Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤਃ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧|| ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||
View original
अथातः प्रतिश्यायप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
24. pratiśyāyapratiṣēdhādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ਨਾਰੀਪ੍ਰਸਙ੍ਗਃ ਸ਼ਿਰਸੋਭਿਤਾਪੋ ਧੂਮੋ ਰਜਃ ਸ਼ੀਤਮਤਿਪ੍ਰਤਾਪਃ | ਸਨ੍ਧਾਰਣਂ ਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀਸਯੋਸ਼੍ਚ ਸਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਨਿਦਾਨਮੁਕ੍ਤਮ੍ ||੩||
View original
नारीप्रसङ्गः शिरसोऽभितापो धूमो रजः शीतमतिप्रतापः | सन्धारणं मूत्रपुरीषयोश्च सद्यः प्रतिश्यायनिदानमुक्तम् ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ਚਯਂ ਗਤਾ ਮੂਰ੍ਧਨਿ ਮਾਰੁਤਾਦਯਃ ਪਥਕ੍ ਸਮਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਤਥੈਵ ਸ਼ੋਣਿਤਮ੍ | ਪ੍ਰਕੋਪ੍ਯਮਾਣਾ ਵਿਵਿਧੈਃ ਪ੍ਰਕੋਪਣੈਰ੍ਨਣਾਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਕਰਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਹਿ ||੪||
View original
चयं गता मूर्धनि मारुतादयः पृथक् समस्ताश्च तथैव शोणितम् | प्रकोप्यमाणा विविधैः प्रकोपणैर्नृणां प्रतिश्यायकरा भवन्ति हि ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
ਸ਼ਿਰੋਗੁਰੁਤ੍ਵਂ ਕ੍ਸਵਥੋਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨਂ ਤਥਾਙ੍ਗਮਰ੍ਦਃ ਪਰਿਹਸ੍ਟਰੋਮਤਾ | ਉਪਦ੍ਰਵਾਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਪਰੇ ਪਥਗ੍ਵਿਧਾ ਨਣਾਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਪੁਰਃਸਰਾਃ ਸ੍ਮਤਾਃ ||੫||
View original
शिरोगुरुत्वं क्षवथोः प्रवर्तनं तथाऽङ्गमर्दः परिहृष्टरोमता | उपद्रवाश्चाप्यपरे पृथग्विधा नृणां प्रतिश्यायपुरःसराः स्मृताः ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 7
ਆਨਦ੍ਧਾ ਪਿਹਿਤਾ ਨਾਸਾ ਤਨੁਸ੍ਰਾਵਪ੍ਰਵਰ੍ਤਿਨੀ | ਗਲਤਾਲ੍ਵੋਸ੍ਠਸ਼ੋਸਸ਼੍ਚ ਨਿਸ੍ਤੋਦਃ ਸ਼ਙ੍ਖਯੋਸ੍ਤਥਾ ||੬|| ਸ੍ਵਰੋਪਘਾਤਸ਼੍ਚ ਭਵੇਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯੇਨਿਲਾਤ੍ਮਕੇ |੭|
View original
