Adhikarana tarpaNapuTapAkavidhiradhyAyaH (2) · Śloka 2
అథాతస్తర్పణపుటపాకవిధిమధ్యాయం వ్యాఖ్యాస్యామః| ఇతి హ స్మాహురాత్రేయాదయో మహర్షయః| గద్యసుత్రే|2|
अथातस्तर्पणपुटपाकविधिमध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| गद्यसुत्रे|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tarpaNasya viShayo deshaH kAlashca (1-4) · Śloka 4
నయనే తామ్యతి స్తబ్ధే శుష్కే రూక్షేఽభిఘాతితే| వాతపిత్తాతురే జిహ్మే శీర్ణపక్ష్మావిలేక్షణే||1|| కృచ్ఛ్రోన్మీలశిరాహర్షశిరోత్పాతతమోర్జునైః| స్యందమంథాన్యతోవాతవాతపర్యాయశుక్రకైః||2|| ఆతురే శాంతరాగాశ్రుశూలసంరంభదూషికే| నివాతే తర్పణం యోజ్యం శుద్ధయోర్మూర్ద్ధకాయయోః||3|| కాలే సాధారణే ప్రాతః సాయం వోత్తానశాయినః| |4|
नयने ताम्यति स्तब्धे शुष्के रूक्षेऽभिघातिते| वातपित्तातुरे जिह्मे शीर्णपक्ष्माविलेक्षणे||१|| कृच्छ्रोन्मीलशिराहर्षशिरोत्पाततमोर्जुनैः| स्यन्दमन्थान्यतोवातवातपर्यायशुक्रकैः||२|| आतुरे शान्तरागाश्रुशूलसंरम्भदूषिके| निवाते तर्पणं योज्यं शुद्धयोर्मूर्द्धकाययोः||३|| काले साधारणे प्रातः सायं वोत्तानशायिनः| |४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tarpaNavidhiH (4-6) · Śloka 6
| యవమాషమయీం పాలీం నేత్రకోశాద్బహిః సమాం||4|| ద్వ్యంగులోచ్చాం దృఢాం కృత్వా యథాస్వం సిద్ధమావపేత్| సర్పిర్నిమీలితే నేత్రే తప్తాంబుప్రవిలాయితం||5|| నక్తాంధ్యవాతతిమిరకృచ్ఛ్హ్రబోధాదికే వసాం| ఆపక్ష్మాగ్రాత్|6|
| यवमाषमयीं पालीं नेत्रकोशाद्बहिः समाम्||४|| द्व्यङ्गुलोच्चां दृढां कृत्वा यथास्वं सिद्धमावपेत्| सर्पिर्निमीलिते नेत्रे तप्ताम्बुप्रविलायितम्||५|| नक्तान्ध्यवाततिमिरकृच्छ्रबोधादिके वसाम्| आपक्ष्माग्रात्|६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tarpaNadhAraNAvadhiH (6-8) · Śloka 8
| అథోన్మేషం శనకైస్తస్య కుర్వతః||6|| మాత్రా విగణయేత్తత్ర వర్త్మసంధిసితాసతే| దృష్టౌ చ క్రమశో వ్యాధౌ శతం త్రీణి చ పంచ చ||7|| శతాని సప్త చాష్టౌ చ, దశ మంథే, దశానిలే| పిత్తే షట్, స్వస్థవృత్తే చ బలాసే పంచ ధారయేత్||8||
| अथोन्मेषं शनकैस्तस्य कुर्वतः||६|| मात्रा विगणयेत्तत्र वर्त्मसन्धिसितासते| दृष्टौ च क्रमशो व्याधौ शतं त्रीणि च पञ्च च||७|| शतानि सप्त चाष्टौ च, दश मन्थे, दशानिले| पित्ते षट्, स्वस्थवृत्ते च बलासे पञ्च धारयेत्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tarpaNAnantaraM kRutyam (9) · Śloka 9
కృత్వాఽపాంగే తతో ద్వారం స్నేహం పాత్రే నిగాలయేత్| పిబేచ్చ ధూమం, నేక్షేత వ్యోమ రూపం చ భాస్వరం||9||
