Adhikarana athAnnarakShAvidhirnAmAShTamo~adhyAyaH pratij~jA (1) · Śloka 1
ਅਥਾਤੋਨ੍ਨਰਕ੍ਸਾਵਿਧਿਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
अथातोऽन्नरक्षाविधिमध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana annapAnadUShaNahetavaH (2) · Śloka 2
ਈਸ਼੍ਵਰਾਣਾਂ ਵਸੁਮਤਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਤੁ ਭੂਭੁਜਾਂ ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਮਿਤ੍ਰੇਭ੍ਯੋਪ੍ਯਮਿਤ੍ਰਾ ਭੂਯਾਂਸੋ ਭਵਨ੍ਤਿ| ਤਤਸ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਾਃ ਸਮਾਸਨ੍ਨਵਰ੍ਤਿਨੋਨ੍ਨਪਾਨਾਦਿਸੁ ਵਿਸਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਨ੍ਤਿ| ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਪ੍ਰਣਿਧਿਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਾਃ ਸੌਭਾਗ੍ਯਲੋਭੇਨ||੨||
ईश्वराणां वसुमतां विशेषेण तु भूभुजां प्रायेण मित्रेभ्योऽप्यमित्रा भूयांसो भवन्ति| ततस्तत्प्रयुक्ताः समासन्नवर्तिनोऽन्नपानादिषु विषं प्रयच्छन्ति| स्त्रियश्च तत्प्रणिधिप्रयुक्ताः सौभाग्यलोभेन||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prANAcAryalakShaNAni (3) · Śloka 3
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਰਾਜਾ ਕੁਲੀਨਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮਾਪ੍ਤਮਾਸ੍ਤਿਕਮਾਰ੍ਯਮਾਰ੍ਯਪਰਿਗ੍ਰਹਂ ਦਕ੍ਸਂ ਦਕ੍ਸਿਣਂ ਨਿਭਤਂ ਸ਼ੁਚਿਮਨੁਦ੍ਧਤਮਨਲਸਮਵ੍ਯਸਨਿਨਮਨਹਂਕਤਮਕੋਪਨਮਸਾਹਸਿਕਂ ਵਾਕ੍ਯਾਰ੍ਥਾਵਬੋਧਕੁਸ਼ਲਂ ਨਿਸ੍ਣਾਤਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗੇ ਯਥਾਮ੍ਨਾਯਮਾਯੁਰ੍ਵੇਦੇ ਸੁਵਿਹਿਤਯੋਗਕ੍ਸੇਮਂ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤਾਗਦਾਦਿਯੋਗਂ ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਜ੍ਞਂ ਚ ਪ੍ਰਾਣਾਚਾਰ੍ਯਂ ਪਰਿਗਹ੍ਣੀਯਾਤ੍||੩||
तस्माद्राजा कुलीनं स्निग्धमाप्तमास्तिकमार्यमार्यपरिग्रहं दक्षं दक्षिणं निभृतं शुचिमनुद्धतमनलसमव्यसनिनमनहंकृतमकोपनमसाहसिकं वाक्यार्थावबोधकुशलं निष्णातमष्टाङ्गे यथाम्नायमायुर्वेदे सुविहितयोगक्षेमं सन्निहितागदादियोगं सात्म्यज्ञं च प्राणाचार्यं परिगृह्णीयात्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAjA vaidyAyatto bhavet (4) · Śloka 4
ਤਮਰ੍ਥਮਾਨਾਭ੍ਯਾਂ ਯਥਾਕਾਲਂ ਗੁਰੁਮਿਵ ਸ਼ਿਸ੍ਯਃ, ਪਿਤਰਮਿਵ ਪੁਤ੍ਰਃ ਪੂਜਯੇਤ੍| ਪ੍ਰਤਿਕੂਲਮਪਿ ਤਦ੍ਵਚਃ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਂ ਮਤਮਿਤਿ ਪ੍ਰਤਿਮਨ੍ਯੇਤ| ਨ ਹਿ ਭਦ੍ਰੋਪਿ ਗਜਪਤਿਰ੍ਨਿਰਙ੍ਕੁਸ਼ਃ ਸ਼੍ਲਾਘਨੀਯੋ ਜਨਸ੍ਯ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਦਾਯਤ੍ਤਮਾਹਾਰਵਿਹਾਰਂ ਪ੍ਰਤਿ ਚਾਤ੍ਮਾਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍||੪||
तमर्थमानाभ्यां यथाकालं गुरुमिव शिष्यः, पितरमिव पुत्रः पूजयेत्| प्रतिकूलमपि तद्वचः साम्प्रतं मतमिति प्रतिमन्येत| न हि भद्रोऽपि गजपतिर्निरङ्कुशः श्लाघनीयो जनस्य तस्मात्तदायत्तमाहारविहारं प्रति चात्मानं कुर्यात्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tatra hetuH (5) · Śloka 5
ਉਪਾਤ੍ਤਮਪਿ ਖਲੁ ਜੀਵਿਤਮੁਪਾਯਬਲੇਨ ਸ੍ਵਯਮਧਿਤਿਸ੍ਠਤਿ||੫||
उपात्तमपि खलु जीवितमुपायबलेन स्वयमधितिष्ठति||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAjA rAjagRuhAsanne prANAcAryaM niveshayet (6) · Śloka 6
ਅਪਿ ਚ ਬਹੁਪਰਿਗ੍ਰਹਾ ਨਰਪਤਯਃ| ਸਨ੍ਤਿ ਚਾਸ਼ੁਕਾਰਿਣਃ ਸ਼ੂਲਸਂਨ੍ਯਾਸਾਦਯਃ| ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਸਣਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਵੇਕ੍ਸਣੀਯਾਵਸ੍ਥਾਸ਼੍ਚ ਰੋਗਿਣੋ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਰਾਜਾਨਃ| ਤੇ ਹਿ ਪ੍ਰਮਾਦਪਰਿਗਤਾ ਦੁਃਖਾਸਹਿਸ੍ਣਵਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਯਮਪ੍ਯਪਥ੍ਯਰੁਚਯਃ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤਾਹਿਤਪ੍ਰਿਯਵਚਨਪ੍ਰਾਯਪਰਿਚਾਰਕਾਸ਼੍ਚ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਭਿਸਜੋ ਰਾਜਾ ਰਾਜਗਹਾਸਨ੍ਨੇ ਨਿਵੇਸ਼ਨਂ ਕਾਰਯੇਤ੍| ਤਥਾਹਿ ਸਰ੍ਵੋਪਕਰਣੇਸੁ ਨਪਤਿ ਸ਼ਰੀਰੋਪਯੋਗਿਸ੍ਵਪਰੋਕ੍ਸਵਤ੍ਤਿਰ੍ਭਵਤਿ||੬||
अपि च बहुपरिग्रहा नरपतयः| सन्ति चाशुकारिणः शूलसंन्यासादयः| प्रतिक्षणं प्रत्यवेक्षणीयावस्थाश्च रोगिणो विशेषेण राजानः| ते हि प्रमादपरिगता दुःखासहिष्णवश्च स्वयमप्यपथ्यरुचयः सन्निहिताहितप्रियवचनप्रायपरिचारकाश्च तस्माद्भिषजो राजा राजगृहासन्ने निवेशनं कारयेत्| तथाहि सर्वोपकरणेषु नृपति शरीरोपयोगिष्वपरोक्षवृत्तिर्भवति||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAjAnaM bhiShak svayamannaM bhojayet (7) · Śloka 7
ਸ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਮਨ੍ਨਂ ਸੁਪਰੀਕ੍ਸਿਤਂ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਮਗ੍ਨ੍ਯਾਦਿਸੁ ਪ੍ਰਾਗੁਪਨੀਤਂ ਸ਼ਿਖਿਨਾ ਦਸ੍ਟਮਭਿਪ੍ਰੋਕ੍ਸਿਤਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਸਣੈਃ ਪੁਰਃਸ੍ਥਿਤੋ ਰਾਜਾਨਂ ਹਸ੍ਤਬਦ੍ਧੌਸਧਿਰਤ੍ਨਂ ਭੋਜਯੇਤ੍||੭||
स सम्यक्सम्पन्नमन्नं सुपरीक्षितं विशुद्धमग्न्यादिषु प्रागुपनीतं शिखिना दृष्टमभिप्रोक्षितं प्रोक्षणैः पुरःस्थितो राजानं हस्तबद्धौषधिरत्नं भोजयेत्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAjabhojane~agadapraliptadundubhivAdanam (8) · Śloka 8
ਭੁਞ੍ਜਾਨਸ੍ਯ ਚਾਸ੍ਯ ਦੁਨ੍ਦੁਭੀਨਗਦਪ੍ਰਲਿਪ੍ਤਾਨ੍ ਵਾਦਯੇਤ੍||੮||
भुञ्जानस्य चास्य दुन्दुभीनगदप्रलिप्तान् वादयेत्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saviShAnnalakShaNam (9) · Śloka 9
ਤਤ੍ਰ ਸਵਿਸਮਨ੍ਨਮ੍ ਸ੍ਰਾਵ੍ਯਮਾਣਮਵਿਸ੍ਰਾਵ੍ਯਂ ਭਵਤਿ, ਚਿਰੇਣ ਪਚ੍ਯਤੇ, ਪਕ੍ਵਂ ਚ ਸਦ੍ਯਃ ਪਰ੍ਯੁਸਿਤਮਿਵ ਨਿਰੂਸ੍ਮ ਸ੍ਤਬ੍ਧਂ ਚ ਜਾਯਤੇ,ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਵਰ੍ਣਗਨ੍ਧਰਸੈਰ੍ਵ੍ਯਾਪਦ੍ਯਤੇ, ਪ੍ਰਕ੍ਲਿਦ੍ਯਤੇ, ਚਨ੍ਦ੍ਰਕਾਚਿਤਂ ਚ ਭਵਤਿ||੯||
तत्र सविषमन्नम् स्राव्यमाणमविस्राव्यं भवति, चिरेण पच्यते, पक्वं च सद्यः पर्युषितमिव निरूष्म स्तब्धं च जायते,यथास्वं वर्णगन्धरसैर्व्यापद्यते, प्रक्लिद्यते, चन्द्रकाचितं च भवति||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saviShaduShTavya~jjanalakShaNam (10) · Śloka 10
ਵ੍ਯਞ੍ਜਨਾਨਾਮਾਸ਼ੁ ਸ਼ੁਸ੍ਕਤ੍ਵਂ ਭਵਤਿ ਕ੍ਵਾਥਃ| ਧ੍ਯਾਮਤਾ ਸ਼੍ਯਾਮਤਾ ਹੀਨਾਤਿਰਿਕ੍ਤਵਿਕਤਾਨਾਂ ਚਾਤ੍ਰਚ੍ਛਾਯਾਨਾਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਦਰ੍ਸ਼ਨਮੇਵ ਵਾ, ਫੇਨਪਟਲਸੀਮਨ੍ਤੋਰ੍ਧ੍ਵਵਿਵਿਧਰਾਜਿਤਨ੍ਤੁਬੁਦ੍ਬੁਧਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਾਵੋ, ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਲਵਣੋਲ੍ਬਣੇਸ ਫੇਨਮਾਲਾ||੧੦||
व्यञ्जनानामाशु शुष्कत्वं भवति क्वाथः| ध्यामता श्यामता हीनातिरिक्तविकृतानां चात्रच्छायानां दर्शनमदर्शनमेव वा, फेनपटलसीमन्तोर्ध्वविविधराजितन्तुबुद्बुधप्रादुर्भावो, विशेषेण लवणोल्बणेष फेनमाला||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saviShamAMsarasAdilakShaNam (11) · Śloka 11
ਰਸਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯੇ ਨੀਲਾ ਰਾਜਿਃ, ਪਯਸਸ੍ਤਾਮ੍ਰਾ, ਮਦ੍ਯਤੋਯਯੋਃ ਕਾਲੀ, ਦਧ੍ਨਃ ਸ਼੍ਯਾਵਾ, ਤਕ੍ਰਸ੍ਯ ਨੀਲਪੀਤਾ, ਮਸ੍ਤੁਨਃ ਕਪੋਤਾਭਾ, ਧਾਨ੍ਯਾਮ੍ਲਸ੍ਯ ਕਸ੍ਣਾ, ਦ੍ਰਵੌਸਧਸ੍ਯ ਕਪਿਲਾ, ਘਤਸ੍ਯ ਕਪਿਲਾਭਾ, ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ੍ਯ ਹਰਿਤਾ, ਤੈਲਸ੍ਯਾਰੁਣਾ, ਵਸਾਗਨ੍ਧਸ਼੍ਚ||੧੧||
रसस्य मध्ये नीला राजिः, पयसस्ताम्रा, मद्यतोययोः काली, दध्नः श्यावा, तक्रस्य नीलपीता, मस्तुनः कपोताभा, धान्याम्लस्य कृष्णा, द्रवौषधस्य कपिला, घृतस्य कपिलाभा, क्षौद्रस्य हरिता, तैलस्यारुणा, वसागन्धश्च||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShadUShitaphalalakShaNam (12) · Śloka 12
ਫਲਾਨਾਮਾਮਾਨਾਂ ਪਾਕਃ, ਪਕ੍ਵਾਨਾਂ ਪ੍ਰਕੋਥਃ||੧੨||
फलानामामानां पाकः, पक्वानां प्रकोथः||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShadUShitadravyalakShaNam (13) · Śloka 13
ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਾਮਾਰ੍ਦ੍ਰਾਣਾਂ ਸਹਸਾ ਮ੍ਲਾਨਤ੍ਵਮੁਤ੍ਪਕ੍ਵਭਾਵਃ, ਸ਼ੁਸ੍ਕਾਣਾਂ ਸ਼੍ਯਾਵਤਾ ਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯਂ ਵਾ, ਕਠਿਨਾਨਾਂ ਮਦੁਤਾ, ਮਦੂਨਾਂ ਕਠਿਨਤ੍ਵਮ੍||੧੩||
द्रव्याणामार्द्राणां सहसा म्लानत्वमुत्पक्वभावः, शुष्काणां श्यावता वैवर्ण्यं वा, कठिनानां मृदुता, मृदूनां कठिनत्वम्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShadUShitamAlyalakShaNam (14) · Śloka 14
ਮਾਲ੍ਯਸ੍ਯ ਮ੍ਲਾਨਤਾ ਗਨ੍ਧਨਾਸ਼ਃ ਸ੍ਫੁਟਿਤਾਗ੍ਰਤ੍ਵਮ੍||੧੪||
माल्यस्य म्लानता गन्धनाशः स्फुटिताग्रत्वम्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saviShAstaraprAvaraNalakShaNam (15) · Śloka 15
ਆਸ੍ਤਰਣਪ੍ਰਾਵਰਣਾਨਾਂ ਧ੍ਯਾਮਮਣ੍ਡਲਤਾ ਤਨ੍ਤੁਰੋਮਪਕ੍ਸ੍ਮਸ਼ਾਤਨਂ ਚ||੧੫||
आस्तरणप्रावरणानां ध्याममण्डलता तन्तुरोमपक्ष्मशातनं च||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShaduShTAnAM lohamaNimayAnAM bhAjanAdInAM lakShaNam (16) · Śloka 16
