Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

7. marmavibhāgaḥ

Adhikarana atha marmavibhAgo nAma saptamo~adhyAyaH pratij~jA (1) · Śloka 1

অথাতো মর্মবিভাগং নামাধ্যাযং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হ স্মাহুরাত্রেযাদযো মহর্ষযঃ||১||

View original

अथातो मर्मविभागं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana marmaNAM sa~gkhyA (2) · Śloka 2

সপ্তোত্তরং মর্মশতম্||২||

View original

सप्तोत्तरं मर्मशतम्||२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana marmaNAM sthAnAni (3) · Śloka 3

তত্র চতুশ্চত্বারিংশচ্ছাখাসু| ষড্বিংশতিরন্তরাধৌ| সপ্তত্রিংশদূর্ধ্বম্||৩||

View original

तत्र चतुश्चत्वारिंशच्छाखासु| षड्विंशतिरन्तराधौ| सप्तत्रिंशदूर्ध्वम्||३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana talahRudayaM nAmamarma tatra viddhe vyAghAtaH (4) · Śloka 4

অথৈকৈকস্মিন্ সক্থ্নি মধ্যমাঙ্গুলিমভিতো মধ্যে পাদ- তলস্য তলহৃদযং নাম মর্ম| তত্র বিদ্ধস্য রুজযা মর ণম্||৪||

View original

अथैकैकस्मिन् सक्थ्नि मध्यमाङ्गुलिमभितो मध्ये पाद- तलस्य तलहृदयं नाम मर्म| तत्र विद्धस्य रुजया मर णम्||४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana kShipramarma, tatra viddhe maraNam (5) · Śloka 5

অঙ্গুষ্ঠাঙুল্যোর্মধ্যে ক্ষিপ্রং তত্রাঽঽক্ষেপকেন মরণম্||৫||

View original

अङ्गुष्ठाङुल्योर्मध्ये क्षिप्रं तत्राऽऽक्षेपकेन मरणम्||५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana kUrcamarma, tatra viddhe vyApacca (6) · Śloka 6

ক্ষিপ্রস্যোপরি দ্ব্যঙ্গুল উভযতঃ কূর্চঃ| তত্র পাদস্য ভ্রমণবেপনে ভবতঃ||৬||

View original

क्षिप्रस्योपरि द्व्यङ्गुल उभयतः कूर्चः| तत्र पादस्य भ्रमणवेपने भवतः||६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana kUrcashiromarma, tatra viddhe vyApacca (7) · Śloka 7

গুল্ফসন্ধেরধঃ কূর্চশিরঃ| তত্র রুজাশোপৌ||৭||

View original

गुल्फसन्धेरधः कूर्चशिरः| तत्र रुजाशोपौ||७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana gulphamarma, tatra viddhe vyApacca (8) · Śloka 8

পাদজঙ্ঘযোঃ সন্ধানে গুল্ফঃ| তত্র রুক্ স্তব্ধসক্থিতা ষণ্ঢতা বা||৮||

View original

पादजङ्घयोः सन्धाने गुल्फः| तत्र रुक् स्तब्धसक्थिता षण्ढता वा||८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana indrabastimarma, tatra viddhe vyApacca (9) · Śloka 9

পার্ষ্ণিপ্রভৃতি দ্বাদশভিরঙ্গুলৈর্জঙ্ঘামধ্যে ইন্দ্রবস্তিঃ| তত্র শোণিতক্ষযান্মরণম্||৯||

View original

पार्ष्णिप्रभृति द्वादशभिरङ्गुलैर्जङ्घामध्ये इन्द्रबस्तिः| तत्र शोणितक्षयान्मरणम्||९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana jAnumarma, tatra viddhe vyApacca (10) · Śloka 10

জঙ্গোর্বোঃ সন্ধানে জানুঃ| তত্র খঞ্জত||১০||

View original

जङ्गोर्वोः सन्धाने जानुः| तत्र खञ्जत||१०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana ANimarma, tatra viddhe vyApacca (11) · Śloka 11

জানুনস্ত্র্যঙ্গুলাদূর্ধ্বমুভযত আণিঃ| তত্র শোফাভিবৃদ্ধিঃ স্তব্ধসক্থিতা চ||১১||

View original

जानुनस्त्र्यङ्गुलादूर्ध्वमुभयत आणिः| तत्र शोफाभिवृद्धिः स्तब्धसक्थिता च||११||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana UrvI marma, tatra viddhe vyApacca (12) · Śloka 12

ঊরুমধ্যে ঊর্বী| তত্র রক্তক্ষযাত্সক্থিশোষঃ||১২||

View original

ऊरुमध्ये ऊर्वी| तत्र रक्तक्षयात्सक्थिशोषः||१२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana lohitAkShamarma tatra viddhe vyApacca (13) · Śloka 13

