Adhikarana tarpaNapuTapAkavidhiradhyAyaH (2) · Śloka 2
അഥാതസ്തര്പണപുടപാകവിധിമധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ| ഗദ്യസുത്രേ|൨|
अथातस्तर्पणपुटपाकविधिमध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| गद्यसुत्रे|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tarpaNasya viShayo deshaH kAlashca (1-4) · Śloka 4
നയനേ താമ്യതി സ്തബ്ധേ ശുഷ്കേ രൂക്ഷേऽഭിഘാതിതേ| വാതപിത്താതുരേ ജിഹ്മേ ശീര്ണപക്ഷ്മാവിലേക്ഷണേ||൧|| കൃച്ഛ്രോന്മീലശിരാഹര്ഷശിരോത്പാതതമോര്ജുനൈഃ| സ്യന്ദമന്ഥാന്യതോവാതവാതപര്യായശുക്രകൈഃ||൨|| ആതുരേ ശാന്തരാഗാശ്രുശൂലസംരമ്ഭദൂഷികേ| നിവാതേ തര്പണം യോജ്യം ശുദ്ധയോര്മൂര്ദ്ധകായയോഃ||൩|| കാലേ സാധാരണേ പ്രാതഃ സായം വോത്താനശായിനഃ| |൪|
नयने ताम्यति स्तब्धे शुष्के रूक्षेऽभिघातिते| वातपित्तातुरे जिह्मे शीर्णपक्ष्माविलेक्षणे||१|| कृच्छ्रोन्मीलशिराहर्षशिरोत्पाततमोर्जुनैः| स्यन्दमन्थान्यतोवातवातपर्यायशुक्रकैः||२|| आतुरे शान्तरागाश्रुशूलसंरम्भदूषिके| निवाते तर्पणं योज्यं शुद्धयोर्मूर्द्धकाययोः||३|| काले साधारणे प्रातः सायं वोत्तानशायिनः| |४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tarpaNavidhiH (4-6) · Śloka 6
| യവമാഷമയീം പാലീം നേത്രകോശാദ്ബഹിഃ സമാമ്||൪|| ദ്വ്യങ്ഗുലോച്ചാം ദൃഢാം കൃത്വാ യഥാസ്വം സിദ്ധമാവപേത്| സര്പിര്നിമീലിതേ നേത്രേ തപ്താമ്ബുപ്രവിലായിതമ്||൫|| നക്താന്ധ്യവാതതിമിരകൃച്ഛ്രബോധാദികേ വസാമ്| ആപക്ഷ്മാഗ്രാത്|൬|
| यवमाषमयीं पालीं नेत्रकोशाद्बहिः समाम्||४|| द्व्यङ्गुलोच्चां दृढां कृत्वा यथास्वं सिद्धमावपेत्| सर्पिर्निमीलिते नेत्रे तप्ताम्बुप्रविलायितम्||५|| नक्तान्ध्यवाततिमिरकृच्छ्रबोधादिके वसाम्| आपक्ष्माग्रात्|६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tarpaNadhAraNAvadhiH (6-8) · Śloka 8
| അഥോന്മേഷം ശനകൈസ്തസ്യ കുര്വതഃ||൬|| മാത്രാ വിഗണയേത്തത്ര വര്ത്മസന്ധിസിതാസതേ| ദൃഷ്ടൌ ച ക്രമശോ വ്യാധൌ ശതം ത്രീണി ച പഞ്ച ച||൭|| ശതാനി സപ്ത ചാഷ്ടൌ ച, ദശ മന്ഥേ, ദശാനിലേ| പിത്തേ ഷട്, സ്വസ്ഥവൃത്തേ ച ബലാസേ പഞ്ച ധാരയേത്||൮||
| अथोन्मेषं शनकैस्तस्य कुर्वतः||६|| मात्रा विगणयेत्तत्र वर्त्मसन्धिसितासते| दृष्टौ च क्रमशो व्याधौ शतं त्रीणि च पञ्च च||७|| शतानि सप्त चाष्टौ च, दश मन्थे, दशानिले| पित्ते षट्, स्वस्थवृत्ते च बलासे पञ्च धारयेत्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tarpaNAnantaraM kRutyam (9) · Śloka 9
കൃത്വാऽപാങ്ഗേ തതോ ദ്വാരം സ്നേഹം പാത്രേ നിഗാലയേത്| പിബേച്ച ധൂമം, നേക്ഷേത വ്യോമ രൂപം ച ഭാസ്വരമ്||൯||
कृत्वाऽपाङ्गे ततो द्वारं स्नेहं पात्रे निगालयेत्| पिबेच्च धूमं, नेक्षेत व्योम रूपं च भास्वरम्||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtAdibhedena tarpaNAvRuttiH AvRutyavadhiH (10) · Śloka 10
ഇത്ഥം പ്രതിദിനം വായൌ, പിത്തേ ത്വേകാന്തരം, കഫേ| സ്വസ്ഥേ ച ഹ്യന്തരം ദദ്യാദാതൃപ്തേരിതി യോജയേത്||൧൦||
इत्थं प्रतिदिनं वायौ, पित्ते त्वेकान्तरं, कफे| स्वस्थे च ह्यन्तरं दद्यादातृप्तेरिति योजयेत्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tRutpAtRutpAtitRutpalakShaNam (11) · Śloka 11
തൃപ്തസ്യ കിം ലക്ഷണം ? ഇത്യാഹ പ്രകാശക്ഷമതാ സ്വാസ്ഥ്യം വിശദം ലഘു ലോചനമ്| തൃപ്തേ, വിപര്യയോऽതൃപ്തേऽതിതൃപ്തേ ശ്ലേഷ്മജാ രൂജഃ||൧൧||
तृप्तस्य किं लक्षणं ? इत्याह प्रकाशक्षमता स्वास्थ्यं विशदं लघु लोचनम्| तृप्ते, विपर्ययोऽतृप्तेऽतितृप्ते श्लेष्मजा रूजः||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puTapAkasya viShayaH (12-13) · Śloka 13
സ്നേഹപീതാ തനുരിവ ക്ലാന്താ ദൃഷ്ടിര്ഹി സീദതി| തര്പണാനന്തരം തസ്മാദൃഗ്ബലാധാനകാരിണമ്||൧൨|| പുടപാകം പ്രയുഞ്ജീത പൂര്വോക്തേഷ്വേവ യക്ഷ്മസു| |൧൩|
स्नेहपीता तनुरिव क्लान्ता दृष्टिर्हि सीदति| तर्पणानन्तरं तस्मादृग्बलाधानकारिणम्||१२|| पुटपाकं प्रयुञ्जीत पूर्वोक्तेष्वेव यक्ष्मसु| |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puTapAkasya traividhyaM saviShayam (13-14) · Śloka 14
| സ വാതേ സ്നേഹനഃ ശ്ലേഷ്മസഹിതേ ലേഖനോ ഹിതഃ||൧൩|| ദൃഗ്ദൌര്ബല്യേऽനിലേ പിത്തേ രക്തേ സ്വസ്ഥേ പ്രസാദനഃ| |൧൪|
| स वाते स्नेहनः श्लेष्मसहिते लेखनो हितः||१३|| दृग्दौर्बल्येऽनिले पित्ते रक्ते स्वस्थे प्रसादनः| |१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehanasya dravyANi (14-15) · Śloka 15
ഇദാനീമേഷാം പുടപാകാനാം കല്പനാമാഹ | ഭൂശയപ്രസഹാനൂപമേദോമജ്ജവസാമിഷൈഃ||൧൪|| സ്നേഹനം പയസാ പിഷ്ടൈര്ജീവനീയൈശ്ച കല്പയേത്| |൧൫|
इदानीमेषां पुटपाकानां कल्पनामाह | भूशयप्रसहानूपमेदोमज्जवसामिषैः||१४|| स्नेहनं पयसा पिष्टैर्जीवनीयैश्च कल्पयेत्| |१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lekhanasya dravyANi (15-16) · Śloka 16
| മൃഗപക്ഷിയകൃന്മാംസമുക്തായസ്താമ്രസൈന്ധവൈഃ||൧൫|| സ്രോതോജശങ്ഖഫേനാലൈര്ലേഖനം മസ്തുകല്കിതൈഃ| |൧൬|
| मृगपक्षियकृन्मांसमुक्तायस्ताम्रसैन्धवैः||१५|| स्रोतोजशङ्खफेनालैर्लेखनं मस्तुकल्कितैः| |१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prasAdanasya dravyANi (16-17) · Śloka 17
| മൃഗപക്ഷിയകൃന്മജ്ജവസാന്ത്രഹൃദയാമിഷൈഃ||൧൬|| മധുരൈഃ സഘൃതൈഃ സ്തന്യക്ഷീരപിഷ്ടൈഃ പ്രസാദനമ്| |൧൭|
| मृगपक्षियकृन्मज्जवसान्त्रहृदयामिषैः||१६|| मधुरैः सघृतैः स्तन्यक्षीरपिष्टैः प्रसादनम्| |१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puTapAkasya sAdhanam puTapAkavidhiH (17-19) · Śloka 19
അധുനാ പുടപാകസ്യ കല്പനാമാഹ ബില്വമാത്രം പൃഥക് പിണ്ഡം മാംസഭേഷജകല്കയോഃ||൧൭|| ഉരുബൂകവടാമ്ഭോജപത്രൈഃ സ്നേഹാദിഷു ക്രമാത്| വേഷ്ടയിത്വാ മൃദാ ലിപ്തം ധവധന്വനഗോമയൈഃ||൧൮|| പചേത്പ്രദീപ്തൈരഗ്ന്യാഭം പക്വം നിഷ്പീഡ്യ തദ്രസമ്| നേത്രേ തര്പണവദ്യുഞ്ജ്യാത്|൧൯|
अधुना पुटपाकस्य कल्पनामाह बिल्वमात्रं पृथक् पिण्डं मांसभेषजकल्कयोः||१७|| उरुबूकवटाम्भोजपत्रैः स्नेहादिषु क्रमात्| वेष्टयित्वा मृदा लिप्तं धवधन्वनगोमयैः||१८|| पचेत्प्रदीप्तैरग्न्याभं पक्वं निष्पीड्य तद्रसम्| नेत्रे तर्पणवद्युञ्ज्यात्|१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puTapAkadhAraNavidhiH (19-20) · Śloka 20
| ശതം ദ്വേ ത്രീണി ധാരയേത്||൧൯|| ലേഖനസ്നേഹനാന്ത്യേഷു| |൨൦|
| शतं द्वे त्रीणि धारयेत्||१९|| लेखनस्नेहनान्त्येषु| |२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puTapAkAnAmuShNashItabhedaH (20) · Śloka 20
കോഷ്ണൌ പൂര്വൌ, ഹിമോऽപരഃ| |൨൦|
कोष्णौ पूर्वौ, हिमोऽपरः| |२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lekhanasnehAnayorante kRutyam (20) · Śloka 20
| ധൂമപോऽന്തേ തയോരേവ|൨൦|
| धूमपोऽन्ते तयोरेव|२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puTapAkasya samyagyogAdi lakShaNam (20) · Śloka 20
| യോഗാസ്തത്ര ച തൃപ്തിവത്||൨൦||
| योगास्तत्र च तृप्तिवत्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tarpaNapuTapAkaniShedhaH (21) · Śloka 21
തര്പണം പുടപാകം ച നസ്യാനര്ഹേ ന യോജയേത്| |൨൧|
तर्पणं पुटपाकं च नस्यानर्हे न योजयेत्| |२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tarpaNapuTapAkayorAcAraH (21-21.5) · Śloka 21
യാവന്ത്യഹാനി യുഞ്ജീത ദ്വിസ്തതോ ഹിതഭാഗ്ഭവേത്||൨൧|| മാലതീമല്ലികാപുഷ്പൈര്ബദ്ധാക്ഷോ നിവസേന്നിശാമ്||൨൧.൫||
यावन्त्यहानि युञ्जीत द्विस्ततो हितभाग्भवेत्||२१|| मालतीमल्लिकापुष्पैर्बद्धाक्षो निवसेन्निशाम्||२१.५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana netrarakShaNe yatnaH kAryaH (24) · Śloka 24
സര്വാത്മനാ നേത്രബലായ യത്നം കുര്വീത നസ്യാഞ്ജനതര്പണാദ്യൈഃ| ദൃഷ്ടിശ്ച നഷ്ടാ വിവിധം ജഗച്ച തമോമയം ജായത ഏകരൂപമ്||൨൨.൫|| ഇതി ശ്രീവൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസൂനുശ്രീമദ്വാഗ്ഭടവിരചിതായാമഷ്ടാങ്ഗഹൃദയസംഹിതായാം സൂത്രസ്ഥാനേ തര്പണപുടപാകവിധിര്നാമ ചതുര്വിംശോऽധ്യായഃ||൨൪||
सर्वात्मना नेत्रबलाय यत्नं कुर्वीत नस्याञ्जनतर्पणाद्यैः| दृष्टिश्च नष्टा विविधं जगच्च तमोमयं जायत एकरूपम्||२२.५|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां सूत्रस्थाने तर्पणपुटपाकविधिर्नाम चतुर्विंशोऽध्यायः||२४||
🔊 Audio coming soon