2. virēcanakalpādhyāyaḥ

Adhikarana virecanakalpAdhyAyaH (2) · Śloka 2

ಅಥಾತೋ ವಿರೇಚನಕಲ್ಪಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ| (ಗದ್ಯಸೂತ್ರೇ)||೨||

Adhikarana trivRucchyAmayoH kalpaH trivRuto guNAshca (1) · Śloka 1

ಅಥ ತ್ರಿವೃಚ್ಛ್ಯಾಮಯೋಃ ಕಲ್ಪಃ| ಕಷಾಯಮಧುರಾ ರೂಕ್ಷಾ ವಿಪಾಕೇ ಕಟುಕಾ ತ್ರಿವೃತ್| ಕಫಪಿತ್ತಪ್ರಶಮನೀ ರೌಕ್ಷ್ಯಾಚ್ಚಾನಿಲಕೋಪನೀ||೧||

Adhikarana trivRutaH saMyogAdikRutA guNAH (2) · Śloka 2

ಸೇದಾನೀಮೌಷಧೈರ್ಯುಕ್ತಾ ವಾತಪಿತ್ತಕಫಾಪಹೈಃ| ಕಲ್ಪವೈಶೇಷ್ಯಮಾಸಾದ್ಯ ಜಾಯತೇ ಸರ್ವರೋಗಜಿತ್||೨||

Adhikarana trivRuto Bedadvayam (3) · Śloka 3

ದ್ವಿಧಾ ಖ್ಯಾತಂ ಚ ತನ್ಮೂಲಂ ಶ್ಯಾಮಂ ಶ್ಯಾಮಾಽರುಣಂ ತ್ರಿವೃತ್| |೩|

Adhikarana arUNasya viShayaH (3-4) · Śloka 4

| ತ್ರಿವೃದಾಖ್ಯಂ ವರತರಂ ನಿರಪಾಯಂ ಸುಖಂ ತಯೋಃ||೩|| ಸುಕುಮಾರೇ ಶಿಶೌ ವೃದ್ಧೇ ಮೃದುಕೋಷ್ಠೇ ಚ ತದ್ಧಿತಮ್| |೪|

Adhikarana shyAmasya viShayaH (4-5) · Śloka 5

ಸಾಪಾಯತ್ವೇ ವಿಶೇಷೇಣ ಹೇತುಮಾಹ | ಮೂರ್ಚ್ಛಾಸಮ್ಮೋಹಹೃತ್ಕಣ್ಠಕಷಣಕ್ಷಣನಪ್ರದಮ್||೪|| ಶ್ಯಾಮಂ ತೀಕ್ಷ್ಣಾಶುಕಾರಿತ್ವಾದತಸ್ತದಪಿ ಶಸ್ಯತೇ| ಕ್ರೂರೇ ಕೋಷ್ಠೇ ಬಹೌ ದೋಷೇ ಕ್ಲೇಶಕ್ಷಮಿಣಿ ಚಾತುರೇ||೫||

Adhikarana grahaNavidhiH (6) · Śloka 6

ಗಮ್ಭೀರಾನುಗತಂ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಮತಿರ್ಯಗ್ವಿಸೃತಂ ಚ ಯತ್| ಗೃಹೀತ್ವಾ ವಿಸೃಜೇತ್ಕಾಷ್ಠಂ ತ್ವಚಂ ಶುಷ್ಕಾಂ ನಿಧಾಪಯೇತ್||೬||

Adhikarana vAtaroge virecanayogaH (7) · Śloka 7

ಅಥ ಕಾಲೇ ತತಶ್ಚೂರ್ಣಂ ಕಿಞ್ಚಿನ್ನಾಗರಸೈನ್ಧವಮ್| ವಾತಾಮಯೇ ಪಿಬೇದಮ್ಲೈಃ|೭|

Adhikarana pittaroge virecanayogaH (7-8) · Śloka 8

| ಪೈತ್ತೇ ಸಾಜ್ಯಸಿತಾಮಧು||೭|| ಕ್ಷೀರದ್ರಾಕ್ಷೇಕ್ಷುಕಾಶ್ಮರ್ಯಸ್ವಾದುಸ್ಕನ್ಧವರಾರಸೈಃ| |೮|

Adhikarana kaParoge virecanayogaH (8-9) · Śloka 9

| ಕಫಾಮಯೇ ಪೀಲುರಸಮೂತ್ರಮದ್ಯಾಮ್ಲಕಾಞ್ಜಿಕೈಃ||೮|| ಪಞ್ಚಕೋಲಾದಿಚೂರ್ಣೈಶ್ಚ ಯುಕ್ತ್ಯಾ ಯುಕ್ತಂ ಕಫಾಪಹೈಃ| |೯|