ঊর্ব্যাস্তূর্ধ্বমধো বংক্ষণসন্ধেরূরুমূলে লোহিতাক্ষম্| তত্র রক্তক্ষযাত্ পক্ষাঘাতঃ||১৩||

View original

ऊर्व्यास्तूर्ध्वमधो वंक्षणसन्धेरूरुमूले लोहिताक्षम्| तत्र रक्तक्षयात् पक्षाघातः||१३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana viTapamarma, tatra viddhe vyApacca (14) · Śloka 14

বংক্ষণবৃষণযোর্মধ্যে বিটপম্| তত্র ষাণ্ঢ্যমল্পশুক্রতা বা||১৪||

View original

वंक्षणवृषणयोर्मध्ये विटपम्| तत्र षाण्ढ्यमल्पशुक्रता वा||१४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana bAhumarmANi, tatra viddhe vyApacca (15) · Śloka 15

সক্থিবদ্ বাহ্বোঃ||১৫||

View original

सक्थिवद् बाह्वोः||१५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana bAhumarmaNi visheShaH (16) · Śloka 16

বিশেষস্তু-গুল্ফো মণিবন্ধস্তথা জানুকূর্পরম্| তযোর্ব্যধে কুণিতা||১৬||

View original

विशेषस्तु-गुल्फो मणिबन्धस्तथा जानुकूर्परम्| तयोर्व्यधे कुणिता||१६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana kakShAradharamarma, tatra viddhe vyApacca (17) · Śloka 17

বিটপবচ্চ কক্ষাক্ষমধ্যে কক্ষাধরঃ| তত্র কুণিত্বম্||১৭||

View original

विटपवच्च कक्षाक्षमध्ये कक्षाधरः| तत्र कुणित्वम्||१७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana antarAdhimarmANi gudamarma, tatra viddhe sadyomaraNam (18) · Śloka 18

বাতবর্চোনিরসনঃ স্থূলান্ত্রবিবদ্ধো গুদঃ| তত্র সদ্যো মরণম্||১৮||

View original

वातवर्चोनिरसनः स्थूलान्त्रविबद्धो गुदः| तत्र सद्यो मरणम्||१८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana bastimarma, tatra viddhe vyApacca (19) · Śloka 19

অল্পমাংসশোণিতোঽভ্যন্তরতঃ কট্যা ধনুর্বক্র একদ্বারোঽধোমুখী বস্তিঃ| তত্রাপি সদ্যো মরণমশ্মরীব্রণা- দৃতে| তত্রাপ্যুভযতো বিদ্ধে ন জীবতি| একতো ভিন্নে মূত্রস্রাবীব্রণো ভবতি| স তু যত্নেনোপক্রান্তো রোহতি||১৯||

View original

अल्पमांसशोणितोऽभ्यन्तरतः कट्या धनुर्वक्र एकद्वारोऽधोमुखी बस्तिः| तत्रापि सद्यो मरणमश्मरीव्रणा- दृते| तत्राप्युभयतो विद्धे न जीवति| एकतो भिन्ने मूत्रस्रावीव्रणो भवति| स तु यत्नेनोपक्रान्तो रोहति||१९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana nAbhimarma, tatra viddhe vyApacca (20) · Śloka 20

পক্বামাশযমধ্যে নাভিঃ তত্রাপি সদ্যোমরণম্||২০||

View original

पक्वामाशयमध्ये नाभिः तत्रापि सद्योमरणम्||२०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana hRudayamarma, tatra viddhe vyApacca (21) · Śloka 21

কোষ্ঠবক্ষসোঃ স্তনযোশ্চ মধ্যে সত্ত্বরজস্তমোঽধিষ্ঠা নমামাশযদ্বারং হৃদযম্| তত্রাপি সদ্যো মরণম্||২১||

View original

कोष्ठवक्षसोः स्तनयोश्च मध्ये सत्त्वरजस्तमोऽधिष्ठा नमामाशयद्वारं हृदयम्| तत्रापि सद्यो मरणम्||२१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana stanamUlamarma, tatra viddhe vyApacca (22) · Śloka 22

স্তনযোরধস্তাদ্ দ্ব্যঙ্গুলমুভযতঃ স্তনমূলে তযোঃ কফপূর্ণকোষ্ঠস্য মরণম্||২২||

View original

स्तनयोरधस्ताद् द्व्यङ्गुलमुभयतः स्तनमूले तयोः कफपूर्णकोष्ठस्य मरणम्||२२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana stanarohitamarma, tatra viddhe vyApacca (23) · Śloka 23

স্তনচূচুকযোরূর্ধ্বং দ্ব্যঙ্গুলমুভযতঃ স্তনরোহিতে| তযোঃ শোণিতপুর্ণকোষ্ঠস্য মরণম্||২৩||

View original

स्तनचूचुकयोरूर्ध्वं द्व्यङ्गुलमुभयतः स्तनरोहिते| तयोः शोणितपुर्णकोष्ठस्य मरणम्||२३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana apastambhau marmaNI tatra viddhe vyApacca (24) · Śloka 24

