Adhikarana shvAsahidhmAnidAnAdhyAyaH (2) · Śloka 2
ਅਥਾਤਃ ਸ਼੍ਵਾਸਹਿਧ੍ਮਾਨਿਦਾਨਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ| ਗਦ੍ਯਸੂਤ੍ਰੇ|੨|
अथातः श्वासहिध्मानिदानं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| गद्यसूत्रे|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shvAsasya nidAnam (1-2) · Śloka 2
ਅਥ ਸ਼੍ਵਾਸਸ੍ਯ ਨਿਦਾਨਾਨਿ ਲਕ੍ਸਯਤਿ - - - - ਕਾਸਵਦ੍ਧ੍ਯਾ ਭਵੇਚ੍ਛ੍ਵਾਸਃ ਪੂਰ੍ਵੈਰ੍ਵਾ ਦੋਸਕੋਪਨੈਃ| ਆਮਾਤਿਸਾਰਵਮਥੁਵਿਸਪਾਣ੍ਡੁਜ੍ਵਰੈਰਪਿ||੧|| ਰਜੋਧੂਮਾਨਿਲੈਰ੍ਮਰ੍ਮਘਾਤਾਦਤਿਹਿਮਾਮ੍ਬੁਨਾ| |੨|
अथ श्वासस्य निदानानि लक्षयति - - - - कासवृद्ध्या भवेच्छ्वासः पूर्वैर्वा दोषकोपनैः| आमातिसारवमथुविषपाण्डुज्वरैरपि||१|| रजोधूमानिलैर्मर्मघातादतिहिमाम्बुना| |२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shvAsabhedAH (2) · Śloka 2
| ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਕਸ੍ਤਮਕਸ਼੍ਛਿਨ੍ਨੋ ਮਹਾਨੂਰ੍ਧ੍ਵਸ਼੍ਚ ਪਞ੍ਚਮਃ||੨||
| क्षुद्रकस्तमकश्छिन्नो महानूर्ध्वश्च पञ्चमः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shvAsasaMprAptiH (3-4) · Śloka 4
ਅਧੁਨਾ ਸ਼੍ਵਾਸਸ੍ਯ ਪਞ੍ਚਵਿਧਸ੍ਯਾਪਿ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਮਾਹ - - - - ਕਫੋਪਰੁਦ੍ਧਗਮਨਃ ਪਵਨੋ ਵਿਸ੍ਵਗਾਸ੍ਥਿਤਃ| ਪ੍ਰਾਣੋਦਕਾਨ੍ਨਵਾਹੀਨਿ ਦੁਸ੍ਟਃ ਸ੍ਰੋਤਾਂਸਿ ਦੂਸਯਨ੍||੩|| ਉਰਃਸ੍ਥਃ ਕੁਰੁਤੇ ਸ਼੍ਵਾਸਮਾਮਾਸ਼ਯਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍| |੪|
अधुना श्वासस्य पञ्चविधस्यापि सम्प्राप्तिमाह - - - - कफोपरुद्धगमनः पवनो विष्वगास्थितः| प्राणोदकान्नवाहीनि दुष्टः स्रोतांसि दूषयन्||३|| उरःस्थः कुरुते श्वासमामाशयसमुद्भवम्| |४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shvAsapUrvarUpam (4-5) · Śloka 5
| ਪ੍ਰਾਗ੍ਰੂਪਂ ਤਸ੍ਯ ਹਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ਼ੂਲਂ ਪ੍ਰਾਣਵਿਲੋਮਤਾ||੪|| ਆਨਾਹਃ ਸ਼ਙ੍ਖਭੇਦਸ਼੍ਚ| |੫|
| प्राग्रूपं तस्य हृत्पार्श्वशूलं प्राणविलोमता||४|| आनाहः शङ्खभेदश्च| |५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShudrashvAsasya lakShaNam (5) · Śloka 5