Adhikarana hRudyo virecanayogaH (9-10) · Śloka 10

| ತ್ರಿವೃತ್ಕಲ್ಕಕಷಾಯಾಭ್ಯಾಂ ಸಾಧಿತಃ ಸಸಿತೋ ಹಿಮಃ||೯|| ಮಧುತ್ರಿಜಾತಸಂಯುಕ್ತೋ ಲೇಹೋ ಹೃದ್ಯಂ ವಿರೇಚನಮ್| |೧೦|

Adhikarana sannipAtajvarAdau virecanayogaH (10-11) · Śloka 11

| ಅಜಗನ್ಧಾ ತವಕ್ಷೀರೀ ವಿದಾರೀ ಶರ್ಕರಾ ತ್ರಿವೃತ್||೧೦|| ಚೂರ್ಣಿತಂ ಮಧುಸರ್ಪಿರ್ಭ್ಯಾಂ ಲೀಢ್ವಾ ಸಾಧು ವಿರಿಚ್ಯತೇ| ಸನ್ನಿಪಾತಜ್ವರಸ್ತಮ್ಭಪಿಪಾಸಾದಾಹಪೀಡಿತಃ||೧೧||

Adhikarana sannipAtajvarAdau anyo virecanayogaH (12) · Śloka 12

ಲಿಮ್ಪೇದನ್ತಸ್ತ್ರಿವೃತಯಾ ದ್ವಿಧಾಕೃತ್ವೇಕ್ಷುಗಣ್ಡಿಕಾಮ್| ಏಕೀಕೃತ್ಯ ಚ ತತ್ಸ್ವಿನ್ನಂ ಪುಟಪಾಕೇನ ಭಕ್ಷಯೇತ್||೧೨||

Adhikarana vAtarogAdiShu nirapAyo virecanayogaH (13-14) · Śloka 14

ಭೃಙ್ಗೈಲಾಭ್ಯಾಂ ಸಮಾ ನೀಲೀ ತೈಸ್ತ್ರಿವೃತ್ತೈಶ್ಚ ಶರ್ಕರಾ| ಚೂರ್ಣಂ ಫಲರಸಕ್ಷೌದ್ರಸಕ್ತುಭಿಸ್ತರ್ಪಣಂ ಪಿಬೇತ್||೧೩|| ವಾತಪಿತ್ತಕಫೋತ್ಥೇಷು ರೋಗೇಷ್ವಲ್ಪಾನಲೇಷು ಚ| ನರೇಷು ಸುಕುಮಾರೇಷು ನಿರಪಾಯಂ ವಿರೇಚನಮ್||೧೪||

Adhikarana gulmAdiShu virecanayogaH (15-16) · Śloka 16

ವಿಡಙ್ಗತಣ್ಡುಲವರಾಯಾವಶೂಕಕಣಾಸ್ತ್ರಿವೃತ್| ಸರ್ವತೋಽರ್ಧೇನ ತಲ್ಲೀಢಂ ಮಧ್ವಾಜ್ಯೇನ ಗುಡೇನ ವಾ||೧೫|| ಗುಲ್ಮಂ ಪ್ಲೀಹೋದರಂ ಕಾಸಂ ಹಲೀಮಕಮರೋಚಕಮ್| ಕಫವಾತಕೃತಾಂಶ್ಚಾನ್ಯಾನ್ ಪರಿಮಾರ್ಷ್ಟಿ ಗದಾನ್ ಬಹೂನ್||೧೬||

