Adhikarana 1 (1-3) · Śloka 3
ಅಥಾತಃ ಶಿರೋರೋಗಪ್ರತಿಷೇಧಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨|| ವಾತವ್ಯಾಧಿವಿಧಿಃ ಕಾರ್ಯಃ ಶಿರೋರೋಗೇಽನಿಲಾತ್ಮಕೇ | ಪಯೋನುಪಾನಂ ಸೇವೇತ ಘೃತಂ ತೈಲಮಥಾಪಿ ವಾ ||೩||
अथातः शिरोरोगप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२|| वातव्याधिविधिः कार्यः शिरोरोगेऽनिलात्मके | पयोनुपानं सेवेत घृतं तैलमथापि वा ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 2 (4) · Śloka 5
ಮುದ್ಗಾನ್ ಕುಲತ್ಥಾನ್ಮಾಷಾಂಶ್ಚ ಖಾದೇಚ್ಚ ನಿಶಿ ಕೇವಲಾನ್ | ಕಟೂಷ್ಣಾಂಶ್ಚ ಸಸರ್ಪಿಷ್ಕಾನುಷ್ಣಂ ಚಾನು ಪಯಃ ಪಿಬೇತ್ ||೪|| ಪಿಬೇದ್ವಾ ಪಯಸಾ ತೈಲಂ ತತ್ಕಲ್ಕಂ ವಾಽಪಿ ಮಾನವಃ |೫|
मुद्गान् कुलत्थान्माषांश्च खादेच्च निशि केवलान् | कटूष्णांश्च ससर्पिष्कानुष्णं चानु पयः पिबेत् ||४|| पिबेद्वा पयसा तैलं तत्कल्कं वाऽपि मानवः |५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (5-9) · Śloka 10
ವಾತಘ್ನಸಿದ್ಧೈಃ ಕ್ಷೀರೈಶ್ಚ ಸುಖೋಷ್ಣೈಃ ಸೇಕಮಾಚರೇತ್ ||೫|| ತತ್ಸಿದ್ಧೈಃ ಪಾಯಸೈರ್ವಾಽಪಿ ಸುಖೋಷ್ಣೈರ್ಲೇಪಯೇಚ್ಛಿರಃ | ಸ್ವಿನ್ನೈರ್ವಾ ಮತ್ಸ್ಯಪಿಶಿತೈಃ ಕೃಶರೈರ್ವಾ ಸಸೈನ್ಧವೈಃ ||೬|| ಚನ್ದನೋತ್ಪಲಕುಷ್ಠೈರ್ವಾ ಸುಶ್ಲಕ್ಷ್ಣೈರ್ಮಗಧಾಯುತೈಃ | ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ಯ ತೈಲಂ ನಸ್ಯಂ ಸ್ಯಾತ್ ಕುಲೀರರಸಸಾಧಿತಮ್ ||೭|| ವರುಣಾದೌ ಗಣೇ ಕ್ಷುಣ್ಣೇ ಕ್ಷೀರಮರ್ಧೋದಕಂ ಪಚೇತ್ | ಕ್ಷೀರಶೇಷಂ ಚ ತನ್ಮಥ್ಯಂ ಶೀತಂ ಸಾರಮುಪಾಹರೇತ್ ||೮|| ತತೋ ಮಧುರಕೈಃ ಸಿದ್ಧಂ ನಸ್ಯೇ ತತ್ ಪೂಜಿತಂ ಹವಿಃ | ತಸ್ಮಿನ್ ವಿಪಕ್ವೇ ಕ್ಷೀರೇ ತು ಪೇಯಂ ಸರ್ಪಿಃ ಸಶರ್ಕರಮ್ ||೯|| ಧೂಮಂ ಚಾಸ್ಯ ಯಥಾಕಾಲಂ ಸ್ನೈಹಿಕಂ ಯೋಜಯೇದ್ಭಿಷಕ್ |೧೦|
वातघ्नसिद्धैः क्षीरैश्च सुखोष्णैः सेकमाचरेत् ||५|| तत्सिद्धैः पायसैर्वाऽपि सुखोष्णैर्लेपयेच्छिरः | स्विन्नैर्वा मत्स्यपिशितैः कृशरैर्वा ससैन्धवैः ||६|| चन्दनोत्पलकुष्ठैर्वा सुश्लक्ष्णैर्मगधायुतैः | स्निग्धस्य तैलं नस्यं स्यात् कुलीररससाधितम् ||७|| वरुणादौ गणे क्षुण्णे क्षीरमर्धोदकं पचेत् | क्षीरशेषं च तन्मथ्यं शीतं सारमुपाहरेत् ||८|| ततो मधुरकैः सिद्धं नस्ये तत् पूजितं हविः | तस्मिन् विपक्वे क्षीरे तु पेयं सर्पिः सशर्करम् ||९|| धूमं चास्य यथाकालं स्नैहिकं योजयेद्भिषक् |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (10) · Śloka 11