ਲੋਹਮਣਿਮਯਾਨਾਂ ਪਙ੍ਕਮਲੋਪਦੇਹਃ, ਸ੍ਨੇਹਰਾਗਗੌਰਵਪ੍ਰਭਾਵਰ੍ਣਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਾਸ਼ਸ਼੍ਚ||੧੬||
लोहमणिमयानां पङ्कमलोपदेहः, स्नेहरागगौरवप्रभावर्णस्पर्शनाशश्च||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShadAturlakShaNam (17) · Śloka 17
ਵਿਸਦਸ੍ਤੁ ਸ੍ਵਦੋਸਸ਼ਙ੍ਕਯਾ ਤ੍ਰਸ੍ਤੋ, ਭੀਤਃ, ਸ੍ਵੇਦਵੇਪਥੁਮਾਨ੍, ਸ਼ੁਸ੍ਕਸ਼੍ਯਾਵਵਕ੍ਤ੍ਰਃ, ਸਮਨ੍ਤਾਤ੍ਸੋਦ੍ਵੇਗਂ ਵਿਲਕ੍ਸੋਭਿਵੀਕ੍ਸਤੇ, ਯਤ੍ਰ ਚਾਨੇਨ ਵਿਸਂ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਤਦ੍ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ| ਤਥਾ ਸ੍ਰਸ੍ਤੋਤ੍ਤਰੀਯਃ ਸ੍ਤਮ੍ਭਕੁਡ੍ਯਾਦਿਭਿਰਾਤ੍ਮਾਨਮਨ੍ਤਰ੍ਧਤ੍ਤੇ| ਸ੍ਖਲਿਤਗਤਿਰ੍ਦੀਨੋ ਲਜ੍ਜਾਵਾਨਸ੍ਥਾਨਹਾਸੀ ਪਸ੍ਟੋਪ੍ਯਸਮ੍ਬਨ੍ਧਮੁਤ੍ਤਰਂ ਦਦਾਤਿ, ਨੈਵ ਵਾ| ਵਿਵਕ੍ਸੁਰ੍ਮੁਹ੍ਯਤਿ, ਅਙ੍ਗੁਲੀਃ ਸ੍ਫੋਟਯਤਿ, ਗ੍ਰੀਵਾਮਾਲਭਤੇ, ਸ਼ਿਰਃ ਕਣ੍ਡੂਯਤਿ, ਓਸ੍ਠੌ ਪਰਿਲੇਢ੍ਕਿ, ਜਮ੍ਭਤੇ, ਭੁਵਂ ਵਿਲਿਖਤਿ, ਕ੍ਰਿਯਾਸੁ ਤ੍ਵਰਤੇ, ਵਿਪਰੀਤਮਾਚਰਤਿ, ਸ੍ਵਭੂਮੌ ਚ ਨਾਵਤਿਸ੍ਠਤੇ||੧੭||
विषदस्तु स्वदोषशङ्कया त्रस्तो, भीतः, स्वेदवेपथुमान्, शुष्कश्याववक्त्रः, समन्तात्सोद्वेगं विलक्षोऽभिवीक्षते, यत्र चानेन विषं प्रयुक्तं तद्विशेषेण| तथा स्रस्तोत्तरीयः स्तम्भकुड्यादिभिरात्मानमन्तर्धत्ते| स्खलितगतिर्दीनो लज्जावानस्थानहासी पृष्टोऽप्यसम्बन्धमुत्तरं ददाति, नैव वा| विवक्षुर्मुह्यति, अङ्गुलीः स्फोटयति, ग्रीवामालभते, शिरः कण्डूयति, ओष्ठौ परिलेढ्कि, जृम्भते, भुवं विलिखति, क्रियासु त्वरते, विपरीतमाचरति, स्वभूमौ च नावतिष्ठते||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saviShAnnasya vanhyAdiShvapi parIkShAyAM hetuH (18) · Śloka 18
ਨਪਾਜ੍ਞਾਤ੍ਵਰਯਾਪਿ ਕੇਚਿਦਪਰਾਧਾਨ੍ਤਰਾਦ੍ਵਾਨਵਸ੍ਥਿਤਸਤ੍ਵਾਃ ਸਮਾਚਰਨ੍ਤ੍ਯੇਵਮ੍| ਤਸ੍ਮਾਦਗ੍ਨ੍ਯਾਦਿਸ੍ਵਪਿ ਪਰੀਕ੍ਸੇਤ||੧੮||
नृपाज्ञात्वरयापि केचिदपराधान्तराद्वाऽनवस्थितसत्वाः समाचरन्त्येवम्| तस्मादग्न्यादिष्वपि परीक्षेत||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saviShAnnaprakShepe vahneH sthitiH (19) · Śloka 19
ਵਹ੍ਨਿਸ੍ਤੁ ਸਵਿਸਮਨ੍ਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯੈਕਾਵਰ੍ਤੋ ਰੂਕ੍ਸਮਨ੍ਦਾਰ੍ਚਿਰਿਨ੍ਦ੍ਰਾਯੁਧਵਦਨੇਕਵਰ੍ਣਜ੍ਵਾਲੋ ਭਸ਼ਂ ਚਟਚਟਾਯਤੇ||੧੯||
वह्निस्तु सविषमन्नं प्राप्यैकावर्तो रूक्षमन्दार्चिरिन्द्रायुधवदनेकवर्णज्वालो भृशं चटचटायते||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saviShAnnaprakShepe dhUmasya varNanam (20) · Śloka 20
ਕੁਣਪਗਨ੍ਧੀ ਧੂਮਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਪ੍ਰਸੇਕਰੋਮਹਰ੍ਸਸ਼ਿਰੋਵੇਦਨਾਪੀਨਸਦਸ੍ਟ੍ਯਾਕੁਲਤਾਂ ਜਨਯਤਿ||੨੦||
कुणपगन्धी धूमश्चास्य मूर्च्छाप्रसेकरोमहर्षशिरोवेदनापीनसदृष्ट्याकुलतां जनयति||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saviShAnnadhUmajeShu vikAreShu cikitsA (21) · Śloka 21
ਤਤ੍ਰ ਨਲਦਕੁਸ੍ਠਲਾਮਜ੍ਜਕੈਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਦ੍ਰੁਤੈਰ੍ਨਸ੍ਯਮਞ੍ਜਨਂ ਚ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਧੂਮਮੇਵ ਵਾਪਾਮਾਰ੍ਗਵਿਡਙ੍ਗਬਲਾਦ੍ਵਯਚਿਤ੍ਰਕਮੇਸਸ਼ਙ੍ਗਿਪੁਸ੍ਪਸੁਮਨਃਕ੍ਸਾਰਕਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਘਤਗੁਡਕਤਂ ਪਿਬੇਤ੍||੨੧||
तत्र नलदकुष्ठलामज्जकैः क्षौद्रद्रुतैर्नस्यमञ्जनं च कुर्यात्| धूममेव वापामार्गविडङ्गबलाद्वयचित्रकमेषशृङ्गिपुष्पसुमनःक्षारकद्राक्षाघृतगुडकृतं पिबेत्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pakShyAdibhiH saviShAnnaparIkShaNam (22) · Śloka 22
ਸ੍ਨੇਹਲਵਣਯੋਗਾਦਪਿ ਚਾਗ੍ਨਿਰਿਤ੍ਥਂ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਅਤੋ ਵਯੋਭਿਃ ਪਰੀਕ੍ਸੇਤ| ਤਤ੍ਰ ਵਿਸਜੁਸ੍ਟਾਹਾਰਾਭ੍ਯਵਹਾਰਾਤ੍ਕਾਕਾਃ ਕ੍ਸਾਮਸ੍ਵਰਾ ਭਵਨ੍ਤਿ| ਮਕ੍ਸਿਕਾਃ ਸਵਿਸਾਨ੍ਨੇ ਨਨਿਲੀਯਨ੍ਤੇ| ਨਿਲੀਨਾਸ਼੍ਚ ਵ੍ਯਾਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਦਸ੍ਟ ਏਵ ਚਾਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੁ ਚਕੋਰਸ੍ਯਾਕ੍ਸਿਣੀ ਵਿਰਜ੍ਯੇਤੇ| ਕੋਕਿਲਸ੍ਯ ਸ੍ਵਰੋ ਵਿਕਤਿਮੇਤਿ| ਹਂਸਸ੍ਯਗਤਿਃ ਸ੍ਖਲਤਿ| ਕੂਜਤਿ ਭਙ੍ਗਰਾਜਃ| ਮਾਦ੍ਯਤਿ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚਃ| ਵਿਰੌਤਿ ਕਕਵਾਕੁਃ| ਵਿਕ੍ਰੋਸ਼ਤਿ ਸ਼ੁਕਃ ਸ਼ਾਰਿਕਾ ਚ| ਛਰ੍ਦਯਤਿ ਚਾਮੀਕਰਃ| ਅਨ੍ਯਤੋ ਯਾਤਿ ਕਾਰਣ੍ਡਵਃ| ਮ੍ੜ੍ਰਿਯਤੇ ਜੀਵਜ੍ਜੀਵਕੋ ਗ੍ਲਾਯਤਿ ਵਾ ਹਸ੍ਟਰੋਮਾ ਭਵਤਿ ਨਕੁਲਃ| ਸ਼ਕਦ੍ਵਿਸਰ੍ਜਤਿ ਵਾਨਰਃ| ਰੋਦਿਤਿ ਪਸਤਃ| ਹਸ੍ਯਤਿ ਮਯੂਰਃ| ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦੇਵ ਚਾਸ੍ਯ ਵਿਸਂ ਮਨ੍ਦਤਾਮੁਪੈਤਿ||੨੨||
स्नेहलवणयोगादपि चाग्निरित्थं स्यात्| अतो वयोभिः परीक्षेत| तत्र विषजुष्टाहाराभ्यवहारात्काकाः क्षामस्वरा भवन्ति| मक्षिकाः सविषान्ने ननिलीयन्ते| निलीनाश्च व्यापद्यन्ते| दृष्ट एव चास्मिंस्तु चकोरस्याक्षिणी विरज्येते| कोकिलस्य स्वरो विकृतिमेति| हंसस्यगतिः स्खलति| कूजति भृङ्गराजः| माद्यति क्रौञ्चः| विरौति कृकवाकुः| विक्रोशति शुकः शारिका च| छर्दयति चामीकरः| अन्यतो याति कारण्डवः| म्ऱ्रियते जीवज्जीवको ग्लायति वा हृष्टरोमा भवति नकुलः| शकृद्विसर्जति वानरः| रोदिति पृषतः| हृष्यति मयूरः| दर्शनादेव चास्य विषं मन्दतामुपैति||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saviShAnnoShmalakShaNam (23) · Śloka 23
ਵਿਸਦੂਸਿਤਸ੍ਯ ਪੁਨਰਾਹਾਰਸ੍ਯੋਸ੍ਮਾ ਮਯੂਰਕਣ੍ਠਾਭੋਭ੍ਯੁਦੇਤਿ| ਤਦ੍ਬਾਸ੍ਪੇਣਾਪਿ ਧੂਮਵਨ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਦਯਃ| ਤੇਸਾਂ ਤਦ੍ਵਦੇਵ ਸਾਧਨਮ੍||੨੩||
विषदूषितस्य पुनराहारस्योष्मा मयूरकण्ठाभोऽभ्युदेति| तद्बाष्पेणापि धूमवन्मूर्च्छादयः| तेषां तद्वदेव साधनम्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saviShAnnasparshe vikArAstaccikitsA ca (24) · Śloka 24
ਹਸ੍ਤੇਨ ਸ੍ਪਸ੍ਟਮਨ੍ਨਂ ਵਿਸਵਦ੍ਦਾਹਸ਼ੋਫਸ੍ਵਾਪਨਖਸ਼ਾਤਾਨ੍ ਕਰੋਤਿ| ਤਸ੍ਯ ਸ਼੍ਯਾਮੇਨ੍ਦ੍ਰਗੋਪਸੋਮੋਤ੍ਪਲੈਰ੍ਲੇਪਃ||੨੪||
हस्तेन स्पृष्टमन्नं विषवद्दाहशोफस्वापनखशातान् करोति| तस्य श्यामेन्द्रगोपसोमोत्पलैर्लेपः||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saviShAnnAbhyavahAre lakShaNAni tatra cikitsAtideshaH (25) · Śloka 25
ਅਭ੍ਯਵਹ੍ਰਿਯਮਾਣਂ ਤ੍ਵੋਸ੍ਠਚਿਮਿਚਿਮਾਨ੍ਤਰ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਦਾਹਜਿਹ੍ਵਾਮੂਲਗੌਰਵਹਨੁਸ੍ਤਮ੍ਭਦਨ੍ਤਹਰ੍ਸਲਾਲਾਃ ਕਰੋਤਿ ਰਸਾਪਰਿਜ੍ਞਾਨਂ ਚ| ਤਤ੍ਰ ਧੂਮੋਕ੍ਤਂ ਦਨ੍ਤਕਾਸ੍ਠੋਕ੍ਤਂ ਚ ਕਰ੍ਮ||੨੫||
अभ्यवह्रियमाणं त्वोष्ठचिमिचिमान्तर्वक्त्रदाहजिह्वामूलगौरवहनुस्तम्भदन्तहर्षलालाः करोति रसापरिज्ञानं च| तत्र धूमोक्तं दन्तकाष्ठोक्तं च कर्म||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AmAshayagataviShalakShaNam (26) · Śloka 26
ਆਮਾਸ਼ਯਗਤਂ ਸ੍ਵੇਦਮਦਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਚ੍ਛਰ੍ਦਿਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯਾਧ੍ਮਾਨਰੋਮਹਰ੍ਸਦਾਹਾਰੁਚਿਦਸ੍ਟਿਹਦਯੋਪਰੋਧਾਨ੍ ਬਿਨ੍ਦੁਭਿਸ਼੍ਚਾਚਯਮਙ੍ਗਾਨਾਂ ਕਰੋਤਿ||੨੬||
आमाशयगतं स्वेदमदमूर्च्छाच्छर्दिवैवर्ण्याध्मानरोमहर्षदाहारुचिदृष्टिहृदयोपरोधान् बिन्दुभिश्चाचयमङ्गानां करोति||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AmAshayagataviShacikitsA (27) · Śloka 27
ਤਤ੍ਰ ਮਦਨਫਲਾਲਾਬੁਬਿਮ੍ਬੀਕੋਸ਼ਾਤਕੀਫਲੈਰ੍ਦਧਿਮਧੁਯੁਕ੍ਤਮਾਸ਼ੁ ਵਮਨਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍, ਨਿਸ੍ਪਾਵਾਮ੍ਬੁਭਿਰ੍ਵਾ| ਤਤਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ਼ਰੀਰਂ ਵਿਰੇਚਯੇਤ੍||੨੭||
तत्र मदनफलालाबुबिम्बीकोशातकीफलैर्दधिमधुयुक्तमाशु वमनं दद्यात्, निष्पावाम्बुभिर्वा| ततः स्निग्धशरीरं विरेचयेत्||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viriktasya jIvano nAmAgadasya pAnam (28) · Śloka 28
ਤ੍ਰਿਫਲਾਤ੍ਰਿਕਟੁਨਾਗਪੁਸ੍ਪਮਧੁਕਬਰ੍ਹਿਣਪਰ੍ਣੀਬਹਤੀਦ੍ਵਯਚੂਰ੍ਣਂ ਸਿਂਹਵ੍ਯਾਘ੍ਰਵਕਤਰਕ੍ਸੁਦ੍ਵੀਪਿਮਾਰ੍ਜਾਰਸਗਾਲਮਗਗੋਧਾਨਾਮਨ੍ਯਤਮਪਿਤ੍ਤਰਸਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਪਾਨਮੇਵ ਜੀਵਨੋ ਨਾਮਾਗਦਃ ਪਰਂ ਸਰ੍ਵਵਿਸੌਸਧਮ੍| ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਜੀਰ੍ਣੇ ਸ਼੍ਯਾਮਾਵ੍ਯੋਸਾਤਿਵਿਸਾਸਿਦ੍ਧੇਨ ਪਯਸਾ ਘਤੇਨ ਵੋਪਸ੍ਤਮ੍ਭਿਤਾਂ ਯਵਾਗੂਂ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਪਰਿਣਤਾਯਾਂ ਚ ਤਸ੍ਯਾਂ ਤ੍ਰਿਕਟੁਕਸਿਦ੍ਧੇਨ ਮੁਦ੍ਗਯੂਸੇਣ ਕਿਞ੍ਚਿਲ੍ਲਵਣੇਨ ਸਸਰ੍ਪਿਸ੍ਕੇਣ ਮਦ੍ਵੋਦਨਂ ਭੋਜਯੇਤ੍| ਮਧੁਕਸ਼ਿਰੀਸਚਨ੍ਦਨੈਸ਼੍ਚੈਨਮਾਲਿਮ੍ਪੇਤ੍||੨੮||
त्रिफलात्रिकटुनागपुष्पमधुकबर्हिणपर्णीबृहतीद्वयचूर्णं सिंहव्याघ्रवृकतरक्षुद्वीपिमार्जारसृगालमृगगोधानामन्यतमपित्तरससंयुक्तं सक्षौद्रं पानमेव जीवनो नामागदः परं सर्वविषौषधम्| तस्मिन् जीर्णे श्यामाव्योषातिविषासिद्धेन पयसा घृतेन वोपस्तम्भितां यवागूं पाययेत्| परिणतायां च तस्यां त्रिकटुकसिद्धेन मुद्गयूषेण किञ्चिल्लवणेन ससर्पिष्केण मृद्वोदनं भोजयेत्| मधुकशिरीषचन्दनैश्चैनमालिम्पेत्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pakvAshayagataviShalakShaNam (29) · Śloka 29
ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਗਤਂ ਤਡ੍ਦਾਹਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਤੀਸਾਰਾਟੋਪਤਨ੍ਦ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਿਕਤਿਬਲਭ੍ਰਂਸ਼ਕਾਰ੍ਸ਼੍ਯਪਾਣ੍ਡੁਤ੍ਵੋਦਰਾਣਿ ਜਨਯਤਿ||੨੯||