উভযত্রোরসো নাড্যৌ বাতবহে অপস্তম্ভৌ| তযোঃ শোণিতপূর্ণকোষ্ঠতযা কাসশ্বাসাভ্যাং চ মরণম্||২৪||

View original

उभयत्रोरसो नाड्यौ वातवहे अपस्तम्भौ| तयोः शोणितपूर्णकोष्ठतया कासश्वासाभ्यां च मरणम्||२४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana apAlApamarmaNI tatra viddhe vyApacca (25) · Śloka 25

অংসকূটযোরধঃ পার্শ্বযোরুপরি ভাগযোরপালাপৌ| তযোঃ পূযত্বমাপন্নেন রক্তেন মরণম্||২৫||

View original

अंसकूटयोरधः पार्श्वयोरुपरि भागयोरपालापौ| तयोः पूयत्वमापन्नेन रक्तेन मरणम्||२५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana kaTIkataruNe marmaNI tatra viddhe vyApacca (26) · Śloka 26

পৃষ্ঠবংশমুভযতঃ প্রতিশ্রোণীকর্ণাবস্থিনী কটীকতরুণে| তযোঃ শোণিতক্ষযাত্ পাণ্ডুর্বিবর্ণো হীনরুপো ম্রিযতে||২৬||

View original

पृष्ठवंशमुभयतः प्रतिश्रोणीकर्णावस्थिनी कटीकतरुणे| तयोः शोणितक्षयात् पाण्डुर्विवर्णो हीनरुपो म्रियते||२६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana kukundaramarma, tatra viddhe vyApacca (27) · Śloka 27

পার্শ্বযোর্জঘনবহির্ভাগে পৃষ্ঠবংশমুভযতঃ কুকুন্দরৌ| তযোঃ স্পর্শাজ্ঞানমধঃ কাযে চেষ্টানাশশ্চ||২৭||

View original

पार्श्वयोर्जघनबहिर्भागे पृष्ठवंशमुभयतः कुकुन्दरौ| तयोः स्पर्शाज्ञानमधः काये चेष्टानाशश्च||२७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana nitambamarmaNI, tatra viddhe vyApacca (28) · Śloka 28

শোণীকর্ণযোরুপর্য্যাশযাচ্ছাদনৌ পার্শ্বান্তরপ্রতিবদ্ধৌ নিতম্বৌ| তযোরধঃ কাযে শোফো দৌর্বল্যং মরণঞ্চ||২৮||

View original

शोणीकर्णयोरुपर्य्याशयाच्छादनौ पार्श्वान्तरप्रतिबद्धौ नितम्बौ| तयोरधः काये शोफो दौर्बल्यं मरणञ्च||२८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pArshvasandhimarmaNI tatra viddhe vyApacca (29) · Śloka 29

অধঃ পার্শ্বান্তরপ্রতিবদ্ধৌ জঘনপার্শ্বমধ্যে তির্য্যগূর্ধ্বং চ পার্শ্বসন্ধী| তযোঃ শোণিতপূর্ণকোষ্ঠতযা মরণম্||২৯||

View original

अधः पार्श्वान्तरप्रतिबद्धौ जघनपार्श्वमध्ये तिर्य्यगूर्ध्वं च पार्श्वसन्धी| तयोः शोणितपूर्णकोष्ठतया मरणम्||२९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana bRuhatyAkhyau marmaNI, tatra viddhe vyApacca (30) · Śloka 30

অধঃ পাড়্শ্বান্তরপ্রতিবদ্ধৌ জঘনপার্শ্বমধ্যে তির্য্যগূর্ধ্বং চ পার্শ্বসন্ধী| তযোঃ শোণিতপূর্ণকোষ্ঠতযা মরণম্||৩০||

View original

अधः पाऱ्श्वान्तरप्रतिबद्धौ जघनपार्श्वमध्ये तिर्य्यगूर्ध्वं च पार्श्वसन्धी| तयोः शोणितपूर्णकोष्ठतया मरणम्||३०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana aMsaphalamarmaNI, tatra vyApacca (31) · Śloka 31

পৃষ্ঠবংশমুভযতো বাহুমূলসম্বদ্ধে অংসফলকে| তযোর্বাহুস্বাপশোষৌ||৩১||

View original

पृष्ठवंशमुभयतो बाहुमूलसम्बद्धे अंसफलके| तयोर्बाहुस्वापशोषौ||३१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana aMsAkhye marmaNI, tatra viddhe vyApacca (32) · Śloka 32

গ্রীবাবাহুশিরোমধ্যেংঽসপীঠস্কন্ধবন্ধনাবংসৌ| তযোঃ স্তম্ব্ধবাহুতা||৩২||

View original

ग्रीवाबाहुशिरोमध्येंऽसपीठस्कन्धबन्धनावंसौ| तयोः स्तम्ब्धबाहुता||३२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana UrdhvamarmANi dve nIle dve manye tatra viddhe vyApacca (33) · Śloka 33