ಪಾನಾಭ್ಯಞ್ಜನನಸ್ಯೇಷು ಬಸ್ತಿಕರ್ಮಣಿ ಸೇಚನೇ ||೧೦|| ವಿದಧ್ಯಾತ್ತ್ರೈವೃತಂ ಧೀಮಾನ್ ಬಲಾತೈಲಮಥಾಪಿ ವಾ |೧೧|
पानाभ्यञ्जननस्येषु बस्तिकर्मणि सेचने ||१०|| विदध्यात्त्रैवृतं धीमान् बलातैलमथापि वा |११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (11) · Śloka 11
ಭೋಜಯೇಚ್ಚ ರಸೈಃ ಸ್ನಿಗ್ಧೈಃ ಪಯೋಭಿರ್ವಾ ಸುಸಂಸ್ಕೃತೈಃ ||೧೧||
भोजयेच्च रसैः स्निग्धैः पयोभिर्वा सुसंस्कृतैः ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (12) · Śloka 13
ಪಿತ್ತರಕ್ತಸಮುತ್ಥಾನೌ ಶಿರೋರೋಗೌ ನಿವಾರಯೇತ್ | ಶಿರೋಲೇಪೈಃ ಸಸರ್ಪಿಷ್ಕೈಃ ಪರಿಷೇಕೈಶ್ಚ ಶೀತಲೈಃ ||೧೨|| ಕ್ಷೀರೇಕ್ಷುರಸಧಾನ್ಯಾಮ್ಲಮಸ್ತುಕ್ಷೌದ್ರಸಿತಾಜಲೈಃ |೧೩|
पित्तरक्तसमुत्थानौ शिरोरोगौ निवारयेत् | शिरोलेपैः ससर्पिष्कैः परिषेकैश्च शीतलैः ||१२|| क्षीरेक्षुरसधान्याम्लमस्तुक्षौद्रसिताजलैः |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (13-14) · Śloka 15
ನಲವಞ್ಜುಲಕಹ್ಲಾರಚನ್ದನೋತ್ಪಲಪದ್ಮಕೈಃ ||೧೩|| ವಂಶಶೈವಲಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಮುಸ್ತಾಮ್ಭೋರುಹಸಂಯುತೈಃ | ಶಿರಃಪ್ರಲೇಪೈಃ ಸಘೃತೈರ್ವೈಸರ್ಪೈಶ್ಚ ತಥಾವಿಧೈಃ ||೧೪|| ಮಧುರೈಶ್ಚ ಮುಖಾಲೈಪೈರ್ನಸ್ಯಕರ್ಮಭಿರೇವ ಚ |೧೫|
नलवञ्जुलकह्लारचन्दनोत्पलपद्मकैः ||१३|| वंशशैवलयष्ट्याह्वमुस्ताम्भोरुहसंयुतैः | शिरःप्रलेपैः सघृतैर्वैसर्पैश्च तथाविधैः ||१४|| मधुरैश्च मुखालैपैर्नस्यकर्मभिरेव च |१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (15) · Śloka 16
ಆಸ್ಥಾಪನೈರ್ವಿರೇಕೈಶ್ಚ ಪಥ್ಯೈಶ್ಚ ಸ್ನೇಹಬಸ್ತಿಭಿಃ ||೧೫|| ಕ್ಷೀರಸರ್ಪಿರ್ಹಿತಂ ನಸ್ಯಂ ವಸಾ ವಾ ಜಾಙ್ಗಲಾ ಶುಭಾ |೧೬|
आस्थापनैर्विरेकैश्च पथ्यैश्च स्नेहबस्तिभिः ||१५|| क्षीरसर्पिर्हितं नस्यं वसा वा जाङ्गला शुभा |१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (16-17) · Śloka 17