पक्वाशयगतं तृड्दाहमूर्च्छातीसाराटोपतन्द्रेन्द्रियविकृतिबलभ्रंशकार्श्यपाण्डुत्वोदराणि जनयति||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pakvAshayagataviShacikitsA (30) · Śloka 30
ਤਤ੍ਰ ਨੀਲਿਨੀਫਲਯੁਕ੍ਤੇਨ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਵਿਰੇਚਨਂ, ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਂ ਚ ਦੂਸੀਵਿਸਾਰਿਂ ਦਧ੍ਨਾ ਪਾਯਯੇਤ੍||੩੦||
तत्र नीलिनीफलयुक्तेन सर्पिषा विरेचनं, समाक्षिकं च दूषीविषारिं दध्ना पाययेत्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dantakAShThaprayuktaviShalakShaNam (31) · Śloka 31
ਦਨ੍ਤਕਾਸ੍ਠਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੇ ਤੁ ਵਿਸੇ ਕੂਰ੍ਚਕਵਿਸ਼ਰਣਮੌਸਧਗਨ੍ਧੋ ਰੂਕ੍ਸਤਾ ਤਾਲੁਦਨ੍ਤਜਿਹ੍ਵੌਸ੍ਠਮਾਂਸਸ਼ੋ ਫਸ਼੍ਚ||੩੧||
दन्तकाष्ठप्रयुक्ते तु विषे कूर्चकविशरणमौषधगन्धो रूक्षता तालुदन्तजिह्वौष्ठमांसशो फश्च||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dantakAShThaprayuktaviShacikitsA (32) · Śloka 32
ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਯ ਧਾਤਕੀਪੁਸ੍ਪਜਾਮ੍ਬਵਾਸ੍ਥਿਹਰੀਤਕੀਚੂਰ੍ਣੈਃ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰੈਃ ਸਪ੍ਤਚ੍ਛਦਕਲ੍ਕੇਨ ਵਾ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਦਾਡਿਮਕਰਮਰ੍ਦਭਵ੍ਯਾਮ੍ਰਾਤਕਕੋਲਬਦਰਰਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਗਣ੍ਡੂਸਮ੍||੩੨||
तत्र प्रच्छाय धातकीपुष्पजाम्बवास्थिहरीतकीचूर्णैः सक्षौद्रैः सप्तच्छदकल्केन वा प्रतिसारणं कुर्यात् दाडिमकरमर्दभव्याम्रातककोलबदररसक्षौद्रयुक्तं गण्डूषम्||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jihvAnirlekhanAdiprayuktavisheSho dantakaviShalakShaNacikitsAtideshaH (33) · Śloka 33
ਅਨੇਨ ਜਿਹ੍ਵਾਨਿਰ੍ਲੇਖਨਕਵਲਗਣ੍ਡੂਸਾ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਾਃ||੩੩||
अनेन जिह्वानिर्लेखनकवलगण्डूषा व्याख्याताः||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana a~jjanaprayuktaviShalakShaNam (34) · Śloka 34
ਅਞ੍ਜਨਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੇਸ਼੍ਰੂਪਦੇਹਰਾਗ ਵੇਦਨਾਦਸ੍ਟਿਵਿਭ੍ਰਮਾ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯਾਨ੍ਧ੍ਯਞ੍ਚ||੩੪||
अञ्जनप्रयुक्तेऽश्रूपदेहराग वेदनादृष्टिविभ्रमा भवन्त्यान्ध्यञ्च||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana a~jjanaprayuktaviShacikitsA (35) · Śloka 35
ਤਤ੍ਰ ਸਰ੍ਪਿਸ੍ਪਾਨਂ ਯੋਜ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰਤੇਨ ਪਯਸਾ ਸਪ੍ਤਕਤ੍ਵਃ ਪਿਪ੍ਪਲੀਰ੍ਭਾਵਯੇਤ੍| ਤਤਸ੍ਤਤ੍ਕਲ੍ਕੇਨ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਵਿਪਕ੍ਵਂ ਨੇਤ੍ਰਤਰ੍ਪਣਮ੍| ਕਪਿਤ੍ਥਮੇਸਸ਼੍ਰਙ੍ਗੀਭਲ੍ਲਾਤਕਾਨਾਂ ਪੁਸ੍ਪੈਰ੍ਵਰਣਨਿਰ੍ਯਾਸੇਨ ਵਾਞ੍ਜਨਂ ਬਹਤੀਸ਼ਿਰੀਸਬੀਜਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਨਾਗਬਲਾਚੂਰ੍ਣਂ ਸਪ੍ਤਕਤ੍ਵੋ ਮਧੁਨਾ ਭਾਵਯੇਤ੍| ਤਚ੍ਚ ਸ੍ਰੋਤੋਞ੍ਜਨ ਸੁਵਰ੍ਣਚੂਰ੍ਣਯੁਕ੍ਤਮਞ੍ਜਨਂ ਦੇਯਮ੍||੩੫||
तत्र सर्पिष्पानं योज्यं श्रृतेन पयसा सप्तकृत्वः पिप्पलीर्भावयेत्| ततस्तत्कल्केन सर्पिर्विपक्वं नेत्रतर्पणम्| कपित्थमेषश्रृङ्गीभल्लातकानां पुष्पैर्वरणनिर्यासेन वाञ्जनं बृहतीशिरीषबीजप्रपौण्डरीकनागबलाचूर्णं सप्तकृत्वो मधुना भावयेत्| तच्च स्रोतोऽञ्जन सुवर्णचूर्णयुक्तमञ्जनं देयम्||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nasyadhUmaprayuktaviShalakShaNam| (36) · Śloka 36
ਨਸ੍ਯਧੂਮਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੇ ਸ਼ਿਰੋਰੁਕ੍ਕਫਾਸ੍ਰਾਵਃ ਖੇਭ੍ਯੋ ਰੁਧਿਰਾਗਮਨਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵੈਕਤਂ ਚ||੩੬||
नस्यधूमप्रयुक्ते शिरोरुक्कफास्रावः खेभ्यो रुधिरागमनमिन्द्रियवैकृतं च||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nasyadhUmaprayuktaviShacikitsA (37) · Śloka 37
ਤਤ੍ਰਾਤਿਵਿਸਾਸ਼੍ਵੇਤਾਕਾਕਮਾਚੀਮਦਯਨ੍ਤਿਕਾਕਲ੍ਕੇ ਕ੍ਸੀਰਸਿਦ੍ਧਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਨ੍ਨਸ੍ਯੇ ਪਾਨੇ ਚ ਵਿਦਧ੍ਯਾਤ੍||੩੭||
तत्राऽतिविषाश्वेताकाकमाचीमदयन्तिकाकल्के क्षीरसिद्धं सर्पिर्न्नस्ये पाने च विदध्यात्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana abhya~ggaprayuktaviShalakShaNam (38) · Śloka 38
ਅਭ੍ਯਙ੍ਗਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੇ ਤ੍ਵਗ੍ਦਾਹਸ੍ਵੇਦਪਾਕਸ੍ਫੋਟਾਵਦਾਰਣਾਨਿ||੩੮||
अभ्यङ्गप्रयुक्ते त्वग्दाहस्वेदपाकस्फोटावदारणानि||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana abhya~ggaprayuktaviShacikitsA (39) · Śloka 39
ਤਤ੍ਰ ਸ਼ੀਤਾਮ੍ਬੁਪਰਿਸਿਕ੍ਤਸ੍ਯ ਚਨ੍ਦਨਤਗਰੋਸ਼ੀਰਕੁਸ੍ਠਵੇਣੁਪਤ੍ਰਿਕਾਮਤਾਸੋਮਵਲ੍ਲੀਸ਼੍ਵੇਤਾਪਦ੍ਮਕਾਲੇਯਕੈਰਨੁਲੇਪਨਮ੍| ਏਤਾਨ੍ਯੇਵ ਚ ਸਕਪਿਤ੍ਥਰਸਗੋਮੂਤ੍ਰਾਣਿ ਪਾਨਮ੍| ਗਿਰਿਕਰ੍ਣਿਕਾਸ਼੍ਵੇਤਮੂਲਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਸਾਰਿਵਾਮਧੁਕਸਰ੍ਪਸੁਗਨ੍ਧਾਮਗੋਰ੍ਵਾਰੁਕਤਕਮੂਲਾਨਿਸ਼ੇਲੁਕ੍ਵਾਥਪਿਸ੍ਟਾਨਿ ਪ੍ਰਲੇਪਃ||੩੯||
तत्र शीताम्बुपरिषिक्तस्य चन्दनतगरोशीरकुष्ठवेणुपत्रिकामृतासोमवल्लीश्वेतापद्मकालेयकैरनुलेपनम्| एतान्येव च सकपित्थरसगोमूत्राणि पानम्| गिरिकर्णिकाश्वेतमूलप्रियङ्गुसारिवामधुकसर्पसुगन्धामृगोर्वारुकतकमूलानिशेलुक्वाथपिष्टानि प्रलेपः||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udvartanAdiprayuktaviSheShvabhya~ggaviShalakShaNacikitsAtideshaH (40) · Śloka 40
ਅਨੇਨੋਦ੍ਵਰ੍ਤਨਘਰ੍ਸਣਪਰਿਸੇਕਾਨੁਲੇਪਨਭੂਸਣਯਾਨਸ਼ਯ੍ਯਾਸ੍ਤਰਣਵਸ੍ਤ੍ਰਕਵਚਪਾਦੁਕੋਪਾਨਤ੍ਪਾਦਪੀਠਾ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਾਃ||੪੦||
अनेनोद्वर्तनघर्षणपरिषेकानुलेपनभूषणयानशय्याऽऽस्तरणवस्त्रकवचपादुकोपानत्पादपीठा व्याख्याताः||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ABaraNaprayuktaviShasya visheShacikitsA (41) · Śloka 41
ਵਿਸ਼ੇਸਤਸ੍ਤ੍ਵਾਭਰਣਕਤੇ ਵਿਕਾਰੇਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਪਾਮਾਰ੍ਗਕਿਣਿਹੀਖ਼ਦਿਰਸ਼ਿਰੀਸਕਲ੍ਕੈਰ੍ਗੋਪਿਤ੍ਤਯੁਕ੍ਤੈਃ ਪ੍ਰਦੇਹਃ||੪੧||
विशेषतस्त्वाभरणकृते विकारेऽश्वगन्धापामार्गकिणिहीख़दिरशिरीषकल्कैर्गोपित्तयुक्तैः प्रदेहः||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAdapIThaprayuktaviShasya visheShacikitsA (42) · Śloka 42
ਪਾਦਪੀਠਕਤੇ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਤਕਸਰ੍ਪਸੁਗਨ੍ਧਾਮ੍ਰਕਲ੍ਕੋ ਮਧੁਯੁਕ੍ਤਃ||੪੨||
पादपीठकृते श्लेष्मातकसर्पसुगन्धाम्रकल्को मधुयुक्तः||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana CatraprayuktaviShalakShaNam (43) · Śloka 43
ਛਤ੍ਰਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੇ ਵੇਦਨਾਸ੍ਫੋਟਾਨਾਂ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਪਾਕਾਨਾਂ ਪਕ੍ਵਜਾਮ੍ਬਵਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਨਾਂ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਾਵਃ||੪੩||
छत्रप्रयुक्ते वेदनास्फोटानां क्षिप्रपाकानां पक्वजाम्बवप्रकाशानां प्रादुर्भावः||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana Catraprayukte viShacikitsA (44) · Śloka 44
ਤਤ੍ਰ ਮਧੁਕਪਾਟਲਾਕਸ਼ੇਰੁਕਲੋਧ੍ਰਾਞ੍ਜਨਕੁਸ੍ਠਸਰ੍ਪਸੁਗਨ੍ਧਾਖਦਿਰਸ਼ਿਰੀਸਕਲ੍ਕੈਃ ਸਰ੍ਵਗਾਤ੍ਰਪ੍ਰਦੇਹਃ||੪੪||
तत्र मधुकपाटलाकशेरुकलोध्राञ्जनकुष्ठसर्पसुगन्धाखदिरशिरीषकल्कैः सर्वगात्रप्रदेहः||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cAmaravyajanaprayuktaviSheShu CatraviShalakShaNacikitsAtideshaH (45) · Śloka 45
ਅਨੇਨ ਚਾਮਰਵ੍ਯਜਨੇ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤੇ||੪੫||
अनेन चामरव्यजने व्याख्याते||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shiro~abhya~ggaprayuktaviShalakShaNam (46) · Śloka 46
ਸ਼ਿਰੋਭ੍ਯਙ੍ਗਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੇ ਸ਼ਿਰੋਵੇਦਨਾ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਜਨ੍ਮ ਕੇਸ਼ਚ੍ਯਵਨਂ ਚ||੪੬||
शिरोऽभ्यङ्गप्रयुक्ते शिरोवेदना ग्रन्थिजन्म केशच्यवनं च||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shiro~abhya~ggaprayuktaviShacikitsA (47) · Śloka 47
ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਯਾਮਾਪਾਲਿਨ੍ਦੀਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕਚੂਰ੍ਣਘਤਰ੍ਕ੍ਸਪਿਤ੍ਤੈਃ ਸੁਭਾਵਿਤਯਾ ਕਸ੍ਣਮਦਾ ਪ੍ਰਲੇਪਃ| ਗੋਮਯਮਾਲਤੀ ਮੂਸਿਕਕਰ੍ਣ੍ਯਨ੍ਯਤਮਰਸੋ ਵਾਗਾਰਧੂਮੋ ਵਾ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਤਕਤ੍ਵਕ੍ਪਾਟਲਾਸ਼ਿਰੀਸਮਧੁਕਹਰਿਦ੍ਰਾਦ੍ਵਯੈਰਜਾਕ੍ਸੀਰਾਲੋਡਿਤੈਃ ਪਰਿਸੇਕਃ||੪੭||
