मेध्यं चक्षुष्यमायुष्यं रेतोमार्गविशोधनम् |२३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 161 (234-239) · Śloka 240
ఏతైరేవ తథా ద్రవ్యైః సర్వగంధైశ్చ సాధితం ||234|| కపిలాయా ఘృతప్రస్థం సువర్ణమణిసంయుతం | తత్క్షీరేణ సహైకధ్యం ప్రసాధ్య కుసుమైరిమైః ||235|| సుమనశ్చంపకాశోకశిరీషకుసుమైర్వృతం | తథా నలదపద్మానాం కేశరైర్దాడిమస్య చ ||236|| తిథౌ ప్రశస్తే నక్షత్రే సాధకస్యాతురస్య చ | కృతం మనుష్యదేవాయ బ్రాహ్మణైరభిమంత్రితం ||237|| దత్తం సర్వజ్వరాన్ హంతి మహాకల్యాణకం త్విదం ||238|| దర్శనస్పర్శనాభ్యాం చ సర్వరోగహరం శివం | అధృష్యః సర్వభూతానాం వలీపలితవర్జితః ||239|| అస్యాభ్యాసాద్ఘృతస్యేహ జీవేద్వర్షశతత్రయం |240|
View original
एतैरेव तथा द्रव्यैः सर्वगन्धैश्च साधितम् ||२३४|| कपिलाया घृतप्रस्थं सुवर्णमणिसंयुतम् | तत्क्षीरेण सहैकध्यं प्रसाध्य कुसुमैरिमैः ||२३५|| सुमनश्चम्पकाशोकशिरीषकुसुमैर्वृतम् | तथा नलदपद्मानां केशरैर्दाडिमस्य च ||२३६|| तिथौ प्रशस्ते नक्षत्रे साधकस्यातुरस्य च | कृतं मनुष्यदेवाय ब्राह्मणैरभिमन्त्रितम् ||२३७|| दत्तं सर्वज्वरान् हन्ति महाकल्याणकं त्विदम् ||२३८|| दर्शनस्पर्शनाभ्यां च सर्वरोगहरं शिवम् | अधृष्यः सर्वभूतानां वलीपलितवर्जितः ||२३९|| अस्याभ्यासाद्घृतस्येह जीवेद्वर्षशतत्रयम् |२४०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 162 (240-242) · Śloka 242
గవ్యం దధి చ మూత్రం చ క్షీరం సర్పిః శకృద్రసః ||240|| సమభాగాని పాచ్యాని కల్కాంశ్చైతాన్ సమావపేత్ | త్రిఫలాం చిత్రకం ముస్తం హరిద్రాతివిషే వచాం ||241|| విడంగం త్ర్యూషణం చవ్యం సురదారు తథైవ చ | పంచగవ్యమిదం పానాద్విషమజ్వరనాశనం ||242||
View original
गव्यं दधि च मूत्रं च क्षीरं सर्पिः शकृद्रसः ||२४०|| समभागानि पाच्यानि कल्कांश्चैतान् समावपेत् | त्रिफलां चित्रकं मुस्तं हरिद्रातिविषे वचाम् ||२४१|| विडङ्गं त्र्यूषणं चव्यं सुरदारु तथैव च | पञ्चगव्यमिदं पानाद्विषमज्वरनाशनम् ||२४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 163 (243) · Śloka 243
పంచగవ్యమృతే గర్భాత్పాచ్యమన్యద్... |243|
View original
पञ्चगव्यमृते गर्भात्पाच्यमन्यद्... |२४३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 164 (243) · Śloka 244
... వృషేణ చ | బలయాఽథ పరం పాచ్యం గుడూచ్యా తద్వదేవ తు ||243|| జీర్ణజ్వరే చ శోఫే చ పాండురోగే చ పూజితం |244|
View original
... वृषेण च | बलयाऽथ परं पाच्यं गुडूच्या तद्वदेव तु ||२४३|| जीर्णज्वरे च शोफे च पाण्डुरोगे च पूजितम् |२४४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 165 (244) · Śloka 244
ఏతేనైవ తు కల్పేన ఘృతం పంచావికం పచేత్ | పంచాజం పంచమహిషం చతురుష్ట్రమథాపి చ ||244||
View original
एतेनैव तु कल्पेन घृतं पञ्चाविकं पचेत् | पञ्चाजं पञ्चमहिषं चतुरुष्ट्रमथापि च ||२४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 166 (245-253) · Śloka 254