কণ্ঠনাডীমুভযতশ্চতস্রো ধমন্যঃ| তাসাং দ্বে নীলে, দ্বে মন্যে| তাসু মূকতা, স্বরবৈকৃত্যং, রসাগ্রাহিতা বা ভবতি||৩৩||

View original

कण्ठनाडीमुभयतश्चतस्रो धमन्यः| तासां द्वे नीले, द्वे मन्ये| तासु मूकता, स्वरवैकृत्यं, रसाग्राहिता वा भवति||३३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana mAtRukAmarmANi tatra viddhe vyApacca (34) · Śloka 34

গ্রীবাযামুভযতঃ পৃথক্ চতস্রঃ সিরা মাতৃকাস্তাসু সদ্যো মরণম্||৩৪||

View original

ग्रीवायामुभयतः पृथक् चतस्रः सिरा मातृकास्तासु सद्यो मरणम्||३४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana kRukATikAkhye marmANi tatra viddhe vyApacca (35) · Śloka 35

শিরোগ্রীবযোঃ সন্ধানে কৃকাটিকে| তযোশ্চলমূর্ধতা||৩৫||

View original

शिरोग्रीवयोः सन्धाने कृकाटिके| तयोश्चलमूर्धता||३५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vidhurAkhye marmaNi tatra viddhe vyApacca (36) · Śloka 36

কর্ণপৃষ্ঠযোরধঃসংশ্রিতে বিধুরে| তযোর্বাধির্যম্||৩৬||

View original

कर्णपृष्ठयोरधःसंश्रिते विधुरे| तयोर्बाधिर्यम्||३६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana phaNAkhye marmaNI, tatra viddhe vyApacca (37) · Śloka 37

ঘ্রাণমার্গমুভযতঃ শ্রোত্রমার্গপ্রতিবদ্ধাবভ্যন্তরতঃ ফণৌ| তযোর্গন্ধাজ্ঞানম্||৩৭||

View original

घ्राणमार्गमुभयतः श्रोत्रमार्गप्रतिबद्धावभ्यन्तरतः फणौ| तयोर्गन्धाज्ञानम्||३७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana apA~ggAkhye marmaNI tatra viddhe vyApacca (38) · Śloka 38

ভ্রুবোঃ পুচ্ছান্তযোরধোঽক্ষ্ণোর্বাহ্যতোঽপাঙ্গৌ| তযোরান্ধ্যম্||৩৮||

View original

भ्रुवोः पुच्छान्तयोरधोऽक्ष्णोर्बाह्यतोऽपाङ्गौ| तयोरान्ध्यम्||३८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sha~gkhAkhye marmaNI, tatra viddhe vyApacca (39) · Śloka 39

ভ্রুবোঃ পুচ্ছান্তযোরুপর্যনুকর্ণং ললাটে শঙ্খৌ| তযোঃ সদ্যো মরণম্||৩৯||

View original

भ्रुवोः पुच्छान्तयोरुपर्यनुकर्णं ललाटे शङ्खौ| तयोः सद्यो मरणम्||३९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana AvarttAkhye marmaNI tatra viddhe vyApacca (40) · Śloka 40

ভ্রুবোরুপরি নিম্নযোরাবর্ত্তৌ তযোরান্ধ্যং দৃষ্ট্যুপঘাতো বা||৪০||

View original

भ्रुवोरुपरि निम्नयोरावर्त्तौ तयोरान्ध्यं दृष्ट्युपघातो वा||४०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana utkShepAkhye marmaNI tatra viddhasya vyApacca (41) · Śloka 41

শঙ্খযোরুপরি কেশান্তে উত্ক্ষেপৌ| তযোঃ সশল্যঃ পাকাত্ পতিতশল্যো বা জীবেন্নোদ্ধৃতশল্যঃ||৪১||

View original

शङ्खयोरुपरि केशान्ते उत्क्षेपौ| तयोः सशल्यः पाकात् पतितशल्यो वा जीवेन्नोद्धृतशल्यः||४१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sthapanyakhye marmaNI tatra viddhasyAvasthA ca (42) · Śloka 42

ভ্রুবোর্মধ্যে স্থপনী| তত্রোত্ক্ষেপবত্||৪২||

View original

भ्रुवोर्मध्ये स्थपनी| तत्रोत्क्षेपवत्||४२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sImantAkhyAni marmANi tatra viddhasya vyApacca (43) · Śloka 43

পঞ্চ সন্ধযঃ শিরসি| তির্য্যগূর্ধ্বং চ সীমন্তানাম্| তেষূন্মাদভ্রমচিত্তনাশৈর্মরণম্||৪৩||