कृत्वाऽपाङ्गे ततो द्वारं स्नेहं पात्रे निगालयेत्| पिबेच्च धूमं, नेक्षेत व्योम रूपं च भास्वरम्||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtAdibhedena tarpaNAvRuttiH AvRutyavadhiH (10) · Śloka 10
ఇత్థం ప్రతిదినం వాయౌ, పిత్తే త్వేకాంతరం, కఫే| స్వస్థే చ హ్యంతరం దద్యాదాతృప్తేరితి యోజయేత్||10||
इत्थं प्रतिदिनं वायौ, पित्ते त्वेकान्तरं, कफे| स्वस्थे च ह्यन्तरं दद्यादातृप्तेरिति योजयेत्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tRutpAtRutpAtitRutpalakShaNam (11) · Śloka 11
తృప్తస్య కిం లక్షణం ? ఇత్యాహ ప్రకాశక్షమతా స్వాస్థ్యం విశదం లఘు లోచనం| తృప్తే, విపర్యయోఽతృప్తేఽతితృప్తే శ్లేష్మజా రూజః||11||
तृप्तस्य किं लक्षणं ? इत्याह प्रकाशक्षमता स्वास्थ्यं विशदं लघु लोचनम्| तृप्ते, विपर्ययोऽतृप्तेऽतितृप्ते श्लेष्मजा रूजः||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puTapAkasya viShayaH (12-13) · Śloka 13
స్నేహపీతా తనురివ క్లాంతా దృష్టిర్హి సీదతి| తర్పణానంతరం తస్మాదృగ్బలాధానకారిణం||12|| పుటపాకం ప్రయుంజీత పూర్వోక్తేష్వేవ యక్ష్మసు| |13|
स्नेहपीता तनुरिव क्लान्ता दृष्टिर्हि सीदति| तर्पणानन्तरं तस्मादृग्बलाधानकारिणम्||१२|| पुटपाकं प्रयुञ्जीत पूर्वोक्तेष्वेव यक्ष्मसु| |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puTapAkasya traividhyaM saviShayam (13-14) · Śloka 14
| స వాతే స్నేహనః శ్లేష్మసహితే లేఖనో హితః||13|| దృగ్దౌర్బల్యేఽనిలే పిత్తే రక్తే స్వస్థే ప్రసాదనః| |14|
| स वाते स्नेहनः श्लेष्मसहिते लेखनो हितः||१३|| दृग्दौर्बल्येऽनिले पित्ते रक्ते स्वस्थे प्रसादनः| |१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehanasya dravyANi (14-15) · Śloka 15
ఇదానీమేషాం పుటపాకానాం కల్పనామాహ | భూశయప్రసహానూపమేదోమజ్జవసామిషైః||14|| స్నేహనం పయసా పిష్టైర్జీవనీయైశ్చ కల్పయేత్| |15|
इदानीमेषां पुटपाकानां कल्पनामाह | भूशयप्रसहानूपमेदोमज्जवसामिषैः||१४|| स्नेहनं पयसा पिष्टैर्जीवनीयैश्च कल्पयेत्| |१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lekhanasya dravyANi (15-16) · Śloka 16
| మృగపక్షియకృన్మాంసముక్తాయస్తామ్రసైంధవైః||15|| స్రోతోజశంఖఫేనాలైర్లేఖనం మస్తుకల్కితైః| |16|
| मृगपक्षियकृन्मांसमुक्तायस्ताम्रसैन्धवैः||१५|| स्रोतोजशङ्खफेनालैर्लेखनं मस्तुकल्कितैः| |१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prasAdanasya dravyANi (16-17) · Śloka 17
| మృగపక్షియకృన్మజ్జవసాంత్రహృదయామిషైః||16|| మధురైః సఘృతైః స్తన్యక్షీరపిష్టైః ప్రసాదనం| |17|
| मृगपक्षियकृन्मज्जवसान्त्रहृदयामिषैः||१६|| मधुरैः सघृतैः स्तन्यक्षीरपिष्टैः प्रसादनम्| |१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puTapAkasya sAdhanam puTapAkavidhiH (17-19) · Śloka 19