త్రిఫలోశీరశంపాకకటుకాతివిషాఘనైః | శతావరీసప్తపర్ణగుడూచీరజనీద్వయైః ||245|| చిత్రకత్రివృతామూర్వాపటోలారిష్టవాలకైః | కిరాతతిక్తకవచావిశాలాపద్మకోత్పలైః ||246|| సారివాద్వయయష్ట్యాహ్వచవికారక్తచందనైః | దురాలభాపర్పటకత్రాయమాణాటరూషకైః ||247|| రాస్నాకుంకుమమంజిష్ఠామాగధీనాగరైస్తథా | ధాత్రీఫలరసైః సమ్యగ్ద్విగుణైః సాధితం హవిః ||248|| పరిసర్పజ్వరశ్వాసగుల్మకుష్ఠనివారణం | పాండుప్లీహాగ్నిసాదిభ్య ఏతదేవ పరం హితం ||249|| పటోలకటుకాదార్వీనింబవాసాఫలత్రికం | దురాలభాపర్పటకత్రాయమాణాః పలోన్మితాః ||250|| ప్రస్థమామలకానాం చ క్వాథయేత్సలిలార్మణే | తేన పాదావశేషేణ ఘృతప్రస్థం విపాచయేత్ ||251|| కల్కైః కుటజభూనింబఘనయష్ట్యాహ్వచందనైః | సపిప్పలీకైస్తత్సిద్ధం చక్షుష్యం శుక్లయోర్హితం ||252|| ఘ్రాణకర్ణాక్షివదనవర్త్మరోగవ్రణాపహం | రక్తపిత్తకఫస్వేదక్లేదపూయోపశోషణం ||253|| కామలాజ్వరవీసర్పగండమాలాహరం పరం |254|
View original
त्रिफलोशीरशम्पाककटुकातिविषाघनैः | शतावरीसप्तपर्णगुडूचीरजनीद्वयैः ||२४५|| चित्रकत्रिवृतामूर्वापटोलारिष्टवालकैः | किराततिक्तकवचाविशालापद्मकोत्पलैः ||२४६|| सारिवाद्वययष्ट्याह्वचविकारक्तचन्दनैः | दुरालभापर्पटकत्रायमाणाटरूषकैः ||२४७|| रास्नाकुङ्कुममञ्जिष्ठामागधीनागरैस्तथा | धात्रीफलरसैः सम्यग्द्विगुणैः साधितं हविः ||२४८|| परिसर्पज्वरश्वासगुल्मकुष्ठनिवारणम् | पाण्डुप्लीहाग्निसादिभ्य एतदेव परं हितम् ||२४९|| पटोलकटुकादार्वीनिम्बवासाफलत्रिकम् | दुरालभापर्पटकत्रायमाणाः पलोन्मिताः ||२५०|| प्रस्थमामलकानां च क्वाथयेत्सलिलार्मणे | तेन पादावशेषेण घृतप्रस्थं विपाचयेत् ||२५१|| कल्कैः कुटजभूनिम्बघनयष्ट्याह्वचन्दनैः | सपिप्पलीकैस्तत्सिद्धं चक्षुष्यं शुक्लयोर्हितम् ||२५२|| घ्राणकर्णाक्षिवदनवर्त्मरोगव्रणापहम् | रक्तपित्तकफस्वेदक्लेदपूयोपशोषणम् ||२५३|| कामलाज्वरवीसर्पगण्डमालाहरं परम् |२५४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 167 (254-255) · Śloka 255
శృతం పయః శర్కరా చ పిప్పల్యో మధుసర్పిషీ ||254|| పంచసారమిదం పేయం మథితం విషమజ్వరే | క్షతక్షీణే క్షయే శ్వాసే హృద్రోగే చైతదిష్యతే ||255||
View original
शृतं पयः शर्करा च पिप्पल्यो मधुसर्पिषी ||२५४|| पञ्चसारमिदं पेयं मथितं विषमज्वरे | क्षतक्षीणे क्षये श्वासे हृद्रोगे चैतदिष्यते ||२५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 168 (256) · Śloka 256
లాక్షావిశ్వనిశామూర్వామంజిష్ఠాస్వర్జికామయైః | షడ్గుణేన చ తక్రేణ సిద్ధం తైలం జ్వరాంతకృత్ ||256||
View original
लाक्षाविश्वनिशामूर्वामञ्जिष्ठास्वर्जिकामयैः | षड्गुणेन च तक्रेण सिद्धं तैलं ज्वरान्तकृत् ||२५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 169 (257-258) · Śloka 258
క్షీరివృక్షాసనారిష్టజంబూసప్తచ్ఛదార్జునైః | శిరీషఖదిరాస్ఫోటామృతవల్ల్యాటరూషకైః ||257|| కటుకాపర్పటోశీరవచాతేజోవతీఘనైః | సాధితం తైలమభ్యంగాదాశు జీర్ణజ్వరాపహం ||258||
View original
क्षीरिवृक्षासनारिष्टजम्बूसप्तच्छदार्जुनैः | शिरीषखदिरास्फोटामृतवल्ल्याटरूषकैः ||२५७|| कटुकापर्पटोशीरवचातेजोवतीघनैः | साधितं तैलमभ्यङ्गादाशु जीर्णज्वरापहम् ||२५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 170 (259-261) · Śloka 261
నిర్విషైర్భుజగైర్నాగైర్వినీతైః కృతతస్కరైః | త్రాసయేదాగమే చైనం తదహర్భోజయేన్న చ ||259|| అత్యభిష్యందిగురుభిర్వామయేద్వా పునః పునః | మద్యం తీక్ష్ణం పాయయేత ఘృతం వా జ్వరనాశనం ||260|| పురాణం వా ఘృతం కామముదారం వా విరేచనం | నిరూహయేద్వా మతిమాన్ సుస్విన్నం తదహర్నరం ||261||