View original

पञ्च सन्धयः शिरसि| तिर्य्यगूर्ध्वं च सीमन्तानाम्| तेषून्मादभ्रमचित्तनाशैर्मरणम्||४३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana shRu~ggATakAkhyAni marmANi tatra viddhe vyApacca (44) · Śloka 44

জিহ্বাঘ্রাণাক্ষিশ্রোত্রতর্পণীনাং সিরাণাং তালুনি সন্নিপাতঃ| তাসাং মুখানি চত্বারি শৃঙ্গাটকসংজ্ঞানি| তেষু সদ্যোমরণম্||৪৪||

View original

जिह्वाघ्राणाक्षिश्रोत्रतर्पणीनां सिराणां तालुनि सन्निपातः| तासां मुखानि चत्वारि शृङ्गाटकसंज्ञानि| तेषु सद्योमरणम्||४४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana adhipratisaMj~jaM marma tatra viddhe vyApacca (45) · Śloka 45

মস্তকাভ্যন্তর উপরিষ্টাত্সিরাসন্ধিসন্নিপাতো রোমাবর্ত্তঃ সোঽধিপতির্নাম| তত্রাপি সদ্যোমরণং ভবতীতি||৪৫||

View original

मस्तकाभ्यन्तर उपरिष्टात्सिरासन्धिसन्निपातो रोमावर्त्तः सोऽधिपतिर्नाम| तत्रापि सद्योमरणं भवतीति||४५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana marmaNAM sAmAnyalakShaNam (46) · Śloka 46

সামান্যলক্ষণং পুনর্মর্মণাং পীডিতে রুজোত্পত্তির্বিষমং চ স্পন্দনম্||৪৬||

View original

सामान्यलक्षणं पुनर्मर्मणां पीडिते रुजोत्पत्तिर्विषमं च स्पन्दनम्||४६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana marmaviddhalakShaNam (47) · Śloka 47

সামান্যেনৈব চ - দেহপ্রসুপ্তির্গুরুতা সম্মোহঃ শীতকামিতা| স্বেদো মূর্চ্ছা বমিঃ শ্বাসো মর্মবিদ্ধস্য লক্ষণম্||৪৭||

View original

सामान्येनैव च - देहप्रसुप्तिर्गुरुता सम्मोहः शीतकामिता| स्वेदो मूर्च्छा वमिः श्वासो मर्मविद्धस्य लक्षणम्||४७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana marmashabdanirvacanam (48) · Śloka 48

অপি চ-মরণকারিত্বান্মর্ম||৪৮||

View original

अपि च-मरणकारित्वान्मर्म||४८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana mAMsAdibhedena marmaNAM pa~jcadhAtvam (49) · Śloka 49

তত্পুনর্মাংসসিরাস্নায্বস্থিসন্ধিসন্নিপাতঃ| তেন তস্মিন্ পীড্যমানে বিশেষতঃ প্রাণবাধঃ| বাহুল্যেন তু নির্দেশঃ| তস্মান্মাংসাদ্যাশ্রযতো মর্মাণি পঞ্চধা ভিদ্যন্তে||৪৯||

View original

तत्पुनर्मांससिरास्नाय्वस्थिसन्धिसन्निपातः| तेन तस्मिन् पीड्यमाने विशेषतः प्राणबाधः| बाहुल्येन तु निर्देशः| तस्मान्मांसाद्याश्रयतो मर्माणि पञ्चधा भिद्यन्ते||४९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana mAMsamarmANi (50) · Śloka 50

তদ্যথা তলহৃদযেন্দ্রবস্তিগুদস্তনরোহিতান্যেকাদশ মাংসমর্মাণি||৫০||

View original

तद्यथा तलहृदयेन्द्रबस्तिगुदस्तनरोहितान्येकादश मांसमर्माणि||५०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sirAmarmANi (51) · Śloka 51

উর্বীলোহিতাখ্যনাভিহৃদযস্তনমূলাপস্তম্ভাপালাপপার্শ্বসন্ধিবৃহতীনীলামন্যামাতৃকাফণাপাঙ্গস্থপনীশৃঙ্গাটকান্যেকচত্বারিংশত্সিরামর্মাণি||৫১||

View original

उर्वीलोहिताख्यनाभिहृदयस्तनमूलापस्तम्भापालापपार्श्वसन्धिबृहतीनीलामन्यामातृकाफणापाङ्गस्थपनीशृङ्गाटकान्येकचत्वारिंशत्सिरामर्माणि||५१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana snAvamarmaNi (52) · Śloka 52

ক্ষিপ্রকূর্চকূর্চশিরোবিটপকক্ষাধরাণি বস্ত্যংসবিধুরোত্ক্ষেপাঃ সপ্তবিংশতিঃ স্নাবমর্মাণি||৫২||