तत्र श्यामापालिन्दीतण्डुलीयकचूर्णघृतर्क्षपित्तैः सुभावितया कृष्णमृदा प्रलेपः| गोमयमालती मूषिककर्ण्यन्यतमरसो वाऽऽगारधूमो वा श्लेष्मातकत्वक्पाटलाशिरीषमधुकहरिद्राद्वयैरजाक्षीरालोडितैः परिषेकः||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shiraHsnAnodakAdiprayuktaviShe shiro~abhya~ggavilakShaNacikitsAtideshaH (48) · Śloka 48
ਅਨੇਨ ਸ਼ਿਰਃਸ੍ਨਾਨੋਦਕਕਙ੍ਕਤਸ੍ਰਗੁਸ੍ਣੀਸਾ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਾਃ||੪੮||
अनेन शिरःस्नानोदककङ्कतस्रगुष्णीषा व्याख्याताः||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNapUraNaprayuktaviShalakShaNam (49) · Śloka 49
ਕਰ੍ਣਪੂਰਣਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੇ ਸ਼ੋਫਸ਼ੂਲਪਾਕਾਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਵੈਗੁਣ੍ਯਂ ਚ||੪੯||
कर्णपूरणप्रयुक्ते शोफशूलपाकाः श्रोत्रवैगुण्यं च||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNapUraNaprayuktaviShacikitsA (50) · Śloka 50
ਤਤ੍ਰ ਬਹੁਪਤ੍ਰਾਸ੍ਵਰਸੋ ਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਂਯੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਤਿਪੂਰਣਂ ਸੋਮਵਲ੍ਕਰਸੋ ਵਾ ਸੁਸ਼ੀਤਃ||੫੦||
तत्र बहुपत्रास्वरसो घृतक्षौद्रसंयुक्तः प्रतिपूरणं सोमवल्करसो वा सुशीतः||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mukhAlepaprayuktaviShalakShaNam (51) · Śloka 51
ਮੁਖਾਲੇਪਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੇ ਮੁਖਸ਼੍ਯਾਵਤਾ ਪਦ੍ਮਕਣ੍ਟਕਾ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯਭ੍ਯਙ੍ਗਜਾਸ਼੍ਚ ਵਿਕਾਰਾਃ||੫੧||
मुखालेपप्रयुक्ते मुखश्यावता पद्मकण्टका भवन्त्यभ्यङ्गजाश्च विकाराः||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mukhAlepaprayuktaviShacikitsA (52) · Śloka 52
ਤਤ੍ਰ ਮਧੁਕਪਯਸ੍ਯਾਬਨ੍ਧੁਜੀਵਭਞ੍ਜੀਪੁਨਰ੍ਨਵਚਨ੍ਦਨੈਃ ਸਘਤੈਰ੍ਲੇਪੋ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਸੀ ਪਾਨਮ੍||੫੨||
तत्र मधुकपयस्याबन्धुजीवभञ्जीपुनर्नवचन्दनैः सघृतैर्लेपो मधुसर्पिषी पानम्||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saviShapuShpAghrANaprayuktaviShalakShaNam (53) · Śloka 53
ਸਵਿਸਪੁਸ੍ਪਾਘ੍ਰਾਣਾਚ੍ਛਿਰੋਵ੍ਯਥਾਸਾਸ਼੍ਰੁਨੇਤ੍ਰਤ੍ਵਂ ਗਨ੍ਧਾਜ੍ਞਾਨਂ ਚ||੫੩||
सविषपुष्पाघ्राणाच्छिरोव्यथासाश्रुनेत्रत्वं गन्धाज्ञानं च||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saviShapuShpAghrANaprayuktaviShe mukhAlepaviShacikitsitaviShAnnabAShpacikitsitayoratideshaH (54) · Śloka 54
ਤਤ੍ਰਾਨਨ੍ਤਰੋਕ੍ਤੋ ਵਿਧਿਰ੍ਬਾਸ੍ਪੋਦਿਤਸ਼੍ਚੇਤਿ||੫੪||
तत्रानन्तरोक्तो विधिर्बाष्पोदितश्चेति||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saviShopakaraNadravyAdInAM shuddhiH (55) · Śloka 55
ਭਵਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਫਲਮੂਲਚ੍ਛਦਾਦੀਨਾਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲਨੋਦਕਮ੍| ਭਾਜਨਵ੍ਯਞ੍ਜਨਾਨਾਂ ਚ ਤਥਾ ਕੁਰ੍ਯਾਦਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਃ| ਘ੍ਰੇਯਾਣਿ ਘ੍ਰਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਸ੍ਪਸ਼੍ਯਾਨ੍ ਸਂਸ੍ਪਸ਼੍ਯ ਤਾਨਪਿ| ਪ੍ਰਤੀਵਾਪਂ ਤਤੋ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ੍ਯੈਵੈਕਨਾਡਿਕਾਮ੍| ਤਤੋ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਂ ਚ ਭਾਜਨਸ੍ਯੋਦਕਸ੍ਯ ਚ| ਆਹਾਰਮੁਪਯੁਞ੍ਜੀਤ ਯਥਾਵਦ੍ਵਸੁਧਾਧਿਪਃ||੫੫||
भवति चात्र- फलमूलच्छदादीनां दद्यात्प्रक्षालनोदकम्| भाजनव्यञ्जनानां च तथा कुर्यादतन्द्रितः| घ्रेयाणि घ्रापयित्वा तु स्पृश्यान् संस्पृश्य तानपि| प्रतीवापं ततो दत्त्वा प्रतीक्ष्यैवैकनाडिकाम्| ततो विज्ञाय शुद्धिं च भाजनस्योदकस्य च| आहारमुपयुञ्जीत यथावद्वसुधाधिपः||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAj~jaH haste tIkShNaviShasandhAraNaphalam ; bheShajAgAralakShaNam (56) · Śloka 56
ਮਨ੍ਦਂ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਵਿਸਾਭ੍ਯਾਸਾਦ੍ਵਿਸਮੁਤ੍ਕ੍ਸੀਯਤੇ ਭਸ਼ਮ੍| ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਵਿਸਂ ਹਸ੍ਤੇ ਬਧ੍ਨੀਯਾਤ੍ਕੁਸ਼ਲੋ ਭਿਸਕ੍| ਵਿਸਸਨ੍ਧਾਰਣਂ ਧਨ੍ਯਂ ਰਕ੍ਸੋਘ੍ਨਂ ਪ੍ਰੀਤਿਵਰ੍ਧਨਮ੍| ਅਪਿ ਚ- ਸਾਪਿਧਾਨਘਟੀਮੂਟਫਲਕਸ੍ਥਾਪਿਤੌਸਧਮ੍| ਪ੍ਰਾਗੁਦੀਚ੍ਯੋਰ੍ਦਿਸ਼ੋਰ੍ਗੁਪ੍ਤਂ ਭੇਸਜਾਗਾਰਮਿਸ੍ਯਤੇ||੫੬||
मन्दं तीक्ष्णविषाभ्यासाद्विषमुत्क्षीयते भृशम्| तस्मात्तीक्ष्णविषं हस्ते बध्नीयात्कुशलो भिषक्| विषसन्धारणं धन्यं रक्षोघ्नं प्रीतिवर्धनम्| अपि च- सापिधानघटीमूटफलकस्थापितौषधम्| प्रागुदीच्योर्दिशोर्गुप्तं भेषजागारमिष्यते||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahAnasalakShaNam (57) · Śloka 57
ਉਚ੍ਚੈਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਦਿਗ੍ਦੇਸ਼ਂ ਬਹੁਵਾਤਾਯਨਂ ਮਹਤ੍| ਮਹਾਨਸਂ ਸੁਸਮ੍ਮਸ੍ਟਂ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯਜਨਸੇਵਿਤਮ੍| ਸਦ੍ਦ੍ਵਾਸ੍ਥਾਧਿਸ੍ਠਿਤਦ੍ਵਾਰਂ ਕਕ੍ਸ੍ਯਾਵਸ੍ਤੁਵਿਤਾਨਕਮ੍| ਸੁਧੌਤਦਢਕੁਮ੍ਭਾਦਿ ਪਰਿਸ਼ੁਦ੍ਧਜਲੇਨ੍ਧਨਮ੍||੫੭||
उच्चैः प्रशस्तदिग्देशं बहुवातायनं महत्| महानसं सुसम्मृष्टं विश्वास्यजनसेवितम्| सद्द्वास्थाधिष्ठितद्वारं कक्ष्यावस्तुवितानकम्| सुधौतदृढकुम्भादि परिशुद्धजलेन्धनम्||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sUdAnAM lakShaNam (58) · Śloka 58
ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਕੁਸ਼ਲਾ ਦਕ੍ਸਾਃ ਸੂਦਾਸ੍ਤਤ੍ਰਾਪ੍ਰਮਾਦਿਨਃ| ਕ੍ਲਪ੍ਤਕੇਸ਼ਨਖਾਃ ਪਿਤ੍ਰ੍ਯਾ ਰਾਜ੍ਞਃ ਕਤ੍ਯੈਰਸਙ੍ਗਤਾਃ||੫੮||
स्वकर्मकुशला दक्षाः सूदास्तत्राप्रमादिनः| क्लृप्तकेशनखाः पित्र्या राज्ञः कृत्यैरसङ्गताः||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sUdAdhipalakShaNam (59) · Śloka 59
ਤੇਸਾਮਧਿਪਤਿਰ੍ਵਿਪ੍ਰਃ ਕੁਲਜਃ ਸੁਪਰੀਕ੍ਸਿਤਃ| ਸਂਵਿਭਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਭਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਸ਼ੁਚਿਰ੍ਵੈਦ੍ਯਵਸ਼ਾਨੁਗਃ||੫੯||
तेषामधिपतिर्विप्रः कुलजः सुपरीक्षितः| संविभक्तश्च भक्तश्च शुचिर्वैद्यवशानुगः||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAmAnyato rAjaparicArakANAM janAnAM lakShaNam (60) · Śloka 60
ਸਰ੍ਵੇਪਿ ਭੂਭਦਾਸਨ੍ਨਾਃ ਸ਼ਸ੍ਤਾਃ ਸਤਤਮੀਦਸ਼ਾਃ| ਮਿਥੋ ਵਿਗ੍ਰਹਸਙ੍ਘਾਤਰਹਿਤਾ ਭੂਭਤੇ ਹਿਤਾਃ||੬੦||
सर्वेऽपि भूभृदासन्नाः शस्ताः सततमीदृशाः| मिथो विग्रहसङ्घातरहिता भूभृते हिताः||६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAjaparicArakAdiShu vaidyasya kartavyam (61) · Śloka 61
ਤਾਨ੍ ਵੈਦ੍ਯੋ ਗੁਣਵਾਨੇਕੋ ਮਨਸਾ ਪ੍ਰਤਿਜਾਗਯਾਤ੍| ਭੂਭਦ੍ਦੇਹੋਪਕਰਣਸਂਰਕ੍ਸਣਸਮੁਦ੍ਯਤਃ||੬੧||
तान् वैद्यो गुणवानेको मनसा प्रतिजागृयात्| भूभृद्देहोपकरणसंरक्षणसमुद्यतः||६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vijayayAtrAyAM vaidyasya kartavyavidhiH (62) · Śloka 62
ਅਥਾਭ੍ਯਮਿਤ੍ਰਂ ਵ੍ਰਜਤੋ ਜਿਗੀਸੋਰ੍ਵੈਦ੍ਯਃ ਸੁਸਜ੍ਜੌਸਧਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਯਨ੍ਤ੍ਰਃ| ਤੁਙ੍ਗਧ੍ਵਜਾਖ੍ਯਾਤਨਿਵਾਸਭੂਮਿਰ੍ਯੁਦ੍ਧਾਗਤਂ ਯੋਧਜਨਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸੇਤ੍||੬੨||
अथाभ्यमित्रं व्रजतो जिगीषोर्वैद्यः सुसज्जौषधशस्त्रयन्त्रः| तुङ्गध्वजाख्यातनिवासभूमिर्युद्धागतं योधजनं चिकित्सेत्||६२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shatrudUShitAnAM mArgAdInAM shodhanAdi (63) · Śloka 63
ਪਨ੍ਥਾਨਮੁਦਕਂ ਛਾਯਾਂ ਭਕ੍ਤਂ ਯਵਸਮਿਨ੍ਧਨਮ੍| ਦੂਸਯਨ੍ਤ੍ਯਰਯੋ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤਾਨ੍ ਵਿਦ੍ਯਾਚ੍ਛੋਧਯੇਤ ਚ| ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਨਂ ਵਾ ਨਿਵੇਸ਼ਂ ਵਾ ਨਾਵਿਜ੍ਞਾਯ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍| ਭੂਵਾਰਿਤਣਕਾਸ੍ਠਾਸ਼੍ਮਮਾਰ੍ਗੋਨ੍ਮਾਰ੍ਗਵਨਸ੍ਪਤੀਨ੍||੬੩||
पन्थानमुदकं छायां भक्तं यवसमिन्धनम्| दूषयन्त्यरयो यस्मात्तान् विद्याच्छोधयेत च| प्रस्थानं वा निवेशं वा नाविज्ञाय प्रयोजयेत्| भूवारितृणकाष्ठाश्ममार्गोन्मार्गवनस्पतीन्||६३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShopahatabhUmilakShaNam (64) · Śloka 64
ਵਿਸੇਣੋਪਹਤਾ ਭੂਮਿਃ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ਦਗ੍ਧੇਵ ਲਕ੍ਸ੍ਯਤੇ| ਪ੍ਰਮ੍ਲਾਨਤਣਗੁਲ੍ਮਾਦਿਮਤਕੀਟਸਰੀਸਪਾਃ||੬੪||
विषेणोपहता भूमिः क्वचिद्दग्धेव लक्ष्यते| प्रम्लानतृणगुल्मादिमृतकीटसरीसृपाः||६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShopahatabhUmidoShavikArAH (65) · Śloka 65
ਵਿਸ਼ੀਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਖੁਰਨਖਾ ਦਾਹਕਣ੍ਡੂਰੁਜਾਨ੍ਵਿਤਾਃ| ਛਰ੍ਦਿਰ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਜ੍ਵਰੋ ਮੋਹਃ ਸ਼ਿਰੋਦੁਃਖਂ ਚ ਜਾਯਤੇ||੬੫||
विशीर्यन्ते खुरनखा दाहकण्डूरुजान्विताः| छर्दिर्मूर्च्छा ज्वरो मोहः शिरोदुःखं च जायते||६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShopahatabhUmidoShavikAre cikitsA (66) · Śloka 66