आनद्धा पिहिता नासा तनुस्रावप्रवर्तिनी | गलताल्वोष्ठशोषश्च निस्तोदः शङ्खयोस्तथा ||६|| स्वरोपघातश्च भवेत् प्रतिश्यायेऽनिलात्मके |७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7-8) · Śloka 8
ਉਸ੍ਣਃ ਸਪੀਤਕਃ ਸ੍ਰਾਵੋ ਘ੍ਰਾਣਾਤ੍ ਸ੍ਰਵਤਿ ਪੈਤ੍ਤਿਕੇ ||੭|| ਕਸ਼ੋਤਿਪਾਣ੍ਡੁਃ ਸਨ੍ਤਪ੍ਤੋ ਭਵਤ੍ਤਸ੍ਣਾਨਿ(ਭਿ)ਪੀਡਿਤਃ | ਸਧੂਮਂ ਸਹਸਾ ਵਹ੍ਨਿਂ ਵਮਤੀਵ ਚ ਮਾਨਵਃ ||੮||
View original
उष्णः सपीतकः स्रावो घ्राणात् स्रवति पैत्तिके ||७|| कृशोऽतिपाण्डुः सन्तप्तो भवत्तृष्णानि(भि)पीडितः | सधूमं सहसा वह्निं वमतीव च मानवः ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (9) · Śloka 10
ਕਫਃ ਕਫਕਤੇ ਘ੍ਰਾਣਾਚ੍ਛੁਕ੍ਲਃ ਸ਼ੀਤਃ ਸ੍ਰਵੇਨ੍ਮੁਹੁਃ | ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਵਭਾਸਃ ਸ਼ੂਨਾਕ੍ਸੋ ਭਵੇਦ੍ਗੁਰੁਸ਼ਿਰੋਮੁਖਃ ||੯|| ਸ਼ਿਰੋਗਲੌਸ੍ਠਤਾਲੂਨਾਂ ਕਣ੍ਡੂਯਨਮਤੀਵ ਚ |੧੦|
View original
कफः कफकृते घ्राणाच्छुक्लः शीतः स्रवेन्मुहुः | शुक्लावभासः शूनाक्षो भवेद्गुरुशिरोमुखः ||९|| शिरोगलौष्ठतालूनां कण्डूयनमतीव च |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (10-11) · Śloka 11
ਭੂਤ੍ਵਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯੋ ਯੋਕਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਨਿਵਰ੍ਤਤੇ ||੧੦|| ਸਮ੍ਪਕ੍ਵੋ ਵਾਪ੍ਯਪਕ੍ਵੋ ਵਾ ਸ ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਭਵਃ ਸ੍ਮਤਃ | ਲਿਙ੍ਗਾਨਿ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵੇਸਾਂ ਪੀਨਸਾਨਾਂ ਚ ਸਰ੍ਵਜੇ ||੧੧||
View original
भूत्वा भूत्वा प्रतिश्यायो योऽकस्माद्विनिवर्तते ||१०|| सम्पक्वो वाऽप्यपक्वो वा स सर्वप्रभवः स्मृतः | लिङ्गानि चैव सर्वेषां पीनसानां च सर्वजे ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (12-13) · Śloka 14
ਰਕ੍ਤਜੇ ਤੁ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯੇ ਰਕ੍ਤਾਸ੍ਰਾਵਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ | ਤਾਮ੍ਰਾਕ੍ਸਸ਼੍ਚ ਭਵੇਜ੍ਜਨ੍ਤੁਰੁਰੋਘਾਤਪ੍ਰਪੀਡਿਤਃ ||੧੨|| ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧੋਚ੍ਛ੍ਵਾਸਵਦਨਸ੍ਤਥਾ ਗਨ੍ਧਾਨ੍ਨ ਵੇਤ੍ਤਿ ਚ | ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਚਾਤ੍ਰ ਕਮਯਃ ਸ਼੍ਵੇਤਾਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਸ੍ਤਥਾਣਵਃ ||੧੩|| ਕਮਿਮੂਰ੍ਧਵਿਕਾਰੇਣ ਸਮਾਨਂ ਚਾਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ |੧੪|