View original
निर्विषैर्भुजगैर्नागैर्विनीतैः कृततस्करैः | त्रासयेदागमे चैनं तदहर्भोजयेन्न च ||२५९|| अत्यभिष्यन्दिगुरुभिर्वामयेद्वा पुनः पुनः | मद्यं तीक्ष्णं पाययेत घृतं वा ज्वरनाशनम् ||२६०|| पुराणं वा घृतं काममुदारं वा विरेचनम् | निरूहयेद्वा मतिमान् सुस्विन्नं तदहर्नरम् ||२६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 171 (262) · Śloka 262
అజావ్యోశ్చర్మరోమాణి వచా కుష్ఠం పలంకషా | నింబపత్రం మధుయుతం ధూపనం తస్య దాపయేత్ ||262||
View original
अजाव्योश्चर्मरोमाणि वचा कुष्ठं पलङ्कषा | निम्बपत्रं मधुयुतं धूपनं तस्य दापयेत् ||२६२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 172 (263) · Śloka 263
బైడాలం వా శకృద్యోజ్యం వేపమానస్య ధూపనం |263|
View original
बैडालं वा शकृद्योज्यं वेपमानस्य धूपनम् |२६३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 173 (263) · Śloka 263
పిప్పలీ సైంధవం తైలం నేపాలీ చేక్షణాంజనం ||263||
View original
पिप्पली सैन्धवं तैलं नेपाली चेक्षणाञ्जनम् ||२६३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 174 (264) · Śloka 264
ఉదరోక్తాని సర్పింషి యాన్యుక్తాని పురా మయా | కల్పోక్తం చాజితం సర్పిః సేవ్యమానం జ్వరం జయేత్ ||264||
View original
उदरोक्तानि सर्पिंषि यान्युक्तानि पुरा मया | कल्पोक्तं चाजितं सर्पिः सेव्यमानं ज्वरं जयेत् ||२६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 175 (265) · Śloka 265
భూతవిద్యాసముద్దిష్టైర్బంధావేశనపూజనైః | జయేద్భూతాభిషంగోత్థం... |265|
View original
भूतविद्यासमुद्दिष्टैर्बन्धावेशनपूजनैः | जयेद्भूताभिषङ्गोत्थं... |२६५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 176 (265) · Śloka 265
... విజ్ఞానాద్యైశ్చ మానసం ||265||
View original
... विज्ञानाद्यैश्च मानसम् ||२६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 177 (266) · Śloka 266
శ్రమక్షయోత్థే భుంజీత ఘృతాభ్యక్తో రసౌదనం |266|
View original
श्रमक्षयोत्थे भुञ्जीत घृताभ्यक्तो रसौदनम् |२६६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 178 (266) · Śloka 266
అభిశాపాభిచారోత్థౌ జ్వరౌ హోమాదినా జయేత్ ||266||
View original
अभिशापाभिचारोत्थौ ज्वरौ होमादिना जयेत् ||२६६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 179 (267) · Śloka 267
దానస్వస్త్యయనాతిథ్యైరుత్పాతగ్రహపీడితం |267|
View original
दानस्वस्त्ययनातिथ्यैरुत्पातग्रहपीडितम् |२६७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 180 (267) · Śloka 268
అభిఘాతజ్వరే కుర్యాత్ క్రియాముష్ణవివర్జితాం ||267|| కషాయమధురాం స్నిగ్ధాం యథాదోషమథాపి వా |268|
View original
अभिघातज्वरे कुर्यात् क्रियामुष्णविवर्जिताम् ||२६७|| कषायमधुरां स्निग्धां यथादोषमथापि वा |२६८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 181 (268-269) · Śloka 269
ఓషధీగంధవిషజౌ విషపిత్తప్రసాధనైః ||268|| జయేత్ కషాయం చ హితం సర్వగంధకృతం తథా | నింబదారుకషాయం వా హితం సౌమనసం యథా ||269||
View original