ಉತ್ಪಲಾದಿವಿಪಕ್ವೇನ ಕ್ಷೀರೇಣಾಸ್ಥಾಪನಂ ಹಿತಮ್ ||೧೬|| ಭೋಜನಂ ಜಾಙ್ಗಲರಸೈಃ ಸರ್ಪಿಷಾ ಚಾನುವಾಸನಮ್ | ಮಧುರೈಃ ಕ್ಷೀರಸರ್ಪಿಸ್ತು ಸ್ನೇಹನೇ ಚ ಸಶರ್ಕರಮ್ ||೧೭||
उत्पलादिविपक्वेन क्षीरेणास्थापनं हितम् ||१६|| भोजनं जाङ्गलरसैः सर्पिषा चानुवासनम् | मधुरैः क्षीरसर्पिस्तु स्नेहने च सशर्करम् ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (18) · Śloka 18
ಪಿತ್ತರಕ್ತಘ್ನಮುದ್ದಿಷ್ಟಂ ಯಚ್ಚಾನ್ಯದಪಿ ತದ್ಧಿತಮ್ |೧೮|
पित्तरक्तघ्नमुद्दिष्टं यच्चान्यदपि तद्धितम् |१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (18-20) · Śloka 20
ಕಫೋತ್ಥಿತಂ ಶಿರೋರೋಗಂ ಜಯೇತ್ ಕಫನಿವಾರಣೈಃ ||೧೮|| ಶಿರೋವಿರೇಕೈರ್ವಮನೈಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣೈರ್ಗಣ್ಡೂಷಧಾರಣೈಃ | ಅಚ್ಛಂ ಚ ಪಾಯಯೇತ್ಸರ್ಪಿಃ ಸ್ವೇದಯೇಚ್ಚಾಪ್ಯಭೀಕ್ಷ್ಣಶಃ ||೧೯|| ಶಿರೋ ಮಧೂಕಸಾರೇಣ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಚಾಪಿ ವಿರೇಚಯೇತ್ | ಇಙ್ಗುದಸ್ಯ ತ್ವಚಾ ವಾಽಪಿ ಮೇಷಶೃಙ್ಗಸ್ಯ ವಾ ಭಿಷಕ್ ||೨೦||
कफोत्थितं शिरोरोगं जयेत् कफनिवारणैः ||१८|| शिरोविरेकैर्वमनैस्तीक्ष्णैर्गण्डूषधारणैः | अच्छं च पाययेत्सर्पिः स्वेदयेच्चाप्यभीक्ष्णशः ||१९|| शिरो मधूकसारेण स्निग्धं चापि विरेचयेत् | इङ्गुदस्य त्वचा वाऽपि मेषशृङ्गस्य वा भिषक् ||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (21-22) · Śloka 22
ಆಭ್ಯಾಮೇವ ಕೃತಾಂ ವರ್ತಿಂ ಧೂಮಪಾನೇ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್ | ಘ್ರೇಯಂ ಕಟ್ಫಲಚೂರ್ಣಂ ಚ ಕವಲಾಶ್ಚ ಕಫಾಪಹಾಃ ||೨೧|| ಸರಲಾಕುಷ್ಠಶಾರ್ಙ್ಗೇಷ್ಟಾದೇವಕಾಷ್ಠೈಃ ಸರೋಹಿಷೈಃ | ಕ್ಷಾರಪಿಷ್ಟೈಃ ಸಲವಣೈಃ ಸುಖೋಷ್ಣೈರ್ಲೇಪಯೇಚ್ಛಿರಃ ||೨೨||
आभ्यामेव कृतां वर्तिं धूमपाने प्रयोजयेत् | घ्रेयं कट्फलचूर्णं च कवलाश्च कफापहाः ||२१|| सरलाकुष्ठशार्ङ्गेष्टादेवकाष्ठैः सरोहिषैः | क्षारपिष्टैः सलवणैः सुखोष्णैर्लेपयेच्छिरः ||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (23) · Śloka 23
ಯವಷಷ್ಟಿಕಯೋಶ್ಚಾನ್ನಂ ವ್ಯೋಷಕ್ಷಾರಸಮಾಯುತಮ್ | ಪಟೋಲಮುದ್ಗಕೌಲತ್ಥೈರ್ಮಾತ್ರಾವದ್ಭೋಜಯೇದ್ರಸೈಃ ||೨೩||