View original
रक्तजे तु प्रतिश्याये रक्तास्रावः प्रवर्तते | ताम्राक्षश्च भवेज्जन्तुरुरोघातप्रपीडितः ||१२|| दुर्गन्धोच्छ्वासवदनस्तथा गन्धान्न वेत्ति च | मूर्च्छन्ति चात्र कृमयः श्वेताः स्निग्धास्तथाऽणवः ||१३|| कृमिमूर्धविकारेण समानं चास्य लक्षणम् |१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (14-15) · Śloka 16
ਪ੍ਰਕ੍ਲਿਦ੍ਯਤਿ ਪੁਨਰ੍ਨਾਸਾ ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਪਰਿਸ਼ੁਸ੍ਯਤਿ ||੧੪|| ਮੁਹੁਰਾਨਹ੍ਯਤੇ ਚਾਪਿ ਮੁਹੁਰ੍ਵਿਵ੍ਰਿਯਤੇ ਤਥਾ | ਨਿਃਸ਼੍ਵਾਸੋਚ੍ਛ੍ਵਾਸਦੌਰ੍ਗਨ੍ਧ੍ਯਂ ਤਥਾ ਗਨ੍ਧਾਨ੍ਨ ਵੇਤ੍ਤਿ ਚ ||੧੫|| ਏਵਂ ਦੁਸ੍ਟਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਂ ਜਾਨੀਯਾਤ੍ ਕਚ੍ਛ੍ਰਸਾਧਨਮ੍ |੧੬|
View original
प्रक्लिद्यति पुनर्नासा पुनश्च परिशुष्यति ||१४|| मुहुरानह्यते चापि मुहुर्विव्रियते तथा | निःश्वासोच्छ्वासदौर्गन्ध्यं तथा गन्धान्न वेत्ति च ||१५|| एवं दुष्टप्रतिश्यायं जानीयात् कृच्छ्रसाधनम् |१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (16-17) · Śloka 17
ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਾ ਨਰਸ੍ਯਾਪ੍ਰਤਿਕਾਰਿਣਃ ||੧੬|| ਕਾਲੇਨ ਰੋਗਜਨਨਾ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਦੁਸ੍ਟਪੀਨਸਾਃ | ਬਾਧਿਰ੍ਯਮਾਨ੍ਧ੍ਯਮਘ੍ਰਾਣਂ ਘੋਰਾਂਸ਼੍ਚ ਨਯਨਾਮਯਾਨ੍ | ਕਾਸਾਗ੍ਨਿਸਾਦਸ਼ੋਫਾਂਸ਼੍ਚ ਵਦ੍ਧਾਃ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਪੀਨਸਾਃ ||੧੭||
View original
सर्व एव प्रतिश्याया नरस्याप्रतिकारिणः ||१६|| कालेन रोगजनना जायन्ते दुष्टपीनसाः | बाधिर्यमान्ध्यमघ्राणं घोरांश्च नयनामयान् | कासाग्निसादशोफांश्च वृद्धाः कुर्वन्ति पीनसाः ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (18) · Śloka 18
ਨਵਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਮਪਾਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਮੁਪਾਚਰੇਤ੍ ਸਰ੍ਪਿਸ ਏਵ ਪਾਨੈਃ | ਸ੍ਵੇਦੈਰ੍ਵਿਚਿਤ੍ਰੈਰ੍ਵਮਨੈਸ਼੍ਚ ਯੁਕ੍ਤੈਃ ਕਾਲੋਪਪਨ੍ਨੈਰਵਪੀਡਨੈਸ਼੍ਚ ||੧੮||
View original
नवं प्रतिश्यायमपास्य सर्वमुपाचरेत् सर्पिष एव पानैः | स्वेदैर्विचित्रैर्वमनैश्च युक्तैः कालोपपन्नैरवपीडनैश्च ||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (19) · Śloka 19
