Adhikarana rAjayakShmAdicikitsAtAdhyAyaH yakShimaNaH shodhanam (2-1) · Śloka 1
అథాతో రాజయక్ష్మాదిచికిత్సితం వ్యాఖ్యాస్యామః| ఇతి హ స్మాహురాత్రేయాదయో మహర్షయః| (గద్యసూత్రే|2| ) బలినో బహుదోషస్య స్నిగ్ధస్విన్నస్య శోధనం| ఊర్ధ్వాధో యక్ష్మిణః కుర్యాత్సస్నేహం యన్న కర్శనం||1||
अथातो राजयक्ष्मादिचिकित्सितं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे|२| ) बलिनो बहुदोषस्य स्निग्धस्विन्नस्य शोधनम्| ऊर्ध्वाधो यक्ष्मिणः कुर्यात्सस्नेहं यन्न कर्शनम्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yakShimaNaH vamanam (2-3) · Śloka 3
తత్ర వమనమాహ పయసా ఫలయుక్తేన మధురేణ రసేన వా| సర్పిష్మత్యా యవాగ్వా వా వమనద్రవ్యసిద్ధయా||2|| వమేత్| |3|
तत्र वमनमाह पयसा फलयुक्तेन मधुरेण रसेन वा| सर्पिष्मत्या यवाग्वा वा वमनद्रव्यसिद्धया||२|| वमेत्| |३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yakShimaNaH virecanam (3-4) · Śloka 4
విరేచనం దద్యాత్రివృచ్ఛ్యామానృపద్రుమాన్| శర్కరామధుసర్పిర్భిః పయసా తర్పణేన వా||3|| ద్రాక్షావిదారీకాశ్మర్యమాంసానాం వా రసైర్యుతాన్| |4|
विरेचनं दद्यात्रिवृच्छ्यामानृपद्रुमान्| शर्करामधुसर्पिर्भिः पयसा तर्पणेन वा||३|| द्राक्षाविदारीकाश्मर्यमांसानां वा रसैर्युतान्| |४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shuddhasya vidhiH (4-5) · Śloka 5
| శుద్ధకోష్ఠస్య యుంజీత విధిం బృంహణదీపనం||4|| హృద్యాని చాన్నపానాని వాతఘ్నాని లఘూని చ| |5|
| शुद्धकोष्ठस्य युञ्जीत विधिं बृंहणदीपनम्||४|| हृद्यानि चान्नपानानि वातघ्नानि लघूनि च| |५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yakShmaghnannapAnam (5-6) · Śloka 6
తథా చాహ | శాలిషష్టికగోధూమయవముద్గం సమోషితం||5|| |లఘుమ(చా)చ్యుతవీర్యం చ సుజరం బలకృచ్చ యత్| ] ఆజం క్షీరం ఘృతం మాంసం క్రవ్యాన్మాంసం చ శోషజిత్| |6|
तथा चाह | शालिषष्टिकगोधूमयवमुद्गं समोषितम्||५|| |लघुम(चा)च्युतवीर्यं च सुजरं बलकृच्च यत्| ] आजं क्षीरं घृतं मांसं क्रव्यान्मांसं च शोषजित्| |६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAkAdimAMsaBakShaNopAyaH (6-7) · Śloka 7
కాకోలూకవృకద్వీపిగవాశ్వనకులోరగం||6|| గృధ్రాభాసఖరోష్ట్రం చ హితం ఛద్మోపసంహితం| జ్ఞాతం జుగుప్సితం తద్ధి ఛర్దిషే న బలౌజసే||7||
काकोलूकवृकद्वीपिगवाश्वनकुलोरगम्||६|| गृध्राभासख़रोष्ट्रं च हितं छद्मोपसंहितम्| ज्ञातं जुगुप्सितं तद्धि छर्दिषे न बलौजसे||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsapAkaprakAraHyUShAH (8-10) · Śloka 10
మృగాద్యాః పిత్తకఫయోః పవనే ప్రసహాదయః| వేసవారీకృతాః పథ్యా రసాదిషు చ కల్పితాః||8|| భృష్టాః సర్పషతైలేన సర్పిషా వా యథాయథం| రసికా మృదవః స్నిగ్ధాః పటుద్రవ్యాభిసంస్కృతాః||9|| హితా మౌలకకౌలత్థాస్తద్వద్యూషాశ్చ సాధితాః| |10|
मृगाद्याः पित्तकफयोः पवने प्रसहादयः| वेसवारीकृताः पथ्या रसादिषु च कल्पिताः||८|| भृष्टाः सर्पषतैलेन सर्पिषा वा यथायथम्| रसिका मृदवः स्निग्धाः पटुद्रव्याभिसंस्कृताः||९|| हिता मौलककौलत्थास्तद्वद्यूषाश्च साधिताः| |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AjamAMsarasaH (10-11) · Śloka 11
