Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
athātō mūtrāghātapratiṣēdhamadhyāyaṁ vyākhyāsyāmaḥ ||1|| yathōvāca bhagavān dhanvantariḥ ||2||
View original
अथातो मूत्राघातप्रतिषेधमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
58. mūtrāghātapratiṣēdhādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4
vātakuṇḍalikā'ṣṭhīlā vātabastistathaiva ca | mūtrātītaḥ sajaṭharō mūtrōtsaṅgaḥ kṣayastathā ||3|| mūtragranthirmūtraśukramuṣṇavātastathaiva ca | mūtraukasādau dvau cāpi rōgā dvādaśa kīrtitāḥ ||4||
View original
वातकुण्डलिकाऽष्ठीला वातबस्तिस्तथैव च | मूत्रातीतः सजठरो मूत्रोत्सङ्गः क्षयस्तथा ||३|| मूत्रग्रन्थिर्मूत्रशुक्रमुष्णवातस्तथैव च | मूत्रौकसादौ द्वौ चापि रोगा द्वादश कीर्तिताः ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (5-6) · Śloka 6
raukṣyādvēgavighātādvā vāyurantaramāśritaḥ | mūtraṁ carati saṅgr̥hya viguṇaḥ kuṇḍalīkr̥taḥ ||5|| sr̥jēdalpālpamathavā sarujaskaṁ śanaiḥ śanaiḥ | vātakuṇḍalikāṁ taṁ tu vyādhiṁ vidyāt sudāruṇam ||6||
View original
रौक्ष्याद्वेगविघाताद्वा वायुरन्तरमाश्रितः | मूत्रं चरति सङ्गृह्य विगुणः कुण्डलीकृतः ||५|| सृजेदल्पाल्पमथवा सरुजस्कं शनैः शनैः | वातकुण्डलिकां तं तु व्याधिं विद्यात् सुदारुणम् ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (7-8) · Śloka 8
śakr̥nmārgasya bastēśca vāyurantaramāśritaḥ | aṣṭhīlāvaddhanaṁ granthiṁ karōtyacalamunnatam ||7|| viṇmūtrānilasaṅgaśca tatrādhmānaṁ ca jāyatē | vēdanā ca parā bastau vātāṣṭhīlēti tāṁ viduḥ ||8||
View original
शकृन्मार्गस्य बस्तेश्च वायुरन्तरमाश्रितः | अष्ठीलावद्धनं ग्रन्थिं करोत्यचलमुन्नतम् ||७|| विण्मूत्रानिलसङ्गश्च तत्राध्मानं च जायते | वेदना च परा बस्तौ वाताष्ठीलेति तां विदुः ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (9-10) · Śloka 10
vēgaṁ vidhārayēdyastu mūtrasyākuśalō naraḥ | niruṇaddhi mukhaṁ tasya bastērbastigatō'nilaḥ ||9|| mūtrasaṅgō bhavēttēna bastikukṣinipīḍitaḥ | vātabastiḥ sa vijñēyō vyādhiḥ kr̥cchraprasādhanaḥ ||10||
View original
वेगं विधारयेद्यस्तु मूत्रस्याकुशलो नरः | निरुणद्धि मुखं तस्य बस्तेर्बस्तिगतोऽनिलः ||९|| मूत्रसङ्गो भवेत्तेन बस्तिकुक्षिनिपीडितः | वातबस्तिः स विज्ञेयो व्याधिः कृच्छ्रप्रसाधनः ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (11-12) · Śloka 12
vēgaṁ sandhārya mūtrasya yō bhūyaḥ sraṣṭumicchati | tasya nābhyēti yadi vā kathañcitsampravartatē ||11|| pravāhatō mandarujamalpamalpaṁ punaḥ punaḥ | mūtrātītaṁ tu taṁ vidyānmūtravēgavighātajam ||12||
View original