ओषधीगन्धविषजौ विषपित्तप्रसाधनैः ||२६८|| जयेत् कषायं च हितं सर्वगन्धकृतं तथा | निम्बदारुकषायं वा हितं सौमनसं यथा ||२६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 182 (270) · Śloka 270
యవాన్నవికృతిః సర్పిర్మద్యం చ విషమే హితం |270|
View original
यवान्नविकृतिः सर्पिर्मद्यं च विषमे हितम् |२७०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 183 (270) · Śloka 270
సంపూజయేద్ద్విజాన్ గాశ్చ దేవమీశానమంబికాం ||270||
View original
सम्पूजयेद्द्विजान् गाश्च देवमीशानमम्बिकाम् ||२७०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 184 (271-281) · Śloka 281
కఫవాతోత్థయోశ్చాపి జ్వరయోః శీతపీడితం | దిహ్యాదుష్ణేన వర్గేణ పరశ్చోష్ణో విధిర్హితః ||271|| సించేత్ కోష్ణైరారనాలశుక్తగోమూత్రమస్తుభిః | దిహ్యాత్ పలాశైః పిష్టైర్వా సురసార్జకశిగ్రుజైః ||272|| క్షారతైలేన వాఽభ్యంగః సశుక్తేన విధీయతే | పానమారగ్వధాదేశ్చ క్వథితస్య విశేషతః ||273|| అవగాహః సుఖోష్ణశ్చ వాతఘ్నక్వాథయోజితః | జిత్వా శీతం క్రమైరేభిః సుఖోష్ణజలసేచితం ||274|| ప్రవేశ్యౌర్ణికకార్పాసకౌశేయాంబరసంవృతం | శాయయేత్ క్షామదేహం చ కాలాగురువిభూషితం ||275|| స్తనాఢ్యా రూపసంపన్నాః కుశలా నవయౌవనాః | భజేయుః ప్రమదా గాత్రైః శీతదైన్యాపహాః శుభాః ||276|| శరచ్ఛశాంకవదనా నీలోత్పలవిలోచనాః | స్ఫురితభ్రూలతాభంగలలాటతటకంపనాః ||277|| ప్రలంబబింబప్రచలద్బింబీఫలనిభాధరాః | కృశోదర్యోఽతివిస్తీర్ణజఘనోద్వహనాలసాః ||278|| కుంకుమాగురుదిగ్ధాంగ్యో ఘనతుంగపయోధరాః | సుగంధిధూపితశ్లక్ష్ణస్రస్తాంశుకవిభూషణాః ||279|| గాఢమాలింగయేయుస్తం తరుం వనలతా ఇవ | ప్రహ్లాదం చాస్య విజ్ఞాయ తాః స్త్రీరపనయేత్ పునః ||280|| తాసామంగపరిష్వంగనివారితహిమజ్వరం | భోజయేద్ధితమన్నం చ యథా సుఖమవాప్నుయాత్ ||281||
View original
कफवातोत्थयोश्चापि ज्वरयोः शीतपीडितम् | दिह्यादुष्णेन वर्गेण परश्चोष्णो विधिर्हितः ||२७१|| सिञ्चेत् कोष्णैरारनालशुक्तगोमूत्रमस्तुभिः | दिह्यात् पलाशैः पिष्टैर्वा सुरसार्जकशिग्रुजैः ||२७२|| क्षारतैलेन वाऽभ्यङ्गः सशुक्तेन विधीयते | पानमारग्वधादेश्च क्वथितस्य विशेषतः ||२७३|| अवगाहः सुखोष्णश्च वातघ्नक्वाथयोजितः | जित्वा शीतं क्रमैरेभिः सुखोष्णजलसेचितम् ||२७४|| प्रवेश्यौर्णिककार्पासकौशेयाम्बरसंवृतम् | शाययेत् क्षामदेहं च कालागुरुविभूषितम् ||२७५|| स्तनाढ्या रूपसम्पन्नाः कुशला नवयौवनाः | भजेयुः प्रमदा गात्रैः शीतदैन्यापहाः शुभाः ||२७६|| शरच्छशाङ्कवदना नीलोत्पलविलोचनाः | स्फुरितभ्रूलताभङ्गललाटतटकम्पनाः ||२७७|| प्रलम्बबिम्बप्रचलद्बिम्बीफलनिभाधराः | कृशोदर्योऽतिविस्तीर्णजघनोद्वहनालसाः ||२७८|| कुङ्कुमागुरुदिग्धाङ्ग्यो घनतुङ्गपयोधराः | सुगन्धिधूपितश्लक्ष्णस्रस्तांशुकविभूषणाः ||२७९|| गाढमालिङ्गयेयुस्तं तरुं वनलता इव | प्रह्लादं चास्य विज्ञाय ताः स्त्रीरपनयेत् पुनः ||२८०|| तासामङ्गपरिष्वङ्गनिवारितहिमज्वरम् | भोजयेद्धितमन्नं च यथा सुखमवाप्नुयात् ||२८१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 185 (282-285) · Śloka 286
దాహాభిభూతే తు విధిం కుర్యాద్దాహవినాశనం | మధుఫాణితయుక్తేన నింబపత్రాంభసాఽపి వా ||282|| దాహజ్వరార్తం మతిమాన్ వామయేత్ క్షిప్రమేవ చ | శతధౌతఘృతాభ్యక్తం దిహ్యాద్వా యవశత్కుభిః ||283|| కోలామలకసంయుక్తైః శుక్తధాన్యామ్లసంయుతైః | అమ్లపిష్టైః సుశీతైశ్చ ఫేనిలాపల్లవైస్తథా ||284|| అమ్లపిష్టైః సుశీతైర్వా పలాశతరుజైర్దిహేత్ | బదరీపల్లవోత్థేన ఫేనేనారిష్టకస్య చ ||285|| లిప్తేఽంగే దాహతృణ్మూర్చ్ఛాః ప్రశామ్యంతి చ సర్వశః |286|