Adhikarana kalyANakaguDaH kuShThAdiShu (17-21) · Śloka 21

ವಿಡಙ್ಗಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲತ್ರಿಫಲಾಧಾನ್ಯಚಿತ್ರಕಾನ್| ಮರೀಚೇನ್ದ್ರಯವಾಜಾಜೀಪಿಪ್ಪಲೀಹಸ್ತಿಪಿಪ್ಪಲೀಃ||೧೭|| ದೀಪ್ಯಕಂ ಪಞ್ಚಲವಣಂ ಚೂರ್ಣಿತಂ ಕಾರ್ಷಿಕಂ ಪೃಥಕ್| ತಿಲತೈಲತ್ರಿವೃಚ್ಚೂರ್ಣಭಾಗೌ ಚಾಷ್ಟಪಲೋನ್ಮಿತೌ||೧೮|| ಧಾತ್ರೀಫಲರಸಪ್ರಸ್ಥಾಂಸ್ತ್ರೀನ್ ಗುಡಾರ್ಧತುಲಾನ್ವಿತಾನ್| ಪಕ್ತ್ವಾ ಮೃದ್ವಗ್ನಿನಾ ಖಾದೇತ್ತತೋ ಮಾತ್ರಾಮಯನ್ತ್ರಣಃ||೧೯|| ಕುಷ್ಠಾರ್ಶಃಕಾಮಲಾಗುಲ್ಮಮೇಹೋದರಭಗನ್ದರಾನ್| ಗ್ರಹಣೀಪಾಣ್ಡುರೋಗಾಂಶ್ಚ ಹನ್ತಿ ಪುಂಸವನಶ್ಚ ಸಃ||೨೦|| ಗುಡಃ ಕಲ್ಯಾಣಕೋ ನಾಮ ಸರ್ವೇಷ್ವೃತುಷು ಯೌಗಿಕಃ| |೨೧|

Adhikarana avipattiyogo mUtrakRucCrAdiShu (21-23) · Śloka 23

| ವ್ಯೋಷತ್ರಿಜಾತಕಾಮ್ಭೋದಕೃಮಿಘ್ನಾಮಲಕೈಸ್ತ್ರಿವೃತ್||೨೧|| ಸರ್ವೈಃ ಸಮಾ ಸಮಸಿತಾ ಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ಗುಟಿಕಾಃ ಕೃತಾಃ| ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಜ್ವರಚ್ಛರ್ದಿಕಾಸಶೋಷಭ್ರಮಕ್ಷಯೇ||೨೨|| ತಾಪೇ ಪಾಣ್ಡ್ವಾಮಯೇಽಲ್ಪೇಽಗ್ನೌ ಶಸ್ತಾಃ ಸರ್ವವಿಷೇಷು ಚ| ಅವಿಪತ್ತಿರಯಂ ಯೋಗಃ ಪ್ರಶಸ್ತಃ ಪಿತ್ತರೋಗಿಣಾಮ್||೨೩||

Adhikarana varShAsu virecanayogaH (24) · Śloka 24

ತ್ರಿವೃತಾ ಕೌಟಜಂ ಬೀಜಂ ಪಿಪ್ಪಲೀ ವಿಶ್ವಭೇಷಜಮ್| ಕ್ಷೌದ್ರದ್ರಾಕ್ಷಾರಸೋಪೇತಂ ವರ್ಷಾಕಾಲೇ ವಿರೇಚನಮ್||೨೪||

Adhikarana sharadi virecanayogaH (25) · Śloka 25

ತ್ರಿವೃದ್ದುರಾಲಭಾಮುಸ್ತಶರ್ಕರೋದೀಚ್ಯಚನ್ದನಮ್| ದ್ರಾಕ್ಷಾಮ್ಬುನಾ ಸಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಸಾತಲಂ ಜಲದಾತ್ಯಯೇ||೨೫||

Adhikarana hemante virecanayogaH (26) · Śloka 26

ತ್ರಿವೃತಾಂ ಚಿತ್ರಕಂ ಪಾಠಾಮಜಾಜೀಂ ಸರಲಂ ವಚಾಮ್| ಸ್ವರ್ಣಕ್ಷೀರೀಂ ಚ ಹೇಮನ್ತೇ ಚೂರ್ಣಮುಷ್ಣಾಮ್ಬುನಾ ಪಿಬೇತ್||೨೬||

Adhikarana grIShme virecanayogaH (27) · Śloka 27

ತ್ರಿವೃತಾ ಶರ್ಕರಾತುಲ್ಯಾ ಗ್ರೀಷ್ಮಕಾಲೇ ವಿರೇಚನಮ್| |೨೭|

Adhikarana snigdhAnAM sarvartuko virecanayogaH (27-28) · Śloka 28

| ತ್ರಿವೃತ್ತ್ರಾಯನ್ತಿಹಪುಷಾಸಾತಲಾಕಟುರೋಹಿಣೀಃ||೨೭|| ಸ್ವರ್ಣಕ್ಷೀರೀಂ ಚ ಸಞ್ಚೂರ್ಣ್ಯ ಗೋಮೂತ್ರೇ ಭಾವಯೇತ್ತ್ರ್ಯಹಮ್| ಏಷ ಸರ್ವರ್ತುಕೋ ಯೋಗಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಾನಾಂ ಮಲದೋಷಹೃತ್||೨೮||