ਅਪਚ੍ਯਮਾਨਸ੍ਯ ਹਿ ਪਾਚਨਾਰ੍ਥਂ ਸ੍ਵੇਦੋ ਹਿਤੋਮ੍ਲੈਰਹਿਮਂ ਚ ਭੋਜ੍ਯਮ੍ | ਨਿਸੇਵ੍ਯਮਾਣਂ ਪਯਸਾਰ੍ਦ੍ਰਕਂ ਵਾ ਸਮ੍ਪਾਚਯੇਦਿਕ੍ਸੁਵਿਕਾਰਯੋਗੈਃ ||੧੯||
View original
अपच्यमानस्य हि पाचनार्थं स्वेदो हितोऽम्लैरहिमं च भोज्यम् | निषेव्यमाणं पयसाऽऽर्द्रकं वा सम्पाचयेदिक्षुविकारयोगैः ||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (20) · Śloka 20
ਪਕ੍ਵਂ ਘਨਂ ਚਾਪ੍ਯਵਲਮ੍ਬਮਾਨਂ ਸ਼ਿਰੋਵਿਰੇਕੈਰਪਕਰ੍ਸਯੇਤ੍ਤਮ੍ | ਵਿਰੇਚਨਾਸ੍ਥਾਪਨਧੂਮਪਾਨੈਰਵੇਕ੍ਸ੍ਯ ਦੋਸਾਨ੍ ਕਵਲਗ੍ਰਹੈਸ਼੍ਚ ||੨੦||
View original
पक्वं घनं चाप्यवलम्बमानं शिरोविरेकैरपकर्षयेत्तम् | विरेचनास्थापनधूमपानैरवेक्ष्य दोषान् कवलग्रहैश्च ||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (21) · Śloka 21
ਨਿਵਾਤਸ਼ਯ੍ਯਾਸਨਚੇਸ੍ਟਨਾਨਿ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨੋ ਗੁਰੂਸ੍ਣਂ ਚ ਤਥੈਵ ਵਾਸਃ | ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾ ਵਿਰੇਕਾਃ ਸ਼ਿਰਸਃ ਸਧੂਮਾ ਰੂਕ੍ਸਂ ਯਵਾਨ੍ਨਂ ਵਿਜਯਾ ਚ ਸੇਵ੍ਯਾ ||੨੧||
View original
निवातशय्यासनचेष्टनानि मूर्ध्नो गुरूष्णं च तथैव वासः | तीक्ष्णा विरेकाः शिरसः सधूमा रूक्षं यवान्नं विजया च सेव्या ||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (22) · Śloka 22
ਸ਼ੀਤਾਮ੍ਬੁਯੋਸਿਚ੍ਛਿਸ਼ਿਰਾਵਗਾਹਚਿਨ੍ਤਾਤਿਰੂਕ੍ਸਾਸ਼ਨਵੇਗਰੋਧਾਨ੍ | ਸ਼ੋਕਂ ਚ ਮਦ੍ਯਾਨਿ ਨਵਾਨਿ ਚੈਵ ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ ਪੀਨਸਰੋਗਜੁਸ੍ਟਃ ||੨੨||
View original
शीताम्बुयोषिच्छिशिरावगाहचिन्तातिरूक्षाशनवेगरोधान् | शोकं च मद्यानि नवानि चैव विवर्जयेत् पीनसरोगजुष्टः ||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (23) · Śloka 23
ਛਰ੍ਦ੍ਯਙ੍ਗਸਾਦਜ੍ਵਰਗੌਰਵਾਰ੍ਤਮਰੋਚਕਾਰਤ੍ਯਤਿਸਾਰਯੁਕ੍ਤਮ੍ | ਵਿਲਙ੍ਘਨੈਃ ਪਾਚਨਦੀਪਨੀਯੈਰੁਪਾਚਰੇਤ੍ ਪੀਨਸਿਨਂ ਯਥਾਵਤ੍ ||੨੩||
View original
छर्द्यङ्गसादज्वरगौरवार्तमरोचकारत्यतिसारयुक्तम् | विलङ्घनैः पाचनदीपनीयैरुपाचरेत् पीनसिनं यथावत् ||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (24) · Śloka 24
ਬਹੁਦ੍ਰਵੈਰ੍ਵਾਤਕਫੋਪਸਸ੍ਟਂ ਪ੍ਰਚ੍ਛਰ੍ਦਯੇਤ੍ ਪੀਨਸਿਨਂ ਵਯਃਸ੍ਥਮ੍ | ਉਪਦ੍ਰਵਾਂਸ਼੍ਚਾਪਿ ਯਥੋਪਦੇਸ਼ਂ ਸ੍ਵੈਰ੍ਭੇਸਜੈਰ੍ਭੋਜਨਸਂਵਿਧਾਨੈਃ | ਜਯੇਦ੍ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਮਦੁਤਾਂ ਗਤੇਸੁ ਪ੍ਰਾਗ੍ਲਕ੍ਸਣੇਸੂਕ੍ਤਮਥਾਦਿਸ਼ੇਚ੍ਚ ||੨੪||