ਤਤ੍ਰਾਯਾਸਾਤਿਭੋਜਨੈਃ| ਪ੍ਰੇਰਿਤਃ ਪ੍ਰੇਰਯੇਤ੍ ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਂ ਸ੍ਵਯਂ ਸਂਸ਼ਮਨਂ ਮਰੁਤ੍||੫||
तत्रायासातिभोजनैः| प्रेरितः प्रेरयेत् क्षुद्रं स्वयं संशमनं मरुत्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tamakashvAsasya lakShaNam (6-10) · Śloka 10
ਅਥ ਤਮਕਂ ਲਕ੍ਸਯਤਿ - - - - ਪ੍ਰਤਿਲੋਮਂ ਸਿਰਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਨੁਦੀਰ੍ਯ ਪਵਨਃ ਕਫਮ੍| ਪਰਿਗਹ੍ਯ ਸ਼ਿਰੋਗ੍ਰੀਵਮੁਰਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਚ ਪੀਡਯਨ੍||੬|| ਕਾਸਂ ਘੁਰ੍ਘੁਰਕਂ ਮੋਹਮਰੁਚਿਂ ਪੀਨਸਂ ਤਸਮ੍| ਕਰੋਤਿ ਤੀਵ੍ਰਵੇਗਂ ਚ ਸ਼੍ਵਾਸਂ ਪ੍ਰਾਣੋਪਤਾਪਿਨਮ੍||੭|| ਪ੍ਰਤਾਮ੍ਯੇਤ੍ਤਸ੍ਯ ਵੇਗੇਨ ਨਿਸ੍ਠ੍ਯੂਤਾਨ੍ਤੇ ਕ੍ਸਣਂ ਸੁਖੀ| ਕਚ੍ਛ੍ਰਾਚ੍ਛਯਾਨਃ ਸ਼੍ਵਸਿਤਿ ਨਿਸਣ੍ਣਃ ਸ੍ਵਾਸ੍ਥ੍ਯਮਚ੍ਛਤਿ||੮|| ਉਚ੍ਛ੍ਰਿਤਾਕ੍ਸੋ ਲਲਾਟੇਨ ਸ੍ਵਿਦ੍ਯਤਾ ਭਸ਼ਮਰ੍ਤਿਮਾਨ੍| ਵਿਸ਼ੁਸ੍ਕਾਸ੍ਯੋ ਮੁਹੁਃਸ਼੍ਵਾਸੀ ਕਾਙ੍ਕ੍ਸਤ੍ਯੁਸ੍ਣਂ ਸਵੇਪਥੁਃ||੯|| ਮੇਘਾਮ੍ਬੁਸ਼ੀਤਪ੍ਰਾਗ੍ਵਾਤੈਃ, ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਲੈਸ਼੍ਚ ਵਿਵਰ੍ਦ੍ਧਤੇ| ਸ ਯਾਪ੍ਯਸ੍ਤਮਕਃ, ਸਾਧ੍ਯੋ ਨਵੋ ਵਾ ਬਲਿਨੋ ਭਵੇਤ੍||੧੦||
अथ तमकं लक्षयति - - - - प्रतिलोमं सिरा गच्छन्नुदीर्य पवनः कफम्| परिगृह्य शिरोग्रीवमुरः पार्श्वे च पीडयन्||६|| कासं घुर्घुरकं मोहमरुचिं पीनसं तृषम्| करोति तीव्रवेगं च श्वासं प्राणोपतापिनम्||७|| प्रताम्येत्तस्य वेगेन निष्ठ्यूतान्ते क्षणं सुखी| कृच्छ्राच्छयानः श्वसिति निषण्णः स्वास्थ्यमृच्छति||८|| उच्छ्रिताक्षो ललाटेन स्विद्यता भृशमर्तिमान्| विशुष्कास्यो मुहुःश्वासी काङ्क्षत्युष्णं सवेपथुः||९|| मेघाम्बुशीतप्राग्वातैः, श्लेष्मलैश्च विवर्द्धते| स याप्यस्तमकः, साध्यो नवो वा बलिनो भवेत्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pratamakashvAsasya lakShaNam (11) · Śloka 11
ਜ੍ਵਰਮੂਰ੍ਛਾਯੁਤਃ ਸ਼ੀਤੈਃ ਸ਼ਾਮ੍ਯੇਤ੍ਪ੍ਰਤਮਕਸ੍ਤੁ ਸਃ| |੧੧|
ज्वरमूर्छायुतः शीतैः शाम्येत्प्रतमकस्तु सः| |११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana chinnashvAsasya lakShaNam (11-13) · Śloka 13