ਤਤ੍ਰ ਸੌਭਾਞ੍ਜਨਾਨ੍ਮੂਲਂ ਸੋਮਵਲ੍ਲੀਮੁਸ਼ੀਰਕਮ੍| ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਰਸਂ ਹਿਙ੍ਗੁਂ ਪਾਯਯੇਦ੍ਦਧਿਮਾਤ੍ਰਯਾ| ਮੂਤ੍ਰਾਣ੍ਯਜਾਵਿਹਸ੍ਤਿਭ੍ਯੋ ਮਾਂਸਾਨਿ ਰੁਧਿਰਾਣਿ ਚ| ਸਰ੍ਵਗਨ੍ਧੈਃ ਸਮਂ ਯੋਜ੍ਯਂ ਪਚੇਤ੍ਪਕ੍ਵੇ ਚ ਨਿਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਸੋਮਰਾਜੀਂ ਸੁਨਨ੍ਦਾਖ੍ਯਾਂ ਸਰਲਾਂ ਗਨ੍ਧਨਾਕੁਲੀਮ੍| ਚਾਰਟੀਂ ਤ੍ਰਾਯਮਾਣਾਂ ਚ ਪ੍ਰੋਕ੍ਸਯੇਤ੍ਤੇਨ ਤਾਂ ਭੁਵਮ੍||੬੬||
तत्र सौभाञ्जनान्मूलं सोमवल्लीमुशीरकम्| मातुलुङ्गरसं हिङ्गुं पाययेद्दधिमात्रया| मूत्राण्यजाविहस्तिभ्यो मांसानि रुधिराणि च| सर्वगन्धैः समं योज्यं पचेत्पक्वे च निक्षिपेत्| सोमराजीं सुनन्दाख्यां सरलां गन्धनाकुलीम्| चारटीं त्रायमाणां च प्रोक्षयेत्तेन तां भुवम्||६६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saviShajalalakShaNam (67) · Śloka 67
ਸਵਿਸਂ ਵਿਰਸਂ ਤੋਯਂ ਕਵੋਸ੍ਣਂ ਰਾਜਿਭਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍| ਫੇਨਿਲਂ ਗੁਰੁ ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਖਗੈਰਨਭਿਨਨ੍ਦਿਤਮ੍||੬੭||
सविषं विरसं तोयं कवोष्णं राजिभिश्चितम्| फेनिलं गुरु विच्छिन्नं खगैरनभिनन्दितम्||६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saviShajalasAdhitaudanalakShaNam (68) · Śloka 68
ਮਤਾਕੁਲਿਤਮਤ੍ਸ੍ਯਞ੍ਚ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਦ੍ਰੁਕ੍ਸ਼ੋਫਕਣ੍ਡੁਮਤ੍| ਓਦਨਃ ਸਾਧਿਤਸ੍ਤੇਨ ਭੁਕ੍ਤਮਾਤ੍ਰੋਪਿ ਦਹ੍ਯਤੇ| ਵਿਦਗ੍ਧਃ ਪਚ੍ਯਤੇ ਕਚ੍ਛ੍ਰਾਤ੍ਪਕ੍ਵੋ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਜ੍ਵਰਪ੍ਰਦਃ| ਦਰ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ਸਰ੍ਵਤੋ ਨੀਲਪੀਤਕਰ੍ਬੁਰਲੋਹਿਤਮ੍||੬੮||
मृताकुलितमत्स्यञ्च स्पर्शाद्रुक्शोफकण्डुमत्| ओदनः साधितस्तेन भुक्तमात्रोऽपि दह्यते| विदग्धः पच्यते कृच्छ्रात्पक्वो मूर्च्छाज्वरप्रदः| दर्शयेत्सर्वतो नीलपीतकर्बुरलोहितम्||६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saviShaudanabhojanavikAre cikitsA (69) · Śloka 69
ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਿਗ੍ਵ੍ਰਾਦਿਮਗਦਂ ਭੂਮਿਦੋਸੋਦਿਤਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਅਜਸ਼ਙ੍ਗੀ ਵਿਸ਼ਾਲਾਖ੍ਯਾਂ ਵਿਸਘ੍ਨੀਮੁਤ੍ਤਮਾਰਣੀਮ੍| ਫਣਿਜ੍ਜਕਂ ਪ੍ਰਤਿਵਿਸਾਂ ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਤਦ੍ਭਸ੍ਮ ਗਾਲਯੇਤ੍| ਬਹੁਸ਼ੋ ਗਾਲਿਤਂ ਤਚ੍ਚ ਪਾਚਯੇਤ੍ਤਤ੍ਰ ਚ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਕਲ੍ਕਯਿਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤੀਵਾਪਂ ਸਰਲਂ ਰਜਨੀਦ੍ਵਯਮ੍| ਏਲਾਮੁਦੀਚ੍ਯਂ ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਂ ਸੁਨਨ੍ਦਾਂ ਬਾਕੁਚੀਮਪਿ| ਪਾਤ੍ਯਨ੍ਤੇ ਬਿਨ੍ਦਵਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਤ੍ਰ ਤਨ੍ਨਿਰ੍ਵਿਸੀ ਭਵੇਤ੍| ਪਾਟਲਾਪਾਰਿਭਦ੍ਰਾਸ਼੍ਵਕਰ੍ਣਸ਼ਮ੍ਯਾਕਸਿਧ੍ਰਕਾਨ੍| ਕਲਸ਼ਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤਾਨ੍ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪੇਤ੍ਸਵਿਸੇਮ੍ਭਸਿ||੬੯||
तत्र शिग्व्रादिमगदं भूमिदोषोदितं पिबेत्| अजशृङ्गी विशालाख्यां विषघ्नीमुत्तमारणीम्| फणिज्जकं प्रतिविषां दग्ध्वा तद्भस्म गालयेत्| बहुशो गालितं तच्च पाचयेत्तत्र च क्षिपेत्| कल्कयित्वा प्रतीवापं सरलं रजनीद्वयम्| एलामुदीच्यं मञ्जिष्ठां सुनन्दां बाकुचीमपि| पात्यन्ते बिन्दवस्तस्माद्यत्र तन्निर्विषी भवेत्| पाटलापारिभद्राश्वकर्णशम्याकसिध्रकान्| कलशान्तर्गतान्दग्ध्वा प्रक्षिपेत्सविषेऽम्भसि||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShasaMyuktavAyulakShaNa~jcikitsA ca (70) · Śloka 70
ਸ਼ੀਤੇ ਘਰ੍ਮੋ ਹਿਮਸ਼੍ਚੋਸ੍ਣੇ ਮਾਰੁਤੋ ਵਿਸਸਂਯੁਤਃ| ਭ੍ਰਮਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਦਿਕਾਰੀ ਚ ਸ਼ਿਗ੍ਵ੍ਰਾਦਿਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵੇਸ੍ਯਤੇ| ਦੇਵਦਾਰੁਨਤਾਨਨ੍ਤਾਮਧੁਕਾਰ੍ਜੁਨਗੈਰਿਕਮ੍| ਵਜ੍ਰਕਨ੍ਦਂ ਲਤਾਂ ਲੋਧ੍ਰਂ ਵਿਕਿਰੇਚ੍ਛ੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਚੂਰ੍ਣਿਤਮ੍| ਵਕ੍ਸਾਗ੍ਰੇਸੁ ਪਤਾਕਾਸੁ ਦੂਸ੍ਯੇਸੁ ਸੁਮਹਤ੍ਸੁ ਚ| ਸਰ੍ਵਤਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਸਮ੍ਪਰ੍ਕਾਨ੍ਨਿਰ੍ਵਿਸੋ ਜਾਯਤੇਨਿਲਃ||੭੦||
शीते घर्मो हिमश्चोष्णे मारुतो विषसंयुतः| भ्रममूर्च्छादिकारी च शिग्व्रादिस्तत्र वेष्यते| देवदारुनतानन्तामधुकार्जुनगैरिकम्| वज्रकन्दं लतां लोध्रं विकिरेच्छ्लक्ष्णचूर्णितम्| वृक्षाग्रेषु पताकासु दूष्येषु सुमहत्सु च| सर्वतश्चूर्णसम्पर्कान्निर्विषो जायतेऽनिलः||७०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShadUShitapAdapalakShaNa~jcikitsA ca (71) · Śloka 71
ਵਿਕਤਾ ਭਵਤਿ ਛਾਯਾ ਪਾਦਪੇ ਵਿਸਦੂਸਿਤੇ| ਨਿਰ੍ਗਨ੍ਧਮਤਿਗਨ੍ਧਂ ਵਾ ਤਤ੍ਪੁਸ੍ਪਂ ਹਚ੍ਛਿਰੋਰੁਜਮ੍| ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਫਲਪਲਾਸ਼ਾਦਿ ਕਣ੍ਡੂਪਾਕਾਤਿਸਾਰਕਤ੍| ਭੂਮਿਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਯਤ੍ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ਰ ਚੇਸ੍ਯਤੇ||੭੧||
विकृता भवति छाया पादपे विषदूषिते| निर्गन्धमतिगन्धं वा तत्पुष्पं हृच्छिरोरुजम्| कुर्यात् फलपलाशादि कण्डूपाकातिसारकृत्| भूमिमुद्दिश्य यत्प्रोक्तं तत्सर्वं तत्र चेष्यते||७१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aviditakanyAsparshe niShedhaH (72) · Śloka 72
ਨ ਚ ਕਨ੍ਯਾਮਵਿਦਿਤਾਂ ਸਂਸ੍ਪਸ਼ੇਦਪਰੀਕ੍ਸਿਤਾਮ੍| ਵਿਵਿਧਾਨ੍ਕੁਰ੍ਵਤੇ ਯੋਗਾਨ੍ਕੁਸ਼ਲਾਃ ਖਲੁ ਮਾਨਵਾਃ||੭੨||
न च कन्यामविदितां संस्पृशेदपरीक्षिताम्| विविधान्कुर्वते योगान्कुशलाः खलु मानवाः||७२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShakanyAsRuShTiH viShakanyAlakShaNa~jca (73) · Śloka 73
ਆਜਨ੍ਮਵਿਸਸਂਯੋਗਾਤ੍ ਕਨ੍ਯਾ ਵਿਸਮਯੀ ਕਤਾ| ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੋਚ੍ਛ੍ਵਾਸਾਦਿਭਿਰ੍ਹਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਵੇਤਤ੍ਪਰੀਕ੍ਸਣਮ੍| ਤਦ੍ਧਸ੍ਤਕੇਸ਼ਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਨ੍ ਮ੍ਲਾਯਤੇ ਪੁਸ੍ਪਪਲ੍ਲਵੈਃ| ਸ਼ਯ੍ਯਾਯਾਂ ਮਤ੍ਕੁਣੈਰ੍ਵਸ੍ਤ੍ਰੇ ਯੂਕਾਭਿਃ ਸ੍ਨਾਨਵਾਰਿਣਿ| ਜਨ੍ਤੁਭਿਰ੍ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਤਾਮੇਵਂ ਦੂਰਤਸ੍ਤ੍ਯਜੇਤ੍||੭੩||
आजन्मविषसंयोगात् कन्या विषमयी कृता| स्पर्शोच्छ्वासादिभिर्हन्ति तस्यास्त्वेतत्परीक्षणम्| तद्धस्तकेशसंस्पर्शान् म्लायते पुष्पपल्लवैः| शय्यायां मत्कुणैर्वस्त्रे यूकाभिः स्नानवारिणि| जन्तुभिर्म्रियते ज्ञात्वा तामेवं दूरतस्त्यजेत्||७३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAj~jo nAdeyaM bhojanam (74) · Śloka 74
ਨਾਪ੍ਰੋਕ੍ਸਿਤਂ ਨਾਵਿਦਿਤਂ ਭਿਸਜਾ ਨਾਨਵੇਕ੍ਸਿਤਮ੍| ਨਾਪ੍ਰਾਸ਼ਿਤਂ ਚ ਸੂਦਾਦ੍ਯੈਃ ਕਿਞ੍ਚਿਦਪ੍ਯਾਹਰੇਨ੍ਨਪਃ||੭੪||
नाप्रोक्षितं नाविदितं भिषजा नानवेक्षितम्| नाप्राशितं च सूदाद्यैः किञ्चिदप्याहरेन्नृपः||७४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvArthasiddhAkhyama~jjanam (75) · Śloka 75
ਧਨ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਸਿਦ੍ਧਾਖ੍ਯਂ ਪਾਪਰਕ੍ਸੋਵਿਸਾਪਹਮ੍| ਪਰਂ ਚਕ੍ਸੁਸ੍ਯਮਾਯੁਸ੍ਯਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਂ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤੇਞ੍ਜਨਮ੍| ਅਥ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸੇ ਪੁਣ੍ਯੇਹਨਿ ਪੁਸ੍ਯਪੁਨਰ੍ਵਸੁਹਸ੍ਤਚਿਤ੍ਰਾਮਗਸ਼ਿਰਃਸ਼੍ਰਵਣਰੇਵਤੀਸ਼ਤਭਿਸਕ੍ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯੋਤ੍ਤਰਾਣਾਮਨ੍ਯਤਮੇਨ ਨਕ੍ਸਤ੍ਰੇਣ ਯੋਗਮੁਪਗਤੇ ਭਗਵਤ੍ਯੌਸਧਿਪਤੌ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤੇ ਮੁਹੂਰ੍ਤੇ ਸਿਨ੍ਧੁਸ੍ਰੋਤਃਸਮੁਤ੍ਥਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਸਪ੍ਰਭਂ ਗਨ੍ਧਵਰ੍ਣਚ੍ਛਦੈਰ੍ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਾਭਮਞ੍ਜਨਮਾਹਰੇਤ੍||੭੫||
धन्यं सर्वार्थसिद्धाख्यं पापरक्षोविषापहम्| परं चक्षुष्यमायुष्यं शत्रुघ्नं वक्ष्यतेऽञ्जनम्| अथ शुक्लपक्षे पुण्येऽहनि पुष्यपुनर्वसुहस्तचित्रामृगशिरःश्रवणरेवतीशतभिषक्प्राजापत्योत्तराणामन्यतमेन नक्षत्रेण योगमुपगते भगवत्यौषधिपतौ प्रशस्ते मुहूर्ते सिन्धुस्रोतःसमुत्थं स्निग्धं सप्रभं गन्धवर्णच्छदैर्नीलोत्पलाभमञ्जनमाहरेत्||७५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana a~jjanaprajvAlanam (76) · Śloka 76
ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਟੌ ਭਾਗਾਃ ਕਨਕਰਜਤੋਦੁਮ੍ਬਰਾਣਾਮੇਕੈਕੋ ਭਾਗਃ| ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਮੂਸਾਯਾਂ ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪ੍ਯ ਬਲਿਮਂਗਲਪੂਰ੍ਵਕਮਗ੍ਨਿਮੁਪਸਮਾਧਾਯ ਖਦਿਰਕਦਰਧਵਸ੍ਯਨ੍ਦਨਾਨਾਮਨ੍ਯਤਮਦਾਰੁਭਿਰ੍ਗੋਮਯੈਰ੍ਵਾ ਪ੍ਰਜ੍ਵਾਲਯੇਤ੍||੭੬||
तस्याष्टौ भागाः कनकरजतोदुम्बराणामेकैको भागः| तत्सर्वं मूषायां प्रक्षिप्य बलिमंगलपूर्वकमग्निमुपसमाधाय खदिरकदरधवस्यन्दनानामन्यतमदारुभिर्गोमयैर्वा प्रज्वालयेत्||७६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana a~jjananiShecanam (77) · Śloka 77