वेगं सन्धार्य मूत्रस्य यो भूयः स्रष्टुमिच्छति | तस्य नाभ्येति यदि वा कथञ्चित्सम्प्रवर्तते ||११|| प्रवाहतो मन्दरुजमल्पमल्पं पुनः पुनः | मूत्रातीतं तु तं विद्यान्मूत्रवेगविघातजम् ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (13-14) · Śloka 14
mūtrasya vihatē vēgē tadudāvartahētunā | apānaḥ kupitō vāyurudaraṁ pūrayēdbhr̥śam ||13|| nābhēradhastādādhmānaṁ janayēttīvravēdanam | taṁ mūtrajaṭharaṁ vidyādadhaḥsrōtōnirōdhanam ||14||
View original
मूत्रस्य विहते वेगे तदुदावर्तहेतुना | अपानः कुपितो वायुरुदरं पूरयेद्भृशम् ||१३|| नाभेरधस्तादाध्मानं जनयेत्तीव्रवेदनम् | तं मूत्रजठरं विद्यादधःस्रोतोनिरोधनम् ||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (15-16) · Śloka 16
bastau vā'pyathavā nālē maṇau vā yasya dēhinaḥ | mūtraṁ pravr̥ttaṁ sajjēta saraktaṁ vā pravāhataḥ ||15|| sravēcchanairalpamalpaṁ sarujaṁ vā'tha nīrujam | viguṇānilajō vyādhiḥ sa mūtrōtsaṅgasañjñitaḥ ||16||
View original
बस्तौ वाऽप्यथवा नाले मणौ वा यस्य देहिनः | मूत्रं प्रवृत्तं सज्जेत सरक्तं वा प्रवाहतः ||१५|| स्रवेच्छनैरल्पमल्पं सरुजं वाऽथ नीरुजम् | विगुणानिलजो व्याधिः स मूत्रोत्सङ्गसञ्ज्ञितः ||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (17) · Śloka 17
rūkṣasya klāntadēhasya bastisthau pittamārutau | sadāhavēdanaṁ kr̥cchraṁ kuryātāṁ mūtrasaṅkṣayam ||17||
View original
रूक्षस्य क्लान्तदेहस्य बस्तिस्थौ पित्तमारुतौ | सदाहवेदनं कृच्छ्रं कुर्यातां मूत्रसङ्क्षयम् ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (18-19) · Śloka 19
abhyantarē bastimukhē vr̥ttō'lpaḥ sthira ēva ca | vēdanāvānati sadā mūtramārganirōdhanaḥ ||18|| jāyatē sahasā yasya granthiraśmarilakṣaṇaḥ | sa mūtragranthirityēvamucyatē vēdanādibhiḥ ||19||
View original
अभ्यन्तरे बस्तिमुखे वृत्तोऽल्पः स्थिर एव च | वेदनावानति सदा मूत्रमार्गनिरोधनः ||१८|| जायते सहसा यस्य ग्रन्थिरश्मरिलक्षणः | स मूत्रग्रन्थिरित्येवमुच्यते वेदनादिभिः ||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (20-21) · Śloka 21
pratyupasthitamūtrastu maithunaṁ yō'bhinandati | tasya mūtrayutaṁ rētaḥ sahasā sampravartatē ||20|| purastādvā'pi mūtrasya paścādvā'pi kadācana | bhasmōdakapratīkāśaṁ mūtraśukraṁ taducyatē ||21||
View original
प्रत्युपस्थितमूत्रस्तु मैथुनं योऽभिनन्दति | तस्य मूत्रयुतं रेतः सहसा सम्प्रवर्तते ||२०|| पुरस्ताद्वाऽपि मूत्रस्य पश्चाद्वाऽपि कदाचन | भस्मोदकप्रतीकाशं मूत्रशुक्रं तदुच्यते ||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (22-23) · Śloka 23
vyāyāmādhvātapaiḥ pittaṁ bastiṁ prāpyānilāvr̥tam | bastiṁ mēḍhraṁ gudaṁ caiva pradahan srāvayēdadhaḥ ||22|| mūtraṁ hāridramathavā saraktaṁ raktamēva vā | kr̥cchrāt pravartatē jantōruṣṇavātaṁ vadanti tam ||23||