View original

क्षिप्रकूर्चकूर्चशिरोविटपकक्षाधराणि बस्त्यंसविधुरोत्क्षेपाः सप्तविंशतिः स्नावमर्माणि||५२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana asthimarmANi (53) · Śloka 53

কটীকতরুণনিতম্বাংসফলকশঙ্খাস্ত্বষ্টাবস্থিমর্মাণি||৫৩||

View original

कटीकतरुणनितम्बांसफलकशङ्खास्त्वष्टावस्थिमर्माणि||५३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sandhimarmANi (54) · Śloka 54

গুল্ফমণিবন্ধজানুকূর্পরকুকুন্দরকৃকাটিকাবর্তসীমন্তাধিপতযো বিংশতিঃ সন্ধিমর্মাণি||৫৪||

View original

गुल्फमणिबन्धजानुकूर्परकुकुन्दरकृकाटिकावर्तसीमन्ताधिपतयो विंशतिः सन्धिमर्माणि||५४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana punaH prakArantareNa marmANAM pa~jcavidhatvam (55) · Śloka 55

পুনশ্চ পঞ্চধা||৫৫||

View original

पुनश्च पञ्चधा||५५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sadyaH prANaharANi marmANi (56) · Śloka 56

গুদবস্তিনাভিহৃদযমাতৃকাশঙ্খশৃঙ্গাটকাধিপতয একোনবিংশতিঃ সদ্যঃ প্রাণহরাণ্যাগ্নেযত্বাত্| তেষাং সপ্তরাত্রাভ্যন্তরং কলঃ||৫৬||

View original

गुदबस्तिनाभिहृदयमातृकाशङ्खशृङ्गाटकाधिपतय एकोनविंशतिः सद्यः प्राणहराण्याग्नेयत्वात्| तेषां सप्तरात्राभ्यन्तरं कलः||५६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana kAlAntaraprANaharANi marmANi (57) · Śloka 57

তলহৃদযক্ষিপ্রেন্দ্রবস্তিবক্ষোমর্মকটীকতরুণনিতম্বপার্শ্বসন্ধিবৃহতীসীমন্তাস্ত্রযস্ত্রিশত্কালান্তরপ্রাণহরাণি| সৌম্যাগ্নেযত্বাত্তেষাং পক্ষাভ্যন্তরং কালঃ| তেষ্বপি তু ক্ষিপ্রাণি কদাচিদাশু||৫৭||

View original

तलहृदयक्षिप्रेन्द्रबस्तिवक्षोमर्मकटीकतरुणनितम्बपार्श्वसन्धिबृहतीसीमन्तास्त्रयस्त्रिशत्कालान्तरप्राणहराणि| सौम्याग्नेयत्वात्तेषां पक्षाभ्यन्तरं कालः| तेष्वपि तु क्षिप्राणि कदाचिदाशु||५७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vishalyaghnAni marmANi (58) · Śloka 58

উত্ক্ষেপৌ স্থপনী চ ত্রীণি বিশল্যঘ্নানি বাযব্যত্বাত্| শল্যমুখাবরুদ্ধো হি যাবদত্র বাযুস্থিষ্ঠতি তাবজ্জীবতি||৫৮||

View original

उत्क्षेपौ स्थपनी च त्रीणि विशल्यघ्नानि वायव्यत्वात्| शल्यमुखावरुद्धो हि यावदत्र वायुस्थिष्ठति तावज्जीवति||५८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vaikalyakarANi marmANi (59) · Śloka 59

কূর্চজানুকূর্পরাণ্যুর্বীলোহিতাখ্যবিটপকক্ষাধরকুকুন্দরাংসফলকনীলামন্যাকৃকাটিকাবিধুরফণাপাঙ্গাবর্ত্তাশ্চতুশ্চত্বারিংশদ্বৈকল্যকরাণি সৌম্যত্বাত্| সোমো হি স্থৈর্যশৈত্যাভ্যাং প্রাণান্ ধারযতি| তান্যপি চ কদাচিদভিহতানি মারযন্তি||৫৯||

View original

कूर्चजानुकूर्पराण्युर्वीलोहिताख्यविटपकक्षाधरकुकुन्दरांसफलकनीलामन्याकृकाटिकाविधुरफणापाङ्गावर्त्ताश्चतुश्चत्वारिंशद्वैकल्यकराणि सौम्यत्वात्| सोमो हि स्थैर्यशैत्याभ्यां प्राणान् धारयति| तान्यपि च कदाचिदभिहतानि मारयन्ति||५९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana rujAkarANi marmANi (60) · Śloka 60

কূর্চশিরোগুল্ফমণিবন্ধাস্ত্বষ্টৌ রুজাকরাণ্যগ্নিবাযুসোমগুণবাহুল্যাত্| অগ্নিবাযূ হি বিশেষেণ রুজাকরৌ| সোমস্তু প্রাণানবলম্বত ইত্যুক্তম্||৬০||