అధునా పుటపాకస్య కల్పనామాహ బిల్వమాత్రం పృథక్ పిండం మాంసభేషజకల్కయోః||17|| ఉరుబూకవటాంభోజపత్రైః స్నేహాదిషు క్రమాత్| వేష్టయిత్వా మృదా లిప్తం ధవధన్వనగోమయైః||18|| పచేత్ప్రదీప్తైరగ్న్యాభం పక్వం నిష్పీడ్య తద్రసం| నేత్రే తర్పణవద్యుంజ్యాత్|19|
अधुना पुटपाकस्य कल्पनामाह बिल्वमात्रं पृथक् पिण्डं मांसभेषजकल्कयोः||१७|| उरुबूकवटाम्भोजपत्रैः स्नेहादिषु क्रमात्| वेष्टयित्वा मृदा लिप्तं धवधन्वनगोमयैः||१८|| पचेत्प्रदीप्तैरग्न्याभं पक्वं निष्पीड्य तद्रसम्| नेत्रे तर्पणवद्युञ्ज्यात्|१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puTapAkadhAraNavidhiH (19-20) · Śloka 20
| శతం ద్వే త్రీణి ధారయేత్||19|| లేఖనస్నేహనాంత్యేషు| |20|
| शतं द्वे त्रीणि धारयेत्||१९|| लेखनस्नेहनान्त्येषु| |२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puTapAkAnAmuShNashItabhedaH (20) · Śloka 20
కోష్ణౌ పూర్వౌ, హిమోఽపరః| |20|
कोष्णौ पूर्वौ, हिमोऽपरः| |२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lekhanasnehAnayorante kRutyam (20) · Śloka 20
| ధూమపోఽంతే తయోరేవ|20|
| धूमपोऽन्ते तयोरेव|२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puTapAkasya samyagyogAdi lakShaNam (20) · Śloka 20
| యోగాస్తత్ర చ తృప్తివత్||20||
| योगास्तत्र च तृप्तिवत्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tarpaNapuTapAkaniShedhaH (21) · Śloka 21
తర్పణం పుటపాకం చ నస్యానర్హే న యోజయేత్| |21|
तर्पणं पुटपाकं च नस्यानर्हे न योजयेत्| |२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tarpaNapuTapAkayorAcAraH (21-21.5) · Śloka 21
యావంత్యహాని యుంజీత ద్విస్తతో హితభాగ్భవేత్||21|| మాలతీమల్లికాపుష్పైర్బద్ధాక్షో నివసేన్నిశాం||21.5||
यावन्त्यहानि युञ्जीत द्विस्ततो हितभाग्भवेत्||२१|| मालतीमल्लिकापुष्पैर्बद्धाक्षो निवसेन्निशाम्||२१.५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana netrarakShaNe yatnaH kAryaH (24) · Śloka 24
సర్వాత్మనా నేత్రబలాయ యత్నం కుర్వీత నస్యాంజనతర్పణాద్యైః| దృష్టిశ్చ నష్టా వివిధం జగచ్చ తమోమయం జాయత ఏకరూపం||22.5|| ఇతి శ్రీవైద్యపతిసింహగుప్తసూనుశ్రీమద్వాగ్భటవిరచితాయామష్టాంగహృదయసంహితాయాం సూత్రస్థానే తర్పణపుటపాకవిధిర్నామ చతుర్వింశోఽధ్యాయః||24||
सर्वात्मना नेत्रबलाय यत्नं कुर्वीत नस्याञ्जनतर्पणाद्यैः| दृष्टिश्च नष्टा विविधं जगच्च तमोमयं जायत एकरूपम्||२२.५|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां सूत्रस्थाने तर्पणपुटपाकविधिर्नाम चतुर्विंशोऽध्यायः||२४||
🔊 Audio coming soon