View original
व्यायामाध्वातपैः पित्तं बस्तिं प्राप्यानिलावृतम् | बस्तिं मेढ्रं गुदं चैव प्रदहन् स्रावयेदधः ||२२|| मूत्रं हारिद्रमथवा सरक्तं रक्तमेव वा | कृच्छ्रात् प्रवर्तते जन्तोरुष्णवातं वदन्ति तम् ||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (24-26) · Śloka 26
viśadaṁ pītakaṁ mūtraṁ sadāhaṁ bahalaṁ tathā | śuṣkaṁ bhavati yaccāpi rōcanācūrṇasannibham ||24|| mūtraukasādaṁ taṁ vidyādrōgaṁ pittakr̥taṁ budhaḥ | picchilaṁ saṁhataṁ śvētaṁ tathā kr̥cchrapravartanam ||25|| śuṣkaṁ bhavati yaccāpi śaṅkhacūrṇaprapāṇḍuram | mūtraukasādaṁ taṁ vidyādāmayaṁ dvādaśaṁ kaphāt ||26||
View original
विशदं पीतकं मूत्रं सदाहं बहलं तथा | शुष्कं भवति यच्चापि रोचनाचूर्णसन्निभम् ||२४|| मूत्रौकसादं तं विद्याद्रोगं पित्तकृतं बुधः | पिच्छिलं संहतं श्वेतं तथा कृच्छ्रप्रवर्तनम् ||२५|| शुष्कं भवति यच्चापि शङ्खचूर्णप्रपाण्डुरम् | मूत्रौकसादं तं विद्यादामयं द्वादशं कफात् ||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (27) · Śloka 28
kaṣāyakalkasarpīṁṣi bhakṣyān lēhān payāṁsi ca | kṣāramadyā(dhvā)savasvēdān bastīṁścōttarasañjñitān ||27|| vidadhyānmatimāṁstatra vidhiṁ cāśmarināśanam |28|
View original
कषायकल्कसर्पींषि भक्ष्यान् लेहान् पयांसि च | क्षारमद्या(ध्वा)सवस्वेदान् बस्तींश्चोत्तरसञ्ज्ञितान् ||२७|| विदध्यान्मतिमांस्तत्र विधिं चाश्मरिनाशनम् |२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (28) · Śloka 28
mūtrōdāvartayōgāṁśca kārtsnyēnātra prayōjayēt ||28||
View original
मूत्रोदावर्तयोगांश्च कार्त्स्न्येनात्र प्रयोजयेत् ||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (29) · Śloka 29
kalkamērvārubījānāmakṣamātraṁ sasaindhavam | dhānyāmlayuktaṁ pītvaiva mūtrakr̥cchrāt pramucyatē ||29||
View original
कल्कमेर्वारुबीजानामक्षमात्रं ससैन्धवम् | धान्याम्लयुक्तं पीत्वैव मूत्रकृच्छ्रात् प्रमुच्यते ||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (30) · Śloka 30
surāṁ sauvarcalavatīṁ mūtrakr̥cchrī pibēnnaraḥ | madhu māṁsōpadaṁśaṁ vā pibēdvā'pyatha gauḍikam ||30||
View original
सुरां सौवर्चलवतीं मूत्रकृच्छ्री पिबेन्नरः | मधु मांसोपदंशं वा पिबेद्वाऽप्यथ गौडिकम् ||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (31) · Śloka 31
pibēt kuṅkumakarṣaṁ vā madhūdakasamāyutam | rātriparyuṣitaṁ prātastathā sukhamavāpnuyāt ||31||
View original
पिबेत् कुङ्कुमकर्षं वा मधूदकसमायुतम् | रात्रिपर्युषितं प्रातस्तथा सुखमवाप्नुयात् ||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (32) · Śloka 32
dāḍimāmlāṁ yutāṁ mukhyāmēlājīrakanāgaraiḥ | pītvā surāṁ salavaṇāṁ mūtrakr̥cchrāt pramucyatē ||32||