View original

कूर्चशिरोगुल्फमणिबन्धास्त्वष्टौ रुजाकराण्यग्निवायुसोमगुणबाहुल्यात्| अग्निवायू हि विशेषेण रुजाकरौ| सोमस्तु प्राणानवलम्बत इत्युक्तम्||६०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana anyamatena sadyaHprANaharAdimarmavivaraNam (61) · Śloka 61

অন্যে ত্বাহুঃ-মাংসাদীনাং পঞ্চানামপি বিবৃদ্ধানাং সমবাযাত্ সদ্যঃপ্রাণহরাণি| একৈকহীনানামল্পানাং চ ক্রমাদিতরাণি স্বভাবত এব চ||৬১||

View original

अन्ये त्वाहुः-मांसादीनां पञ्चानामपि विवृद्धानां समवायात् सद्यःप्राणहराणि| एकैकहीनानामल्पानां च क्रमादितराणि स्वभावत एव च||६१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana aparamatam (62) · Śloka 62

অন্যে বদন্তি-প্রতিনিযতকর্মাণি চন্দ্রসূর্যাযস্কান্তোপলানামিবাম্বুবহ্নিকাললোহসংশ্লেষাস্তথা চ ছিন্নেষু বহুমর্মস্বপি পাণিপাদেষু স্বভাবত এব ন মৃত্যুঃ||৬২||

View original

अन्ये वदन्ति-प्रतिनियतकर्माणि चन्द्रसूर्यायस्कान्तोपलानामिवाम्बुवह्निकाललोहसंश्लेषास्तथा च छिन्नेषु बहुमर्मस्वपि पाणिपादेषु स्वभावत एव न मृत्युः||६२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana aparamate~api hetupratipAdanam (63) · Śloka 63

অপরে পুনরত্রাপি হেতুমাহুঃ-পাণিপাদচ্ছেদে হি সিরাঃ সঙ্কোচমাযান্তি| ততোঽল্পাসৃক্প্রবৃত্তের্জীবিতম্| মর্মব্যধে ত্বতিরক্তস্রুতিতো বাযুবৈকৃতেন চ মরণম্| তস্মাত্ মর্মাভিহতস্য তদঙ্গমাশু সন্ধিদেশাচ্ছেদনীযম্| অতিহতানাং তু মর্মণাং যথাস্বং পূর্বং পূর্বং চ কর্ম ঈ ষদন্তে বা হতানামুত্তরোত্তরমেব||৬৩||

View original

अपरे पुनरत्रापि हेतुमाहुः-पाणिपादच्छेदे हि सिराः सङ्कोचमायान्ति| ततोऽल्पासृक्प्रवृत्तेर्जीवितम्| मर्मव्यधे त्वतिरक्तस्रुतितो वायुवैकृतेन च मरणम्| तस्मात् मर्माभिहतस्य तदङ्गमाशु सन्धिदेशाच्छेदनीयम्| अतिहतानां तु मर्मणां यथास्वं पूर्वं पूर्वं च कर्म ई षदन्ते वा हतानामुत्तरोत्तरमेव||६३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana marmaNAM mAnabhedena punaH pa~jcavidhatvam (64) · Śloka 64

পুনশ্চ পঞ্চধা ভিদ্যন্তে||৬৪||

View original

पुनश्च पञ्चधा भिद्यन्ते||६४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana svA~ggulamAnAni marmANi (65) · Śloka 65

তদ্যথা-উর্ব্যঃ কূর্চশিরাংসিবিটপে কক্ষাধরে চ দ্বাদশ স্বাঙ্গুলোন্মিতানি||৬৫||

View original

तद्यथा-उर्व्यः कूर्चशिरांसिविटपे कक्षाधरे च द्वादश स्वाङ्गुलोन्मितानि||६५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana dvya~ggulamAnAni marmANi (66) · Śloka 66

গুল্ফৌ মণিবন্ধৌ স্তনমূলে চ ষট্ দ্ব্যঙ্গুলানি||৬৬||

View original

गुल्फौ मणिबन्धौ स्तनमूले च षट् द्व्यङ्गुलानि||६६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana trya~ggulAnAni marmANi (67) · Śloka 67

জানুনী কূর্পরে চ চত্বারি ত্র্যঙ্গুলানি||৬৭||

View original

जानुनी कूर्परे च चत्वारि त्र्यङ्गुलानि||६७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pANitalasammitAni marmANi (68) · Śloka 68

কূর্চা গুদো বস্তির্নাভির্হৃদযং নীলে মন্যে মাতৃকাঃ সীমন্তাঃ শৃঙ্গাটকানি চৈকোনত্রিংশত্ পাণিতলসম্মিতানি||৬৮||

View original

कूर्चा गुदो बस्तिर्नाभिर्हृदयं नीले मन्ये मातृकाः सीमन्ताः शृङ्गाटकानि चैकोनत्रिंशत् पाणितलसम्मितानि||६८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana ardhA~ggulamAnAni marmANi (69) · Śloka 69