| సపిప్పలీకం సయవం సకులత్థం సనాగరం||10|| సదాడిమం సామలకం స్నిగ్ధమాజం రసం పిబేత్| తేన షడ్వినివర్తంతే వికారాః పీనసాదయః||11||
| सपिप्पलीकं सयवं सकुलत्थं सनागरम्||१०|| सदाडिमं सामलकं स्निग्धमाजं रसं पिबेत्| तेन षड्विनिवर्तन्ते विकाराः पीनसादयः||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyam pAnIyacatuShkam pAnIyamidamannapAke~api yojyam (12-14) · Śloka 14
పిబేచ్చ సుతరాం మద్యం జీర్ణం స్రోతోవిశోధనం| పిత్తాదిషు విశేషేణ మధ్వరిష్టాచ్ఛవారుణీః||12|| సిద్ధం వా పంచమూలేన తామలక్యాఽథవా జలం| పర్ణినీభిశ్చతసృభిర్ధాన్యనాగరకేణ వా||13|| కల్పయేచ్చానుకూలోఽస్య తేనాన్నం శుచి యత్నవాన్| |14|
पिबेच्च सुतरां मद्यं जीर्णं स्रोतोविशोधनम्| पित्तादिषु विशेषेण मध्वरिष्टाच्छवारुणीः||१२|| सिद्धं वा पञ्चमूलेन तामलक्याऽथवा जलम्| पर्णिनीभिश्चतसृभिर्धान्यनागरकेण वा||१३|| कल्पयेच्चानुकूलोऽस्य तेनान्नं शुचि यत्नवान्| |१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana balAgarBaM ghRutaM pa~jcaprakAram (14-15) · Śloka 15
| దశమూలేన పయసా సిద్ధం మాంసరసేన వా||14|| బలాగర్భం ఘృతం యోజ్యం క్రవ్యాన్మాంసరసేన వా| సక్షౌద్రం పయసా సిద్ధం సర్పిర్దశగుణేన వా||15||
| दशमूलेन पयसा सिद्धं मांसरसेन वा||१४|| बलागर्भं घृतं योज्यं क्रव्यान्मांसरसेन वा| सक्षौद्रं पयसा सिद्धं सर्पिर्दशगुणेन वा||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIvantyAdighRutam (16-17) · Śloka 17
జీవంతీం మధుకం ద్రాక్షాం ఫలాని కుటజస్య చ| పుష్కరాహ్వం శఠీం కృష్ణాం వ్యాఘ్రీం గోక్షురకం బలాం||16|| నీలోత్పలం తామలకీం త్రాయమాణాం దురాలభాం| కల్కీకృత్య ఘృతం పక్వం రోగరాజహరం పరం||17||
जीवन्तीं मधुकं द्राक्षां फलानि कुटजस्य च| पुष्कराह्वं शठीं कृष्णां व्याघ्रीं गोक्षुरकं बलाम्||१६|| नीलोत्पलं तामलकीं त्रायमाणां दुरालभाम्| कल्कीकृत्य घृतं पक्वं रोगराजहरं परम्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kharjUrAdighRutam (18) · Śloka 18
ఘృతం ఖర్జూరమృద్వీకామధుకైః సపరూషకైః| సపిప్పలీకం వైస్వర్యకాసశ్వాసజ్వరాపహం||18||
घृतं खर्जूरमृद्वीकामधुकैः सपरूषकैः| सपिप्पलीकं वैस्वर्यकासश्वासज्वरापहम्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dashamUlAdighRutam (19-20) · Śloka 20
దశమూలశృతాత్క్షీరాత్సర్పిర్యదుదియాన్నవం| సపిప్పలీకం సక్షౌద్రం తత్పరం స్వరబోధనం||19|| శిరఃపార్శ్వాంసశూలఘ్నం కాసశ్వాసజ్వరాపహం| పంచభిః పంచమూలైర్వా శృతాద్యదుదియాద్ధృతం||20||
दशमूलशृतात्क्षीरात्सर्पिर्यदुदियान्नवम्| सपिप्पलीकं सक्षौद्रं तत्परं स्वरबोधनम्||१९|| शिरःपार्श्वांसशूलघ्नं कासश्वासज्वरापहम्| पञ्चभिः पञ्चमूलैर्वा शृताद्यदुदियाद्धृतम्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pa~jcapa~jcamUlAdighRutam (21) · Śloka 21
పంచానాం పంచమూలానాం రసే క్షీరచతుర్గుణే| సిద్ధం సర్పిర్జయత్యేతద్యక్ష్మణః సప్తకం బలం||21||
पञ्चानां पञ्चमूलानां रसे क्षीरचतुर्गुणे| सिद्धं सर्पिर्जयत्येतद्यक्ष्मणः सप्तकं बलम्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ShaTpalaM ghRutam (22-23) · Śloka 23