View original
दाडिमाम्लां युतां मुख्यामेलाजीरकनागरैः | पीत्वा सुरां सलवणां मूत्रकृच्छ्रात् प्रमुच्यते ||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (33-34) · Śloka 34
pr̥thakparṇyādivargasya mūlaṁ gōkṣurakasya ca | ardhaprasthēna tōyasya pacēt kṣīracaturguṇam ||33|| kṣīrāvaśiṣṭaṁ tacchītaṁ sitākṣaudrayutaṁ pibēt | narō mārutapittōtthamūtrāghātanivāraṇam ||34||
View original
पृथक्पर्ण्यादिवर्गस्य मूलं गोक्षुरकस्य च | अर्धप्रस्थेन तोयस्य पचेत् क्षीरचतुर्गुणम् ||३३|| क्षीरावशिष्टं तच्छीतं सिताक्षौद्रयुतं पिबेत् | नरो मारुतपित्तोत्थमूत्राघातनिवारणम् ||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (35) · Śloka 35
niṣpīḍya vāsasā samyagvarcō rāsabhavājinōḥ | rasasya kuḍavaṁ tasya pibēnmūtrarujāpaham ||35||
View original
निष्पीड्य वाससा सम्यग्वर्चो रासभवाजिनोः | रसस्य कुडवं तस्य पिबेन्मूत्ररुजापहम् ||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (36) · Śloka 36
mustābhayādēvadārumūrvāṇāṁ madhukasya ca | pibēdakṣasamaṁ kalkaṁ mūtradōṣanivāraṇam ||36||
View original
मुस्ताभयादेवदारुमूर्वाणां मधुकस्य च | पिबेदक्षसमं कल्कं मूत्रदोषनिवारणम् ||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (37) · Śloka 37
abhayāmalakākṣāṇāṁ kalkaṁ badarasammitam | ambhasā'lavaṇōpētaṁ pibēnmūtrarujāpaham ||37||
View original
अभयामलकाक्षाणां कल्कं बदरसम्मितम् | अम्भसाऽलवणोपेतं पिबेन्मूत्ररुजापहम् ||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (38) · Śloka 38
udumbarasamaṁ kalkaṁ drākṣāyā jalasaṁyutam | pibēt paryuṣitaṁ rātrau śītaṁ mūtrarujāpaham ||38||
View original
उदुम्बरसमं कल्कं द्राक्षाया जलसंयुतम् | पिबेत् पर्युषितं रात्रौ शीतं मूत्ररुजापहम् ||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (39) · Śloka 39
nidigdhikāyāḥ svarasaṁ pibēt kuḍavasammitam | mūtradōṣaharaṁ kalya ... |39|
View original
निदिग्धिकायाः स्वरसं पिबेत् कुडवसम्मितम् | मूत्रदोषहरं कल्य ... |३९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (39-40) · Śloka 40
... mathavā kṣaudrasaṁyutam ||39|| prapīḍyāmalakānāṁ tu rasaṁ kuḍavasammitam | pītvā'gadī bhavējjanturmūtradōṣarujāturaḥ ||40||
View original
... मथवा क्षौद्रसंयुतम् ||३९|| प्रपीड्यामलकानां तु रसं कुडवसम्मितम् | पीत्वाऽगदी भवेज्जन्तुर्मूत्रदोषरुजातुरः ||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (41) · Śloka 41
dhātrīphalarasēnaivaṁ sūkṣmailāṁ vā pibēnnaraḥ |41|
View original
धात्रीफलरसेनैवं सूक्ष्मैलां वा पिबेन्नरः |४१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (41-42) · Śloka 42
piṣṭvā'thavā suśītēna śālitaṇḍulavāriṇā ||41|| tālasya taruṇaṁ mūlaṁ trapusasya rasaṁ tathā | śvētaṁ karkaṭakaṁ caiva prātastu payasā pibēt ||42||
View original
पिष्ट्वाऽथवा सुशीतेन शालितण्डुलवारिणा ||४१|| तालस्य तरुणं मूलं त्रपुसस्य रसं तथा | श्वेतं कर्कटकं चैव प्रातस्तु पयसा पिबेत् ||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (43) · Śloka 43
śr̥taṁ vā madhuraiḥ kṣīraṁ sarpirmiśraṁ pibēnnaraḥ | mūtradōṣaviśuddhyarthaṁ tathaivāśmarināśanam ||43||
View original
शृतं वा मधुरैः क्षीरं सर्पिर्मिश्रं पिबेन्नरः | मूत्रदोषविशुद्ध्यर्थं तथैवाश्मरिनाशनम् ||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (44-45) · Śloka 45
balāśvadaṁṣṭrākrauñcāsthikōkilākṣakataṇḍulān | śataparvakamūlaṁ ca dēvadāru sacitrakam ||44|| akṣabījaṁ ca surayā kalkīkr̥tya pibēnnaraḥ | mūtradōṣaviśuddhyarthaṁ tathaivāśmarināśanam ||45||
View original
बलाश्वदंष्ट्राक्रौञ्चास्थिकोकिलाक्षकतण्डुलान् | शतपर्वकमूलं च देवदारु सचित्रकम् ||४४|| अक्षबीजं च सुरया कल्कीकृत्य पिबेन्नरः | मूत्रदोषविशुद्ध्यर्थं तथैवाश्मरिनाशनम् ||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (46) · Śloka 46
pāṭalākṣāramāhr̥tya saptakr̥tvaḥ parisrutam | pibēnmūtravikāraghnaṁ saṁsr̥ṣṭaṁ tailamātrayā ||46||
View original
पाटलाक्षारमाहृत्य सप्तकृत्वः परिस्रुतम् | पिबेन्मूत्रविकारघ्नं संसृष्टं तैलमात्रया ||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (47) · Śloka 47
nalāśmabhēdadarbhēkṣutrapusairvārubījakān | kṣīrē pariśr̥tān tatra pibēt sarpiḥsamāyutān ||47||
View original
नलाश्मभेददर्भेक्षुत्रपुसैर्वारुबीजकान् | क्षीरे परिशृतान् तत्र पिबेत् सर्पिःसमायुतान् ||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (48) · Śloka 49
pāṭalyā yāvaśūkācca pāribhadrāttilādāpi | kṣārōdakēna matimān tvagēlōṣaṇacūrṇakam ||48|| pibēdguḍēna miśraṁ vā lihyāllēhān pr̥thak pr̥thak |49|
View original
पाटल्या यावशूकाच्च पारिभद्रात्तिलादापि | क्षारोदकेन मतिमान् त्वगेलोषणचूर्णकम् ||४८|| पिबेद्गुडेन मिश्रं वा लिह्याल्लेहान् पृथक् पृथक् |४९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (49-50) · Śloka 50
ata ūrdhvaṁ pravakṣyāmi mūtradōṣē kramaṁ hitam ||49|| snēhasvēdōpapannānāṁ hitaṁ tēṣu virēcanam | tataḥ saṁśuddhadēhānāṁ hitāścōttarabastayaḥ ||50||
View original
अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि मूत्रदोषे क्रमं हितम् ||४९|| स्नेहस्वेदोपपन्नानां हितं तेषु विरेचनम् | ततः संशुद्धदेहानां हिताश्चोत्तरबस्तयः ||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 35 (51) · Śloka 51
sttrīṇāmatiprasaṅgēna śōṇitaṁ yasya dr̥śyatē | maithunōparamastasya br̥ṁhaṇaśca vidhiḥ smr̥taḥ ||51||
