Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತೋ ಮಹತೀಂ ಗರ್ಭಾವಕ್ರಾನ್ತಿಂ ಶಾರೀರಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ||೧|| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹ ಭಗವಾನಾತ್ರೇಯಃ||೨||
View original
अथातो महतीं गर्भावक्रान्तिं शारीरं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
4. mahatīgarbhāvakrāntiśārīram
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ಯತಶ್ಚ ಗರ್ಭಃ ಸಮ್ಭವತಿ, ಯಸ್ಮಿಂಶ್ಚ ಗರ್ಭಸಞ್ಜ್ಞಾ, ಯದ್ವಿಕಾರಶ್ಚ ಗರ್ಭಃ, ಯಯಾ ಚಾನುಪೂರ್ವ್ಯಾಽಭಿನಿರ್ವರ್ತತೇ ಕುಕ್ಷೌ, ಯಶ್ಚಾಸ್ಯ ವೃದ್ಧಿಹೇತುಃ, ಯತಶ್ಚಾಸ್ಯಾಜನ್ಮ ಭವತಿ, ಯತಶ್ಚ ಜಾಯಮಾನಃ ಕುಕ್ಷೌ ವಿನಾಶಂ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ, ಯತಶ್ಚ ಕಾರ್ತ್ಸ್ನ್ಯೇನಾವಿನಶ್ಯನ್ ವಿಕೃತಿಮಾಪದ್ಯತೇ, ತದನುವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ||೩||
View original
यतश्च गर्भः सम्भवति, यस्मिंश्च गर्भसञ्ज्ञा, यद्विकारश्च गर्भः, यया चानुपूर्व्याऽभिनिर्वर्तते कुक्षौ, यश्चास्य वृद्धिहेतुः, यतश्चास्याजन्म भवति, यतश्च जायमानः कुक्षौ विनाशं प्राप्नोति, यतश्च कार्त्स्न्येनाविनश्यन् विकृतिमापद्यते, तदनुव्याख्यास्यामः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ಮಾತೃತಃ ಪಿತೃತ ಆತ್ಮತಃ ಸಾತ್ಮ್ಯತೋ ರಸತಃ ಸತ್ತ್ವತ ಇತ್ಯೇತೇಭ್ಯೋ ಭಾವೇಭ್ಯಃ ಸಮುದಿತೇಭ್ಯೋ ಗರ್ಭಃ ಸಮ್ಭವತಿ| ತಸ್ಯ ಯೇ ಯೇಽವಯವಾ ಯತೋ ಯತಃ ಸಮ್ಭವತಃ ಸಮ್ಭವನ್ತಿ ತಾನ್ ವಿಭಜ್ಯ ಮಾತೃಜಾದೀನವಯವಾನ್ ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಗುಕ್ತಮಗ್ರೇ||೪||
View original
मातृतः पितृत आत्मतः सात्म्यतो रसतः सत्त्वत इत्येतेभ्यो भावेभ्यः समुदितेभ्यो गर्भः सम्भवति| तस्य ये येऽवयवा यतो यतः सम्भवतः सम्भवन्ति तान् विभज्य मातृजादीनवयवान् पृथक् पृथगुक्तमग्रे||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