यवषष्टिकयोश्चान्नं व्योषक्षारसमायुतम् | पटोलमुद्गकौलत्थैर्मात्रावद्भोजयेद्रसैः ||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (24) · Śloka 24
ಶಿರೋರೋಗೇ ತ್ರಿದೋಷೋತ್ಥೇ ತ್ರಿದೋಷಘ್ನೋ ವಿಧಿರ್ಹಿತಃ |೨೪|
शिरोरोगे त्रिदोषोत्थे त्रिदोषघ्नो विधिर्हितः |२४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (24) · Śloka 24
ಸರ್ಪಿಃಪಾನಂ ವಿಶೇಷೇಣ ಪುರಾಣಂ ವಾ ದಿಶನ್ತಿ ಹಿ ||೨೪||
सर्पिःपानं विशेषेण पुराणं वा दिशन्ति हि ||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (25) · Śloka 26
ಕ್ಷಯಜೇ ಕ್ಷಯಮಾಸಾದ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯೋ ಬೃಂಹಣೋ ವಿಧಿಃ | ಪಾನೇ ನಸ್ಯೇ ಚ ಸರ್ಪಿಃ ಸ್ಯಾದ್ವಾತಘ್ನಮಧುರೈಃ ಶೃತಮ್ ||೨೫|| ಕ್ಷಯಕಾಸಾಪಹಂ ಚಾತ್ರ ಸರ್ಪಿಃ ಪಥ್ಯತಮಂ ವಿದುಃ |೨೬|
क्षयजे क्षयमासाद्य कर्तव्यो बृंहणो विधिः | पाने नस्ये च सर्पिः स्याद्वातघ्नमधुरैः शृतम् ||२५|| क्षयकासापहं चात्र सर्पिः पथ्यतमं विदुः |२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (26-27) · Śloka 27
ಕೃಮಿಭಿರ್ಭಕ್ಷ್ಯಮಾಣಸ್ಯ ವಕ್ಷ್ಯತೇ ಶಿರಸಃ ಕ್ರಿಯಾ ||೨೬|| ನಸ್ಯೇ ಹಿ ಶೋಣಿತಂ ದದ್ಯಾತ್ತೇನ ಮೂರ್ಚ್ಛನ್ತಿ ಜನ್ತವಃ | ಮತ್ತಾಃ ಶೋಣಿತಗನ್ಧೇನ ಸಮಾಯಾನ್ತಿ ಯತಸ್ತತಃ ||೨೭||
कृमिभिर्भक्ष्यमाणस्य वक्ष्यते शिरसः क्रिया ||२६|| नस्ये हि शोणितं दद्यात्तेन मूर्च्छन्ति जन्तवः | मत्ताः शोणितगन्धेन समायान्ति यतस्ततः ||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (28-29) · Śloka 29
ತೇಷಾಂ ನಿರ್ಹರಣಂ ಕಾರ್ಯಂ ತತೋ ಮೂರ್ಧವಿರೇಚನೈಃ | ಹ್ರಸ್ವಶಿಗ್ರುಕಬೀಜೈರ್ವಾ ಕಾಂಸ್ಯನೀಲೀಸಮಾಯುತೈಃ ||೨೮|| ಕೃಮಿಘ್ನೈರವಪೀಡೈಶ್ಚ ಮೂತ್ರಪಿಷ್ಟೈರುಪಾಚರೇತ್ | ಪೂತಿಮತ್ಸ್ಯಯುತಾನ್ ಧೂಮಾನ್ ಕೃಮಿಘ್ನಾಂಶ್ಚ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್ ||೨೯||
तेषां निर्हरणं कार्यं ततो मूर्धविरेचनैः | ह्रस्वशिग्रुकबीजैर्वा कांस्यनीलीसमायुतैः ||२८|| कृमिघ्नैरवपीडैश्च मूत्रपिष्टैरुपाचरेत् | पूतिमत्स्ययुतान् धूमान् कृमिघ्नांश्च प्रयोजयेत् ||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (30) · Śloka 30