View original
स्त्त्रीणामतिप्रसङ्गेन शोणितं यस्य दृश्यते | मैथुनोपरमस्तस्य बृंहणश्च विधिः स्मृतः ||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 36 (52) · Śloka 52
tāmracūḍavasā tailaṁ hitaṁ cōttarabastiṣu | vidhānaṁ tasya pūrvaṁ hi vyāsataḥ parikīrtitam ||52||
View original
ताम्रचूडवसा तैलं हितं चोत्तरबस्तिषु | विधानं तस्य पूर्वं हि व्यासतः परिकीर्तितम् ||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 37 (53-57) · Śloka 57
kṣaudrārdhapātraṁ dattvā ca pātraṁ tu kṣīrasarpiṣaḥ | śarkarāyāśca cūrṇaṁ ca drākṣācūrṇaṁ ca tatsamam ||53|| svayaṅguptāphalaṁ caiva tathaivēkṣurakasya ca | pippalīcūrṇasaṁyuktamardhabhāgaṁ prakalpayēt ||54|| tadaikadhyaṁ samānīya khajēnābhipramanthayēt | tataḥ pāṇitalaṁ cūrṇaṁ līḍhvā kṣīraṁ tataḥ pibēt ||55|| ētat sarpiḥ prayuñjānaḥ śuddhadēhō naraḥ sadā | mūtradōṣāñjayēt sarvānanyayōgaiḥ sudurjayān ||56|| jayēcchōṇitadōṣāṁśca vandhyā garbhaṁ labhēta ca | nārī caitat prayuñjānā yōnidōṣāt pramucyatē ||57||
View original
क्षौद्रार्धपात्रं दत्त्वा च पात्रं तु क्षीरसर्पिषः | शर्करायाश्च चूर्णं च द्राक्षाचूर्णं च तत्समम् ||५३|| स्वयङ्गुप्ताफलं चैव तथैवेक्षुरकस्य च | पिप्पलीचूर्णसंयुक्तमर्धभागं प्रकल्पयेत् ||५४|| तदैकध्यं समानीय खजेनाभिप्रमन्थयेत् | ततः पाणितलं चूर्णं लीढ्वा क्षीरं ततः पिबेत् ||५५|| एतत् सर्पिः प्रयुञ्जानः शुद्धदेहो नरः सदा | मूत्रदोषाञ्जयेत् सर्वानन्ययोगैः सुदुर्जयान् ||५६|| जयेच्छोणितदोषांश्च वन्ध्या गर्भं लभेत च | नारी चैतत् प्रयुञ्जाना योनिदोषात् प्रमुच्यते ||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 38 (58-64) · Śloka 65
balā kōlāsthi madhukaṁ śvadaṁṣṭrā'tha śatāvarī | mr̥ṇālaṁ ca kaśēruśca bījānīkṣurakasya ca ||58|| sahasravīryāṁ'śumatī payasyā saha kālayā | śr̥gālavinnā'tibalā br̥ṁhaṇīyō gaṇastathā ||59|| ētāni samabhāgāni matimān saha sādhayēt | caturguṇēna payasā guḍasya tulayā saha ||60|| drōṇāvaśiṣṭaṁ tat pūtaṁ pacēttēna ghr̥tāḍhakam | tat siddhaṁ kalaśē sthāpyaṁ kṣaudraprasthēna saṁyutam ||61|| sarpirētat prayuñjānō mūtradōṣāt pramucyatē | tugākṣīryāśca cūrṇāni śarkarāyāstathaiva ca ||62|| kṣaudrēṇa tulyānyālōḍya praśastē'hani lēhayēt | tasya khādēdyathāśakti mātrāṁ kṣīraṁ tataḥ pibēt ||63|| śukradōṣāñjayēnmartyaḥ prāśya samyak suyantritaḥ | vyavāyakṣīṇarētāstu sadyaḥ saṁlabhatē sukham ||64|| ōjasvī balavānmartyaḥ pibannēva ca hr̥ṣyati |65|
View original