Adhikarana rUkShANAM sarvartuko virecanayogaH (29-1) · Śloka 1

ಶ್ಯಾಮಾತ್ರಿವೃದ್ದುರಾಲಮ್ಭಾಹಸ್ತಿಪಿಪ್ಪಲಿವತ್ಸಕಮ್| ನೀಲಿನೀಕಟುಕಾಮುಸ್ತಾಶ್ರೇಷ್ಠಾಯುಕ್ತಂ ಸುಚೂರ್ಣಿತಮ್||೨೯|| ರಸಾಜ್ಯೋಷ್ಣಾಮ್ಬುಭಿಃ ಶಸ್ತಂ ರೂಕ್ಷಾಣಾಮಪಿ ಸರ್ವದಾ| |೩೦| ಇತಿ ತ್ರಿವೃಚ್ಛ್ಯಾಮಯೋಃ ಕಲ್ಪಃ||೧||

Adhikarana rAjavRukShakalpaH jvarAdiShu virecanayogaH (30-31) · Śloka 31

ಅಥ ರಾಜವೃಕ್ಷಕಲ್ಪಃ| | ಜ್ವರಹೃದ್ರೋಗವಾತಾಸೃಗುದಾವರ್ತಾದಿರೋಗಿಷು||೩೦|| ರಾಜವೃಕ್ಷೋಽಧಿಕಂ ಪಥ್ಯೋ ಮೃದುರ್ಮಧುರಶೀತಲಃ| |೩೧|

Adhikarana bAlAdiShu visheSheNa yogaH (31-32) · Śloka 32

| ಬಾಲೇ ವೃದ್ಧೇ ಕ್ಷತೇ ಕ್ಷೀಣೇ ಸುಕುಮಾರೇ ಚ ಮಾನವೇ||೩೧|| ಯೋಜ್ಯೋ ಮೃದ್ವನಪಾಯಿತ್ವಾದ್ವಿಶೇಷಾಚ್ಚತುರಙ್ಗುಲಃ| |೩೨|

Adhikarana grahaNavidhiH (32-34) · Śloka 34

| ಫಲಕಾಲೇ ಪರಿಣತಂ ಫಲಂ ತಸ್ಯ ಸಮಾಹರೇತ್||೩೨|| ತೇಷಾಂ ಗುಣವತಾಂ ಭಾರಂ ಸಿಕತಾಸು ವಿನಿಕ್ಷಿಪೇತ್| ಸಪ್ತರಾತ್ರಾತ್ಸಮುದ್ಧೃತ್ಯ ಶೋಷಯೇದಾತಪೇ ತತಃ||೩೩|| ತತೋ ಮಜ್ಜಾನಮುದ್ಧೃತ್ಯ ಶುಚೌ ಪಾತ್ರೇ ನಿಧಾಪಯೇತ್| |೩೪|

Adhikarana dAhodAvartayoH virecanayogaH (34-35) · Śloka 35

| ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸೇನ ತಂ ದದ್ಯಾದ್ದಾಹೋದಾವರ್ತಪೀಡಿತೇ||೩೪|| ಚತುರ್ವರ್ಷೇ ಸುಖಂ ಬಾಲೇ ಯಾವದ್ದ್ವಾದಶವಾರ್ಷಿಕೇ| |೩೫|

Adhikarana dAhodAvartayoH anye pa~jca yogAH (35-36) · Śloka 36

| ಚತುರಙ್ಗುಲಮಜ್ಜ್ಞೋ ವಾ ಕಷಾಯಂ ಪಾಯಯೇದ್ಧಿಮಮ್||೩೫|| ದಧಿಮಣ್ಡಸುರಾಮಣ್ಡಧಾತ್ರೀಫಲರಸೈಃ ಪೃಥಕ್| ಸೌವೀರಕೇಣ ವಾ ಯುಕ್ತಮ್ ಕಲ್ಕೇನ ತ್ರೈವೃತೇನ ವಾ||೩೬||