View original
बहुद्रवैर्वातकफोपसृष्टं प्रच्छर्दयेत् पीनसिनं वयःस्थम् | उपद्रवांश्चापि यथोपदेशं स्वैर्भेषजैर्भोजनसंविधानैः | जयेद्विदित्वा मृदुतां गतेषु प्राग्लक्षणेषूक्तमथादिशेच्च ||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (25) · Śloka 26
ਵਾਤਿਕੇ ਤੁ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯੇ ਪਿਬੇਤ੍ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ | ਪਞ੍ਚਭਿਰ੍ਲਵਣੈਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰਥਮੇਨ ਗਣੇਨ ਚ ||੨੫|| ਨਸ੍ਯਾਦਿਸੁ ਵਿਧਿਂ ਕਤ੍ਸ੍ਨਮਵੇਕ੍ਸੇਤਾਰ੍ਦਿਤੇਰਿਤਮ੍ |੨੬|
View original
वातिके तु प्रतिश्याये पिबेत् सर्पिर्यथाक्रमम् | पञ्चभिर्लवणैः सिद्धं प्रथमेन गणेन च ||२५|| नस्यादिषु विधिं कृत्स्नमवेक्षेतार्दितेरितम् |२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (26-28) · Śloka 28
ਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤੋਤ੍ਥਯੋਃ ਪੇਯਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਧੁਰਕੈਃ ਸ਼ਤਮ੍ ||੨੬|| ਪਰਿਸੇਕਾਨ੍ ਪ੍ਰਦੇਹਾਂਸ਼੍ਚ ਕੁਰ੍ਯਾਦਪਿ ਚ ਸ਼ੀਤਲਾਨ੍ | ਸ਼੍ਰੀਸਰ੍ਜਰਸਪਤ੍ਤਙ੍ਗਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਮਧੁਸ਼ਰ੍ਕਰਾਃ ||੨੭|| ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਮਧੂਲਿਕਾਗੋਜੀਸ਼੍ਰੀਪਰ੍ਣੀਮਧੁਕੈਸ੍ਤਥਾ | ਯੁਜ੍ਯਨ੍ਤੇ ਕਵਲਾਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਵਿਰੇਕੋ ਮਧੁਰੈਰਪਿ ||੨੮||
View original
पित्तरक्तोत्थयोः पेयं सर्पिर्मधुरकैः शृतम् ||२६|| परिषेकान् प्रदेहांश्च कुर्यादपि च शीतलान् | श्रीसर्जरसपत्तङ्गप्रियङ्गुमधुशर्कराः ||२७|| द्राक्षामधूलिकागोजीश्रीपर्णीमधुकैस्तथा | युज्यन्ते कवलाश्चात्र विरेको मधुरैरपि ||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (29) · Śloka 30
ਧਵਤ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਿਫਲਾਸ਼੍ਯਾਮਾਤਿਲ੍ਵਕੈਰ੍ਮਧੁਕੇਨ ਚ | ਸ਼੍ਰੀਪਰ੍ਣੀਰਜਨੀਮਿਸ਼੍ਰੈਃ ਕ੍ਸੀਰੇ ਦਸ਼ਗੁਣੇ ਪਚੇਤ੍ ||੨੯|| ਤੈਲਂ ਕਾਲੋਪਪਨ੍ਨਂ ਤਨ੍ਨਸ੍ਯਂ ਸ੍ਯਾਦਨਯੋਰ੍ਹਿਤਮ੍ |੩੦|
View original
धवत्वक्त्रिफलाश्यामातिल्वकैर्मधुकेन च | श्रीपर्णीरजनीमिश्रैः क्षीरे दशगुणे पचेत् ||२९|| तैलं कालोपपन्नं तन्नस्यं स्यादनयोर्हितम् |३०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (30-33) · Śloka 33