बला कोलास्थि मधुकं श्वदंष्ट्राऽथ शतावरी | मृणालं च कशेरुश्च बीजानीक्षुरकस्य च ||५८|| सहस्रवीर्यांऽशुमती पयस्या सह कालया | शृगालविन्नाऽतिबला बृंहणीयो गणस्तथा ||५९|| एतानि समभागानि मतिमान् सह साधयेत् | चतुर्गुणेन पयसा गुडस्य तुलया सह ||६०|| द्रोणावशिष्टं तत् पूतं पचेत्तेन घृताढकम् | तत् सिद्धं कलशे स्थाप्यं क्षौद्रप्रस्थेन संयुतम् ||६१|| सर्पिरेतत् प्रयुञ्जानो मूत्रदोषात् प्रमुच्यते | तुगाक्षीर्याश्च चूर्णानि शर्करायास्तथैव च ||६२|| क्षौद्रेण तुल्यान्यालोड्य प्रशस्तेऽहनि लेहयेत् | तस्य खादेद्यथाशक्ति मात्रां क्षीरं ततः पिबेत् ||६३|| शुक्रदोषाञ्जयेन्मर्त्यः प्राश्य सम्यक् सुयन्त्रितः | व्यवायक्षीणरेतास्तु सद्यः संलभते सुखम् ||६४|| ओजस्वी बलवान्मर्त्यः पिबन्नेव च हृष्यति |६५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 39 (65-72) · Śloka 72
citrakaḥ sārivā caiva balā kālānusārivā ||65|| drākṣā viśālā pippalyastathā citraphalā bhavēt | tathaiva madhukaṁ pathyāṁ dadyādāmalakāni ca ||66|| ghr̥tāḍhakaṁ pacēdēbhiḥ kalkaiḥ karṣasamanvitaiḥ | kṣīradrōṇē jaladrōṇē tatsiddhamavatārayēt ||67|| śītaṁ parisrutaṁ caiva śarkarāprasthasaṁyutam | tugākṣīryāśca tat sarvaṁ matimān parimiśrayēt ||68|| tatō mitaṁ pibētkālē yathādōṣaṁ yathābalam | vātarētāḥ ślēṣmarētāḥ pittarētāstu yō bhavēt ||69|| raktarētā granthirētāḥ pibēdicchannarōgatām | jīvanīyaṁ ca vr̥ṣyaṁ ca sarpirētadbalāvaham ||70|| prajñāhitaṁ ca dhanyaṁ ca sarvarōgāpahaṁ śivam | sarpirētat prayuñjānā strī garbhaṁ labhatē'cirāt ||71|| asr̥gdōṣāñjayēccāpi yōnidōṣāṁśca saṁhatān | mūtradōṣēṣu sarvēṣu kuryādētaccikitsitam ||72||
View original
चित्रकः सारिवा चैव बला कालानुसारिवा ||६५|| द्राक्षा विशाला पिप्पल्यस्तथा चित्रफला भवेत् | तथैव मधुकं पथ्यां दद्यादामलकानि च ||६६|| घृताढकं पचेदेभिः कल्कैः कर्षसमन्वितैः | क्षीरद्रोणे जलद्रोणे तत्सिद्धमवतारयेत् ||६७|| शीतं परिस्रुतं चैव शर्कराप्रस्थसंयुतम् | तुगाक्षीर्याश्च तत् सर्वं मतिमान् परिमिश्रयेत् ||६८|| ततो मितं पिबेत्काले यथादोषं यथाबलम् | वातरेताः श्लेष्मरेताः पित्तरेतास्तु यो भवेत् ||६९|| रक्तरेता ग्रन्थिरेताः पिबेदिच्छन्नरोगताम् | जीवनीयं च वृष्यं च सर्पिरेतद्बलावहम् ||७०|| प्रज्ञाहितं च धन्यं च सर्वरोगापहं शिवम् | सर्पिरेतत् प्रयुञ्जाना स्त्री गर्भं लभतेऽचिरात् ||७१|| असृग्दोषाञ्जयेच्चापि योनिदोषांश्च संहतान् | मूत्रदोषेषु सर्वेषु कुर्यादेतच्चिकित्सितम् ||७२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 58
iti suśrutasaṁhitāyāmuttaratantrāntargatē kāyacikitsātantrē mūtrāghātapratiṣēdhō nāma (viṁśō'dhyāyaḥ, āditaḥ) aṣṭapañcāśattamō'dhyāyaḥ ||58||
View original
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कायचिकित्सातन्त्रे मूत्राघातप्रतिषेधो नाम (विंशोऽध्यायः, आदितः) अष्टपञ्चाशत्तमोऽध्यायः ||५८||
🔊 Audio coming soon