ಭೋಜನಾನಿ ಕೃಮಿಘ್ನಾನಿ ಪಾನಾನಿ ವಿವಿಧಾನಿ ಚ |೩೦|
भोजनानि कृमिघ्नानि पानानि विविधानि च |३०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (30) · Śloka 30
ಸೂರ್ಯಾವರ್ತೇ ವಿಧಾತವ್ಯಂ ನಸ್ಯಕರ್ಮಾದಿಭೇಷಜಮ್ ||೩೦||
सूर्यावर्ते विधातव्यं नस्यकर्मादिभेषजम् ||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (31) · Śloka 31
ಭೋಜನಂ ಜಾಙ್ಗಲಪ್ರಾಯಂ ಕ್ಷೀರಾನ್ನವಿಕೃತಿರ್ಘೃತಮ್ |೩೧|
भोजनं जाङ्गलप्रायं क्षीरान्नविकृतिर्घृतम् |३१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (31-33) · Śloka 34
ತಥಾಽರ್ಧಭೇದಕೇ ವ್ಯಾಧೌ ಪ್ರಾಪ್ತಮನ್ಯಚ್ಚ ಯದ್ಭವೇತ್ ||೩೧|| ಶಿರೀಷಮೂಲಕಫಲೈರವಪೀಡೋಽನಯೋರ್ಹಿತಃ | ವಂಶಮೂಲಕಕರ್ಪೂರೈರವಪೀಡಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್ ||೩೨|| ಅವಪೀಡೋ ಹಿತಶ್ಚಾತ್ರ ವಚಾಮಾಗಧಿಕಾಯುತಃ | ಮಧುಕೇನಾವಪೀಡೋ ವಾ ಮಧುನಾ ಸಹ ಸಂಯುತಃ ||೩೩|| ಮನಃಶಿಲಾವಪೀಡೋ ವಾ ಮಧುನಾ ಚನ್ದನೇನ ವಾ |೩೪|
तथाऽर्धभेदके व्याधौ प्राप्तमन्यच्च यद्भवेत् ||३१|| शिरीषमूलकफलैरवपीडोऽनयोर्हितः | वंशमूलककर्पूरैरवपीडं प्रयोजयेत् ||३२|| अवपीडो हितश्चात्र वचामागधिकायुतः | मधुकेनावपीडो वा मधुना सह संयुतः ||३३|| मनःशिलावपीडो वा मधुना चन्दनेन वा |३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (34) · Śloka 34
ತೇಷಾಮನ್ತೇ ಹಿತಂ ನಸ್ಯಂ ಸರ್ಪಿರ್ಮಧುರಸಾನ್ವಿತಮ್ ||೩೪||
तेषामन्ते हितं नस्यं सर्पिर्मधुरसान्वितम् ||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (35) · Śloka 36
ಸಾರಿವೋತ್ಪಲಕುಷ್ಠಾನಿ ಮಧುಕಂ ಚಾಮ್ಲಪೇಷಿತಮ್ | ಸರ್ಪಿಸ್ತೈಲಯುತೋ ಲೇಪೋ ದ್ವಯೋರಪಿ ಸುಖಾವಹಃ ||೩೫|| ಏಷ ಏವ ಪ್ರಯೋಕ್ತವ್ಯಃ ಶಿರೋರೋಗೇ ಕಫಾತ್ಮಕೇ |೩೬|
सारिवोत्पलकुष्ठानि मधुकं चाम्लपेषितम् | सर्पिस्तैलयुतो लेपो द्वयोरपि सुखावहः ||३५|| एष एव प्रयोक्तव्यः शिरोरोगे कफात्मके |३६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (36-37) · Śloka 38