ਕਫਜੇ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਤਿਲਮਾਸਵਿਪਕ੍ਵਯਾ ||੩੦|| ਯਵਾਗ੍ਵਾ ਵਾਮਯੇਦ੍ਵਾਨ੍ਤਃ ਕਫਘ੍ਨਂ ਕ੍ਰਮਮਾਚਰੇਤ੍ | ਉਭੇ ਬਲੇ ਬਹਤ੍ਯੌ ਚ ਵਿਡਙ੍ਗਂ ਸਤ੍ਰਿਕਣ੍ਟਕਮ੍ ||੩੧|| ਸ਼੍ਵੇਤਾਮੂਲਂ ਸਦਾਭਦ੍ਰਾਂ ਵਰ੍ਸਾਭੂਂ ਚਾਤ੍ਰ ਸਂਹਰੇਤ੍ | ਤੈਲਮੇਭਿਰ੍ਵਿਪਕ੍ਵਂ ਤੁ ਨਸ੍ਯਮਸ੍ਯੋਪਕਲ੍ਪਯੇਤ੍ ||੩੨|| ਸਰਲਾਕਿਣਿਹੀਦਾਰੁਨਿਕੁਮ੍ਭੇਙ੍ਗੁਦਿਭਿਃ ਕਤਾਃ | ਵਰ੍ਤਯਸ਼੍ਚੋਪਯੋਜ੍ਯਾਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਧੂਮਪਾਨੇ ਯਥਾਵਿਧਿ ||੩੩||
View original
कफजे सर्पिषा स्निग्धं तिलमाषविपक्वया ||३०|| यवाग्वा वामयेद्वान्तः कफघ्नं क्रममाचरेत् | उभे बले बृहत्यौ च विडङ्गं सत्रिकण्टकम् ||३१|| श्वेतामूलं सदाभद्रां वर्षाभूं चात्र संहरेत् | तैलमेभिर्विपक्वं तु नस्यमस्योपकल्पयेत् ||३२|| सरलाकिणिहीदारुनिकुम्भेङ्गुदिभिः कृताः | वर्तयश्चोपयोज्याः स्युर्धूमपाने यथाविधि ||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (34-35) · Śloka 35
ਸਰ੍ਪੀਂਸਿ ਕਟੁਤਿਕ੍ਤਾਨਿ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਧੂਮਾਃ ਕਟੂਨਿ ਚ | ਭੇਸਜਾਨ੍ਯੁਪਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਹਨ੍ਯੁਃ ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਕੋਪਜਮ੍ ||੩੪|| ਰਸਾਞ੍ਜਨੇ ਸਾਤਿਵਿਸੇ ਮੁਸ੍ਤਾਯਾਂ ਭਦ੍ਰਦਾਰੁਣਿ | ਤੈਲਂ ਵਿਪਕ੍ਵਂ ਨਸ੍ਯਾਰ੍ਥੇ ਵਿਦਧ੍ਯਾਚ੍ਚਾਤ੍ਰ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ ||੩੫||
View original
सर्पींषि कटुतिक्तानि तीक्ष्णधूमाः कटूनि च | भेषजान्युपयुक्तानि हन्युः सर्वप्रकोपजम् ||३४|| रसाञ्जने सातिविषे मुस्तायां भद्रदारुणि | तैलं विपक्वं नस्यार्थे विदध्याच्चात्र बुद्धिमान् ||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (36-37) · Śloka 38
ਮੁਸ੍ਤਾ ਤੇਜੋਵਤੀ ਪਾਠਾ ਕਟ੍ਫਲਂ ਕਟੁਕਾ ਵਚਾ | ਸਰ੍ਸਪਾਃ ਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਂ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਃ ਸੈਨ੍ਧਵਾਗ੍ਨਿਕੌ ||੩੬|| ਤੁਤ੍ਥਂ ਕਰਞ੍ਜਬੀਜਂ ਚ ਲਵਣਂ ਭਦ੍ਰਦਾਰੁ ਚ | ਏਤੈਃ ਕਤਂ ਕਸਾਯਂ ਤੁ ਕਵਲੇ ਸਮ੍ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍ ||੩੭|| ਹਿਤਂ ਮੂਰ੍ਧਵਿਰੇਕੇ ਚ ਤੈਲਮੇਭਿਰ੍ਵਿਪਾਚਿਤਮ੍ |੩੮|