ಶುಕ್ರಶೋಣಿತಜೀವಸಂಯೋಗೇ ತು ಖಲು ಕುಕ್ಷಿಗತೇ ಗರ್ಭಸಞ್ಜ್ಞಾ ಭವತಿ||೫||
View original
शुक्रशोणितजीवसंयोगे तु खलु कुक्षिगते गर्भसञ्ज्ञा भवति||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
ಗರ್ಭಸ್ತು ಖಲ್ವನ್ತರಿಕ್ಷವಾಯ್ವಗ್ನಿತೋಯಭೂಮಿವಿಕಾರಶ್ಚೇತನಾಧಿಷ್ಠಾನಭೂತಃ| ಏವಮನಯಾ ಯುಕ್ತ್ಯಾ ಪಞ್ಚಮಹಾಭೂತವಿಕಾರಸಮುದಾಯಾತ್ಮಕೋ ಗರ್ಭಶ್ಚೇತನಾಧಿಷ್ಠಾನಭೂತಃ; ಸ ಹ್ಯಸ್ಯ ಷಷ್ಠೋ ಧಾತುರುಕ್ತಃ||೬||
View original
गर्भस्तु खल्वन्तरिक्षवाय्वग्नितोयभूमिविकारश्चेतनाधिष्ठानभूतः| एवमनया युक्त्या पञ्चमहाभूतविकारसमुदायात्मको गर्भश्चेतनाधिष्ठानभूतः; स ह्यस्य षष्ठो धातुरुक्तः||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
ಯಯಾ ಚಾನುಪೂರ್ವ್ಯಾಽಭಿನಿರ್ವರ್ತತೇ ಕುಕ್ಷೌ ತಾಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ- ಗತೇ ಪುರಾಣೇ ರಜಸಿ ನವೇ ಚಾವಸ್ಥಿತೇ ಶುದ್ಧಸ್ನಾತಾಂ ಸ್ತ್ರಿಯಮವ್ಯಾಪನ್ನಯೋನಿಶೋಣಿತಗರ್ಭಾಶಯಾಮೃತುಮತೀಮಾಚಕ್ಷ್ಮಹೇ| ತಯಾ ಸಹ ತಥಾಭೂತಯಾ ಯದಾ ಪುಮಾನವ್ಯಾಪನ್ನಬೀಜೋ ಮಿಶ್ರೀಭಾವಂ ಗಚ್ಛತಿ, ತದಾ ತಸ್ಯ ಹರ್ಷೋದೀರಿತಃ ಪರಃ ಶರೀರಧಾತ್ವಾತ್ಮಾ ಶುಕ್ರಭೂತೋಽಙ್ಗಾದಙ್ಗಾತ್ ಸಮ್ಭವತಿ| ಸ ತಥಾ ಹರ್ಷಭೂತೇನಾತ್ಮನೋದೀರಿತಶ್ಚಾಧಿಷ್ಠಿತಶ್ಚ ಬೀಜರೂಪೋ ಧಾತುಃ ಪುರುಷಶರೀರಾದಭಿನಿಷ್ಪತ್ತ್ಯೋಚಿತೇನ ಪಥಾ ಗರ್ಭಾಶಯಮನುಪ್ರವಿಶ್ಯಾರ್ತವೇನಾಭಿಸಂಸರ್ಗಮೇತಿ||೭||
View original
यया चानुपूर्व्याऽभिनिर्वर्तते कुक्षौ तां व्याख्यास्यामः- गते पुराणे रजसि नवे चावस्थिते शुद्धस्नातां स्त्रियमव्यापन्नयोनिशोणितगर्भाशयामृतुमतीमाचक्ष्महे| तया सह तथाभूतया यदा पुमानव्यापन्नबीजो मिश्रीभावं गच्छति, तदा तस्य हर्षोदीरितः परः शरीरधात्वात्मा शुक्रभूतोऽङ्गादङ्गात् सम्भवति| स तथा हर्षभूतेनात्मनोदीरितश्चाधिष्ठितश्च बीजरूपो धातुः पुरुषशरीरादभिनिष्पत्त्योचितेन पथा गर्भाशयमनुप्रविश्यार्तवेनाभिसंसर्गमेति||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