ਤਤਸ਼੍ਚਾਰ੍ਯਾਵਲੋਕਿਤੇਸ਼੍ਵਰਮਾਰ੍ਯਤਾਰਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਕ੍ਸਾਸ਼੍ਵਿਰੁਦ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾਦਿਤ੍ਯਸੋਮਵਰੁਣਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰਵਾਯੁਵਿਸ੍ਣੁਜਨਕਭਰਦ੍ਵਾਜਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਸੁਸ਼੍ਰੁਤਭਵ੍ਯ-ਸੁਕਨ੍ਯਾਸ੍ਕਨ੍ਦਸ਼੍ਚ੍ਯਵਨਵੈਨਤੇਯਾਨਨ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਯਥਾਵਿਧ੍ਯੁਕ੍ਤਦੇਵਤਾਃ ਸੁਮਨੋਕ੍ਸਤਲਾਜਸ੍ਵਸ੍ਤਿਕਸਂਯਾਵਨਿਸ੍ਤੁਸਯਵਸਂਸ੍ਕਤਗੁਡਘਤਮਿਸ਼੍ਰਪਾਯਸੈਰਰ੍ਚਯਿਤ੍ਵਾ ਵਦ੍ਧਵੈਦ੍ਯਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਂਸ਼੍ਚ ਸ਼ੁਕ੍ਲਵਾਸਸੋ ਮਹਤੀਭਿਰ੍ਦਕ੍ਸਿਣਾਭਿਃ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਗ੍ਨੌ ਤਦਞ੍ਜਨਂ ਧ੍ਮਾਤਮਾਵਤ੍ਯ ਪਥਕ੍ ਪਥਕ੍ ਨਿਸੇਚਯੇਤ੍||੭੭||
ततश्चार्यावलोकितेश्वरमार्यतारां ब्रह्मदक्षाश्विरुद्रेन्द्रादित्यसोमवरुणवैश्वानरवायुविष्णुजनकभरद्वाजधन्वन्तरिसुश्रुतभव्य-सुकन्यास्कन्दश्च्यवनवैनतेयानन्यांश्च यथाविध्युक्तदेवताः सुमनोऽक्षतलाजस्वस्तिकसंयावनिस्तुषयवसंस्कृतगुडघृतमिश्रपायसैरर्चयित्वा वृद्धवैद्यब्राह्मणांश्च शुक्लवाससो महतीभिर्दक्षिणाभिः पूजयित्वा तस्मिन्नग्नौ तदञ्जनं ध्मातमावृत्य पृथक् पृथक् निषेचयेत्||७७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana niShecanadravyANi (78) · Śloka 78
ਗੋਸ਼ਕਦ੍ਰਸਮੂਤ੍ਰਘਤਦਧਿਕ੍ਸੌਦ੍ਰਵਸਾਮਜ੍ਜਤੈਲਮਦ੍ਯਸਰ੍ਵਗਨ੍ਧਾਮ੍ਬੁਸ਼ਰ੍ਕਰੋਦਕੇਕ੍ਸੁਰਸੇਸੁ ਤਥਾ ਹਰੀਤਕ੍ਯਾਮਲਕਬਿਭੀਤਕਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਮਦ੍ਵੀਕਾਸ਼੍ਰਙ੍ਗਾਟਕਕਸ਼ੇਰੁਕੋਤ੍ਪਲਨਲਿਨਸੌਗਨ੍ਧਿਕਮਣਾਲਿਕਾਕ੍ਵਾਥੇਸੁ ਤਥਾ ਲਾਵਕਪਿਞ੍ਜਲੈਣਸ਼ਸ਼ਹਰਿਣਕੁਲੀਰਰਸੇਸੁ ਤਥਾ ਮਧੁਕਚਨ੍ਦਨਕਾਲਾਨੁਸਾਰ੍ਯਨਲਦਪਦ੍ਮਕੋਸ਼ੀਰਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਨਨ੍ਤਾਗੈਰਿਕਕੁਙ੍ਕੁਮੋਦਕੇਸੁ||੭੮||
गोशकृद्रसमूत्रघृतदधिक्षौद्रवसामज्जतैलमद्यसर्वगन्धाम्बुशर्करोदकेक्षुरसेषु तथा हरीतक्यामलकबिभीतककाश्मर्यमृद्वीकाश्रृङ्गाटककशेरुकोत्पलनलिनसौगन्धिकमृणालिकाक्वाथेषु तथा लावकपिञ्जलैणशशहरिणकुलीररसेषु तथा मधुकचन्दनकालानुसार्यनलदपद्मकोशीरमञ्जिष्ठानन्तागैरिककुङ्कुमोदकेषु||७८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana a~jjanasyAntarikShe~ambhasi sthApanam (79) · Śloka 79
ਤਤਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲੇ ਵਾਸਸਿ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਰਾਤ੍ਰਮਾਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸੇਮ੍ਭਸਿ ਵਾਸਯੇਤ੍||੭੯||
ततः शुक्ले वाससि बद्ध्वा द्वादशरात्रमान्तरिक्षेऽम्भसि वासयेत्||७९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nADyAma~jjanasthApanam (80) · Śloka 80
ਤਤਸ਼੍ਛਾਯਾਯਾਂ ਵਿਸ਼ੋਸ੍ਯ ਸ੍ਫਟਿਕਮੁਕ੍ਤਾਪ੍ਰਵਾਲਕਾਲਾਨੁਸਾਰ੍ਯਪ੍ਰਤੀਵਾਪਂ ਪੁਨਰਪਿ ਬਲਿਮਙ੍ਗਲਪੂਰ੍ਵਕਮਹਤਵਾਸਸਾ ਕਨ੍ਯਯਾਦਸਦਿ ਪੇਸਯਿਤ੍ਵਾ ਸੁਵਰ੍ਣਰਜਤਤਾਮ੍ਰਸ਼ਙ੍ਖਸ਼ੈਲਦ੍ਵਿਰਦਰਦਨਗਵਲਸ਼੍ਰਙ੍ਗਵੈਡੂਰ੍ਯਸ੍ਫਟਿਕਮੇਸਭਙ੍ਗ੍ਯਸਨਸਾਰਾਨ੍ਯਤਮ--ਘਟਿਤਾਯਾਮਞ੍ਜਨਿਕਾਯਾਂ ਨਿਧਾਪਯੇਤ੍||੮੦||
ततश्छायायां विशोष्य स्फटिकमुक्ताप्रवालकालानुसार्यप्रतीवापं पुनरपि बलिमङ्गलपूर्वकमहतवाससा कन्ययादृषदि पेषयित्वा सुवर्णरजतताम्रशङ्खशैलद्विरदरदनगवलश्रृङ्गवैडूर्यस्फटिकमेषभृङ्ग्यसनसारान्यतम--घटितायामञ्जनिकायां निधापयेत्||८०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana a~jjanAbhisaMskaraNam (81) · Śloka 81
ਅਥਾ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ਪੁਨਰਪਿ ਕਤਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਯਯਨਂ ਸਾਵਿਤ੍ਰੇਣ ਕਰ੍ਮਣਾ ਸਰ੍ਵਵਿਦ੍ ਦ੍ਵਿਜਨ੍ਮਾ ਵਿਧਿਵਤ੍ਤਦਭਿਸਂਸ੍ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍||੮੧||
अथा पूर्ववत्पुनरपि कृतस्वस्त्ययनं सावित्रेण कर्मणा सर्वविद् द्विजन्मा विधिवत्तदभिसंस्कुर्यात्||८१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vaidyagRuhAda~jjanasya rAjagRuhaM pratyAnayanam (1) · Śloka 1
ਤਤੋ ਗਜਸ੍ਕਨ੍ਧਮਾਰੋਪ੍ਯ ਪਾਣ੍ਡੁਰਚ੍ਛਤ੍ਰਚਾਮਰਬਾਲਵ੍ਯਜਨੈਰਨੁਗਤਂ ਤਥਾ ਸ਼ਙ੍ਖਦੁਨ੍ਦੁਭਿਸ੍ਵਰੈਰ੍ਦ੍ਵਿਜਾਤਿਵਰਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਵੇਦਵਾਦਿਮਿਸ਼੍ਰੈਃ ਪੁਣ੍ਯਾਹਘੋਸੈਃ ਕਤਪੁਸ੍ਪੋਪਹਾਰਂ ਵੈਦ੍ਯਗਹਾਨ੍ਨਾਯਕਗਹਮਨੁਪ੍ਰਵੇਸ਼ਯੇਤ੍|੧|
ततो गजस्कन्धमारोप्य पाण्डुरच्छत्रचामरबालव्यजनैरनुगतं तथा शङ्खदुन्दुभिस्वरैर्द्विजातिवरप्रयुक्तैश्च वेदवादिमिश्रैः पुण्याहघोषैः कृतपुष्पोपहारं वैद्यगृहान्नायकगृहमनुप्रवेशयेत्|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana samantrakama~jjanadhAraNam (1) · Śloka 1
ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਚ ਤੇਨ ਵਿਦੇਹਾਧਿਪੋਪਦਿਸ੍ਟੇਨ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥੇਸੁ ਸਿਦ੍ਧੇਨਾਞ੍ਜਨੇਨ ਯਥੋਕ੍ਤਾਨਾਮੇਵਾਞ੍ਜਨਭਾਜਨਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਾਮਨ੍ਯਤਮਯਾ ਸ਼ਲਾਕਯਾ ਗੋਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਪੂਜਾਪੂਰ੍ਵਕਂ ਸ਼ੁਚਿਃ ਸਨਿਯਮੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਧਾਰਣੀਮਿਮਾਂ ਵਿਦ੍ਯਾਮਧੀਯਾਨਃ ਪੂਤਃ ਪੂਰ੍ਵਮਕ੍ਸਿ ਦਕ੍ਸਿਣਮਞ੍ਜਯੇਤ੍||੧||
अनन्तरं च तेन विदेहाधिपोपदिष्टेन सर्वार्थेषु सिद्धेनाञ्जनेन यथोक्तानामेवाञ्जनभाजनद्रव्याणामन्यतमया शलाकया गोब्राह्मणपूजापूर्वकं शुचिः सनियमो भूत्वा धारणीमिमां विद्यामधीयानः पूतः पूर्वमक्षि दक्षिणमञ्जयेत्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana a~jjanadhAraNamantraH (2) · Śloka 2
ਅਥ ਮਨ੍ਤ੍ਰਃ- ਨਮਃਸ਼੍ਚਕ੍ਸੁਃਪਰਿਸ਼ੋਧਨਰਾਜਾਯ ਤਥਾਗਤਾਯਾਰ੍ਹਤੇ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾਯ| ਤਦ੍ਯਥਾ ਔਮ੍ ਚਕ੍ਸੁਃ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਚਕ੍ਸੁਰ੍ਜ੍ਞਾਨਚਕ੍ਸੁਰ੍ਵਿਜ੍ਞਾਨਚਕ੍ਸੁਰ੍ਵਿਸ਼ੋਧਯ ਸ੍ਵਾਹਾ||੨||
अथ मन्त्रः- नमःश्चक्षुःपरिशोधनराजाय तथागतायार्हते सम्यक्सम्बुद्धाय| तद्यथा औम् चक्षुः प्रज्ञाचक्षुर्ज्ञानचक्षुर्विज्ञानचक्षुर्विशोधय स्वाहा||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana a~jjanamAhAtmyam (82) · Śloka 82
ਤਤਃ ਪਰਂ ਚ ਤਾਮੇਵ ਧਾਰਿਣੀਮਨੁਸ੍ਮਰਨ੍ ਸਾਯਮ੍ਪ੍ਰਾਤਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਮੇਤਤ੍ਪਰਮਂ ਪਵਿਤ੍ਰਮਾਰੋਗ੍ਯਕਰਮੂਰ੍ਜਸ੍ਕਰਂ ਸਰ੍ਵਵਿਸਘ੍ਨਮਞ੍ਜਨਮਸ਼੍ਵਿਭ੍ਯਾਮਿਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਵਤ੍ਰਵਧਾਭ੍ਯੁਦ੍ਯਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਕ੍ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਿਤਮ੍| ਤਸ੍ਮਾਦੇਤਦ੍ਰਾਜ੍ਞਾਂ ਰਾਜਮਹਾਮਾਤ੍ਰਾਣਾਂ ਚ ਮਹੀਂ ਵਿਜਿਗੀਸਮਾਣਾਨਾਂ ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਚ ਵੇਦਾਧ੍ਯਯਨਮਨ੍ਯਦ੍ਵਾ ਮਹਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰਮਵਗਾਹਮਾਨਾਨਾਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਮਨਾ ਭਿਸਕ੍ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਯੇਦਿਤਿ||੮੨||
ततः परं च तामेव धारिणीमनुस्मरन् सायम्प्रातः प्रत्यहमेतत्परमं पवित्रमारोग्यकरमूर्जस्करं सर्वविषघ्नमञ्जनमश्विभ्यामिन्द्रस्य वृत्रवधाभ्युद्यतस्य प्राक्प्रकल्पितम्| तस्मादेतद्राज्ञां राजमहामात्राणां च महीं विजिगीषमाणानां च ब्राह्मणानां च वेदाध्ययनमन्यद्वा महच्छास्त्रमवगाहमानानां प्रसन्नमना भिषक् प्रकल्पयेदिति||८२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bRuhaspatikRutayogavarNanapratij~jA (83) · Śloka 83
ਭਵਨ੍ਤਿ ਚਾਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕਾ- ਅਥ ਯੋਗਾਃ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਬਹਸ੍ਪਤਿਕਤਾਃ ਸ਼ਿਵਾਃ| ਯਾਨ੍ ਸੇਵਮਾਨੋ ਨਪਤਿਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਭ੍ਯੋ ਨੈਤਿ ਵਞ੍ਚਨਾਮ੍||੮੩||
भवन्ति चात्र श्लोका- अथ योगाः प्रवक्ष्यन्ते बृहस्पतिकृताः शिवाः| यान् सेवमानो नृपतिः शत्रुभ्यो नैति वञ्चनाम्||८३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bilvAdiprokShaNaM viShaghnam (84) · Śloka 84
ਬਿਲ੍ਵਾਢਕੀਯਵਕ੍ਸਾਰਪਾਟਲੀਬਾਹ੍ਲਿਕੋਸਗੁਣਾਃ| ਸ਼੍ਰੀਪਰ੍ਣੀ ਸਲ੍ਲਕੀਯੁਕ੍ਤਾ ਨਿਸ੍ਕ੍ਵਾਥਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਸਣਃ ਪਰਮ੍| ਸਵਿਸਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਸਿਤਂ ਤੇਨ ਸਦ੍ਯੋ ਭਵਤਿ ਨਿਰ੍ਵਿਸਮ੍| ਯਵਸੇਨ੍ਧਨਪਾਨੀਯਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਸ਼ਯ੍ਯਾਸਨੋਦਕਮ੍| ਕਵਚਾਭਰਣਚ੍ਛਤ੍ਰਬਾਲਵ੍ਯਜਨਵੇਸ਼੍ਮ ਚ||੮੪||
बिल्वाढकीयवक्षारपाटलीबाह्लिकोषगुणाः| श्रीपर्णी सल्लकीयुक्ता निष्क्वाथः प्रोक्षणः परम्| सविषं प्रोक्षितं तेन सद्यो भवति निर्विषम्| यवसेन्धनपानीयशस्त्रशय्यासनोदकम्| कवचाभरणच्छत्रबालव्यजनवेश्म च||८४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shelvAdiprokShaNaM viShaghnam (85) · Śloka 85
ਸ਼ੇਲੁਪਾਟਲ੍ਯਤਿਵਿਸਾਸ਼ਿਗ੍ਰੁਗੋਪੀਪੁਨਰ੍ਨਵਮ੍| ਸਮਙ੍ਗਾਵਸਮੂਲਾਵਕ੍ਕਪਿਤ੍ਥਵਸਸ਼ੋਣਿਤਮ੍| ਸਹਦਨ੍ਤਸ਼ਠਂ ਤਦ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰੋਕ੍ਸਣਂ ਵਿਸਨਾਸ਼ਨਮ੍||੮੫||
