Adhikarana mUtrAghAtanidAnAdhyAyaH (2) · Śloka 2
ಅತೀಸಾರಗ್ರಹಣೀರೋಗನಿದನಾನನ್ತರಂ ಮೂತ್ರಾಘಾತನಿದಾನಮೇಕಸಮ್ಬನ್ಧನತ್ವಾದುಚ್ಯತ ಇತ್ಯಾಹ - - - - ಅಥಾತೋ ಮೂತ್ರಾಘಾತನಿದಾನಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ| (ಗದ್ಯಸೂತ್ರೇ)||೨||
अतीसारग्रहणीरोगनिदनानन्तरं मूत्राघातनिदानमेकसम्बन्धनत्वादुच्यत इत्याह - - - - अथातो मूत्राघातनिदानं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे)||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bastyAdaya ekasambandhanAH (1) · Śloka 1
ಬಸ್ತಿಬಸ್ತಿಶಿರೋಮೇಢ್ರಕಟೀವೃಷಣಪಾಯವಃ| ಏಕಸಮ್ಬನ್ಧನಾಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಗುದಾಸ್ಥಿವಿವರಾಶ್ರಯಾಃ||೧||
बस्तिबस्तिशिरोमेढ्रकटीवृषणपायवः| एकसम्बन्धनाः प्रोक्ता गुदास्थिविवराश्रयाः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtrAghAtasaMprAptiH (2-3) · Śloka 3
ನನು, ಅತ್ರ ಮೂತ್ರಾಶ್ರಿತಾ ದೋಷಾ ಅವಶ್ಯಂ ಬಸ್ತಿಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ವಿಕುರ್ವತೇ| ಬಸ್ತೇಶ್ಚಾಧೋಮುಖತ್ವಾನ್ಮೂತ್ರಾನ್ತಃಪ್ರವೇಶೋ ಬಸ್ತಿಮುಖೇನ ನ ಸಮ್ಭಾವ್ಯತೇ, ತಸ್ಮಾನ್ಮೂತ್ರಾಘಾತಾನುತ್ಪತ್ತಿರೇವ, ಇತ್ಯಾಶಙ್ಕ್ಯಾಹ - - - - ಅಧೋಮುಖೋಽಪಿ ಬಸ್ತಿರ್ಹಿ ಮೂತ್ರವಾಹಿಸಿರಾಮುಖೈಃ| ಪಾರ್ಶ್ವೇಭ್ಯಃ ಪೂರ್ಯತೇ ಸೂಕ್ಷ್ಮೈಃ ಸ್ಯನ್ದಮಾನೈರನಾರತಮ್||೨|| ಯೈಸ್ತೈರೇವ ಪ್ರವಿಶ್ಯೈನಂ ದೋಷಾಃ ಕುರ್ವನ್ತಿ ವಿಂಶತಿಮ್| ಮೂತ್ರಾಘಾತಾನ್ ಪ್ರಮೇಹಾಂಶ್ಚ ಕೃಚ್ಛ್ರಾನ್ಮರ್ಮಸಮಾಶ್ರಯಾನ್||೩||
ननु, अत्र मूत्राश्रिता दोषा अवश्यं बस्तिं प्राप्य विकुर्वते| बस्तेश्चाधोमुखत्वान्मूत्रान्तःप्रवेशो बस्तिमुखेन न सम्भाव्यते, तस्मान्मूत्राघातानुत्पत्तिरेव, इत्याशङ्क्याह - - - - अधोमुखोऽपि बस्तिर्हि मूत्रवाहिसिरामुखैः| पार्श्वेभ्यः पूर्यते सूक्ष्मैः स्यन्दमानैरनारतम्||२|| यैस्तैरेव प्रविश्यैनं दोषाः कुर्वन्ति विंशतिम्| मूत्राघातान् प्रमेहांश्च कृच्छ्रान्मर्मसमाश्रयान्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtajasya lakShaNam (4) · Śloka 4