ਅਥ ਛਿਨ੍ਨਂ ਲਕ੍ਸਯਤਿ - - - - | ਛਿਨ੍ਨਾਚ੍ਛ੍ਵਸਿਤਿ ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਮਰ੍ਮਚ੍ਛੇਦਰੁਜਾਰ੍ਦਿਤਃ||੧੧|| ਸਸ੍ਵੇਦਮੂਰ੍ਚ੍ਛਃ ਸਾਨਾਹੋ ਬਸ੍ਤਿਦਾਹਨਿਰੋਧਵਾਨ੍| ਅਧੋਦਗ੍ਵਿਪ੍ਲੁਤਾਕ੍ਸਸ਼੍ਚ ਮੁਹ੍ਯਨ੍ ਰਕ੍ਤੈਕਲੋਚਨਃ||੧੨|| ਸ਼ੁਸ੍ਕਾਸ੍ਯਃ ਪ੍ਰਲਪਨ੍ ਦੀਨੋ ਨਸ੍ਟਚ੍ਛਾਯੋ ਵਿਚੇਤਨਃ| |੧੩|
अथ छिन्नं लक्षयति - - - - | छिन्नाच्छ्वसिति विच्छिन्नं मर्मच्छेदरुजार्दितः||११|| सस्वेदमूर्च्छः सानाहो बस्तिदाहनिरोधवान्| अधोदृग्विप्लुताक्षश्च मुह्यन् रक्तैकलोचनः||१२|| शुष्कास्यः प्रलपन् दीनो नष्टच्छायो विचेतनः| |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahAshvAsasya lakShaNam (13-15) · Śloka 15
ਅਧੁਨਾ ਮਹਦਾਖ੍ਯਂ ਸ਼੍ਵਾਸਂ ਲਕ੍ਸਯਤਿ - - - - | ਮਹਤਾ ਮਹਤਾ ਦੀਨੋ ਨਾਦੇਨ ਸ਼੍ਵਸਿਤਿ ਕ੍ਰਥਨ੍||੧੩|| ਉਦ੍ਧੂਯਮਾਨਃ ਸਂਰਬ੍ਧੋ ਮਤ੍ਤਰ੍ਸਭ ਇਵਾਨਿਸ਼ਮ੍| ਪ੍ਰਣਸ੍ਟਜ੍ਞਾਨਵਿਜ੍ਞਾਨੋ ਵਿਭ੍ਰਾਨ੍ਤਨਯਨਾਨਨਃ||੧੪|| ਵਕ੍ਸਃ ਸਮਾਕ੍ਸਿਪਨ੍ ਬਦ੍ਧਮੂਤ੍ਰਵਰ੍ਚਾ ਵਿਸ਼ੀਰ੍ਣਵਾਕ੍| ਸ਼ੁਸ੍ਕਕਣ੍ਠੋ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹ੍ਯਨ੍ ਕਰ੍ਣਸ਼ਙ੍ਖਸ਼ਿਰੋਤਿਰੁਕ੍||੧੫||
अधुना महदाख्यं श्वासं लक्षयति - - - - | महता महता दीनो नादेन श्वसिति क्रथन्||१३|| उद्धूयमानः संरब्धो मत्तर्षभ इवानिशम्| प्रणष्टज्ञानविज्ञानो विभ्रान्तनयनाननः||१४|| वक्षः समाक्षिपन् बद्धमूत्रवर्चा विशीर्णवाक्| शुष्ककण्ठो मुहुर्मुह्यन् कर्णशङ्खशिरोतिरुक्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana UrdhvashvAsasya lakShaNam (16-17) · Śloka 17
ਅਥੋਰ੍ਧ੍ਵਲਕ੍ਸਣਾਰ੍ਥਮਾਹ - - - - ਦੀਰ੍ਘਮੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਸ਼੍ਵਸਿਤ੍ਯੂਰ੍ਧ੍ਵਾਨ੍ਨ ਚ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਹਰਤ੍ਯਧਃ| ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਵਤਮੁਖਸ੍ਰੋਤਾਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਗਨ੍ਧਵਹਾਰ੍ਦਿਤਃ||੧੬|| ਊਰ੍ਧ੍ਵਦਗ੍ਵੀਕ੍ਸਤੇ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਮਕ੍ਸਿਣੀ ਪਰਿਤਃ ਕ੍ਸਿਪਨ੍| ਮਰ੍ਮਸੁ ਚ੍ਛਿਦ੍ਯਮਾਨੇਸੁ ਪਰਿਦੇਵੀ ਨਿਰੁਦ੍ਧਵਾਕ੍||੧੭||
अथोर्ध्वलक्षणार्थमाह - - - - दीर्घमूर्ध्वं श्वसित्यूर्ध्वान्न च प्रत्याहरत्यधः| श्लेष्मावृतमुखस्रोताः क्रुद्धगन्धवहार्दितः||१६|| ऊर्ध्वदृग्वीक्षते भ्रान्तमक्षिणी परितः क्षिपन्| मर्मसु च्छिद्यमानेषु परिदेवी निरुद्धवाक्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana chinnamahordhvashvAsAnAM sAdhyatvAdi (18-1) · Śloka 1
ਏਤੇ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯੇਯੁਰਵ੍ਯਕ੍ਤਾ ਵ੍ਯਕ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਾਣਹਰਾ ਧ੍ਰੁਵਮ੍| |੧੮| ਇਤਿ ਸ਼੍ਵਾਸਨਿਦਾਨਮ੍||੧||
एते सिद्ध्येयुरव्यक्ता व्यक्ताः प्राणहरा ध्रुवम्| |१८| इति श्वासनिदानम्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hidhmAyAH shvAsatulyatvam (18-19) · Śloka 19
ਅਥ ਹਿਧ੍ਮਾਸ੍ਵਰੂਪਂ ਲਕ੍ਸਯਤਿ - - - - ਅਥ ਹਿਧ੍ਮਾਨਿਦਾਨਮ੍| | ਸ਼੍ਵਾਸੈਕਹੇਤੁਪ੍ਰਾਗ੍ਰੂਪਸਙ੍ਖ੍ਯਾਪ੍ਰਕਤਿਸਂਸ਼੍ਰਯਾਃ||੧੮|| ਹਿਧ੍ਮਾਃ| |੧੯|
अथ हिध्मास्वरूपं लक्षयति - - - - अथ हिध्मानिदानम्| | श्वासैकहेतुप्राग्रूपसङ्ख्याप्रकृतिसंश्रयाः||१८|| हिध्माः| |१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pa~jcAnAM hidhmAnAM nAmAni (19) · Śloka 19
ਭਕ੍ਤੋਦ੍ਭਵਾ ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਾ ਯਮਲਾ ਮਹਤੀਤਿ ਚ| ਗਮ੍ਭੀਰਾ ਚ|੧੯|
भक्तोद्भवा क्षुद्रा यमला महतीति च| गम्भीरा च|१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhaktodbhavAhidhmAyA lakShaNam (19-21) · Śloka 21
ਭਕ੍ਤੋਦ੍ਭਵਾਂ ਲਕ੍ਸਯਿਤੁਮਾਹ - - - - | ਮਰੁਤ੍ਤਤ੍ਰ ਤ੍ਵਰਯਾਯੁਕ੍ਤਿਸੇਵਿਤੈਃ||੧੯|| ਰੂਕ੍ਸਤੀਕ੍ਸ੍ਣਖਰਾਸਾਤ੍ਮ੍ਯੈਰਨ੍ਨਪਾਨੈਃ ਪ੍ਰਪੀਡਿਤਃ| ਕਰੋਤਿ ਹਿਧ੍ਮਾਮਰੁਜਾਂ ਮਨ੍ਦਸ਼ਬ੍ਦਾਂ ਕ੍ਸਵਾਨੁਗਾਂ||੨੦|| ਸ਼ਮਂ ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਾਨ੍ਨਪਾਨੇਨ ਯਾ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਚ ਸਾਨ੍ਨਜਾ| |੨੧|
भक्तोद्भवां लक्षयितुमाह - - - - | मरुत्तत्र त्वरयाऽयुक्तिसेवितैः||१९|| रूक्षतीक्ष्णखरासात्म्यैरन्नपानैः प्रपीडितः| करोति हिध्मामरुजां मन्दशब्दां क्षवानुगां||२०|| शमं सात्म्यान्नपानेन या प्रयाति च साऽन्नजा| |२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShudrAhidhmAyAH lakShaNam (21-22) · Śloka 22
ਅਥ ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਾਖ੍ਯਾਂ ਲਕ੍ਸਯਿਤੁਮਾਹ - - - - | ਆਯਾਸਾਤ੍ਪਵਨਃ ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਃ ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਾਂ ਹਿਧ੍ਮਾਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਯੇਤ੍||੨੧|| ਜਤ੍ਰੁਮੂਲਪ੍ਰਵਿਸਤਾਮਲ੍ਪਵੇਗਾਂ ਮਦੁਂ ਚ ਸਾ| ਵਦ੍ਧਿਮਾਯਾਸ੍ਯਤੋ ਯਾਤਿ ਭੁਕ੍ਤਮਾਤ੍ਰੇ ਚ ਮਾਰ੍ਦਵਮ੍||੨੨||
अथ क्षुद्राख्यां लक्षयितुमाह - - - - | आयासात्पवनः क्षुद्रः क्षुद्रां हिध्मां प्रवर्तयेत्||२१|| जत्रुमूलप्रविसृतामल्पवेगां मृदुं च सा| वृद्धिमायास्यतो याति भुक्तमात्रे च मार्दवम्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yamalAhidhmAyAH lakShaNam (23-25) · Śloka 25
ਅਧੁਨਾ ਯਮਲਾਂ ਵ੍ਯਾਚਸ੍ਟੇ - - - - ਚਿਰੇਣ ਯਮਲੈਰ੍ਵੇਗੈਰਾਹਾਰੇ ਯਾ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ| ਪਰਿਣਾਮੋਨ੍ਮੁਖੇ ਵਦ੍ਧਿਂ ਪਰਿਣਾਮੇ ਚ ਗਚ੍ਛਤਿ||੨੩|| ਕਮ੍ਪਯਨ੍ਤੀ ਸ਼ਿਰੋਗ੍ਰੀਵਮਾਧ੍ਮਾਤਸ੍ਯਾਤਿਤਸ੍ਯਤਃ| ਪ੍ਰਲਾਪਚ੍ਛਰ੍ਦ੍ਯਤੀਸਾਰਨੇਤ੍ਰਵਿਪ੍ਲੁਤਿਜਮ੍ਭਿਣਃ||੨੪|| ਯਮਲਾ ਵੇਗਿਨੀ ਹਿਧ੍ਮਾ ਪਰਿਣਾਮਵਤੀ ਚ ਸਾ| |੨੫|
अधुना यमलां व्याचष्टे - - - - चिरेण यमलैर्वेगैराहारे या प्रवर्तते| परिणामोन्मुखे वृद्धिं परिणामे च गच्छति||२३|| कम्पयन्ती शिरोग्रीवमाध्मातस्यातितृष्यतः| प्रलापच्छर्द्यतीसारनेत्रविप्लुतिजृम्भिणः||२४|| यमला वेगिनी हिध्मा परिणामवती च सा| |२५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahAhidhmAyAH lakShaNam (25-27) · Śloka 27
ਮਹਾਹਿਧ੍ਮਾਂ ਵ੍ਯਾਚਿਖ੍ਯਾਸੁਰਾਹ - - - - | ਸ੍ਤਬ੍ਧਭ੍ਰੂਸ਼ਙ੍ਖਯੁਗ੍ਮਸ੍ਯ ਸਾਸ੍ਰਵਿਪ੍ਲੁਤਚਕ੍ਸੁਸਃ||੨੫|| ਸ੍ਤਮ੍ਭਯਨ੍ਤੀ ਤਨੁਂ ਵਾਚਂ ਸ੍ਮਤਿਂ ਸਂਜ੍ਞਾਂ ਚ ਮੁਸ੍ਣਤੀ| ਰੁਨ੍ਧਤੀ ਮਾਰ੍ਗਮਨ੍ਨਸ੍ਯ ਕੁਰ੍ਵਤੀ ਮਰ੍ਮਘਟ੍ਟਨਮ੍||੨੬|| ਪਸ੍ਠਤੋ ਨਮਨਂ ਸ਼ੋਸਂ ਮਹਾਹਿਧ੍ਮਾ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ| ਮਹਾਮੂਲਾ ਮਹਾਸ਼ਬ੍ਦਾ ਮਹਾਵੇਗਾ ਮਹਾਬਲਾ||੨੭||
महाहिध्मां व्याचिख्यासुराह - - - - | स्तब्धभ्रूशङ्खयुग्मस्य सास्रविप्लुतचक्षुषः||२५|| स्तम्भयन्ती तनुं वाचं स्मृतिं संज्ञां च मुष्णती| रुन्धती मार्गमन्नस्य कुर्वती मर्मघट्टनम्||२६|| पृष्ठतो नमनं शोषं महाहिध्मा प्रवर्तते| महामूला महाशब्दा महावेगा महाबला||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gambhIrAhidhmAyAH lakShaNam (28-29) · Śloka 29
ਅਥ ਗਮ੍ਭੀਰਾਂ ਲਕ੍ਸਯਤਿ - - - - ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਾਦ੍ਵਾ ਨਾਭੇਰ੍ਵਾ ਪੂਰ੍ਵਵਦ੍ਯਾ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ| ਤਦ੍ਰੂਪਾ ਸਾ ਮੁਹੁਃ ਕੁਰ੍ਯਾਜ੍ਜਮ੍ਭਾਮਙ੍ਗਪ੍ਰਸਾਰਣਮ੍||੨੮|| ਗਮ੍ਭੀਰੇਣਾਨੁਨਾਦੇਨ ਗਮ੍ਭੀਰਾ| |੨੯|
अथ गम्भीरां लक्षयति - - - - पक्वाशयाद्वा नाभेर्वा पूर्ववद्या प्रवर्तते| तद्रूपा सा मुहुः कुर्याज्जृम्भामङ्गप्रसारणम्||२८|| गम्भीरेणानुनादेन गम्भीरा| |२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hidhmAnAM sAdhyatvAdi (29-2) · Śloka 2
ਤਾਸੁ ਸਾਧਯੇਤ੍| ਆਦ੍ਯੇ ਦ੍ਵੇ, ਵਰ੍ਜਯੇਦਨ੍ਤ੍ਯੇ ਸਰ੍ਵਲਿਙ੍ਗਾਂ ਚ ਵੇਗਿਨੀਮ੍||੨੯|| ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਚ ਸਞ੍ਚਿਤਾਮਸ੍ਯ ਸ੍ਥਵਿਰਸ੍ਯ ਵ੍ਯਵਾਯਿਨਃ| ਵ੍ਯਾਧਿਭਿਃ ਕ੍ਸੀਣਦੇਹਸ੍ਯ ਭਕ੍ਤਚ੍ਛੇਦਕ੍ਸਤਸ੍ਯ ਵਾ||੩੦|| ਇਤਿ ਹਿਧ੍ਮਾਨਿਦਾਨਮ੍||੨||
तासु साधयेत्| आद्ये द्वे, वर्जयेदन्त्ये सर्वलिङ्गां च वेगिनीम्||२९|| सर्वाश्च सञ्चितामस्य स्थविरस्य व्यवायिनः| व्याधिभिः क्षीणदेहस्य भक्तच्छेदक्षतस्य वा||३०|| इति हिध्मानिदानम्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hidhmAshvAsayoH shIghranAshakatvam (4) · Śloka 4
ਅਧੁਨਾ ਹਿਧ੍ਮਾਸ਼੍ਵਾਸਯੋਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਕਾਰਿਤ੍ਵਮਾਹ - - - ਸਰ੍ਵੇਪਿ ਰੋਗਾ ਨਾਸ਼ਾਯ ਨ ਤ੍ਵੇਵਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਕਾਰਿਣਃ| ਹਿਧ੍ਮਾਸ਼੍ਵਾਸੌ ਯਥਾ ਤੌ ਹਿ ਮਤ੍ਯੁਕਾਲੇ ਕਤਾਲਯੌ||੩੧|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸੂਨੁਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਗ੍ਭਟਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਤਤੀਯੇ ਨਿਦਾਨਸ੍ਥਾਨੇ ਸ਼੍ਵਾਸਹਿਧ੍ਮਾਨਿਦਾਨਂ ਨਾਮ ਚਤੁਰ੍ਥੋਧ੍ਯਾਯਃ||੪||
अधुना हिध्माश्वासयोः शीघ्रकारित्वमाह - - - सर्वेऽपि रोगा नाशाय न त्वेवं शीघ्रकारिणः| हिध्माश्वासौ यथा तौ हि मृत्युकाले कृतालयौ||३१|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां तृतीये निदानस्थाने श्वासहिध्मानिदानं नाम चतुर्थोऽध्यायः||४||
🔊 Audio coming soon