View original
दाहाभिभूते तु विधिं कुर्याद्दाहविनाशनम् | मधुफाणितयुक्तेन निम्बपत्राम्भसाऽपि वा ||२८२|| दाहज्वरार्तं मतिमान् वामयेत् क्षिप्रमेव च | शतधौतघृताभ्यक्तं दिह्याद्वा यवशत्कुभिः ||२८३|| कोलामलकसंयुक्तैः शुक्तधान्याम्लसंयुतैः | अम्लपिष्टैः सुशीतैश्च फेनिलापल्लवैस्तथा ||२८४|| अम्लपिष्टैः सुशीतैर्वा पलाशतरुजैर्दिहेत् | बदरीपल्लवोत्थेन फेनेनारिष्टकस्य च ||२८५|| लिप्तेऽङ्गे दाहतृण्मूर्च्छाः प्रशाम्यन्ति च सर्वशः |२८६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 186 (286-287) · Śloka 287
యవార్ధకుడవం పిష్ట్వా మంజిష్ఠార్ధపలం తథా ||286|| అమ్లప్రస్థశతోన్మిశ్రం తైలప్రస్థం విపాచయేత్ | ఏతత్ ప్రహ్లాదనం తైలం జ్వరదాహవినాశనం ||287||
View original
यवार्धकुडवं पिष्ट्वा मञ्जिष्ठार्धपलं तथा ||२८६|| अम्लप्रस्थशतोन्मिश्रं तैलप्रस्थं विपाचयेत् | एतत् प्रह्लादनं तैलं ज्वरदाहविनाशनम् ||२८७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 187 (288-293) · Śloka 293
న్యగ్రోధాదిర్గణో యస్తు కాకోల్యాదిశ్చ యో గణః | ఉత్పలాదిర్గణో యస్తు పిష్టైర్వా తైః ప్రలేపయేత్ ||288|| తత్కషాయామ్లసంసిద్ధాః స్నేహాశ్చాభ్యంజనే హితాః | తేషాం శీతకషాయే వా దాహార్తమవగాహయేత్ ||289|| దాహవేగే త్వతిక్రాంతే తస్మాదుద్ధృత్య మానవం | పరిషిచ్యాంబుభిః శీతైః ప్రలింపేచ్చందనాదిభిః ||290|| గ్లానం వా దీనమనసమాశ్లిషేయుర్వరాంగనాః | పేలవక్షౌమసంవీతాశ్చందనార్ద్రపయోధరాః ||291|| బిభ్రత్యోఽబ్జస్రజశ్చిత్రా మణిరత్నవిభూషితాః | భజేయుస్తాః స్తనైః శీతైః స్పృశంత్యోఽంబురుహైః సుఖైః ||292|| ప్రహ్లాదం చాస్య విజ్ఞాయ తాః స్త్రీరపనయేత్ పునః | హితం చ భోజయేదన్నం తథాఽఽప్నోతి సుఖం మహత్ ||293||
View original
न्यग्रोधादिर्गणो यस्तु काकोल्यादिश्च यो गणः | उत्पलादिर्गणो यस्तु पिष्टैर्वा तैः प्रलेपयेत् ||२८८|| तत्कषायाम्लसंसिद्धाः स्नेहाश्चाभ्यञ्जने हिताः | तेषां शीतकषाये वा दाहार्तमवगाहयेत् ||२८९|| दाहवेगे त्वतिक्रान्ते तस्मादुद्धृत्य मानवम् | परिषिच्याम्बुभिः शीतैः प्रलिम्पेच्चन्दनादिभिः ||२९०|| ग्लानं वा दीनमनसमाश्लिषेयुर्वराङ्गनाः | पेलवक्षौमसंवीताश्चन्दनार्द्रपयोधराः ||२९१|| बिभ्रत्योऽब्जस्रजश्चित्रा मणिरत्नविभूषिताः | भजेयुस्ताः स्तनैः शीतैः स्पृशन्त्योऽम्बुरुहैः सुखैः ||२९२|| प्रह्लादं चास्य विज्ञाय ताः स्त्रीरपनयेत् पुनः | हितं च भोजयेदन्नं तथाऽऽप्नोति सुखं महत् ||२९३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 188 (294) · Śloka 294
పిత్తజ్వరోక్తం శమనం విరేకోఽన్యద్ధితం చ యత్ |294|
View original
पित्तज्वरोक्तं शमनं विरेकोऽन्यद्धितं च यत् |२९४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 189 (294) · Śloka 295
నిర్హరేత్పిత్తమేవాదౌ దోషేషు సమవాయిషు ||294|| దుర్నివారతరం తద్ధి జ్వరార్తానాం విశేషతః |295|
View original
निर्हरेत्पित्तमेवादौ दोषेषु समवायिषु ||२९४|| दुर्निवारतरं तद्धि ज्वरार्तानां विशेषतः |२९५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 190 (295) · Śloka 296