शेलुपाटल्यतिविषाशिग्रुगोपीपुनर्नवम्| समङ्गावृषमूलावक्कपित्थवृषशोणितम्| सहदन्तशठं तद्वत्प्रोक्षणं विषनाशनम्||८५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lAkShAdimaNiH viShaghnaH (86) · Śloka 86
ਲਾਕ੍ਸਾਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਸਮਙ੍ਗਾਲਹਰੇਣੁਕਾਃ| ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਮਧੁਸਂਯੁਕ੍ਤਾਃ ਬਭ੍ਰੁਪਿਤ੍ਤੇਨ ਕਲ੍ਕਿਤਾਃ| ਨਿਖਨੇਦ੍ ਗੋਵਿਸਾਣਸ੍ਥਾਃ ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰਂ ਮਹੀਤਲੇ| ਸਂਸ੍ਪੁਸ੍ਟਂ ਸਵਿਸਂ ਤੇਨ ਸਦ੍ਯੋਭਵਤਿ ਨਿਰ੍ਵਿਸਮ੍||੮੬||
लाक्षाप्रियङ्गुमञ्जिष्ठासमङ्गाऽलहरेणुकाः| यष्ट्याह्वमधुसंयुक्ताः बभ्रुपित्तेन कल्किताः| निखनेद् गोविषाणस्थाः सप्तरात्रं महीतले| संस्पुष्टं सविषं तेन सद्योभवति निर्विषम्||८६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saumyAgadaH (87) · Śloka 87
ਮਨੋਹ੍ਵਾਲਸ਼ਮੀਪੁਸ੍ਪਤ੍ਵਙ੍ਨਿਸ਼ਾਸ਼੍ਵੇਤਸਰ੍ਸਪਾਃ| ਕਪਿਤ੍ਥਕੁਸ੍ਠਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਃ ਪਿਤ੍ਤੇਨ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਕਲ੍ਕਿਤਾਃ| ਸ਼ੁਨੋ ਗੋਃ ਕਪਿਲਾਯਾਸ਼੍ਚ ਸੌਮ੍ਯਾਖ੍ਯੋਯਂ ਵਰੋਗਦਃ| ਵਿਸਜਿਤ੍ਪਰਂ ਕਾਰ੍ਯੋ ਮਣਿਰਤ੍ਰ ਚ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍||੮੭||
मनोह्वाऽलशमीपुष्पत्वङ्निशाश्वेतसर्षपाः| कपित्थकुष्ठमञ्जिष्ठाः पित्तेन श्लक्ष्णकल्किताः| शुनो गोः कपिलायाश्च सौम्याख्योऽयं वरोऽगदः| विषजित्परं कार्यो मणिरत्र च पूर्ववत्||८७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUShikAjaruhAbandhanaM viShaghnam (88) · Śloka 88
ਮੂਸਿਕਾਜਰੁਹਾ ਵਾਪਿ ਹਸ੍ਤਬਦ੍ਧਾ ਵਿਸਾਪਹਾਃ||੮੮||
मूषिकाजरुहा वाऽपि हस्तबद्धा विषापहाः||८८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hareNvAdimaNiH viShaghnaH (89) · Śloka 89
ਹਰੇਣੁਮਾਂਸੀ ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾ ਰਜਨੀ ਮਧੁਕਂ ਮਧੁ| ਅਕ੍ਸਤ੍ਵਕ੍ਸੁਰਸਂ ਲਾਕ੍ਸਾ ਸ਼੍ਵਪਿਤ੍ਤਂ ਪੂਰ੍ਵਵਨ੍ਮਣਿਃ| ਵਾਦਿਤ੍ਰਾਣਿ ਪਤਾਕਾਸ਼੍ਚ ਪਿਸ੍ਟੈਰੇਭਿਸ਼੍ਚ ਲੇਖਿਤਾਃ| ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਟ੍ਵਾ ਸਮਾਘ੍ਰਾਯ ਸਦ੍ਯੋ ਭਵਤਿ ਨਿਰ੍ਵਿਸਮ੍||੮੯||
हरेणुमांसी मञ्जिष्ठा रजनी मधुकं मधु| अक्षत्वक्सुरसं लाक्षा श्वपित्तं पूर्ववन्मणिः| वादित्राणि पताकाश्च पिष्टैरेभिश्च लेखिताः| श्रुत्वा दृष्ट्वा समाघ्राय सद्यो भवति निर्विषम्||८९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tryUShaNAdiyogaH viShaghnaH (90) · Śloka 90
ਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਂ ਪਞ੍ਚਲਵਣਂ ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਂ ਰਜਨਾਦ੍ਵਯਮ੍| ਸੂਕ੍ਸ੍ਮੈਲਾਂ ਤ੍ਰਿਵਤਾਂ ਪਤ੍ਰਂ ਵਿਡਙ੍ਗਾਨੀਨ੍ਦ੍ਰਵਾਰੁਣੀਮ੍| ਮਧੁਕਂ ਚੇਤਿ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਗੋਵਿਸਾਣੇ ਨਿਧਾਪਯੇਤ੍| ਤਸ੍ਮਾਦੁਸ੍ਣਾਮ੍ਬੁਨਾ ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰਾਗ੍ਭਕ੍ਤਂ ਵਿਨਿਯੋਜਯੇਤ੍| ਵਿਸਂ ਭੁਕ੍ਤਂ ਜਰਾਂ ਯਾਤਿ ਨਿਰ੍ਵਿਸੇਪਿ ਨ ਦੋਸਕਤ੍||੯੦||
त्र्यूषणं पञ्चलवणं मञ्जिष्ठां रजनाद्वयम्| सूक्ष्मैलां त्रिवृतां पत्रं विडङ्गानीन्द्रवारुणीम्| मधुकं चेति सक्षौद्रं गोविषाणे निधापयेत्| तस्मादुष्णाम्बुना मात्रां प्राग्भक्तं विनियोजयेत्| विषं भुक्तं जरां याति निर्विषेऽपि न दोषकृत्||९०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jatvAdidhUpaH viShaghnaH (91) · Śloka 91
ਜਤੁਸਰ੍ਜਰਸੋਸ਼ੀਰਸਰ੍ਸਪਾਪਤ੍ਰਵਾਲਕੈਃ| ਸਵੇਲ੍ਲਾਰੁਸ੍ਕਰਪੁਰੈਃ ਕੁਸੁਮੈਰਰ੍ਜੁਨਸ੍ਯ ਚ| ਧੂਪੋ ਵਾਸਗਹੇ ਹਨ੍ਤਿ ਵਿਸਂ ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮਮ੍| ਨ ਤਤ੍ਰ ਕੀਟਾਃ ਸਵਿਸਾ ਨੋਨ੍ਦੁਰਾ ਨ ਸਰੀਸਪਾਃ| ਨ ਕਤ੍ਯਾਕਾਰ੍ਮਣਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਧੂਪੋਯਂ ਯਤ੍ਰ ਦਸ਼੍ਯਤੇ||੯੧||
जतुसर्जरसोशीरसर्षपापत्रवालकैः| सवेल्लारुष्करपुरैः कुसुमैरर्जुनस्य च| धूपो वासगृहे हन्ति विषं स्थावरजङ्गमम्| न तत्र कीटाः सविषा नोन्दुरा न सरीसृपाः| न कृत्याकार्मणाद्याश्च धूपोऽयं यत्र दृश्यते||९१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shikhipicchAdidhUpaH viShaghnaH (92) · Śloka 92
ਸ਼ਿਖਿਪਿਚ੍ਛਂ ਬਲਾਕਾਸ੍ਥਿ ਸਰ੍ਸਪਾਸ਼੍ਚਨ੍ਦਨਂ ਘਤਮ੍| ਧੂਪੇ ਵਿਸਘ੍ਨਃ ਸ਼ਯਨਵਸਨਾਸਨਗੇਹਗਃ||੯੨||
शिखिपिच्छं बलाकास्थि सर्षपाश्चन्दनं घृतम्| धूपे विषघ्नः शयनवसनासनगेहगः||९२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vishAlAdiyogaH snAnajale yojyaH (93) · Śloka 93
ਵਿਸ਼ਾਲਾਵ੍ਯੋਸਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਯਸ੍ਟੀਲਵਣਪਞ੍ਚਕਮ੍| ਦ੍ਵਿਨਿਸ਼ਾਪਤ੍ਰਵੇਲ੍ਲੈਲਾਤ੍ਰਿਵਚ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਮ੍| ਗੋਸ਼੍ਰਙ੍ਗੇ ਨਿਹਿਤਂ ਯੋਜ੍ਯਂ ਸ੍ਨਾਨੀਯੇਮ੍ਭਸਿ ਭੂਪਤੇਃ| ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਂ ਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਾਦਿਞ੍ਚ ਸ੍ਨਾਨੀਯੇਮ੍ਭਸਿ ਯੋਜਯੇਤ੍||੯੩||
विशालाव्योषमञ्जिष्ठायष्टीलवणपञ्चकम्| द्विनिशापत्रवेल्लैलात्रिवृच्चूर्णं समाक्षिकम्| गोश्रृङ्गे निहितं योज्यं स्नानीयेऽम्भसि भूपतेः| पूर्वोक्तं त्र्यूषणादिञ्च स्नानीयेऽम्भसि योजयेत्||९३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhavAdikvAthashcandanAdikalkaH mUrvAdikvAthaH snAnAdijale prayojyaH (94) · Śloka 94
ਕ੍ਵਾਥੋ ਧਵਾਰ੍ਕਕੁਸੁਮਸ਼੍ਵੇਤਾਪਾਮਾਰ੍ਗਸਰ੍ਸਪੈਃ| ਸਦਧ੍ਯਾਜ੍ਯਃ ਕਤੋ ਯੁਕ੍ਤੈਃ ਕਤਕਾਨਾਕੁਲੀਦ੍ਵਯੈਃ| ਕਲ੍ਕੋ ਵਾ ਚਨ੍ਦਨਕ੍ਸੀਰਿਪਲਾਸ਼ਦ੍ਰੁਮਵਲ੍ਕਲੈਃ| ਮੂਰ੍ਵੈਲਾਵਾਲੁਸੁਰਸਨਾਕੁਲੀਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕੈਃ| ਕ੍ਵਾਥਃ ਸਰ੍ਵੋਦਕਾਰ੍ਯੇਸੁ ਕਾਕਮਾਚੀਯੁਤੈਰ੍ਹਿਤਃ||੯੪||
क्वाथो धवार्ककुसुमश्वेतापामार्गसर्षपैः| सदध्याज्यः कृतो युक्तैः कतकानाकुलीद्वयैः| कल्को वा चन्दनक्षीरिपलाशद्रुमवल्कलैः| मूर्वैलावालुसुरसनाकुलीतण्डुलीयकैः| क्वाथः सर्वोदकार्येषु काकमाचीयुतैर्हितः||९४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rocanAditilakAH viShaghnAH (95) · Śloka 95
ਰੋਚਨਾਪਤ੍ਰਨੈਪਾਲੀਕੁਙ੍ਕੁਮੈਸ੍ਤਿਲਕਾਨ੍ ਬਹੂਨ੍| ਵਿਸੈਰ੍ਨ ਬਾਧ੍ਯਤੇ ਸ੍ਯਾਚ੍ਚ ਨਾਰੀਨਰਨਪਪ੍ਰਿਯਃ||੯੫||
रोचनापत्रनैपालीकुङ्कुमैस्तिलकान् बहून्| विषैर्न बाध्यते स्याच्च नारीनरनृपप्रियः||९५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana haridrAdyuddhUlanacUrNAni viShaghnAni (96) · Śloka 96
ਚੂਰ੍ਣੈਰ੍ਹਰਿਦ੍ਰਾਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਕਿਣਿਹੀਕਣਨਿਮ੍ਬਜੈਃ| ਦਿਗ੍ਧਂ ਨਿਰ੍ਵਿਸਤਾਮੇਤਿ ਗਾਤ੍ਰਮਿਤ੍ਯਾਹ ਗੌਤਮਃ||੯੬||
चूर्णैर्हरिद्रामञ्जिष्ठाकिणिहीकणनिम्बजैः| दिग्धं निर्विषतामेति गात्रमित्याह गौतमः||९६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sa~jjIvanAdyagadAnAM prayoganirdeshaH vamanAdividhishca (97) · Śloka 97
ਨਸ੍ਯਪਾਨਾਞ੍ਜਨਾਲੇਪੈਰ੍ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍ਸਞ੍ਜੀਵਨਾਤ੍ਮਕਾਨ੍| ਅਗਦਾਨ੍ਵਿਸਭੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਨਿ ਵਮਨਾਨਿ ਚ| ਪਿਪ੍ਪਲੀਮਧੁਕਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ਼ਰ੍ਕਰੇਕ੍ਸੁਰਸੈਃ ਸਹ| ਦ੍ਵਿਨਿਸ਼ਾਪਤ੍ਰਵੇਲ੍ਲੈਲਾਤ੍ਰਿਵਚ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਮ੍| ਵਿਰੇਚਨਂ ਸਿਰਾਮੋਕ੍ਸਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਵਿਸ੍ਰਾਵਣਂ ਯਦਿ||੯੭||
नस्यपानाञ्जनालेपैर्युञ्ज्यात्सञ्जीवनात्मकान्| अगदान्विषभुक्तस्य तीक्ष्णानि वमनानि च| पिप्पलीमधुकक्षौद्रशर्करेक्षुरसैः सह| द्विनिशापत्रवेल्लैलात्रिवृच्चूर्णं समाक्षिकम्| विरेचनं सिरामोक्षं प्राप्तं विस्रावणं यदि||९७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAj~jaH hRudayAvaraNopadeshaH ajeyaghRutAmRutaghRutAdisevanopadeshashca (98) · Śloka 98
ਹਦਯਾਵਰਣਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਗੇਵਾਮਿਤ੍ਰਮਧ੍ਯਤਃ| ਪਿਬੇਦ੍ ਘਤਮਜੇਯਾਖ੍ਯਮਮਤਂ ਵਾਪ੍ਯਭੁਕ੍ਤਵਾਨ੍| ਸਰ੍ਪਿਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਦਧਿਕ੍ਸੀਰਮਨ੍ਤਃ ਸ਼ੀਤਲਂ ਜਲਮ੍||੯੮||
हृदयावरणं कार्यं प्रागेवामित्रमध्यतः| पिबेद् घृतमजेयाख्यममृतं वाप्यभुक्तवान्| सर्पिः क्षौद्रं दधिक्षीरमन्तः शीतलं जलम्||९८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana godhAdimAMsarasaprayogashca (99) · Śloka 99
ਸਿਤਾਮਧੁਕਪਾਲਿਨ੍ਦੀ ਕਲ੍ਕਵਨ੍ਮਾਂਸਮਿਸ੍ਯਤੇ| ਗੋਧਾਹਰਿਣਬਭ੍ਰੂਣਾਂ ਸਕਣਾਸ਼ੁਣ੍ਠਿਪਾਰ੍ਸਤਮ੍| ਸਨਾਗਰਂ ਸਾਤਿਵਿਸਂ ਸ਼ਿਖਿਨਃ ਸਸਿਤੋਪਲਮ੍| ਸੁਸ਼ੀਤਾਃ ਸਘਤਾਸ਼੍ਚੈਸਾਂ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਕਲ੍ਪਿਤਾ ਰਸਾਃ||੯੯||
सितामधुकपालिन्दी कल्कवन्मांसमिष्यते| गोधाहरिणबभ्रूणां सकणाशुण्ठिपार्षतम्| सनागरं सातिविषं शिखिनः ससितोपलम्| सुशीताः सघृताश्चैषां यथास्वं कल्पिता रसाः||९९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tAmrarajaHprayogaH (100) · Śloka 100
ਵਿਸਪੀਤਾਯ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਚ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਯੋਰ੍ਧ੍ਵਮਧਸ੍ਤਥਾ| ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਂ ਤਾਮ੍ਰਰਜਃ ਕਾਲੇ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਹਦ੍ਵਿਸ਼ੋਧਨਮ੍||੧੦੦||
विषपीताय दद्याच्च शुद्धायोर्ध्वमधस्तथा| सूक्ष्मं ताम्ररजः काले सक्षौद्रं हृद्विशोधनम्||१००||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana suvarNacUrNaprayogaH maulaviShavidhiprayogashca (101) · Śloka 101
ਸ਼ੁਦ੍ਧੇ ਹਦਿ ਤਤਃ ਸ਼ਾਣਂ ਹੇਮਚੂਰ੍ਣਸ੍ਯ ਦਾਪਯੇਤ੍| ਨ ਸਜ੍ਜਤੇ ਹੇਮਪਾਙ੍ਗੇ ਪਦ੍ਮਪਤ੍ਰੇਮ੍ਬੁਵਦ੍ਵਿਸਮ੍| ਜਾਯਤੇ ਵਿਪੁਲਂ ਚਾਯੁਰ੍ਗਰੇਪ੍ਯੇਸ ਵਿਧਿਃ ਸ੍ਮਤਃ||੧੦੧||
शुद्धे हृदि ततः शाणं हेमचूर्णस्य दापयेत्| न सज्जते हेमपाङ्गे पद्मपत्रेऽम्बुवद्विषम्| जायते विपुलं चायुर्गरेऽप्येष विधिः स्मृतः||१०१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAj~jaH garaviShAdibhyo rakShaNIyatvamArAdhyatva~jca (102) · Śloka 102
ਇਤ੍ਥਂ ਗਰਵਿਸਾਦਿਭ੍ਯੋ ਰਕ੍ਸੇਦ੍ਵੈਦ੍ਯੋ ਨਰੇਸ਼੍ਵਰਮ੍| ਸ੍ਯਾਦੁਚ੍ਛੇਦਸ੍ਤਦੁਚ੍ਛੇਦਾਤ੍ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾਮ੍| ਆਜ੍ਞਾਧੈਰ੍ਯਕ੍ਸਮਾਤ੍ਯਾਗਾ ਮਾਨੁਸਤ੍ਵੇਯਮਾਨੁਸਾਃ| ਯਦ੍ਰਾਜ੍ਞਃ ਕਰ੍ਮਭਿਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦਾਰਾਧ੍ਯੋਸਾਵਤੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯੈਃ||੧੦੨||
इत्थं गरविषादिभ्यो रक्षेद्वैद्यो नरेश्वरम्| स्यादुच्छेदस्तदुच्छेदात्प्रजानां सर्वकर्मणाम्| आज्ञाधैर्यक्षमात्यागा मानुषत्वेऽयमानुषाः| यद्राज्ञः कर्मभिस्तस्मादाराध्योऽसावतीन्द्रियैः||१०२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAj~jaH ArAdhanopAyAH (103) · Śloka 103
ਯਤ੍ਰ ਸਾਕ੍ਸਾਨ੍ਨਪਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵਿਜ੍ਞਾਤਃ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ੇਦ੍ਭਿਸਕ੍| ਨ ਸਮ੍ਮ੍ਤੋਪ੍ਯਨੁਚਿਤਂ ਯਾਨਸ੍ਥਾਨਾਸਨਂ ਭਜੇਤ੍| ਉਚਿਤੇ ਪੁਰਤੋ ਰਾਜ੍ਞਸ੍ਤਿਸ੍ਠੇਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਚ ਨਾਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਅਹੀਨਕਾਲਂ ਰਾਜਾਰ੍ਥਂ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਿਯਹਿਤੈਃ ਸਹ| ਦੇਸ਼ੇ ਕਾਲੇ ਪਰਾਰ੍ਥਂ ਚ ਵਦੇਦ੍ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਸਂਹਿਤਮ੍| ਨਾਨੁਸ਼ਿਸ੍ਯਾਦਪਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਮਹਦੇਤਦ੍ਧਿ ਸਾਹਸਮ੍| ਨਾਚਰੇਦਹਿਤੇਨੈਨਂ ਮੂਲਚ੍ਛੇਦਕਰਂ ਹਿ ਤਤ੍| ਅਨੁਕੂਲਂ ਹਿਤਂ ਵਾਚ੍ਯਮਹਿਤਾਦ੍ਵਾਰਯੇਨ੍ਮਿਥਃ| ਉਦਾਰੈਃ ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਯਨ੍ਵਾਕ੍ਯੈਰ੍ਦੋਸਸ਼੍ਚੇਤ੍ਤਦੁਪੇਕ੍ਸਯਾ| ਤੂਸ੍ਣੀਂ ਵਾ ਪ੍ਰਤਿਵਾਕ੍ਯੇ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਰ੍ਜਯੇਦ੍ ਦ੍ਵੇਸ੍ਯਸਙ੍ਕਥਾਮ੍| ਵਿਪਸ਼੍ਚਿਦਪ੍ਯਚਿਤ੍ਤਜ੍ਞੋ ਬਾਲਿਸ਼ੋਪਿ ਤੁ ਭਾਵਵਿਤ੍| ਅਤਿਪ੍ਰਿਯੋਪਿ ਦ੍ਵੇਸ੍ਯੋਪਿ ਯਾਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਵਿਪਰੀਤਤਾਮ੍| ਨਿਵੇਦ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞੇ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਸੁਲਘੂਨ੍ਯਪਿ| ਨ ਯਾਯਾਨ੍ਨ ਚਿਰਂ ਤਿਸ੍ਠੇਤ੍ਕੋਸ਼ਸ੍ਥਾਨਾਵਰੋਧਯੋਃ| ਸ੍ਵਲ੍ਪੇਪਿ ਦਰ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ਤੁਸ੍ਟਿਂ ਲਾਭੇਨੁਦ੍ਧਤਮਾਨਸਃ| ਮਿਥਃ ਕਥਨਮਨ੍ਯੇਨ ਕੌਲੀਨਂ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਵਾਦਿਤਾਮ੍| ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਦਿ ਰਾਜ੍ਞਾ ਸਦਸ਼ਂ ਰਾਜਲੀਲਾਂ ਚ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍| ਦਤ੍ਤਂ ਯਤ੍ਤੁ ਨਪੇਣੈਵ ਤਦ੍ਧਾਰ੍ਥਂ ਤੁਸ੍ਟਿਵਦ੍ਧਯੇ| ਹਸਿਤਵ੍ਯੇ ਸ੍ਮਿਤਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਭੋਰੇਵਾਨੁਵਤ੍ਤਿਤਃ| ਉਚ੍ਯਮਾਨੇਵਲਮ੍ਬੇਤ ਪਰਮਰ੍ਮਣਿ ਮੂਕਤਾਮ੍| ਸ੍ਵਮਰ੍ਮਣਿ ਤੁ ਬਾਧਿਰ੍ਯਂ ਧੈਰ੍ਯਮਾਧੁਰ੍ਯਸੌਸ੍ਠਵਾਨ੍| ਅਤ੍ਯਾਯਾਸੇਨ ਨਾਤ੍ਮਾਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦਤਿਸਮੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤਮ੍| ਪਾਤੋ ਯਥਾ ਹਿ ਦੁਃਖਾਯ ਨੋਚ੍ਛ੍ਰਾਯਃ ਸੁਖਕਤ੍ਤਥਾ||੧੦੩||
यत्र साक्षान्नृपस्तत्र विज्ञातः प्रविशेद्भिषक्| न सम्म्तोऽप्यनुचितं यानस्थानासनं भजेत्| उचिते पुरतो राज्ञस्तिष्ठेद्वाक्यं च नाक्षिपेत्| अहीनकालं राजार्थं स्वार्थं प्रियहितैः सह| देशे काले परार्थं च वदेद् धर्मार्थसंहितम्| नानुशिष्यादपृच्छन्तं महदेतद्धि साहसम्| नाचरेदहितेनैनं मूलच्छेदकरं हि तत्| अनुकूलं हितं वाच्यमहिताद्वारयेन्मिथः| उदारैः सान्त्वयन्वाक्यैर्दोषश्चेत्तदुपेक्षया| तूष्णीं वा प्रतिवाक्ये स्याद्वर्जयेद् द्वेष्यसङ्कथाम्| विपश्चिदप्यचित्तज्ञो बालिशोऽपि तु भाववित्| अतिप्रियोऽपि द्वेष्योऽपि यात्याशु विपरीतताम्| निवेद्य राज्ञे कुर्वीत कार्याणि सुलघून्यपि| न यायान्न चिरं तिष्ठेत्कोशस्थानावरोधयोः| स्वल्पेऽपि दर्शयेत्तुष्टिं लाभेऽनुद्धतमानसः| मिथः कथनमन्येन कौलीनं द्वन्द्ववादिताम्| वस्त्रादि राज्ञा सदृशं राजलीलां च वर्जयेत्| दत्तं यत्तु नृपेणैव तद्धार्थं तुष्टिवृद्धये| हसितव्ये स्मितं कुर्यात् प्रभोरेवानुवृत्तितः| उच्यमानेऽवलम्बेत परमर्मणि मूकताम्| स्वमर्मणि तु बाधिर्यं धैर्यमाधुर्यसौष्ठवान्| अत्यायासेन नात्मानं कुर्यादतिसमुच्छ्रितम्| पातो यथा हि दुःखाय नोच्छ्रायः सुखकृत्तथा||१०३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAjasevAyAH kaThinatvam (104) · Śloka 104
ਆਸਨ੍ਨਸੇਵਾ ਨਪਤੇਃ ਕ੍ਰੀਡਾਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਹਿਪਾਵਕੈਃ| ਕੌਸ਼ਲੇਨਾਤਿਮਹਤਾ ਵਿਨੀਤੈਃ ਸਾ ਨਿਰੁਧ੍ਯਤੇ| ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਦੁਸ੍ਪ੍ਰਾਪਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਬਹੁਮਾਨਂ ਚ ਭੂਪਤੇਃ| ਯਥੋਪਭੁਞ੍ਜੀਤ ਚਿਰਂ ਤਥਾ ਸ੍ਯਾਦਪ੍ਰਮਾਦਵਾਨ੍||੧੦੪||
आसन्नसेवा नृपतेः क्रीडाशस्त्राहिपावकैः| कौशलेनातिमहता विनीतैः सा निरुध्यते| प्राप्य दुष्प्रापमैश्वर्यं बहुमानं च भूपतेः| यथोपभुञ्जीत चिरं तथा स्यादप्रमादवान्||१०४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAj~jaH shayyAbhimantraNam (105) · Śloka 105
ਵਿਦਧ੍ਯਾਤ੍ਪਰਿਤਃ ਸ਼ਯ੍ਯਾਂ ਰਕ੍ਸਾਮਨ੍ਤ੍ਰਾਭਿਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਾਮ੍||੧੦੫||
विदध्यात्परितः शय्यां रक्षामन्त्राभिमन्त्रिताम्||१०५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAj~jaH svastyayanam (106) · Śloka 106
ਰਾਤ੍ਰੌ ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਕਾਨ੍ ਭੂਤਿਮਕ੍ਸਤੈਰਨ੍ਵਿਤਾਂ ਸ਼ੁਚਿਮ੍| ਰਕ੍ਸਾਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਤਥੋਚ੍ਛੀਰ੍ਸੇ ਸਯਵਾਙ੍ਕੁਰਯਾਵਕਾਮ੍| ਸਦੂਰ੍ਵਂ ਪੂਰ੍ਣਕਲਸ਼ਂ ਸਪੁਸ੍ਪਫਲਪਲ੍ਲਵਮ੍| ਉਪਹਾਰਂ ਚ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਯਾਂ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚਾਨ੍ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਸੁ ਚ| ਏਤਤ੍ਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਯਯਨਂ ਕਰ੍ਮ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸ਼ੁਚਿਨਾ ਸ਼ੁਚੇਃ| ਆਯੁਸ੍ਯਂ ਪੌਸ੍ਟਿਕਂ ਭੂਤਵਿਸਕਾਰ੍ਮਣਪਾਪ੍ਮਜਿਤ੍||੧੦੬||
रात्रौ सिद्धार्थकान् भूतिमक्षतैरन्वितां शुचिम्| रक्षाशक्तिं तथोच्छीर्षे सयवाङ्कुरयावकाम्| सदूर्वं पूर्णकलशं सपुष्पफलपल्लवम्| उपहारं च सन्ध्यायां भुक्त्वा चान्ते निशासु च| एतत्स्वस्त्ययनं कर्म कर्तव्यं शुचिना शुचेः| आयुष्यं पौष्टिकं भूतविषकार्मणपाप्मजित्||१०६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShasAdhanaprakaraNopasaMhAraH (107) · Śloka 107
ਸਂਕ੍ਸੇਪ ਏਸ ਵਿਸਪਾਲਨਸਾਧਨਾਯ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਵਿਸ੍ਤਰਵਿਧਿਃ ਪੁਨਰੁਤ੍ਤਰੇ ਤੁ| ਆਲੋਚ੍ਯ ਸਮ੍ਯਗਖਿਲਂ ਮਤਿਪੂਰ੍ਵਕਾਰੀ ਯੁਞ੍ਜੀਤ ਤਂ ਪਰਿਵਿਕਲ੍ਪ੍ਯ ਵਿਕਾਰਚਿਹ੍ਨਮ੍||੧੦੭||
संक्षेप एष विषपालनसाधनाय प्रोक्तस्तु विस्तरविधिः पुनरुत्तरे तु| आलोच्य सम्यगखिलं मतिपूर्वकारी युञ्जीत तं परिविकल्प्य विकारचिह्नम्||१०७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShAdirakShaNopAyAnusAraNaphalam (8) · Śloka 8
ਇਤਿ ਵਿਸਗਰਰਕ੍ਸੋ ਰਕ੍ਸਣਾਯੋਪਦੇਸ਼ਂ ਭਜਤਿ ਨਰਪਤਿਰ੍ਯੋ ਨਿਤ੍ਯਮੇਵਾਪ੍ਰਮਤ੍ਤਃ| ਨਿਜਪਰਰਿਪੁਵਨ੍ਦੈਰਪ੍ਰਧਸ੍ਯੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਜਨਯਤਿ ਜਨਤਾਯਾਃ ਕ੍ਸੇਮਯੋਗੌ ਚਿਰਾਯ||੧੦੮|| ਇਤਿ ਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤੌ ਅਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਅਨ੍ਨਰਕ੍ਸਾਵਿਧਿਰ੍ਨਾਮਾਸ੍ਟਮੋਧ੍ਯਾਯਃ||੮||
इति विषगररक्षो रक्षणायोपदेशं भजति नरपतिर्यो नित्यमेवाप्रमत्तः| निजपररिपुवृन्दैरप्रधृष्यो महात्मा जनयति जनतायाः क्षेमयोगौ चिराय||१०८|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतौ अष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां सूत्रस्थाने अन्नरक्षाविधिर्नामाष्टमोऽध्यायः||८||
🔊 Audio coming soon