Adhikarana rAjavRukShAriShTaM virecanayogaH (37-2) · Śloka 2

ದನ್ತೀಕಷಾಯೇ ತನ್ಮಜ್ಜ್ಞೋ ಗುಡಂ ಜೀರ್ಣಂ ಚ ನಿಕ್ಷಿಪೇತ್| ತಮರಿಷ್ಟಂ ಸ್ಥಿತಂ ಮಾಸಂ ಪಾಯಯೇತ್ ಪಕ್ಷಮೇವ ವಾ||೩೭|| ಇತಿ ರಾಜವೃಕ್ಷಕಲ್ಪಃ||೨||

Adhikarana tilvakakalpaH tilvakamUlacUrNasya yogaH (38-40) · Śloka 40

ಅಥ ತಿಲ್ವಕಕಲ್ಪಃ| ತ್ವಚಂ ತಿಲ್ವಕಮೂಲಸ್ಯ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾಽಽಭ್ಯನ್ತರವಲ್ಕಲಮ್| ವಿಶೋಷ್ಯ ಚೂರ್ಣಯಿತ್ವಾ ಚ ದ್ವೌ ಭಾಗೌ ಗಾಲಯೇತ್ತತಃ||೩೮|| ರೋಧ್ರಸ್ಯೈವ ಕಷಾಯೇಣ ತೃತೀಯಂ ತೇನ ಭಾವಯೇತ್| ಕಷಾಯೇ ದಶಮೂಲಸ್ಯ ತಂ ಭಾಗಂ ಭಾವಿತಂ ಪುನಃ||೩೯|| ಶುಷ್ಕಂ ಚೂರ್ಣಂ ಪುನಃ ಕೃತ್ವಾ ತತಃ ಪಾಣಿತಲಂ ಪಿಬೇತ್| ಮಸ್ತುಮೂತ್ರಸುರಾಮಣ್ಡಕೋಲಧಾತ್ರೀಫಲಾಮ್ಬುಭಿಃ||೪೦||

Adhikarana tilvakamUlakalkasya yogaH (41-3) · Śloka 3

ತಿಲ್ವಕಸ್ಯ ಕಷಾಯೇಣ ಕಲ್ಕೇನ ಚ ಸಶರ್ಕರಃ| ಸಘೃತಃ ಸಾಧಿತೋ ಲೇಹಃ ಸ ಚ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ವಿರೇಚನಮ್||೪೧|| ಇತಿ ತಿಲ್ವಕಕಲ್ಪಃ||೩||

Adhikarana sudhAkalpaH sudhAkShIrasya virecanayogaH (42-47) · Śloka 47

ಅಥ ಸುಧಾಕಲ್ಪಃ| ಸುಧಾ ಭಿನತ್ತಿ ದೋಷಾಣಾಂ ಮಹಾನ್ತಮಪಿ ಸಞ್ಚಯಮ್| ಆಶ್ವೇವ ಕಷ್ಠವಿಭ್ರಂಶಾನ್ನೈವ ತಾಂ ಕಲ್ಪಯೇದತಃ||೪೨|| ಮೃದೌ ಕೋಷ್ಠೇಽಬಲೇ ಬಾಲೇ ಸ್ಥವಿರೇ ದೀರ್ಘರೋಗಿಣಿ| ಕಲ್ಪ್ಯಾ ಗುಲ್ಮೋದರಗರತ್ವಗ್ರೋಗಮಧುಮೇಹಿಷು||೪೩|| ಪಾಣ್ಡೌ ದೂಷೀವಿಷೇ ಶೋಫೇ ದೋಷವಿಭ್ರಾನ್ತಚೇತಸಿ| ಸಾ ಶ್ರೇಷ್ಠಾ ಕಣ್ಟಕೈಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣೈರ್ಬಹುಭಿಶ್ಚ ಸಮಾಚಿತಾ||೪೪|| ದ್ವಿವರ್ಷಾಂ ವಾ ತ್ರಿವರ್ಷಾಂ ವಾ ಶಿಶಿರಾನ್ತೇ ವಿಶೇಷತಃ| ತಾಂ ಪಾಟಯಿತ್ವಾ ಶಸ್ತ್ರೇಣ ಕ್ಷೀರಮುದ್ಧಾರಯೇತ್ತತಃ||೪೫|| ಬಿಲ್ವಾದೀನಾಂ ಬೃಹತ್ಯೋರ್ವಾ ಕ್ವಾಥೇನ ಸಮಮೇಕಶಃ| ಮಿಶ್ರಯಿತ್ವಾ ಸುಧಾಕ್ಷೀರಂ ತತೋಽಙ್ಗಾರೇಷು ಶೋಷಯೇತ್||೪೬|| ಪಿಬೇತ್ಕೃತ್ವಾ ತು ಗುಟಿಕಾಂ ಮಸ್ತುಮೂತ್ರಸುರಾದಿಭಿಃ| |೪೭|

Adhikarana sudhAkShIrasya anyo virecanayogaH (47-4) · Śloka 4

| ತ್ರಿವೃತಾದೀನ್ನವ ವರಾಂ ಸ್ವರ್ಣಕ್ಷೀರೀಂ ಸಸಾತಲಾಮ್||೪೭|| ಸಪ್ತಾಹಂ ಸ್ನುಕ್ಪಯಃ ಪೀತಾನ್ ರಸೇನಾಜ್ಯೇನ ವಾ ಪಿಬೇತ್| ತದ್ವದ್ವ್ಯೋಷೋತ್ತಮಾಕುಮ್ಭನಿಕುಮ್ಭಾಗ್ನೀನ್ ಗುಡಾಮ್ಬುನಾ||೪೮|| ಇತಿ ಸುಧಾಕಲ್ಪಃ||೪||

Adhikarana sha~gkhinIphalasya kalpaH saptalAmUlasya kalpaH (49-5) · Śloka 5

ಅಥ ಶಙ್ಖಿನೀಸಪ್ತಲಯೋಃ ಕಲ್ಪಃ| ನಾತಿಶುಷ್ಕಂ ಫಲಂ ಗ್ರಾಹ್ಯಂ ಶಙ್ಖಿನ್ಯಾ ನಿಸ್ತುಷೀಕೃತಮ್| ಸಪ್ತಲಾಯಾಸ್ತಥಾ ಮೂಲಂ ತೇ ತು ತೀಕ್ಷ್ಣವಿಕಾಷಿಣೀ||೪೯|| ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಮಯೋದರಗರಶ್ವಯಥ್ವಾದಿಷು ಕಲ್ಪಯೇತ್| ಅಕ್ಷಮಾತ್ರಂ ತಯೋಃ ಪಿಣ್ಡಂ ಮದಿರಾಲವಣಾನ್ವಿತಮ್||೫೦|| ಹೃದ್ರೋಗೇ ವಾತಕಫಜೇ ತದ್ವದ್ಗುಲ್ಮೇಽಪಿ ಯೋಜಯೇತ್| |೫೧| ಇತಿ ಶಙ್ಖಿನೀಸಪ್ತಲಯೋಃ ಕಲ್ಪಃ||೫||

Adhikarana dantIdravantyoH kalpaH praklinnadehAdiShu kalpaH (51-57) · Śloka 57

ಅಥ ದನ್ತೀದ್ರವನ್ತ್ಯೋಃ ಕಲ್ಪಃ| | ದನ್ತಿದನ್ತಸ್ಥಿರಂ ಸ್ಥೂಲಂ ಮೂಲಂ ದನ್ತೀದ್ರವನ್ತಿಜಮ್||೫೧|| ಆತಾಮ್ರಶ್ಯಾವತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣಮಾಶುಕಾರಿ ವಿಕಾಶಿ ಚ| ಗುರು ಪ್ರಕೋಪಿ ವಾತಸ್ಯ ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮವಿಲಾಯನಮ್||೫೨|| ತತ್ಕ್ಷೌದ್ರಪಿಪ್ಪಲೀಲಿಪ್ತಂ ಸ್ವೇದ್ಯಂ ಮೃದ್ದರ್ಭವೇಷ್ಟಿತಮ್| ಶೋಷ್ಯಂ ಮನ್ದಾತಪೇಽಗ್ನ್ಯರ್ಕೌ ಹತೋ ಹ್ಯಸ್ಯ ವಿಕಾಶಿತಾಮ್||೫೩|| ತತ್ಪಿಬೇನ್ಮಸ್ತುಮದಿರಾತಕ್ರಪೀಲುರಸಾಸವೈಃ| ಅಭಿಷ್ಯಣ್ಣತನುರ್ಗುಲ್ಮೀ ಪ್ರಮೇಹೀ ಜಠರೀ ಗರೀ||೫೪|| ಗೋಮೃಗಾಜರಸೈಃ ಪಾಣ್ಡುಃ ಕೃಮಿಕೋಷ್ಠೀ ಭಗನ್ದರೀ| ಸಿದ್ಧಂ ತತ್ಕ್ವಾಥಕಲ್ಕಾಭ್ಯಾಂ ದಶಮೂಲರಸೇನ ಚ||೫೫|| ವಿಸರ್ಪವಿದ್ರಧ್ಯಲಜೀಕಕ್ಷಾದಾಹಾನ್ ಜಯೇದ್ಧೃತಮ್| ತೈಲಂ ತು ಗುಲ್ಮಮೇಹಾರ್ಶೋವಿಬನ್ಧಕಫಮಾರುತಾನ್||೫೬|| ಮಹಾಸ್ನೇಹಃ ಶಕೃಚ್ಛುಕ್ರವಾತಸಙ್ಗಾನಿಲವ್ಯಥಾಃ| ಇತಿ ದನ್ತೀದ್ರವನ್ತ್ಯೋಃ ಕಲ್ಪಃ| ವಿರೇಚನೇ ಮುಖ್ಯತಮಾ ನವೈತೇ ತ್ರಿವೃತಾದಯಃ||೫೭||

Adhikarana harItakIkalpaH grahaNyAdiShu kalpaH (58-6) · Śloka 6

ಅಥ ಹರೀತಕೀಕಲ್ಪಃ| ಹರೀತಕೀಮಪಿ ತ್ರಿವೃದ್ವಿಧಾನೇನೋಪಕಲ್ಪಯೇತ್| ಗುಡಸ್ಯಾಷ್ಟಪಲೇ ಪಥ್ಯಾವಿಂಶತಿಃ ಸ್ಯಾತ್ಪಲಂ ಪಲಮ್||೫೮|| ದನ್ತೀಚಿತ್ರಕಯೋಃ ಕರ್ಷೌ ಪಿಪ್ಪಲೀತ್ರಿವೃತೋರ್ದಶ| ಪ್ರಕಲ್ಪ್ಯ ಮೋದಕಾನೇಕಂ ದಶಮೇ ದಶಮೇಽಹನಿ||೫೯|| ಉಷ್ಣಾಮ್ಭೋಽನು ಪಿಬೇತ್ಖಾದೇತ್ತಾನ್ ಸರ್ವಾನ್ವಿಧಿನಾಽಮುನಾ| ಏತೇ ನಿಷ್ಪರಿಹಾರಾಃ ಸ್ಯುಃ ಸರ್ವವ್ಯಾಧಿನಿಬರ್ಹಣಾಃ||೬೦|| ವಿಶೇಷಾದ್ಗ್ರಹಣೀಪಾಣ್ಡುಕಣ್ಡೂಕೋಠಾರ್ಶಸಾಂ ಹಿತಾಃ| |೬೧| ಇತಿ ಹರೀತಕೀಕಲ್ಪಃ||೬||

Adhikarana uktAnAM virecanakalpAnAM ki~jcidvisheShaH (2) · Śloka 2

ಅಲ್ಪಸ್ಯಾಪಿ ಮಹಾರ್ಥತ್ವಂ ಪ್ರಭೂತಸ್ಯಾಲ್ಪಕರ್ಮತಾಮ್||೬೧|| ಕುರ್ಯಾತ್ಸಂಶ್ಲೇಷವಿಶ್ಲೇಷಕಾಲಸಂಸ್ಕಾರಯುಕ್ತಿಭಿಃ| ೬೧ ೧/೨| ತ್ವಕ್ಕೇಸರಾಮ್ರಾತಕದಾಡಿಮೈಲಾ- ಸಿತೋಪಲಾಮಾಕ್ಷಿಕಮಾತುಲುಙ್ಗೈಃ| ಮದ್ಯೇನ ತೈಸ್ತೈಶ್ಚ ಮನೋನುಕೂಲೈ- ರ್ಯುಕ್ತಾನಿ ದೇಯಾನಿ ವಿರೇಚನಾನಿ| ೬೨ ೧/೨| ಇತಿ ಶ್ರೀವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸೂನುಶ್ರೀಮದ್ವಾಗ್ಭಟವಿರಚಿತಾ ಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಪಞ್ಚಮೇ ಕಲ್ಪಸಿದ್ಧಿಸ್ಥಾನೇ ವಿರೇಚನಕಲ್ಪೋ ನಾಮ ದ್ವಿತೀಯೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೨||