ತತ್ರ ಪೂರ್ವಂ ಚೇತನಾಧಾತುಃ ಸತ್ತ್ವಕರಣೋ ಗುಣಗ್ರಹಣಾಯ ಪ್ರವರ್ತತೇ; ಸ ಹಿ ಹೇತುಃ ಕಾರಣಂ ನಿಮಿತ್ತಮಕ್ಷರಂ ಕರ್ತಾ ಮನ್ತಾ ವೇದಿತಾ ಬೋದ್ಧಾ ದ್ರಷ್ಟಾ ಧಾತಾ ಬ್ರಹ್ಮಾ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಾ ವಿಶ್ವರೂಪಃ ಪುರುಷಃ ಪ್ರಭವೋಽವ್ಯಯೋ ನಿತ್ಯೋ ಗುಣೀ ಗ್ರಹಣಂ ಪ್ರಧಾನಮವ್ಯಕ್ತಂ ಜೀವೋ ಜ್ಞಃ ಪುದ್ಗಲಶ್ಚೇತನಾವಾನ್ ವಿಭುರ್ಭೂತಾತ್ಮಾ ಚೇನ್ದ್ರಿಯಾತ್ಮಾ ಚಾನ್ತರಾತ್ಮಾ ಚೇತಿ| ಸ ಗುಣೋಪಾದಾನಕಾಲೇಽನ್ತರಿಕ್ಷಂ ಪೂರ್ವತರಮನ್ಯೇಭ್ಯೋ ಗುಣೇಭ್ಯ ಉಪಾದತ್ತೇ, ಯಥಾ- ಪ್ರಲಯಾತ್ಯಯೇ ಸಿಸೃಕ್ಷುರ್ಭೂತಾನ್ಯಕ್ಷರಭೂತ ಆತ್ಮಾ ಸತ್ತ್ವೋಪಾದಾನಃ ಪೂರ್ವತರಮಾಕಾಶಂ ಸೃಜತಿ, ತತಃ ಕ್ರಮೇಣ ವ್ಯಕ್ತತರಗುಣಾನ್ ಧಾತೂನ್ ವಾಯ್ವಾದಿಕಾಂಶ್ಚತುರಃ; ತಥಾ ದೇಹಗ್ರಹಣೇಽಪಿ ಪ್ರವರ್ತಮಾನಃ ಪೂರ್ವತರಮಾಕಾಶಮೇವೋಪಾದತ್ತೇ, ತತಃ ಕ್ರಮೇಣ ವ್ಯಕ್ತತರಗುಣಾನ್ ಧಾತೂನ್ ವಾಯ್ವಾದಿಕಾಂಶ್ಚತುರಃ| ಸರ್ವಮಪಿ ತು ಖಲ್ವೇತದ್ಗುಣೋಪಾದಾನಮಣುನಾ ಕಾಲೇನ ಭವತಿ||೮||
View original
तत्र पूर्वं चेतनाधातुः सत्त्वकरणो गुणग्रहणाय प्रवर्तते; स हि हेतुः कारणं निमित्तमक्षरं कर्ता मन्ता वेदिता बोद्धा द्रष्टा धाता ब्रह्मा विश्वकर्मा विश्वरूपः पुरुषः प्रभवोऽव्ययो नित्यो गुणी ग्रहणं प्रधानमव्यक्तं जीवो ज्ञः पुद्गलश्चेतनावान् विभुर्भूतात्मा चेन्द्रियात्मा चान्तरात्मा चेति| स गुणोपादानकालेऽन्तरिक्षं पूर्वतरमन्येभ्यो गुणेभ्य उपादत्ते, यथा- प्रलयात्यये सिसृक्षुर्भूतान्यक्षरभूत आत्मा सत्त्वोपादानः पूर्वतरमाकाशं सृजति, ततः क्रमेण व्यक्ततरगुणान् धातून् वाय्वादिकांश्चतुरः; तथा देहग्रहणेऽपि प्रवर्तमानः पूर्वतरमाकाशमेवोपादत्ते, ततः क्रमेण व्यक्ततरगुणान् धातून् वाय्वादिकांश्चतुरः| सर्वमपि तु खल्वेतद्गुणोपादानमणुना कालेन भवति||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (9-10) · Śloka 10
ಸ ಸರ್ವಗುಣವಾನ್ ಗರ್ಭತ್ವಮಾಪನ್ನಃ ಪ್ರಥಮೇ ಮಾಸಿ ಸಮ್ಮೂರ್ಚ್ಛಿತಃ ಸರ್ವಧಾತುಕಲುಷೀಕೃತಃ ಖೇಟಭೂತೋ ಭವತ್ಯವ್ಯಕ್ತವಿಗ್ರಹಃ ಸದಸದ್ಭೂತಾಙ್ಗಾವಯವಃ||೯|| ದ್ವಿತೀಯೇ ಮಾಸಿ ಘನಃ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ ಪಿಣ್ಡಃ ಪೇಶ್ಯರ್ಬುದಂ ವಾ| ತತ್ರ ಘನಃ ಪುರುಷಃ, ಪೇಶೀ ಸ್ತ್ರೀ, ಅರ್ಬುದಂ ನಪುಂಸಕಮ್||೧೦||