ಬಸ್ತಿವಙ್ಕ್ಷಣಮೇಡ್ರಾರ್ತಿಯುಕ್ತೋಽಲ್ಪಾಲ್ಪಂ ಮುಹುರ್ಮುಹುಃ| ಮೂತ್ರಯೇದ್ವಾತಜೇ ಕೃಚ್ಛ್ರೇ|೪|
बस्तिवङ्क्षणमेड्रार्तियुक्तोऽल्पाल्पं मुहुर्मुहुः| मूत्रयेद्वातजे कृच्छ्रे|४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittajasya lakShaNam (4-5) · Śloka 5
| ಪೈತ್ತೇ ಪೀತಂ ಸದಾಹರುಕ್||೪|| ರಕ್ತಂ ವಾ| |೫|
| पैत्ते पीतं सदाहरुक्||४|| रक्तं वा| |५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphajasya lakShaNam (5) · Śloka 5
ಕಫಜೇ ಬಸ್ತಿಮೇಡ್ರಗೌರವಶೋಫವಾನ್| ಸಪಿಚ್ಛಂ ಸವಿಬನ್ಧಂ ಚ|೫|
कफजे बस्तिमेड्रगौरवशोफवान्| सपिच्छं सविबन्धं च|५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tridoShajasya lakShaNam (5) · Śloka 5
| ಸರ್ವೈಃ ಸರ್ವಾತ್ಮಕಂ ಮಲೈಃ||೫||
| सर्वैः सर्वात्मकं मलैः||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ashmarIsaMprAptiH (6-7) · Śloka 7
ಇದಾನೀಮಶ್ಮರೀಂ ಲಕ್ಷಯತಿ - - - - ಯದಾ ವಾಯುರ್ಮುಖಂ ಬಸ್ತೇರಾವೃತ್ಯ ಪರಿಶೋಷಯೇತ್| ಮೂತ್ರಂ ಸಪಿತ್ತಂ ಸಕಫಂ ಸಶುಕ್ರಂ ವಾ ತದಾ ಕ್ರಮಾತ್||೬|| ಸಞ್ಜಾಯತೇಽಶ್ಮರೀ ಘೋರಾ ಪಿತ್ತಾದ್ಗೋರಿವ ರೋಚನಾ| ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಶ್ರಯಾ ಚ ಸರ್ವಾ ಸ್ಯಾತ್|೭|
इदानीमश्मरीं लक्षयति - - - - यदा वायुर्मुखं बस्तेरावृत्य परिशोषयेत्| मूत्रं सपित्तं सकफं सशुक्रं वा तदा क्रमात्||६|| सञ्जायतेऽश्मरी घोरा पित्ताद्गोरिव रोचना| श्लेष्माश्रया च सर्वा स्यात्|७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ashmaryAH pUrvarUpam (7-8) · Śloka 8
| ಅಥಾಸ್ಯಾಃ ಪೂರ್ವಲಕ್ಷಣಮ್||೭|| ಬಸ್ತ್ಯಾಧ್ಮಾನಂ ತದಾಸನ್ನದೇಶೇಷು ಪರಿತೋಽತಿರುಕ್| ಮೂತ್ರೇ ಚ ಬಸ್ತಗನ್ಧತ್ವಂ ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಂ ಜ್ವರೋಽರುಚಿಃ||೮||
| अथास्याः पूर्वलक्षणम्||७|| बस्त्याध्मानं तदासन्नदेशेषु परितोऽतिरुक्| मूत्रे च बस्तगन्धत्वं मूत्रकृच्छ्रं ज्वरोऽरुचिः||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ashmaryAH sAmAnyalakShaNam (9-10) · Śloka 10
ಸಾಮಾನ್ಯಲಿಙ್ಗಂ ರುಡ್ನಾಭಿಸೇವನೀಬಸ್ತಿಮೂರ್ಧಸು| ವಿಶೀರ್ಣಧಾರಂ ಮೂತ್ರಂ ಸ್ಯಾತ್ತಯಾ ಮಾರ್ಗನಿರೋಧನೇ||೯|| ತಹ್ಯಪಾಯಾತ್ಸುಖಂ ಮೇಹೇದಚ್ಛಂ ಗೋಮೇದಕೋಪಮಮ್| ತತ್ಸಙ್ಕ್ಷೋಭಾತ್ಕ್ಷತೇ ಸಾಸ್ರಮಾಯಾಸಾಚ್ಚಾತಿರುಗ್ಭವೇತ್||೧೦||
सामान्यलिङ्गं रुड्नाभिसेवनीबस्तिमूर्धसु| विशीर्णधारं मूत्रं स्यात्तया मार्गनिरोधने||९|| तह्यपायात्सुखं मेहेदच्छं गोमेदकोपमम्| तत्सङ्क्षोभात्क्षते सास्रमायासाच्चातिरुग्भवेत्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtajAyA lakShaNam (11-12) · Śloka 12
ತತ್ರ ವಾತಾದ್ಭೃಶಾರ್ತ್ಯಾರ್ತೋ ದನ್ತಾನ್ ಖಾದತಿ ವೇಪತೇ| ಮೃದ್ಗಾತಿ ಮೇಹನಂ ನಾಭಿಂ ಪೀಡಯತ್ಯನಿಶಂ ಕ್ವಣನ್||೧೧|| ಸಾನಿಲಂ ಮುಞ್ಚತಿ ಶಕೃನ್ಮುಹುರ್ಮೇಹತಿ ಬಿನ್ದುಶಃ| ಶ್ಯಾವಾ ರೂಕ್ಷಾಽಶ್ಮರೀ ಚಾಸ್ಯ ಸ್ಯಾಚ್ಚಿತಾ ಕಣ್ಟಕೈರಿವ||೧೨||
तत्र वाताद्भृशार्त्यार्तो दन्तान् खादति वेपते| मृद्गाति मेहनं नाभिं पीडयत्यनिशं क्वणन्||११|| सानिलं मुञ्चति शकृन्मुहुर्मेहति बिन्दुशः| श्यावा रूक्षाऽश्मरी चास्य स्याच्चिता कण्टकैरिव||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittajAyA lakShaNam (13) · Śloka 13
ಪಿತ್ತೇನ ದಹ್ಯತೇ ಬಸ್ತಿಃ ಪಚ್ಯಮಾನ ಇವೋಷ್ಮವಾನ್| ಭಲ್ಲಾತಕಾಸ್ಥಿಸಂಸ್ಥಾನಾ ರಕ್ತಾ ಪೀತಾಽಸಿತಾಽಶ್ಮರೀ||೧೩||
पित्तेन दह्यते बस्तिः पच्यमान इवोष्मवान्| भल्लातकास्थिसंस्थाना रक्ता पीताऽसिताऽश्मरी||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphajAyA lakShaNam (14) · Śloka 14
ಬಸ್ತಿರ್ನಿಸ್ತುದ್ಯತ ಇವ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಾ ಶೀತಲೋ ಗುರುಃ| ಅಶ್ಮರೀ ಮಹತೀ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಾ ಮಧುವರ್ಣಾಽಥವಾ ಸಿತಾ||೧೪||
बस्तिर्निस्तुद्यत इव श्लेष्मणा शीतलो गुरुः| अश्मरी महती श्लक्ष्णा मधुवर्णाऽथवा सिता||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana etAstisro bAlAnAM bhavanti (15) · Śloka 15
ಏತಾ ಭವನ್ತಿ ಬಾಲಾನಾಂ ತೇಷಾಮೇವ ಚ ಭೂಯಸಾ| ಆಶ್ರಯೋಪಚಯಾಲ್ಪತ್ವಾದ್ಗ್ರಹಣಾಹರಣೇ ಸುಖಾಃ||೧೫||
एता भवन्ति बालानां तेषामेव च भूयसा| आश्रयोपचयाल्पत्वाद्ग्रहणाहरणे सुखाः||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shukrAshmarI mahatAmeva, shukrAshmaryAH saMprAptiH, shukrAshmaryAH lakShaNam (16-18) · Śloka 18
ಶುಕ್ರಾಶ್ಮರೀ ತು ಮಹತಾಂ ಜಾಯತೇ ಶುಕ್ರಧಾರಣಾತ್| ಸ್ಥಾನಾಚ್ಚ್ಯುತಮಮುಕ್ತಂ ಹಿ ಮುಷ್ಕಯೋರನ್ತರೇಽನಿಲಃ||೧೬|| ಶೋಷಯತ್ಯುಪಸಙ್ಗೃಹ್ಯ ಶುಕ್ರಂ ತಚ್ಛುಷ್ಕಮಶ್ಮರೀ| ಬಸ್ತಿರುಕ್ಕೃಚ್ಛ್ರಮೂತ್ರತ್ವಮುಷ್ಕಶ್ವಯಥುಕಾರಿಣೀ||೧೭|| ತಸ್ಯಾಮುತ್ಪನ್ನಮಾತ್ರಾಯಾಂ ಶುಕ್ರಮೇತಿ ವಿಲೀಯತೇ| ಪೀಡಿತೇ ತ್ವವಕಾಶೇಽಸ್ಮಿನ್|೧೮|
शुक्राश्मरी तु महतां जायते शुक्रधारणात्| स्थानाच्च्युतममुक्तं हि मुष्कयोरन्तरेऽनिलः||१६|| शोषयत्युपसङ्गृह्य शुक्रं तच्छुष्कमश्मरी| बस्तिरुक्कृच्छ्रमूत्रत्वमुष्कश्वयथुकारिणी||१७|| तस्यामुत्पन्नमात्रायां शुक्रमेति विलीयते| पीडिते त्ववकाशेऽस्मिन्|१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sharkarAyAH lakShaNam (18-19) · Śloka 19
| ಅಶ್ಮರ್ಯೇವ ಚ ಶರ್ಕರಾ||೧೮|| ಅಣುಶೋ ವಾಯುನಾ ಭಿನ್ನಾ ಸಾ ತ್ವಸ್ಮಿನ್ನನುಲೋಮಗೇ| ನಿರೇತಿ ಸಹ ಮೂತ್ರೇಣ ಪ್ರತಿಲೋಮೇ ವಿಬಧ್ಯತೇ||೧೯||
| अश्मर्येव च शर्करा||१८|| अणुशो वायुना भिन्ना सा त्वस्मिन्ननुलोमगे| निरेति सह मूत्रेण प्रतिलोमे विबध्यते||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtabasteH lakShaNam (20-23) · Śloka 23
ಅಥ ವಾತಬಸ್ತ್ಯಾದೀನಾಹ - - - - ಮೂತ್ರಸನ್ಧಾರಿಣಃ ಕುರ್ಯಾದ್ಬುದ್ಧ್ವಾ ಬಸ್ತೇರ್ಮುಖಂ ಮರುತ್| ಮೂತ್ರಸಙ್ಗಂ ರುಜಂ ಕಣ್ಡೂಂ ಕದಾಚಿಚ್ಚ ಸ್ವಧಾಮತಃ||೨೦|| ಪ್ರಚ್ಯಾವ್ಯ ಬಸ್ತಿಮುದ್ವೃತ್ತಂ ಗರ್ಭಾಭಂ ಸ್ಥೂಲವಿಪ್ಲುತಮ್| ಕರೋತಿ ತತ್ರ ರುಗ್ದಾಹಸ್ಪನ್ದನೋದ್ವೇಷ್ಟನಾನಿ ಚ||೨೧|| ಬಿನ್ದುಶಶ್ಚ ಪ್ರವರ್ತೇತ ಮೂತ್ರಂ ಬಸ್ತೌ ತು ಪೀಡತೇ| ಧಾರಯಾ ದ್ವಿವಿಧೋಽಪ್ಯೇಷ ವಾತಬಸ್ತಿರಿತಿ ಸ್ಮೃತಃ||೨೨|| ದುಸ್ತರೋ ದುಸ್ತರತರೋ ದ್ವಿತೀಯಃ ಪ್ರಬಲಾನಿಲಃ| |೨೩|
अथ वातबस्त्यादीनाह - - - - मूत्रसन्धारिणः कुर्याद्बुद्ध्वा बस्तेर्मुखं मरुत्| मूत्रसङ्गं रुजं कण्डूं कदाचिच्च स्वधामतः||२०|| प्रच्याव्य बस्तिमुद्वृत्तं गर्भाभं स्थूलविप्लुतम्| करोति तत्र रुग्दाहस्पन्दनोद्वेष्टनानि च||२१|| बिन्दुशश्च प्रवर्तेत मूत्रं बस्तौ तु पीडते| धारया द्विविधोऽप्येष वातबस्तिरिति स्मृतः||२२|| दुस्तरो दुस्तरतरो द्वितीयः प्रबलानिलः| |२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtAShThIlAyAH lakShaNam (23-24) · Śloka 24
| ಶಕೃನ್ಮಾರ್ಗಸ್ಯ ಬಸ್ತೇಶ್ಚ ವಾಯುರನ್ತರಮಾಶ್ರಿತಃ||೨೩|| ಅಷ್ಠೀಲಾಭಂ ಘನಂ ಗ್ರನ್ಥಿಂ ಕರೋತ್ಯಚಲಮುನ್ನತಮ್| ವಾತಾಷ್ಠೀಲೇತಿ ಸಾಽಽಧ್ಮಾನವಿಣ್ಮೂತ್ರಾನಿಲಸಙ್ಗಕೃತ್||೨೪||
| शकृन्मार्गस्य बस्तेश्च वायुरन्तरमाश्रितः||२३|| अष्ठीलाभं घनं ग्रन्थिं करोत्यचलमुन्नतम्| वाताष्ठीलेति साऽऽध्मानविण्मूत्रानिलसङ्गकृत्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtakuNDalikAyAH lakShaNam (25-26) · Śloka 26
ವಿಗುಣಃ ಕಣ್ಡಲೀಭೂತೋ ಬಸ್ತೌ ತೀವ್ರವ್ಯಥೋಽನಿಲಃ| ಆವಿಧ್ಯ ಮೂತ್ರಂ ಭ್ರಮತಿ ಸಸ್ತಮ್ಭೋದ್ವೇಷ್ಟಗೌರವಃ||೨೫|| ಮೂತ್ರಮಲ್ಪಾಲ್ಪಮಥವಾ ವಿಮುಞ್ಚತಿ ಶಕೃತ್ಸೃಜನ್| ವಾತಕುಣ್ಡಲಿಕೇತ್ಯೇಷಾ|೨೬|
विगुणः कण्डलीभूतो बस्तौ तीव्रव्यथोऽनिलः| आविध्य मूत्रं भ्रमति सस्तम्भोद्वेष्टगौरवः||२५|| मूत्रमल्पाल्पमथवा विमुञ्चति शकृत्सृजन्| वातकुण्डलिकेत्येषा|२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtrAtItasya lakShaNam (26-27) · Śloka 27
| ಮೂತ್ರಂ ತು ವಿಧೃತಂ ಚಿರಮ್||೨೬|| ನ ನಿರೇತಿ ವಿಬದ್ಧಂ ವಾ ಮೂತ್ರಾತೀತಂ ತದಲ್ಪರುಕ್| |೨೭|
| मूत्रं तु विधृतं चिरम्||२६|| न निरेति विबद्धं वा मूत्रातीतं तदल्परुक्| |२७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtrajaTharasya lakShaNam (27-29) · Śloka 29
| ವಿಧಾರಣಾತ್ಪ್ರತಿಹಿತಂ ವಾತೋದಾವರ್ತಿತಂ ಯದಾ||೨೭|| ನಾಭೇರಧಸ್ತಾದುದರಂ ಮೂತ್ರಮಾಪೂರಯೇತ್ತದಾ| ಕುರ್ಯಾತ್ತೀವ್ರರುಗಾಧ್ಮಾನಮಪಕ್ತಿಂ ಮಲಸಙ್ಗ್ರಹಮ್||೨೮|| ತನ್ಮೂತ್ರಜಠರಮ್| |೨೯|
| विधारणात्प्रतिहितं वातोदावर्तितं यदा||२७|| नाभेरधस्तादुदरं मूत्रमापूरयेत्तदा| कुर्यात्तीव्ररुगाध्मानमपक्तिं मलसङ्ग्रहम्||२८|| तन्मूत्रजठरम्| |२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtrotsa~ggasya lakShaNam (29-30) · Śloka 30
ಛಿದ್ರವೈಗುಣ್ಯೇನಾನಿಲೇನ ವಾ| ಆಕ್ಷಿಪ್ತಮಲ್ಪಂ ಮೂತ್ರಂ ತದ್ಬಸ್ತೌ ನಾಲೇಽಥವಾ ಮಣೌ||೨೯|| ಸ್ಥಿತ್ವಾ ಸ್ರವೇಚ್ಛನೈಃ ಪಶ್ಚಾತ್ಸರುಜಂ ವಾಽಥ ನೀರುಜಮ್| ಮೂತ್ರೋತ್ಸಙ್ಗಃ ಸ ವಿಚ್ಛಿನ್ನತಚ್ಛೇಷಗುರುಶೇಫಸಃ||೩೦||
छिद्रवैगुण्येनानिलेन वा| आक्षिप्तमल्पं मूत्रं तद्बस्तौ नालेऽथवा मणौ||२९|| स्थित्वा स्रवेच्छनैः पश्चात्सरुजं वाऽथ नीरुजम्| मूत्रोत्सङ्गः स विच्छिन्नतच्छेषगुरुशेफसः||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtragrantheH lakShaNam (31) · Śloka 31
ಅನ್ತರ್ಬಸ್ತಿಮುಖೇ ವೃತ್ತಃ ಸ್ಥಿರೋಽಲ್ಪಃ ಸಹಸಾ ಭವೇತ್| ಅಶ್ಮರೀತುಲ್ಯರುಕ್ ಗ್ರನ್ಥಿರ್ಮೂತ್ರಗ್ರನ್ಥಿಃ ಸ ಉಚ್ಯತೇ||೩೧||
अन्तर्बस्तिमुखे वृत्तः स्थिरोऽल्पः सहसा भवेत्| अश्मरीतुल्यरुक् ग्रन्थिर्मूत्रग्रन्थिः स उच्यते||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtrashukrasya lakShaNam (32-33) · Śloka 33
ಮೂತ್ರಿತಸ್ಯ ಸ್ತ್ರಿಯಂ ಯಾತೋ ವಾಯುನಾ ಶುಕ್ರಮುದ್ಧತಮ್| ಸ್ಥಾನಾಚ್ಚ್ಯುತಂ ಮೂತ್ರಯತಃ ಪ್ರಾಕ್ ಪಶ್ಚಾದ್ವಾ ಪ್ರವರ್ತತೇ||೩೨|| ಭಸ್ಮೋದಕಪ್ರತೀಕಾಶಂ ಮೂತ್ರಶುಕ್ರಂ ತದುಚ್ಯತೇ| |೩೩|
मूत्रितस्य स्त्रियं यातो वायुना शुक्रमुद्धतम्| स्थानाच्च्युतं मूत्रयतः प्राक् पश्चाद्वा प्रवर्तते||३२|| भस्मोदकप्रतीकाशं मूत्रशुक्रं तदुच्यते| |३३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viDvighAtasya lakShaNam (33-34) · Śloka 34
| ರೂಕ್ಷದುರ್ಬಲಯೋರ್ವಾತಾದುದಾವರ್ತಂ ಶಕೃದ್ಯದಾ||೩೩|| ಮೂತ್ರಸ್ರೋತೋಽನುಪರ್ಯೇತಿ ಸಂಸೃಷ್ಟಂ ಶಕೃತಾ ತದಾ| ಮೂತ್ರಂ ವಿಟ್ತುಲ್ಯಗನ್ಧಂ ಸ್ಯಾದ್ವಿಡ್ವಿಘಾತಂ ತಮಾದಿಶೇತ್||೩೪||
| रूक्षदुर्बलयोर्वातादुदावर्तं शकृद्यदा||३३|| मूत्रस्रोतोऽनुपर्येति संसृष्टं शकृता तदा| मूत्रं विट्तुल्यगन्धं स्याद्विड्विघातं तमादिशेत्||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uShNavAtasya lakShaNam (35-36) · Śloka 36
ಪಿತ್ತಂ ವ್ಯಾಯಾಮತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣಭೋಜನಾಧ್ವಾತಪಾದಿಭಿಃ| ಪ್ರವೃದ್ಧಂ ವಾಯುನಾ ಕ್ಷಿಪ್ತಂ ಬಸ್ತ್ಯುಪಸ್ಥಾರ್ತಿದಾಹವತ್||೩೫|| ಮೂತ್ರಂ ಪ್ರವರ್ತಯೇತ್ಪೀತಂ ಸರಕ್ತಂ ರಕ್ತಮೇವ ವಾ| ಉಷ್ಣಂ ಪುನಃಪುನಃ ಕೃಚ್ಛ್ರಾದುಷ್ಣವಾತಂ ವದನ್ತಿ ತಮ್||೩೬||