শেষাণি ষট্ পঞ্চাশদঙ্গুলদলপ্রমাণানি||৬৯||

View original

शेषाणि षट् पञ्चाशदङ्गुलदलप्रमाणानि||६९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana matAntareNa marmamAnAni (70) · Śloka 70

অন্যে পুনরাহুঃ-ব্রীহিপ্রমাণানি ক্ষিপ্রাণি| কলাযপ্রমাণাঃ স্তনরোহিতোত্ক্ষেপাঃ তথাঽন্যে তিল- প্রমাণান্যপি মর্মাণীচ্ছন্তি||৭০||

View original

अन्ये पुनराहुः-व्रीहिप्रमाणानि क्षिप्राणि| कलायप्रमाणाः स्तनरोहितोत्क्षेपाः तथाऽन्ये तिल- प्रमाणान्यपि मर्माणीच्छन्ति||७०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana AyurmarmANi rakShati (71) · Śloka 71

ভবন্তি চাত্র- মর্মব্যাপ্তেঽপি দেহেঽস্মিন্নাযুর্মর্মাণি রক্ষতি| আযুষ্যাণ্যেব সেবেত সদা তস্মাদ্বিচক্ষণঃ||৭১||

View original

भवन्ति चात्र- मर्मव्याप्तेऽपि देहेऽस्मिन्नायुर्मर्माणि रक्षति| आयुष्याण्येव सेवेत सदा तस्माद्विचक्षणः||७१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana marmANi yatnataH pAlanIyAni (72) · Śloka 72

মর্মাভিঘাতঃ স্বল্পোঽপি প্রাযশো বাধতেতরাম্| রোগা মর্মাশ্রযাস্তদ্বত্ প্রকান্তা যত্নতোঽপি চ||৭২||

View original

मर्माभिघातः स्वल्पोऽपि प्रायशो बाधतेतराम्| रोगा मर्माश्रयास्तद्वत् प्रकान्ता यत्नतोऽपि च||७२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana marmopaghAtAnmumUrShorlakShaNAni (73) · Śloka 73

বিক্ষিপ্যতে ভৃশং সীদন্ শূন্যো ভ্রমতি বেপতে| ঊর্ধ্বং শ্বসিতি কৃচ্ছ্রেণ স্রস্তগাত্রো মুহুর্মুহুঃ| হৃদযং দহ্যতে চাস্য নৈকস্থানেঽবতিষ্ঠতে| মর্মোপঘাতান্মরণমেতৈর্লিঙ্গৈঃ সমশ্নুতে||৭৩||

View original

विक्षिप्यते भृशं सीदन् शून्यो भ्रमति वेपते| ऊर्ध्वं श्वसिति कृच्छ्रेण स्रस्तगात्रो मुहुर्मुहुः| हृदयं दह्यते चास्य नैकस्थानेऽवतिष्ठते| मर्मोपघातान्मरणमेतैर्लिङ्गैः समश्नुते||७३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana raktAtisrutireva maraNahetuH (74) · Śloka 74

অমর্মবিদ্ধোঽপি নরশ্ছেদভেদাদিপীডিতঃ| অতিনিস্সৃতরক্তশ্চ সদ্যস্ত্যজতি জীবিতম্| অতোঽন্যথা জীবতি তু বিদ্ধঃ শরশতৈরপি||৭৪||

View original

अमर्मविद्धोऽपि नरश्छेदभेदादिपीडितः| अतिनिस्सृतरक्तश्च सद्यस्त्यजति जीवितम्| अतोऽन्यथा जीवति तु विद्धः शरशतैरपि||७४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana marmaviddhaM pratyAkhyAya cikitset (75-7) · Śloka 7

পুণ্যবান্নিযতাযুশ্চ ন কথঞ্চিন্ন জীবতি| তস্মাদাচরমোচ্ছ্বাসাচ্চিকিত্সেদেব যত্নতঃ| তদ্বন্ধুমিত্রানুমতঃ প্রত্যাখ্যাযাতুরং ভিষক্||৭৫|| ইতি বৈদ্যপতিসিংহগুপ্তস্য সূনোর্বাগ্ভটস্য কৃতৌ অষ্টাঙ্গসংগ্রহসংহিতাযাং শারীরস্থানে মর্মবিভাগোনাম সপ্তমোঽধ্যাযঃ||৭||

View original

पुण्यवान्नियतायुश्च न कथञ्चिन्न जीवति| तस्मादाचरमोच्छ्वासाच्चिकित्सेदेव यत्नतः| तद्बन्धुमित्रानुमतः प्रत्याख्यायातुरं भिषक्||७५|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतौ अष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां शारीरस्थाने मर्मविभागोनाम सप्तमोऽध्यायः||७||

🔊 Audio coming soon

7. marmavibhāgaḥ — Ashtanga Sangraha | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi