Adhikarana dravyAdivij~jAnIyAdhyAyonavamaH (2) · Śloka 2
ਅਥਾਤੋ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਦਿਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ| (ਗਦ੍ਯਸੂਤ੍ਰੇ||੨||
अथातो द्रव्यादिविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasAdInAM dravyameva shreShTham (1) · Śloka 1
ਤਤ੍ਰ ਦ੍ਰਵ੍ਯਸ੍ਯ ਰਸਾਦਿਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਙ੍ਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ਃ, ਪ੍ਰਾਧਾਨ੍ਯਾਤ੍| ਪ੍ਰਾਧਾਨ੍ਯਂ ਚ ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਗ੍ਰਨ੍ਥਕਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਯਨ੍ਨਾਹ ਦ੍ਰਵ੍ਯਮੇਵ ਰਸਾਦੀਨਾਂ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਂ, ਤੇ ਹਿ ਤਦਾਸ਼੍ਰਯਾਃ| |੧|
तत्र द्रव्यस्य रसादिभ्यः प्राङ्निर्देशः, प्राधान्यात्| प्राधान्यं च स्वयमेव ग्रन्थकृत् प्रतिपादयन्नाह द्रव्यमेव रसादीनां श्रेष्ठं, ते हि तदाश्रयाः| |१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dravyasya pa~jcaBUtAtmakatvam (1) · Śloka 1
| ਪਞ੍ਚਭੂਤਾਤ੍ਮਕਂ ਤਤ੍ਤੁ|੧|
| पञ्चभूतात्मकं तत्तु|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dravyotpattiprakAraH (1-2) · Śloka 2
| ਕ੍ਸ੍ਮਾਮਧਿਸ੍ਠਾਯ ਜਾਯਤੇ||੧|| ਅਮ੍ਬੁਯੋਨ੍ਯਗ੍ਨਿਪਵਨਨਭਸਾਂ ਸਮਵਾਯਤਃ| ਤਨ੍ਨਿਰ੍ਵਤ੍ਤਿਰ੍ਵਿਸ਼ੇਸਸ਼੍ਚ ਵ੍ਯਪਦੇਸ਼ਸ੍ਤੁ ਭੂਯਸਾ||੨||
| क्ष्मामधिष्ठाय जायते||१|| अम्बुयोन्यग्निपवननभसां समवायतः| तन्निर्वृत्तिर्विशेषश्च व्यपदेशस्तु भूयसा||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvadravyANAM sarvadharmatvam (3) · Śloka 3
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨੈਕਰਸਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਭੂਤਸਙ੍ਘਾਤਸਮ੍ਭਵਾਤ੍| |੩|
तस्मान्नैकरसं द्रव्यं भूतसङ्घातसम्भवात्| |३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvarogANAM sarvadoShajatvam dharmatAratamyam sarvadharmatvaparihAraH (3-4) · Śloka 4
| ਨੈਕਦੋਸਾਸ੍ਤਤੋ ਰੋਗਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵ੍ਯਕ੍ਤੋ ਰਸਃ ਸ੍ਮਤਃ||੩|| ਅਵ੍ਯਕ੍ਤੋਨੁਰਸਃ ਕਿਞ੍ਚਿਦਨ੍ਤੇ ਵ੍ਯਕ੍ਤੋਪਿ ਚੇਸ੍ਯਤੇ| |੪|
| नैकदोषास्ततो रोगास्तत्र व्यक्तो रसः स्मृतः||३|| अव्यक्तोऽनुरसः किञ्चिदन्ते व्यक्तोऽपि चेष्यते| |४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dravye gurvAdayo guNAH rase sAhacaryopacArato guNAH (4-5) · Śloka 5
| ਗੁਰ੍ਵਾਦਯੋ ਗੁਣਾ ਦ੍ਰਵ੍ਯੇ ਪਥਿਵ੍ਯਾਦੌ ਰਸਾਸ਼੍ਰਯੇ||੪|| ਰਸੇਸੁ ਵ੍ਯਪਦਿਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਸਾਹਚਰ੍ਯੋਪਚਾਰਤਃ| |੫|
| गुर्वादयो गुणा द्रव्ये पृथिव्यादौ रसाश्रये||४|| रसेषु व्यपदिश्यन्ते साहचर्योपचारतः| |५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pArthivadravyalakShaNam (5-6) · Śloka 6
| ਤਤ੍ਰ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਗੁਰੁਸ੍ਥੂਲਸ੍ਥਿਰਗਨ੍ਧਗੁਣੋਲ੍ਬਣਮ੍||੫|| ਪਾਰ੍ਥਿਵਂ ਗੌਰਵਸ੍ਥੈਰ੍ਯਸਙ੍ਘਾਤੋਪਚਯਾਵਹਮ੍| |੬|
| तत्र द्रव्यं गुरुस्थूलस्थिरगन्धगुणोल्बणम्||५|| पार्थिवं गौरवस्थैर्यसङ्घातोपचयावहम्| |६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ApyadravyalakShaNam (6-7) · Śloka 7
| ਦ੍ਰਵਸ਼ੀਤਗੁਰੁਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮਨ੍ਦਸਾਨ੍ਦ੍ਰਰਸੋਲ੍ਬਣਮ੍||੬|| ਆਪ੍ਯਂ ਸ੍ਨੇਹਨਵਿਸ੍ਯਨ੍ਦਕ੍ਲੇਦਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਬਨ੍ਧਕਤ੍| |੭|
| द्रवशीतगुरुस्निग्धमन्दसान्द्ररसोल्बणम्||६|| आप्यं स्नेहनविष्यन्दक्लेदप्रह्लादबन्धकृत्| |७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AgneyadravyalakShaNam (7-8) · Śloka 8
| ਰੂਕ੍ਸਤੀਕ੍ਸ੍ਣੋਸ੍ਣਵਿਸ਼ਦਸੂਕ੍ਸ੍ਮਰੂਪਗੁਣੋਲ੍ਬਣਮ੍||੭|| ਆਗ੍ਨੇਯਂ ਦਾਹਭਾਵਰ੍ਣਪ੍ਰਕਾਸ਼ਪਚਨਾਤ੍ਮਕਮ੍| |੮|
| रूक्षतीक्ष्णोष्णविशदसूक्ष्मरूपगुणोल्बणम्||७|| आग्नेयं दाहभावर्णप्रकाशपचनात्मकम्| |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAyavyadravyalakShaNam (8-9) · Śloka 9
| ਵਾਯਵ੍ਯਂ ਰੂਕ੍ਸਵਿਸ਼ਦਲਗ਼ੁਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਗੁਣੋਲ੍ਬਣਮ੍||੮|| ਰੌਕ੍ਸ੍ਯਲਾਗ਼ਵਵੈਸ਼ਦ੍ਯਵਿਚਾਰਗ੍ਲਾਨਿਕਾਰਕਮ੍| |੯|
| वायव्यं रूक्षविशदलग़ुस्पर्शगुणोल्बणम्||८|| रौक्ष्यलाग़ववैशद्यविचारग्लानिकारकम्| |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nABasadravyalakShaNam (9-10) · Śloka 10
| ਨਾਭਸਂ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਵਿਸ਼ਦਲਘੁਸ਼ਬ੍ਦਗੁਣੋਲ੍ਬਣਮ੍||੯|| ਸੌਸਿਰ੍ਯਲਾਘਵਕਰਮ੍| |੧੦|
| नाभसं सूक्ष्मविशदलघुशब्दगुणोल्बणम्||९|| सौषिर्यलाघवकरम्| |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvadravyamauShadham (10) · Śloka 10
ਜਗਤ੍ਯੇਵਮਨੌਸਧਮ੍| ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਵਸ਼ਾਨ੍ਨਾਨਾਰ੍ਥਯੋਗਯੋਃ||੧੦||
जगत्येवमनौषधम्| न किञ्चिद्विद्यते द्रव्यं वशान्नानार्थयोगयोः||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana agnipavanotkaTaM dravyamUrdhvagam bhUmitoyaguNAdhikamadhogAmi (11-12) · Śloka 12
ਦ੍ਰਵ੍ਯਮੂਰ੍ਧ੍ਵਗਮਂ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਾਯੋਗ੍ਨਿਪਵਨੋਤ੍ਕਟਮ੍| ਅਧੋਗਾਮਿ ਚ ਭੂਯਿਸ੍ਠਂ ਭੂਮਿਤੋਯਗੁਣਾਧਿਕਮ੍||੧੧|| ਇਤਿ ਦ੍ਰਵ੍ਯਮ੍ ਰਸਾਨ੍ ਭੇਦੈਰੁਤ੍ਤਰਤ੍ਰੋਪਦੇਕ੍ਸ੍ਯਤੇ| |੧੨|
द्रव्यमूर्ध्वगमं तत्र प्रायोऽग्निपवनोत्कटम्| अधोगामि च भूयिष्ठं भूमितोयगुणाधिकम्||११|| इति द्रव्यम् रसान् भेदैरुत्तरत्रोपदेक्ष्यते| |१२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vIryasya carcAprastAvaH (12-13) · Śloka 13
| ਵੀਰ੍ਯਂ ਪੁਨਰ੍ਵਦਨ੍ਤ੍ਯੇਕੇ ਗੁਰੁ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਹਿਮਂ ਮਦੁ||੧੨|| ਲਘੁ ਰੂਕ੍ਸੋਸ੍ਣਤੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਚ ਤਦੇਵਂ ਮਤਮਸ੍ਟਧਾ| |੧੩|
| वीर्यं पुनर्वदन्त्येके गुरु स्निग्धं हिमं मृदु||१२|| लघु रूक्षोष्णतीक्ष्णं च तदेवं मतमष्टधा| |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana carakamate sarvaM vIryavadeva (13-14) · Śloka 14
ਚਰਕਾਚਾਰ੍ਯਃ ਪੁਨਰੇਵਂ ਵਕ੍ਤਿ | ਚਰਕਸ੍ਤ੍ਵਾਹ ਵੀਰ੍ਯਂ ਤਤ੍ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਯੇਨ ਯਾ ਕ੍ਰਿਯਾ||੧੩|| ਨਾਵੀਰ੍ਯਂ ਕੁਰੁਤੇ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਸਰ੍ਵਾ ਵੀਰ੍ਯਕਤਾ ਹਿ ਸਾ| |੧੪|
चरकाचार्यः पुनरेवं वक्ति | चरकस्त्वाह वीर्यं तत् क्रियते येन या क्रिया||१३|| नावीर्यं कुरुते किञ्चित्सर्वा वीर्यकृता हि सा| |१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gurvAdiShvevAShTasu vIryAkhyA (14-15) · Śloka 15
| ਗੁਰ੍ਵਾਦਿਸ੍ਵੇਵ ਵੀਰ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ਤੇਨਾਨ੍ਵਰ੍ਥੇਤਿ ਵਰ੍ਣ੍ਯਤੇ||੧੪|| ਸਮਗ੍ਰਗੁਣਸਾਰੇਸੁ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯੁਤ੍ਕਰ੍ਸਵਿਵਰ੍ਤਿਸੁ| ਵ੍ਯਵਹਾਰਾਯ ਮੁਖ੍ਯਤ੍ਵਾਦ੍ਬਹ੍ਵਗ੍ਰਗ੍ਰਹਣਾਦਪਿ||੧੫||
| गुर्वादिष्वेव वीर्याख्या तेनान्वर्थेति वर्ण्यते||१४|| समग्रगुणसारेषु शक्त्युत्कर्षविवर्तिषु| व्यवहाराय मुख्यत्वाद्बह्वग्रग्रहणादपि||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasAdInAM viryatvABAvaH (16) · Śloka 16
ਅਤਸ਼੍ਚ ਵਿਪਰੀਤਤ੍ਵਾਤ੍ਸਮ੍ਭਵਤ੍ਯਪਿ ਨੈਵ ਸਾ| ਵਿਵਕ੍ਸ੍ਯਤੇ ਰਸਾਦ੍ਯੇਸੁ, ਵੀਰ੍ਯਂ ਗੁਰ੍ਵਾਦਯੋ ਹ੍ਯਤਃ||੧੬||
अतश्च विपरीतत्वात्सम्भवत्यपि नैव सा| विवक्ष्यते रसाद्येषु, वीर्यं गुर्वादयो ह्यतः||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvidhaiva vIryam (17) · Śloka 17
ਉਸ੍ਣਂ ਸ਼ੀਤਂ ਦ੍ਵਿਧੈਵਾਨ੍ਯੇ ਵੀਰ੍ਯਮਾਚਕ੍ਸਤੇ| |੧੭|
उष्णं शीतं द्विधैवान्ये वीर्यमाचक्षते| |१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tatropapattiH (17-18) · Śloka 18
ਅਪਿ ਚ| ਨਾਨਾਤ੍ਮਕਮਪਿ ਦ੍ਰਵ੍ਯਮਗ੍ਨਿਸੋਮੌ ਮਹਾਬਲੌ||੧੭|| ਵ੍ਯਕ੍ਤਾਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਜਗਦਿਵ ਨਾਤਿਕ੍ਰਾਮਤਿ ਜਾਤੁਚਿਤ੍| |੧੮|
अपि च| नानात्मकमपि द्रव्यमग्निषोमौ महाबलौ||१७|| व्यक्ताव्यक्तं जगदिव नातिक्रामति जातुचित्| |१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uShNavIryalakShaNam shItavIryalakShaNam (18-19) · Śloka 19
| ਤਤ੍ਰੋਸ੍ਣਂ ਭ੍ਰਮਤਡ੍ਗ੍ਲਾਨਿਸ੍ਵੇਦਦਾਹਾਸ਼ੁਪਾਕਿਤਾਃ||੧੮|| ਸ਼ਮਂ ਚ ਵਾਤਕਫਯੋਃ ਕਰੋਤਿ, ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਂ ਪੁਨਃ| ਹ੍ਲਾਦਨਂ ਜੀਵਨਂ ਸ੍ਤਮ੍ਭਂ ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਯੋਃ||੧੯||
| तत्रोष्णं भ्रमतृड्ग्लानिस्वेददाहाशुपाकिताः||१८|| शमं च वातकफयोः करोति, शिशिरं पुनः| ह्लादनं जीवनं स्तम्भं प्रसादं रक्तपित्तयोः||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vipAkasya lakShaNam (20) · Śloka 20
ਵੀਰ੍ਯਾਦਨਨ੍ਤਰਂ ਵਿਪਾਕਂ ਲਕ੍ਸਯਤਿ ਜਾਠਰੇਣਾਗ੍ਨਿਨਾ ਯੋਗਾਦ੍ਯਦੁਦੇਤਿ ਰਸਾਨ੍ਤਰਮ੍| ਰਸਾਨਾਂ ਪਰਿਣਾਮਾਨ੍ਤੇ ਸ ਵਿਪਾਕ ਇਤਿ ਸ੍ਮਤਃ||੨੦||
वीर्यादनन्तरं विपाकं लक्षयति जाठरेणाग्निना योगाद्यदुदेति रसान्तरम्| रसानां परिणामान्ते स विपाक इति स्मृतः||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vipAkatraividhyam (21) · Śloka 21
ਸ੍ਵਾਦੁਃ ਪਟੁਸ਼੍ਚ ਮਧੁਰਮਮ੍ਲੋਮ੍ਲਂ ਪਚ੍ਯਤੇ ਰਸਃ| ਤਿਕ੍ਤੋਸਣਕਸਾਯਾਣਾਂ ਵਿਪਾਕਃ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਃ ਕਟੁਃ||੨੧||
स्वादुः पटुश्च मधुरमम्लोऽम्लं पच्यते रसः| तिक्तोषणकषायाणां विपाकः प्रायशः कटुः||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana trayANAM pAkAnAM lakShaNam (22-23) · Śloka 23
ਰਸੈਰਸੌ ਤੁਲ੍ਯਫਲਸ੍ਤਤ੍ਰ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਮ੍| ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਰਸੇਨ ਕੁਰੁਤੇ ਕਰ੍ਮ ਪਾਕੇਨ ਚਾਪਰਮ੍||੨੨|| ਗੁਣਾਨ੍ਤਰੇਣ ਵੀਰ੍ਯੇਣ ਪ੍ਰਭਾਵੇਣੈਵ ਕਿਞ੍ਚਿਨ| |੨੩|
रसैरसौ तुल्यफलस्तत्र द्रव्यं शुभाशुभम्| किञ्चिद्रसेन कुरुते कर्म पाकेन चापरम्||२२|| गुणान्तरेण वीर्येण प्रभावेणैव किञ्चिन| |२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dravyadInAM pRuthak prayojanatvaM (23-24) · Śloka 24
| ਯਦ੍ਯਦ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯੇ ਰਸਾਦੀਨਾਂ ਬਲਵਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਵਰ੍ਤਤੇ||੨੩|| ਅਭਿਭੂਯੇਤਰਾਂਸ੍ਤਤ੍ਤਤ੍ਕਾਰਣਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇ| ਵਿਰੁਦ੍ਧਗੁਣਸਂਯੋਗੇ ਭੂਯਸਾਲ੍ਪਂ ਹਿ ਜੀਯਤੇ||੨੪||
| यद्यद्द्रव्ये रसादीनां बलवत्त्वेन वर्तते||२३|| अभिभूयेतरांस्तत्तत्कारणत्वं प्रपद्यते| विरुद्धगुणसंयोगे भूयसाऽल्पं हि जीयते||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasAdInAM sAmye svABAvikam balam (25) · Śloka 25
ਰਸਂ ਵਿਪਾਕਸ੍ਤੌ ਵੀਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ੍ਤਾਨ੍ਯਪੋਹਤਿ| ਬਲਸਾਮ੍ਯੇ ਰਸਾਦੀਨਾਮਿਤਿ ਨੈਸਰ੍ਗਿਕਂ ਬਲਮ੍||੨੫||
रसं विपाकस्तौ वीर्यं प्रभावस्तान्यपोहति| बलसाम्ये रसादीनामिति नैसर्गिकं बलम्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana praBAvasya lakShaNam (26) · Śloka 26
ਰਸਾਦਿਸਾਮ੍ਯੇ ਯਤ੍ ਕਰ੍ਮ ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਂ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਭਾਵਜਮ੍| |੨੬|
रसादिसाम्ये यत् कर्म विशिष्टं तत् प्रभावजम्| |२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana praBavodAharaNam (26-27) · Śloka 27
| ਦਨ੍ਤੀ ਰਸਾਦ੍ਯੈਸ੍ਤੁਲ੍ਯਾਪਿ ਚਿਤ੍ਰਕਸ੍ਯ ਵਿਰੇਚਨੀ||੨੬|| ਮਧੁਕਸ੍ਯ ਚ ਮਦ੍ਵੀਕਾ, ਘਤਂ ਕ੍ਸੀਰਸ੍ਯ ਦੀਪਨਮ੍| |੨੭|
| दन्ती रसाद्यैस्तुल्याऽपि चित्रकस्य विरेचनी||२६|| मधुकस्य च मृद्वीका, घृतं क्षीरस्य दीपनम्| |२७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dravyabhedena karmaNo bhedaH (27-28) · Śloka 28
| ਇਤਿ ਸਾਮਾਨ੍ਯਤਃ ਕਰ੍ਮ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਦੀਨਾਂ, ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਤਤ੍||੨੭|| ਵਿਚਿਤ੍ਰਪ੍ਰਤ੍ਯਯਾਰਬ੍ਧਦ੍ਰਵ੍ਯਭੇਦੇਨ ਭਿਦ੍ਯਤੇ| |੨੮|
| इति सामान्यतः कर्म द्रव्यादीनां, पुनश्च तत्||२७|| विचित्रप्रत्ययारब्धद्रव्यभेदेन भिद्यते| |२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udAharaNArthaM granthakRudvacaH (9) · Śloka 1
ਏਤਦੁਦਾਹਰਣਾਰ੍ਥਂ ਗ੍ਰਨ੍ਥਕਦਾਹ ਸ੍ਵਾਦੁਰ੍ਗੁਰੁਸ਼੍ਚ ਗੋਧੂਮੋ ਵਾਤਜਿਦ੍ਵਾਤਕਦ੍ਯਵਃ||੨੮|| ਉਸ੍ਣਾ ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਃ ਪਯਃ ਸ਼ੀਤਂ ਕਟੁਃ ਸਿਂਹੋ ਨ ਸ਼ੂਕਰਃ| ੨੮੧/੨| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸੂਨੁਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਗ੍ਭਟਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਦਿਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯੋ ਨਾਮ ਨਵਮੋਧ੍ਯਾਯਃ||੧||
एतदुदाहरणार्थं ग्रन्थकृदाह स्वादुर्गुरुश्च गोधूमो वातजिद्वातकृद्यवः||२८|| उष्णा मत्स्याः पयः शीतं कटुः सिंहो न शूकरः| २८१/२| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां सूत्रस्थाने द्रव्यादिविज्ञानीयो नाम नवमोऽध्यायः||१||
🔊 Audio coming soon