पित्तं व्यायामतीक्ष्णोष्णभोजनाध्वातपादिभिः| प्रवृद्धं वायुना क्षिप्तं बस्त्युपस्थार्तिदाहवत्||३५|| मूत्रं प्रवर्तयेत्पीतं सरक्तं रक्तमेव वा| उष्णं पुनःपुनः कृच्छ्रादुष्णवातं वदन्ति तम्||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtrakShayasya lakShaNam (37) · Śloka 37
ರೂಕ್ಷಸ್ಯ ಕ್ಲಾನ್ತದೇಹಸ್ಯ ಬಸ್ತಿಸ್ಥೌ ಪಿತ್ತಮಾರುತೌ| ಮೂತ್ರಕ್ಷಯಂ ಸರುಗ್ದಾಹಂ ಜನಯೇತಾಂ ತದಾಹ್ವಯಮ್||೩೭||
रूक्षस्य क्लान्तदेहस्य बस्तिस्थौ पित्तमारुतौ| मूत्रक्षयं सरुग्दाहं जनयेतां तदाह्वयम्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtrasAdasya lakShaNam (38-39) · Śloka 39
ಪಿತ್ತಂ ಕಫೋ ದ್ವಾವಪಿ ವಾ ಸಂಹನ್ಯೇತೇಽನಿಲೇನ ಚೇತ್| ಕೃಚ್ಛ್ರಾನ್ಮೂತ್ರಂ ತದಾ ಪೀತಂ ರಕ್ತಂ ಶ್ವೇತಂ ಘನಂ ಸೃಜೇತ್||೩೮|| ಸದಾಹಂ ರೋಚನಾಶಙ್ಖಚೂರ್ಣವರ್ಣಂ ಭವೇಚ್ಚ ತತ್| ಶುಷ್ಕಂ ಸಮಸ್ತವರ್ಣಂ ವಾ ಮೂತ್ರಸಾದಂ ವದನ್ತಿ ತಮ್||೩೯||
पित्तं कफो द्वावपि वा संहन्येतेऽनिलेन चेत्| कृच्छ्रान्मूत्रं तदा पीतं रक्तं श्वेतं घनं सृजेत्||३८|| सदाहं रोचनाशङ्खचूर्णवर्णं भवेच्च तत्| शुष्कं समस्तवर्णं वा मूत्रसादं वदन्ति तम्||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtrapravRuttijAnAmupasaMhAraH (9) · Śloka 9
ಇತಿ ವಿಸ್ತರತಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ರೋಗಾ ಮೂತ್ರಾಪ್ರವೃತ್ತಿಜಾಃ| ನಿದಾನಲಕ್ಷಣೈರೂರ್ಧ್ವಂ ವಕ್ಷ್ಯನ್ತೇಽತಿಪ್ರವೃತ್ತಿಜಾಃ||೪೦|| ಇತಿ ಶ್ರೀವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸೂನುಶ್ರೀಮದ್ವಾಗ್ಭಟವಿರಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯಸಂಹಿತಾಯಾಂ ತೃತೀಯೇ ನಿದಾನಸ್ಥಾನೇ ಮೂತ್ರಾಘಾತನಿದಾನಂ ನಾಮ ನವಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೯||
इति विस्तरतः प्रोक्ता रोगा मूत्राप्रवृत्तिजाः| निदानलक्षणैरूर्ध्वं वक्ष्यन्तेऽतिप्रवृत्तिजाः||४०|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां तृतीये निदानस्थाने मूत्राघातनिदानं नाम नवमोऽध्यायः||९||
🔊 Audio coming soon