పంచకోలయవక్షారషట్పలేన పచేద్ధృతం| ప్రస్థోన్మితం తుల్యపయః స్రోతసాం తద్విశోధనం||22|| గుల్మజ్వరోదరప్లీహగ్రహణీపాండుపీనసాన్| శ్వాసకాసాగ్నిసదనశ్వయథూర్ధ్వానిలంజయేత్||23||
पञ्चकोलयवक्षारषट्पलेन पचेद्धृतम्| प्रस्थोन्मितं तुल्यपयः स्रोतसां तद्विशोधनम्||२२|| गुल्मज्वरोदरप्लीहग्रहणीपाण्डुपीनसान्| श्वासकासाग्निसदनश्वयथूर्ध्वानिलञ्जयेत्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAsnAdighRutam (24) · Śloka 24
రాస్నాబలాగోక్షురకస్థిరావర్షాభువారిణి| జీవంతీపిప్పలీగర్భం సక్షీరం శోషజిద్ధృతం||24||
रास्नाबलागोक्षुरकस्थिरावर्षाभुवारिणि| जीवन्तीपिप्पलीगर्भं सक्षीरं शोषजिद्धृतम्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ashvagandhaghRutam (25) · Śloka 25
అశ్వగంధాశృతాత్క్షీరాద్ధృతం చ ససితాపయః| |25|
अश्वगन्धाशृतात्क्षीराद्धृतं च ससितापयः| |२५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsaghRutam (25-27) · Śloka 27
| సాధారణామిషతులాం తోయద్రోణద్వయే పచేత్||25|| తేనాష్టభాగశేషేణ జీవనీయైః పలోన్మితైః| సాధయేత్సర్పిషః ప్రస్థం వాతపిత్తామయాపహం||26|| మాంససర్పిరిదం పీతం యుక్తం మాంసరసేన వా| కాసశ్వాసస్వరభ్రంశశోషహృత్పార్శ్వశూలజిత్||27||
| साधारणामिषतुलां तोयद्रोणद्वये पचेत्||२५|| तेनाष्टभागशेषेण जीवनीयैः पलोन्मितैः| साधयेत्सर्पिषः प्रस्थं वातपित्तामयापहम्||२६|| मांससर्पिरिदं पीतं युक्तं मांसरसेन वा| कासश्वासस्वरभ्रंशशोषहृत्पार्श्वशूलजित्||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana elAdileharasAyanam (28-32) · Śloka 32
ఏలాజమోదాత్రిఫలాసౌరాష్ట్రీవ్యోషచిత్రకాన్| సారానరిష్టగాయత్రీశాలబీజకసంభవాన్||28|| భల్లాతకం విడంగం చ పృథగష్టపలోన్మితం| సలిలే షోడశగుణే షోడశాంశస్థితం పచేత్||29|| పునస్తేన ఘృతప్రస్థం సిద్ధే చాస్మింపలాని షట్| తవక్షీర్యాః క్షిపోత్ర్నింశత్సితాయా ద్విగుణం మధు||30|| ఘృతాత్ర్నిజాతాత్ర్నిపలం తతో లీఢం ఖజాహతం| పయోనుపానం తత్ప్రాహ్ణే రసాయనమయంత్రణం||31|| మేధ్యం చక్షుష్యమాయుష్యం దీపనం హంతి చాచిరాత్| మేహగుల్మక్షయవ్యాధిపాండురోగభగందరాన్||32||
एलाजमोदात्रिफलासौराष्ट्रीव्योषचित्रकान्| सारानरिष्टगायत्रीशालबीजकसम्भवान्||२८|| भल्लातकं विडङ्गं च पृथगष्टपलोन्मितम्| सलिले षोडशगुणे षोडशांशस्थितं पचेत्||२९|| पुनस्तेन घृतप्रस्थं सिद्धे चास्मिन्पलानि षट्| तवक्षीर्याः क्षिपोत्र्निंशत्सिताया द्विगुणं मधु||३०|| घृतात्र्निजातात्र्निपलं ततो लीढं खजाहतम्| पयोनुपानं तत्प्राह्णे रसायनमयन्त्रणम्||३१|| मेध्यं चक्षुष्यमायुष्यं दीपनं हन्ति चाचिरात्| मेहगुल्मक्षयव्याधिपाण्डुरोगभगन्दरान्||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShatakAsoktasarpirguDAtideshaH (33) · Śloka 33
యే చ సర్పిర్గుడాః ప్రోక్తాః క్షతే యోజ్యాః క్షయేఽపి తే| |33|
ये च सर्पिर्गुडाः प्रोक्ताः क्षते योज्याः क्षयेऽपि ते| |३३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tvagAdi (sitopala) cUrNam (33-34) · Śloka 34
| త్వగేలాపిప్పలీక్షీరీశర్కరా ద్విగుణాః క్రమాత్||33|| చూర్ణితా భక్షితాః క్షౌద్రసర్పిషా వాఽవలేహితాః| స్వర్యాః కాసక్షయశ్వాసపార్శ్వరుక్కఫనాశనాః||34||
| त्वगेलापिप्पलीक्षीरीशर्करा द्विगुणाः क्रमात्||३३|| चूर्णिता भक्षिताः क्षौद्रसर्पिषा वाऽवलेहिताः| स्वर्याः कासक्षयश्वासपार्श्वरुक्कफनाशनाः||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asya svarasAde nasyadhUmAdi (35) · Śloka 35
అథ స్వరసాదచికిత్సితం| విశేషాత్స్వరసాదేఽస్య నస్యధూమాది యోజయేత్| |35|
अथ स्वरसादचिकित्सितम्| विशेषात्स्वरसादेऽस्य नस्यधूमादि योजयेत्| |३५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtaje svarasAde kAsamardAdighRutam vAtaje svarasAde ArtagalaghRutam (35-36) · Śloka 36
| తత్రాపి వాతజే కోష్ణం పిబేదౌత్తరభక్తికం||35|| కాసమర్దకవార్తాకీమార్కవస్వరసైర్ఘ్రుతం| సాధితం కాసజిత్స్వర్యం సిద్ధమార్తగలేన వా||36||
| तत्रापि वातजे कोष्णं पिबेदौत्तरभक्तिकम्||३५|| कासमर्दकवार्ताकीमार्कवस्वरसैर्घ्रुतम्| साधितं कासजित्स्वर्यं सिद्धमार्तगलेन वा||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtaje svarasAde badarIpatrakalkaH (37) · Śloka 37
బదరీపత్రకల్కం వా ఘృతభృష్టం ససైంధవం| |37|
बदरीपत्रकल्कं वा घृतभृष्टं ससैन्धवम्| |३७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtaje svarasAde madhukAditailanasyam (37-38) · Śloka 38
తైలం వా- | మధుకద్రాక్షాపిప్పలీకృమినుత్ఫలైః||37|| హంసపాద్యాశ్చ మూలేన పక్వం నస్తో నిషేచయేత్| |38|
तैलं वा- | मधुकद्राक्षापिप्पलीकृमिनुत्फलैः||३७|| हंसपाद्याश्च मूलेन पक्वं नस्तो निषेचयेत्| |३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtaje svarasAde guDaudanam,vAtaje svarasAde snigdhaH svedaH (38-39) · Śloka 39
| సుఖోదకానుపానం చ ససర్పిష్కం గుడౌదనం||38|| అశ్ర్నీయాత్పాయసం చైవం స్నిగ్ధం స్వేదం నియోజయేత్| |39|
| सुख़ोदकानुपानं च ससर्पिष्कं गुडौदनम्||३८|| अश्र्नीयात्पायसं चैवं स्निग्धं स्वेदं नियोजयेत्| |३९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittaje svarasAde kShIrivRukShA~gkurasiddhaM ghRutam pittaje sayaShTImadhukaM pAyasamannam (39-40) · Śloka 40
| పిత్తోద్భవే పిబేత్సర్పిః శృతశీతపయోనుపః||39|| క్షీరివృక్షాంకురక్వాథకల్కసిద్ధం సమాక్షికం| అశ్నీయాచ్చ ససర్పిష్కం యష్టీమధుకపాయసం||40||
| पित्तोद्भवे पिबेत्सर्पिः शृतशीतपयोनुपः||३९|| क्षीरिवृक्षाङ्कुरक्वाथकल्कसिद्धं समाक्षिकम्| अश्नीयाच्च ससर्पिष्कं यष्टीमधुकपायसम्||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittaje balAdidhRutaM nasyam (41) · Śloka 41
బలావిదారిగంధాభ్యాం విదార్యా మధుకేన చ| సిద్ధం సలవణం సర్పిర్నస్యం స్వర్యమనుత్తమం||41||
बलाविदारिगन्धाभ्यां विदार्या मधुकेन च| सिद्धं सलवणं सर्पिर्नस्यं स्वर्यमनुत्तमम्||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittaje prapauNDarIkAdighRutaM nasyam (42) · Śloka 42
ప్రపౌండరీకం మధుకం పిప్పలీ బృహతీ బలా| సాధితం క్షీరసర్పిశ్చ తత్స్వర్యం నావనం పరం||42||
प्रपौण्डरीकं मधुकं पिप्पली बृहती बला| साधितं क्षीरसर्पिश्च तत्स्वर्यं नावनं परम्||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittaje madhuradravyA cUrNa lehaH (43) · Śloka 43
లిహ్యాన్మధురకాణాం చ చూర్ణం మధుఘృతాప్లుతం| |43|
लिह्यान्मधुरकाणां च चूर्णं मधुघृताप्लुतम्| |४३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPaje kaTudravyANAm mUtreNa pAnam kaPaje rUkShamannam kaPaje kaTPalAdilehaH kaPaje vyoShAdilehaH (43-44) · Śloka 44
| పిబేత్కటూని మూత్రేణ కఫజే రూక్షభోజనః||43|| కటూఫలామలకవ్యోషం లిహ్యాత్తైలమధుప్లుతం| వ్యోషక్షారాగ్నిచవికాభార్గీపథ్యామధూని వా||44||
| पिबेत्कटूनि मूत्रेण कफजे रूक्षभोजनः||४३|| कटूफलामलकव्योषं लिह्यात्तैलमधुप्लुतम्| व्योषक्षाराग्निचविकाभार्गीपथ्यामधूनि वा||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPaje yavAnAM yavAgUH kaPaje BojanAnte pippalIshuNThyau kaPaje kiMvA tIkShNaM vamanam (2) · Śloka 2
యవైర్యవాగూం యమకే కణాధాత్రీకృతాం పిబేత్| భుక్త్వాఽద్యాత్పిప్పలీం శుంఠీం తీక్ష్ణం వా వమనం భజేత్||2||
यवैर्यवागूं यमके कणाधात्रीकृतां पिबेत्| भुक्त्वाऽद्यात्पिप्पलीं शुण्ठीं तीक्ष्णं वा वमनं भजेत्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uccaBAShaNakRutasvarasAde madhuradravyasiddaM payaH (46-47) · Śloka 47
శర్కరాక్షౌద్రమిశ్రాణి శృతాని మధురైః సహ| పిబేత్పయాంసి యస్యోచ్చైర్వదతోఽభిహతః స్వరః||46|| ఇతి స్వరసాదచికిత్సితం|47|
शर्कराक्षौद्रमिश्राणि शृतानि मधुरैः सह| पिबेत्पयांसि यस्योच्चैर्वदतोऽभिहतः स्वरः||४६|| इति स्वरसादचिकित्सितम्|४७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arocake sAmAnyacikitsA (47-49) · Śloka 49
అథారోచకచికిత్సితం| విచిత్రమన్నమరుచౌ హితైరుపహితం హితం| బహిరంతర్మృజా చిత్తనిర్వాణం హృద్యమౌషధం||47|| ద్వౌ కాలౌ దంతపవనం భక్షయేన్ముఖధావనైః| కషాయైః క్షాలయేదాస్యం ధూమం ప్రాయోగికం పిబేత్||48|| తాలీసచూర్ణవటకాః సకర్పూరసితోపలాః| శశాంకకిరణాఖ్యాశ్చ భక్ష్యా రుచికరాః పరం||49||
अथारोचकचिकित्सितम्| विचित्रमन्नमरुचौ हितैरुपहितं हितम्| बहिरन्तर्मृजा चित्तनिर्वाणं हृद्यमौषधम्||४७|| द्वौ कालौ दन्तपवनं भक्षयेन्मुख़धावनैः| कषायैः क्षालयेदास्यं धूमं प्रायोगिकं पिबेत्||४८|| तालीसचूर्णवटकाः सकर्पूरसितोपलाः| शशाङ्ककिरणाख़्याश्च भक्ष्या रुचिकराः परम्||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtaje arocake auShadham vAtaje arocake vamanam (50-51) · Śloka 51
సామాన్యేనారుచౌ చికిత్సితాన్యుక్త్వా విశేషమాహ వాతాదరోచకే తత్ర పిబేచ్చూర్ణం ప్రసన్నయా| హరేణుకృష్ణాకృమిజిద్ద్రాక్షాసైంధవనాగరాత్||50|| ఏలాభార్గీయవక్షారహింగుయుక్తాద్ధృతేన వా| ఛర్దయేద్వా వచాంభోభిః|51|
सामान्येनारुचौ चिकित्सितान्युक्त्वा विशेषमाह वातादरोचके तत्र पिबेच्चूर्णं प्रसन्नया| हरेणुकृष्णाकृमिजिद्द्राक्षासैन्धवनागरात्||५०|| एलाभार्गीयवक्षारहिङ्गुयुक्ताद्धृतेन वा| छर्दयेद्वा वचाम्भोभिः|५१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittaje arocake vamanam pittaje arocake sharkarAdi lehaH (51-52) · Śloka 52
| పిత్తాచ్చ గుడవారిభిః||51|| లిహ్యాద్వా శర్కరాసర్పిర్లవణోత్తమమాక్షికం| |52|
| पित्ताच्च गुडवारिभिः||५१|| लिह्याद्वा शर्करासर्पिर्लवणोत्तममाक्षिकम्| |५२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPaje arocake vamanam kaPaje arocake pAnam kaPaje arocake cUrNam (52-53) · Śloka 53
| కఫాద్వమేన్నింబజలైర్దీప్యకారగ్వధోదకం||52|| పానం సమధ్వరిష్టాశ్చ తీక్ష్ణాః సమధుమాధవాః| పిబేచ్చూర్ణం చ పూర్వోక్తం హరేణ్వాద్యుష్ణవారిణా||53||
| कफाद्वमेन्निम्बजलैर्दीप्यकारग्वधोदकम्||५२|| पानं समध्वरिष्टाश्च तीक्ष्णाः समधुमाधवाः| पिबेच्चूर्णं च पूर्वोक्तं हरेण्वाद्युष्णवारिणा||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana samasharkaraM cUrNam (54-55) · Śloka 55
ఏలాత్వఙ్నాగకుసుమతీక్ష్ణకృష్ణామహౌషధం| భాగవృద్ధం క్రమాచ్చూర్ణం నిహంతి సమశర్కరం||54|| ప్రసేకారుచిహృత్పార్శ్వకాసశ్వాసగలామయాన్| |55|
एलात्वङ्नागकुसुमतीक्ष्णकृष्णामहौषधम्| भागवृद्धं क्रमाच्चूर्णं निहन्ति समशर्करम्||५४|| प्रसेकारुचिहृत्पार्श्वकासश्वासगलामयान्| |५५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yavAnyAdi cUrNam (55-58) · Śloka 58
| యవానీతిత్తిడీకామ్లవేతసౌషధదాడిమం||55|| కృత్వా కోలం చ కర్షాశం సితాయాశ్చ చతుష్పలం| ధాన్యసౌవర్చలాజాజీవరాంగం చార్ధకార్షికం||56|| పిప్పలీనాం శతం చైకం ద్వే శతే మరిచస్య చ| చూర్ణమేతత్పరం రుచ్యం హృద్యం గ్రాహి, హినస్తి చ||57|| విబంధకాసహృత్పార్శ్వప్లీహార్శోగ్రహణీగదాన్| |58|
| यवानीतित्तिडीकाम्लवेतसौषधदाडिमम्||५५|| कृत्वा कोलं च कर्षाशं सितायाश्च चतुष्पलम्| धान्यसौवर्चलाजाजीवराङ्गं चार्धकार्षिकम्||५६|| पिप्पलीनां शतं चैकं द्वे शते मरिचस्य च| चूर्णमेतत्परं रुच्यं हृद्यं ग्राहि, हिनस्ति च||५७|| विबन्धकासहृत्पार्श्वप्लीहार्शोग्रहणीगदान्| |५८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tAlIsAdi cUrNam (58-61) · Śloka 61
| తాలీసపత్రం మరిచం నాగరం పిప్పలీ శుభా||58|| యథోత్తరం భాగవృద్ధ్యా త్వగేలే చార్ధభాగికే| తద్రుచ్యం దీపనం చూర్ణం కణాష్టగుణశర్కరం||59|| కాసశ్వాసారుచిచ్ఛర్దిప్లీహహృత్పార్శ్వశూలనుత్| పాండుజ్వరాతిసారఘ్నం మూఢవాతానులోమనం||60|| ఇత్యరోచకచికిత్సితం|61|
| तालीसपत्रं मरिचं नागरं पिप्पली शुभा||५८|| यथोत्तरं भागवृद्ध्या त्वगेले चार्धभागिके| तद्रुच्यं दीपनं चूर्णं कणाष्टगुणशर्करम्||५९|| कासश्वासारुचिच्छर्दिप्लीहहृत्पार्श्वशूलनुत्| पाण्डुज्वरातिसारघ्नं मूढवातानुलोमनम्||६०|| इत्यरोचकचिकित्सितम्|६१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upadravANAM cikitsA praseke cikitsA (61-62) · Śloka 62
అర్కామృతాక్షారజలే శర్వరీముషితైర్యవైః| ప్రసేకే కల్పితాన్సక్తూన్ భక్ష్యాంశ్చాద్యాద్వలీ వమేత్||61|| కటుతిక్తైస్తథా శూల్యం భక్ష్యేజ్జాంగలం పలం| శుష్కాంశ్చ భక్ష్యాన్ సులఘూంశ్చణకాదిరసానుపః||62||
अर्कामृताक्षारजले शर्वरीमुषितैर्यवैः| प्रसेके कल्पितान्सक्तून् भक्ष्यांश्चाद्याद्वली वमेत्||६१|| कटुतिक्तैस्तथा शूल्यं भक्ष्येज्जाङ्गलं पलम्| शुष्कांश्च भक्ष्यान् सुलघूंश्चणकादिरसानुपः||६२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana praseke cikitsAntaram (63) · Śloka 63
శ్లేష్మణోఽతిప్రసేకేన వాయుః శ్లేష్మాణమస్యతి| కఫప్రసేకం తం విద్వాన్స్నిగ్ధోష్ణైరేవ నిర్జయేత్||63||
श्लेष्मणोऽतिप्रसेकेन वायुः श्लेष्माणमस्यति| कफप्रसेकं तं विद्वान्स्निग्धोष्णैरेव निर्जयेत्||६३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana CardipInasayoH praseka cikitsA (64) · Śloka 64
పీనసేఽపి క్రమమిమం వమథౌ చ ప్రయోజయేత్| |64|
पीनसेऽपि क्रममिमं वमथौ च प्रयोजयेत्| |६४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pInase visheShaH (64-65) · Śloka 65
విశేషాత్పీనసేఽభ్యంగాన్ స్నేహాన్ స్వేదాంశ్చ శీలయేత్||64|| స్నిగ్ధానుత్కారికాపిండైః శిరఃపార్శ్వగలాదిషు| లవణామ్లకటూష్ణాంశ్చ రసాన్ స్నేహోపసంహితాన్||65||
विशेषात्पीनसेऽभ्यङ्गान् स्नेहान् स्वेदांश्च शीलयेत्||६४|| स्निग्धानुत्कारिकापिण्डैः शिरःपार्श्वगलादिषु| लवणाम्लकटूष्णांश्च रसान् स्नेहोपसंहितान्||६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shiroMsapArshvashUleShu cikitsA vAtajeShu pArshvashUleShu visheShaH (66-67) · Śloka 67
శిరోంసపార్శ్వశూలేషు యథాదోషవిధిం చరేత్| ఔదకానూపపిశితైరుపనాహాః సుసంస్కృతాః||66|| తత్రేష్టాః సచతుఃస్నేహాః| |67|
शिरोंसपार्श्वशूलेषु यथादोषविधिं चरेत्| औदकानूपपिशितैरुपनाहाः सुसंस्कृताः||६६|| तत्रेष्टाः सचतुःस्नेहाः| |६७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMsargeShu pArshvashUleShu visheShaH (67-68) · Śloka 68
దోషసంసర్గ ఇష్యతే| ప్రలేపో నతయష్ట్యాహ్వశతాహ్వాకుష్ఠచందనైః||67|| బలారాస్నాతిలైస్తద్వత్ససర్పిర్మధుకోత్పలైః| పునర్నవాకృష్ణగంధాబలావీరావిదారిభిః||68||
दोषसंसर्ग इष्यते| प्रलेपो नतयष्ट्याह्वशताह्वाकुष्ठचन्दनैः||६७|| बलारास्नातिलैस्तद्वत्ससर्पिर्मधुकोत्पलैः| पुनर्नवाकृष्णगन्धाबलावीराविदारिभिः||६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nasyAdIni (69) · Śloka 69
నావనం ధూమపానాని స్నేహాశ్చౌత్తరభక్తికాః| తైలాన్యభ్యంగయోగీని బస్తికర్మ తథా పరం||69||
नावनं धूमपानानि स्नेहाश्चौत्तरभक्तिकाः| तैलान्यभ्यङ्गयोगीनि बस्तिकर्म तथा परम्||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktaduShTau visheShaH (70-72) · Śloka 72
శృంగాద్యైర్వా యథాదోషం దుష్టమేషాం హరేదసృక్| ప్రదేహః సఘృతైః శ్రేష్ఠః పద్మకోశీరచందనైః||70|| దూర్వామధుకమంజిష్ఠాకేసరైర్వా ఘృతాప్లుతైః| వటాదిసిద్ధతైలేన శతధౌతేన సర్పిషా||71|| అభ్యంగః పయసా సేకః శస్తశ్చ మధుకాంబునా| |72|
शृङ्गाद्यैर्वा यथादोषं दुष्टमेषां हरेदसृक्| प्रदेहः सघृतैः श्रेष्ठः पद्मकोशीरचन्दनैः||७०|| दूर्वामधुकमञ्जिष्ठाकेसरैर्वा घृताप्लुतैः| वटादिसिद्धतैलेन शतधौतेन सर्पिषा||७१|| अभ्यङ्गः पयसा सेकः शस्तश्च मधुकाम्बुना| |७२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atIsAre cikitsA (72-73) · Śloka 73
| ప్రాయేణోపహతాగ్నిత్వాత్సపిచ్ఛమతిసార్యతే||72|| తస్యాతిసారగ్రహణీవిహితం హితమౌషధం| |73|
| प्रायेणोपहताग्नित्वात्सपिच्छमतिसार्यते||७२|| तस्यातिसारग्रहणीविहितं हितमौषधम्| |७३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shuShyato yakShmiNaH purISharakShaNam tatra hetuH (73-74) · Śloka 74
| పురీషం యత్నతో రక్షేచ్ఛుష్యతో రాజయక్ష్మిణః||73|| సర్వధాతుక్షయార్తస్య బలం తస్య హి విడ్బలం| |74|
| पुरीषं यत्नतो रक्षेच्छुष्यतो राजयक्ष्मिणः||७३|| सर्वधातुक्षयार्तस्य बलं तस्य हि विड्बलम्| |७४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsamadyaprayogaH (74-76) · Śloka 76
| మాంసమేవాశ్నతో యుక్త్యా మార్ద్వీకం పిబతోఽను చ||74|| అవిధారితవేగస్య యక్ష్మా న లభతేఽంతరం| సురాం సమండాం మార్ద్వీకమరిష్టాన్సీధుమాధవాన్||75|| యథార్హమనుపానార్థం పిబేన్మాంసాని భక్షయన్| స్రోతోవిబంధమోక్షార్థ బలౌజఃపుష్టయే చ తత్||76||
| मांसमेवाश्नतो युक्त्या मार्द्वीकं पिबतोऽनु च||७४|| अविधारितवेगस्य यक्ष्मा न लभतेऽन्तरम्| सुरां समण्डां मार्द्वीकमरिष्टान्सीधुमाधवान्||७५|| यथार्हमनुपानार्थं पिबेन्मांसानि भक्षयन्| स्रोतोविबन्धमोक्षार्थ बलौजःपुष्टये च तत्||७६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana avagAhAdIni (77-78) · Śloka 78
స్నేహక్షీరాంబుకోష్ఠేషు స్వభ్యక్తమవగాహయేత్| ఉత్తీర్ణం మిశ్రకైః స్నేహైర్భూయోఽభ్యక్తం సుఖైః కరైః||77|| మృద్గీయాత్సుఖమాసీనం సుఖం చోద్వర్తయేత్పరం| |78|
स्नेहक्षीराम्बुकोष्ठेषु स्वभ्यक्तमवगाहयेत्| उत्तीर्णं मिश्रकैः स्नेहैर्भूयोऽभ्यक्तं सुख़ैः करैः||७७|| मृद्गीयात्सुख़मासीनं सुख़ं चोद्वर्तयेत्परम्| |७८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udvartanayogaH (78-81) · Śloka 81
| జీవంతీం శతవీర్యాం చ వికసాం సపునర్నవాం||78|| అశ్వగంధామపామార్గం తర్కారీం మధుకం బలాం| విదారీం సర్షపాన్ కుష్ఠం తండులానతసీఫలం||79|| మాషాంస్తిలాంశ్చ కిణ్వం చ సర్వమేకత్ర చూర్ణయేత్| యవచూర్ణం త్రిగుణితం దధ్నా యుక్తం సమాక్షికం||80|| ఏతదుద్వర్తనం కార్యం పుష్టివర్ణబలప్రదం| |81|
| जीवन्तीं शतवीर्यां च विकसां सपुनर्नवाम्||७८|| अश्वगन्धामपामार्गं तर्कारीं मधुकं बलाम्| विदारीं सर्षपान् कुष्ठं तण्डुलानतसीफलम्||७९|| माषांस्तिलांश्च किण्वं च सर्वमेकत्र चूर्णयेत्| यवचूर्णं त्रिगुणितं दध्ना युक्तं समाक्षिकम्||८०|| एतदुद्वर्तनं कार्यं पुष्टिवर्णबलप्रदम्| |८१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snAnIyaM jalaM kalkaSca (81-82) · Śloka 82
| గౌరసర్షపకల్కేన స్నానీయౌషధిభిశ్చ సః||81|| స్నాయాదృతుసుఖైస్తోయైర్జీవనీయోపసాధితైః| |82|
| गौरसर्षपकल्केन स्नानीयौषधिभिश्च सः||८१|| स्नायादृतुसुख़ैस्तोयैर्जीवनीयोपसाधितैः| |८२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anulepanAdIni (82) · Śloka 82
| గంధమాల్యాదికాం భూషామలక్ష్మీనాశనీం భజేత్||82||
| गन्धमाल्यादिकां भूषामलक्ष्मीनाशनीं भजेत्||८२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana suhRuddarshanAdIni (5) · Śloka 5
సుహృదాం దర్శనం గీతవాదిత్రోత్సవసంశ్రుతిః| బస్తయః క్షీరసర్పీషి మద్యమాంససుశీలతా||83|| దైవవ్యపాశ్రయం తత్తదథర్వోక్తం చ పూజితం| 83 1/2| ఇతి శ్రీవైద్యపతిసింహగుప్తసూనుశ్రీమద్వాగ్భటవిరచితాయామష్టాంగహృదయసంహితాయాం చతుర్థే చికిత్సితస్థానే రాజయక్ష్మాదిచికిత్సితం నామ పంచమోఽధ్యాయః||5||
सुहृदां दर्शनं गीतवादित्रोत्सवसंश्रुतिः| बस्तयः क्षीरसर्पीषि मद्यमांससुशीलता||८३|| दैवव्यपाश्रयं तत्तदथर्वोक्तं च पूजितम्| ८३ १/२| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां चतुर्थे चिकित्सितस्थाने राजयक्ष्मादिचिकित्सितं नाम पञ्चमोऽध्यायः||५||
🔊 Audio coming soon