View original
मुस्ता तेजोवती पाठा कट्फलं कटुका वचा | सर्षपाः पिप्पलीमूलं पिप्पल्यः सैन्धवाग्निकौ ||३६|| तुत्थं करञ्जबीजं च लवणं भद्रदारु च | एतैः कृतं कषायं तु कवले सम्प्रयोजयेत् ||३७|| हितं मूर्धविरेके च तैलमेभिर्विपाचितम् |३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (38-41) · Śloka 41
ਕ੍ਸੀਰਮਰ੍ਧਜਲੇ ਕ੍ਵਾਥ੍ਯਂ ਜਾਙ੍ਗਲੈਰ੍ਮਗਪਕ੍ਸਿਭਿਃ ||੩੮|| ਪੁਸ੍ਪੈਰ੍ਵਿਮਿਸ਼੍ਰਂ ਜਲਜੈਰ੍ਵਾਤਘ੍ਨੈਰੌਸਧੈਰਪਿ | ਹਿਮੇ ਕ੍ਸੀਰਾਵਸ਼ਿਸ੍ਟੇਸ੍ਮਿਨ੍ ਘਤਮੁਤ੍ਪਾਦ੍ਯ ਯਤ੍ਨਤਃ ||੩੯|| ਸਰ੍ਵਗਨ੍ਧਸਿਤਾਨਨ੍ਤਾਮਧੁਕਂ ਚਨ੍ਦਨਂ ਤਥਾ | ਆਵਾਪ੍ਯ ਵਿਪਯੇਦ੍ਭੂਯੋ ਦਸ਼ਕ੍ਸੀਰਂ ਤੁ ਤਦ੍ਘਤਮ੍ ||੪੦|| ਨਸ੍ਯੇ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਮੁਦ੍ਰਿਕ੍ਤਾਨ੍ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਾਨ੍ ਵ੍ਯਪੋਹਤਿ | ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਦੋਸਸ਼ਮਨੈਸ੍ਤੈਲਂ ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਚ ਯਤ੍ਨਤਃ ||੪੧||
View original
क्षीरमर्धजले क्वाथ्यं जाङ्गलैर्मृगपक्षिभिः ||३८|| पुष्पैर्विमिश्रं जलजैर्वातघ्नैरौषधैरपि | हिमे क्षीरावशिष्टेऽस्मिन् घृतमुत्पाद्य यत्नतः ||३९|| सर्वगन्धसितानन्तामधुकं चन्दनं तथा | आवाप्य विपयेद्भूयो दशक्षीरं तु तद्घृतम् ||४०|| नस्ये प्रयुक्तमुद्रिक्तान् प्रतिश्यायान् व्यपोहति | यथास्वं दोषशमनैस्तैलं कुर्याच्च यत्नतः ||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (42) · Śloka 42
ਸਮੂਤ੍ਰਪਿਤ੍ਤਾਸ਼੍ਚੋਦ੍ਦਿਸ੍ਟਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਃ ਕਮਿਸੁ ਯੋਜਯੇਤ੍ | ਯਾਪਨਾਰ੍ਥਂ ਕਮਿਘ੍ਨਾਨਿ ਭੇਸਜਾਨਿ ਚ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ ||੪੨||
View original
समूत्रपित्ताश्चोद्दिष्टाः क्रियाः कृमिषु योजयेत् | यापनार्थं कृमिघ्नानि भेषजानि च बुद्धिमान् ||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 24
ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤੇ ਸ਼ਾਲਾਕ੍ਯਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੨੪||
View original
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते शालाक्यतन्त्रे प्रतिश्यायप्रतिषेधो नाम चतुर्विंशतितमोऽध्यायः ||२४||
🔊 Audio coming soon