ಅನನ್ತವಾತೇ ಕರ್ತವ್ಯಃ ಸೂರ್ಯಾವರ್ತಹರೋ ವಿಧಿಃ ||೩೬|| ಸಿರಾವ್ಯಧಶ್ಚ ಕರ್ತವ್ಯೋಽನನ್ತವಾತಪ್ರಶಾನ್ತಯೇ | ಆಹಾರಶ್ಚ ವಿಧಾತವ್ಯೋ ವಾತಪಿತ್ತವಿನಾಶನಃ ||೩೭|| ಮಧುಮಸ್ತಕಸಂಯಾವಘೃತಪೂರೈಶ್ಚ ಭೋಜನಮ್ |೩೮|
अनन्तवाते कर्तव्यः सूर्यावर्तहरो विधिः ||३६|| सिराव्यधश्च कर्तव्योऽनन्तवातप्रशान्तये | आहारश्च विधातव्यो वातपित्तविनाशनः ||३७|| मधुमस्तकसंयावघृतपूरैश्च भोजनम् |३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (38) · Śloka 39
ಕ್ಷೀರಸರ್ಪಿಃ ಪ್ರಶಂಸನ್ತಿ ನಸ್ಯೇ ಪಾನೇ ಚ ಶಙ್ಖಕೇ ||೩೮|| ಜಾಙ್ಗಲಾನಾಂ ರಸೈಃ ಸ್ನಿಗ್ಧೈರಾಹಾರಶ್ಚಾತ್ರ ಶಸ್ಯತೇ |೩೯|
क्षीरसर्पिः प्रशंसन्ति नस्ये पाने च शङ्खके ||३८|| जाङ्गलानां रसैः स्निग्धैराहारश्चात्र शस्यते |३९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (39-40) · Śloka 40
ಶತಾವರೀಂ ತಿಲಾನ್ ಕೃಷ್ಣಾನ್ ಮಧುಕಂ ನೀಲಮುತ್ಪಲಮ್ ||೩೯|| ದೂರ್ವಾಂ ಪುನರ್ನವಾಂ ಚೈವ ಲೇಪೇ ಸಾಧ್ವವಚಾರಯೇತ್ | ಮಹಾಸುಗನ್ಧಾಮಥವಾ ಪಾಲಿನ್ದೀಂ ಚಾಮ್ಲಪೇಷಿತಾಮ್ ||೪೦||
शतावरीं तिलान् कृष्णान् मधुकं नीलमुत्पलम् ||३९|| दूर्वां पुनर्नवां चैव लेपे साध्ववचारयेत् | महासुगन्धामथवा पालिन्दीं चाम्लपेषिताम् ||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (41) · Śloka 41
ಶೀತಾಂಶ್ಚಾತ್ರ ಪರೀಷೇಕಾನ್ ಪ್ರದೇಹಾಂಶ್ಚ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್ |೪೧|
शीतांश्चात्र परीषेकान् प्रदेहांश्च प्रयोजयेत् |४१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (41) · Śloka 41
ಅವಪೀಡಶ್ಚ ದೇಯೋಽತ್ರ ಸೂರ್ಯಾವರ್ತನಿವಾರಣಃ ||೪೧||
अवपीडश्च देयोऽत्र सूर्यावर्तनिवारणः ||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (42) · Śloka 43
ಕೃಮಿಕ್ಷಯಕೃತೌ ಹಿತ್ವಾ ಶಿರೋರೋಗೇಷು ಬುದ್ಧಿಮಾನ್ | ಮಧುತೈಲಸಮಾಯುಕ್ತೈಃ ಶಿರಾಂಸ್ಯತಿವಿರೇಚಯೇತ್ ||೪೨|| ಪಶ್ಚಾತ್ಸರ್ಷಪತೈಲೇನ ತತೋ ನಸ್ಯಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್ |೪೩|
कृमिक्षयकृतौ हित्वा शिरोरोगेषु बुद्धिमान् | मधुतैलसमायुक्तैः शिरांस्यतिविरेचयेत् ||४२|| पश्चात्सर्षपतैलेन ततो नस्यं प्रयोजयेत् |४३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (43) · Śloka 44