ఛర్దిమూర్చ్ఛాపిపాసాదీనవిరోధాజ్జ్వరస్య చ ||295|| ఉపద్రవాంజయేచ్చాపి ప్రత్యనీకేన హేతునా |296|
View original
छर्दिमूर्च्छापिपासादीनविरोधाज्ज्वरस्य च ||२९५|| उपद्रवाञ्जयेच्चापि प्रत्यनीकेन हेतुना |२९६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 191 (296-299) · Śloka 299
విశేషమపరం చాత్ర శృణూపద్రవనాశనం ||296|| మధుకం రజనీ ముస్తం దాడిమం సామ్లవేతసం | అంజనం తింతిడీకం చ నలదం పత్రముత్పలం ||297|| త్వచం వ్యాఘ్రనఖం చైవ మాతులుంగరసో మధు | దిహ్యాదేభిర్జ్వరార్తస్య మధుశుక్తయుతైః శిరః ||298|| శిరోభితాపసమ్మోహవమిహిక్కాప్రవేపథూన్ | ప్రదేహో నాశయత్యేష జ్వరితానాముపద్రవాన్ ||299||
View original
विशेषमपरं चात्र शृणूपद्रवनाशनम् ||२९६|| मधुकं रजनी मुस्तं दाडिमं साम्लवेतसम् | अञ्जनं तिन्तिडीकं च नलदं पत्रमुत्पलम् ||२९७|| त्वचं व्याघ्रनखं चैव मातुलुङ्गरसो मधु | दिह्यादेभिर्ज्वरार्तस्य मधुशुक्तयुतैः शिरः ||२९८|| शिरोभितापसम्मोहवमिहिक्काप्रवेपथून् | प्रदेहो नाशयत्येष ज्वरितानामुपद्रवान् ||२९९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 192 (300-301) · Śloka 301
మధూకమథ హ్రీబేరముత్పలాని మధూలికాం ||300|| లీఢ్వా చూర్ణాని మధునా సర్పిషా చ జయేద్వమిం | కఫప్రసేకాసృక్పిత్తహిక్కాశ్వాసాంశ్చ దారుణాన్ ||301||
View original
मधूकमथ ह्रीबेरमुत्पलानि मधूलिकाम् ||३००|| लीढ्वा चूर्णानि मधुना सर्पिषा च जयेद्वमिम् | कफप्रसेकासृक्पित्तहिक्काश्वासांश्च दारुणान् ||३०१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 193 (302) · Śloka 302
లిహన్ జ్వరార్తస్త్రిఫలాం పిప్పలీం చ సమాక్షికాం | కాసే శ్వాసే చ మధునా సర్పిషా చ సుఖీ భవేత్ ||302||
View original
लिहन् ज्वरार्तस्त्रिफलां पिप्पलीं च समाक्षिकाम् | कासे श्वासे च मधुना सर्पिषा च सुखी भवेत् ||३०२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 194 (303) · Śloka 303
విదారీ దాడిమం లోధ్రం దధిత్థం బీజపూరకం | ఏభిః ప్రదిహ్యాన్మూర్ధానం తృడ్దాహార్తస్య దేహినః ||303||
View original
विदारी दाडिमं लोध्रं दधित्थं बीजपूरकम् | एभिः प्रदिह्यान्मूर्धानं तृड्दाहार्तस्य देहिनः ||३०३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 195 (304) · Śloka 305
దాడిమస్య సితాయాశ్చ ద్రాక్షామలకయోస్తథా | వైరస్యే ధారయేత్ కల్కం గండూషం చ యథాహితం ||304|| క్షీరేక్షురసమాక్షీకసర్పిస్తైలోష్ణవారిభిః |305|
View original
दाडिमस्य सितायाश्च द्राक्षामलकयोस्तथा | वैरस्ये धारयेत् कल्कं गण्डूषं च यथाहितम् ||३०४|| क्षीरेक्षुरसमाक्षीकसर्पिस्तैलोष्णवारिभिः |३०५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 196 (305) · Śloka 305
శూన్యే మూర్ధ్ని హితం నస్యం జీవనీయశృతం ఘృతం ||305||
View original
शून्ये मूर्ध्नि हितं नस्यं जीवनीयशृतं घृतम् ||३०५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 197 (306) · Śloka 307
చూర్ణితైస్త్రిఫలాశ్యామాత్రివృత్పిప్పలిసంయుతైః | సక్షౌద్రః శర్కరాయుక్తో విరేకస్తు ప్రశస్యతే ||306|| పక్వే పిత్తజ్వరే రక్తే చోర్ధ్వగే వేపథౌ తథా |307|
View original
चूर्णितैस्त्रिफलाश्यामात्रिवृत्पिप्पलिसंयुतैः | सक्षौद्रः शर्करायुक्तो विरेकस्तु प्रशस्यते ||३०६|| पक्वे पित्तज्वरे रक्ते चोर्ध्वगे वेपथौ तथा |३०७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 198 (307) · Śloka 307
కఫవాతోత్థయోరేవం స్నేహాభ్యంగైర్విశోధయేత్ ||307||
View original
कफवातोत्थयोरेवं स्नेहाभ्यङ्गैर्विशोधयेत् ||३०७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 199 (308) · Śloka 308
హృతదోషో భ్రమార్తస్తు లిహ్యాత్ క్షౌద్రసితాభయాః |308|
View original
हृतदोषो भ्रमार्तस्तु लिह्यात् क्षौद्रसिताभयाः |३०८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 200 (308) · Śloka 309
వాతఘ్నమధురైర్యోజ్యా నిరూహా వాతజే జ్వరే ||308|| అవేక్ష్య దోషం ప్రాణం చ యథాస్వం చానువాసనాః |309|
View original
वातघ्नमधुरैर्योज्या निरूहा वातजे ज्वरे ||३०८|| अवेक्ष्य दोषं प्राणं च यथास्वं चानुवासनाः |३०९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 201 (309-311) · Śloka 312
ఉత్పలాదికషాయాద్యా(ఢ్యా)శ్చందనోశీరసంయుతాః ||309|| శర్కరామధురాః శీతాః పిత్తజ్వరహరా మతాః | ఆమ్రాదీనాం త్వచం శంఖం చందనం మధుకోత్పలే ||310|| గైరికాంజనమంజిష్ఠామృణాలాన్యథ పద్మకం | శ్లక్ష్ణపిష్టం తు పయసా శర్కరామధుసంయుతం ||311|| సుపూతం శీతలం బస్తిం దహ్యమానాయ దాపయేత్ |312|
View original
उत्पलादिकषायाद्या(ढ्या)श्चन्दनोशीरसंयुताः ||३०९|| शर्करामधुराः शीताः पित्तज्वरहरा मताः | आम्रादीनां त्वचं शङ्खं चन्दनं मधुकोत्पले ||३१०|| गैरिकाञ्जनमञ्जिष्ठामृणालान्यथ पद्मकम् | श्लक्ष्णपिष्टं तु पयसा शर्करामधुसंयुतम् ||३११|| सुपूतं शीतलं बस्तिं दह्यमानाय दापयेत् |३१२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 202 (312) · Śloka 312
జ్వరదాహాపహం తేషు సిద్ధం చైవానువాసనం ||312||
View original
ज्वरदाहापहं तेषु सिद्धं चैवानुवासनम् ||३१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 203 (313) · Śloka 313
ఆరగ్వధగణక్వాథాః పిప్పల్యాదిసమాయుతాః | సక్షౌద్రమూత్రా దేయాః స్యుః కఫజ్వరవినాశనాః ||313||
View original
आरग्वधगणक्वाथाः पिप्पल्यादिसमायुताः | सक्षौद्रमूत्रा देयाः स्युः कफज्वरविनाशनाः ||३१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 204 (314) · Śloka 314
కఫఘ్నైరేవ సంసిద్ధా ద్రవ్యైశ్చాప్యనువాసనాః |314|
View original
कफघ्नैरेव संसिद्धा द्रव्यैश्चाप्यनुवासनाः |३१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 205 (314) · Śloka 314
సంసర్గే సన్నిపాతే చ సంసృష్టా బస్తయో హితాః ||314||
View original
संसर्गे सन्निपाते च संसृष्टा बस्तयो हिताः ||३१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 206 (315) · Śloka 315
సంసృష్టైరేవ సంసృష్టా ద్రవ్యైశ్చాప్యనువాసనాః |315|
View original
संसृष्टैरेव संसृष्टा द्रव्यैश्चाप्यनुवासनाः |३१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 207 (315) · Śloka 316
వాతరోగాపహాః సర్వే స్నేహా యే సమ్యగీరితాః ||315|| వినా తైలం త ఏవ స్యుర్యోజ్యా మారుతజే జ్వరే |316|
View original
वातरोगापहाः सर्वे स्नेहा ये सम्यगीरिताः ||३१५|| विना तैलं त एव स्युर्योज्या मारुतजे ज्वरे |३१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 208 (316) · Śloka 316
నిఖిలేనోపయోజ్యాశ్చ త ఏవాభ్యంజనాదిషు ||316||
View original
निखिलेनोपयोज्याश्च त एवाभ्यञ्जनादिषु ||३१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 209 (317) · Śloka 317
పైత్తికే మధురైస్తిక్తైః సిద్ధం సర్పిశ్చ పూజ్యతే |317|
View original
पैत्तिके मधुरैस्तिक्तैः सिद्धं सर्पिश्च पूज्यते |३१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 210 (317) · Śloka 317
శ్లైష్మికే కటుతిక్తైశ్చ, సంసృష్టానీతరేషు చ ||317||
View original
श्लैष्मिके कटुतिक्तैश्च, संसृष्टानीतरेषु च ||३१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 211 (318) · Śloka 319
హృతావశేషం పిత్తం తు త్వక్స్థం జనయతి జ్వరం | పిబేదిక్షురసం తత్ర శీతం వా శర్కరోదకం ||318|| శాలిషష్టికయోరన్నమశ్నీయాత్ క్షీరసంప్లుతం |319|
View original
हृतावशेषं पित्तं तु त्वक्स्थं जनयति ज्वरम् | पिबेदिक्षुरसं तत्र शीतं वा शर्करोदकम् ||३१८|| शालिषष्टिकयोरन्नमश्नीयात् क्षीरसम्प्लुतम् |३१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 212 (319) · Śloka 319
కఫవాతోత్థయోరేవ స్వేదాభ్యంగౌ ప్రయోజయేత్ ||319||
View original
कफवातोत्थयोरेव स्वेदाभ्यङ्गौ प्रयोजयेत् ||३१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 213 (320) · Śloka 320
ఘృతం ద్వాదశరాత్రాత్తు దేయం సర్వజ్వరేషు చ | తేనాంతరేణాశయం స్వం గతా దోషా భవంతి హి ||320||
View original
घृतं द्वादशरात्रात्तु देयं सर्वज्वरेषु च | तेनान्तरेणाशयं स्वं गता दोषा भवन्ति हि ||३२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 214 (321) · Śloka 321
ధాతూన్ ప్రక్షోభయన్ దోషో మోక్షకాలే బలీయతే | తేన వ్యాకులచిత్తస్తు మ్రియమాణ ఇవేహతే ||321||
View original
धातून् प्रक्षोभयन् दोषो मोक्षकाले बलीयते | तेन व्याकुलचित्तस्तु म्रियमाण इवेहते ||३२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 215 (322) · Śloka 322
లఘుత్వం శిరసః స్వేదో ముఖమాపాండు పాకి చ | క్షవథుశ్చాన్నకాంక్షా చ జ్వరముక్తస్య లక్షణం ||322||
View original
लघुत्वं शिरसः स्वेदो मुखमापाण्डु पाकि च | क्षवथुश्चान्नकाङ्क्षा च ज्वरमुक्तस्य लक्षणम् ||३२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 216 (323-324) · Śloka 324
శంభుక్రోధోద్భవో ఘోరో బలవర్ణాగ్నిసాదకః | రోగరాట్ రోఘసంఘాతో జ్వర ఇత్యుపదిశ్యతే ||323|| వ్యాపిత్వాత్ సర్వసంస్పర్శాత్ కృచ్ఛ్రత్వాదంతసంభవాత్ | అంతకో హ్యేష భూతానాం జ్వర ఇత్యుపదిశ్యతే ||324||
View original
शम्भुक्रोधोद्भवो घोरो बलवर्णाग्निसादकः | रोगराट् रोघसङ्घातो ज्वर इत्युपदिश्यते ||३२३|| व्यापित्वात् सर्वसंस्पर्शात् कृच्छ्रत्वादन्तसम्भवात् | अन्तको ह्येष भूतानां ज्वर इत्युपदिश्यते ||३२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 39
ఇతి సుశ్రుతసంహితాయాముత్తరతంత్రాంతర్గతే కాయచికిత్సాతంత్రే జ్వరప్రతిషేధో నామ(ప్రథమోఽధ్యాయః, ఆదిత) ఏకోనచత్వారింశోఽధ్యాయః ||39||
View original
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कायचिकित्सातन्त्रे ज्वरप्रतिषेधो नाम(प्रथमोऽध्यायः, आदित) एकोनचत्वारिंशोऽध्यायः ||३९||
🔊 Audio coming soon