ನ ಚೇಚ್ಛಾನ್ತಿಂ ವ್ರಜನ್ತ್ಯೇವಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನಾಂಸ್ತತೋ ಭಿಷಕ್ ||೪೩|| ಪಶ್ಚಾದುಪಾಚರೇತ್ಸಮ್ಯಕ್ ಸಿರಾಣಾಮಥ ಮೋಕ್ಷಣೈಃ |೪೪|
न चेच्छान्तिं व्रजन्त्येवं स्निग्धस्विन्नांस्ततो भिषक् ||४३|| पश्चादुपाचरेत्सम्यक् सिराणामथ मोक्षणैः |४४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (44-46) · Śloka 46
ಷಟ್ಸಪ್ತತಿರ್ನೇತ್ರರೋಗಾ ದಶಾಷ್ಟಾದಶ ಕರ್ಣಜಾಃ ||೪೪|| ಏಕತ್ರಿಂಶದ್ ಘ್ರಾಣಗತಾಃ ಶಿರಸ್ಯೇಕಾದಶೈವ ತು | ಇತಿ ವಿಸ್ತರತೋ ದೃ(ದಿ)ಷ್ಟಾಃ ಸಲಕ್ಷಣಚಿಕಿತ್ಸಿತಾಃ ||೪೫|| ಸಂಹಿತಾಯಾಮಭಿಹಿತಾಃ ಸಪ್ತಷಷ್ಟಿರ್ಮುಖಾಮಯಾಃ | ಏತಾವನ್ತೋ ಯಥಾಸ್ಥೂಲಮುತ್ತಮಾಙ್ಗಗತಾ ಗದಾಃ | ಅಸ್ಮಿಞ್ಛಾಸ್ತ್ರೇ ನಿಗದಿತಾಃ ಸಙ್ಖ್ಯಾರೂಪಚಿಕಿತ್ಸಿತೈಃ ||೪೬||
षट्सप्ततिर्नेत्ररोगा दशाष्टादश कर्णजाः ||४४|| एकत्रिंशद् घ्राणगताः शिरस्येकादशैव तु | इति विस्तरतो दृ(दि)ष्टाः सलक्षणचिकित्सिताः ||४५|| संहितायामभिहिताः सप्तषष्टिर्मुखामयाः | एतावन्तो यथास्थूलमुत्तमाङ्गगता गदाः | अस्मिञ्छास्त्रे निगदिताः सङ्ख्यारूपचिकित्सितैः ||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 26
ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರಾನ್ತರ್ಗತೇ ಶಾಲಾಕ್ಯತನ್ತ್ರೇ ಶಿರೋರೋಗಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ ಷಡ್ವಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೨೬|| ಇತಿ ಶ್ರೀಭಗವತಾ ಧನ್ವನ್ತರಿಣೋಪದಿಷ್ಟಾಯಾಂ ಮಹರ್ಷಿಣಾ ಸುಶ್ರುತಾಚಾರ್ಯೇಣ ವಿರಚಿತಾಯಾಂ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರಾನ್ತರ್ಗತಂ ಶಾಲಾಕ್ಯತನ್ತ್ರಂ ಸಮಾಪ್ತಮ್ |
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते शालाक्यतन्त्रे शिरोरोगप्रतिषेधो नाम षड्विंशोऽध्यायः ||२६|| इति श्रीभगवता धन्वन्तरिणोपदिष्टायां महर्षिणा सुश्रुताचार्येण विरचितायां सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गतं शालाक्यतन्त्रं समाप्तम् |
🔊 Audio coming soon