View original
स सर्वगुणवान् गर्भत्वमापन्नः प्रथमे मासि सम्मूर्च्छितः सर्वधातुकलुषीकृतः खेटभूतो भवत्यव्यक्तविग्रहः सदसद्भूताङ्गावयवः||९|| द्वितीये मासि घनः सम्पद्यते पिण्डः पेश्यर्बुदं वा| तत्र घनः पुरुषः, पेशी स्त्री, अर्बुदं नपुंसकम्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (11) · Śloka 11
ತೃತೀಯೇ ಮಾಸಿ ಸರ್ವೇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಸರ್ವಾಙ್ಗಾವಯವಾಶ್ಚ ಯೌಗಪದ್ಯೇನಾಭಿನಿರ್ವರ್ತನ್ತೇ||೧೧||
View original
तृतीये मासि सर्वेन्द्रियाणि सर्वाङ्गावयवाश्च यौगपद्येनाभिनिर्वर्तन्ते||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (12) · Śloka 12
ತತ್ರಾಸ್ಯ ಕೇಚಿದಙ್ಗಾವಯವಾ ಮಾತೃಜಾದೀನವಯವಾನ್ ವಿಭಜ್ಯ ಪೂರ್ವಮುಕ್ತಾ ಯಥಾವತ್| ಮಹಾಭೂತವಿಕಾರಪ್ರವಿಭಾಗೇನ ತ್ವಿದಾನೀಮಸ್ಯ ತಾಂಶ್ಚೈವಾಙ್ಗಾವಯವಾನ್ ಕಾಂಶ್ಚಿತ್ ಪರ್ಯಾಯಾನ್ತರೇಣಾಪರಾಂಶ್ಚಾನುವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಮಾತೃಜಾದಯೋಽಪ್ಯಸ್ಯ ಮಹಾಭೂತವಿಕಾರಾ ಏವ| ತತ್ರಾಸ್ಯಾಕಾಶಾತ್ಮಕಂ ಶಬ್ದಃ ಶ್ರೋತ್ರಂ ಲಾಘವಂ ಸೌಕ್ಷ್ಮ್ಯಂ ವಿವೇಕಶ್ಚ, ವಾಯ್ವಾತ್ಮಕಂ ಸ್ಪರ್ಶಃ ಸ್ಪರ್ಶನಂ ರೌಕ್ಷ್ಯಂ ಪ್ರೇರಣಂ ಧಾತುವ್ಯೂಹನಂ ಚೇಷ್ಟಾಶ್ಚ ಶಾರೀರ್ಯಃ, ಅಗ್ನ್ಯಾತ್ಮಕಂ ರೂಪಂ ದರ್ಶನಂ ಪ್ರಕಾಶಃ ಪಕ್ತಿರೌಷ್ಣ್ಯಂ ಚ, ಅಬಾತ್ಮಕಂ ರಸೋ ರಸನಂ ಶೈತ್ಯಂ ಮಾರ್ದವಂ ಸ್ನೇಹಃ ಕ್ಲೇದಶ್ಚ, ಪೃಥಿವ್ಯಾತ್ಮಕಂ ಗನ್ಧೋ ಘ್ರಾಣಂ ಗೌರವಂ ಸ್ಥೈರ್ಯಂ ಮೂರ್ತಿಶ್ಚೇತಿ||೧೨||
View original
तत्रास्य केचिदङ्गावयवा मातृजादीनवयवान् विभज्य पूर्वमुक्ता यथावत्| महाभूतविकारप्रविभागेन त्विदानीमस्य तांश्चैवाङ्गावयवान् कांश्चित् पर्यायान्तरेणापरांश्चानुव्याख्यास्यामः| मातृजादयोऽप्यस्य महाभूतविकारा एव| तत्रास्याकाशात्मकं शब्दः श्रोत्रं लाघवं सौक्ष्म्यं विवेकश्च, वाय्वात्मकं स्पर्शः स्पर्शनं रौक्ष्यं प्रेरणं धातुव्यूहनं चेष्टाश्च शारीर्यः, अग्न्यात्मकं रूपं दर्शनं प्रकाशः पक्तिरौष्ण्यं च, अबात्मकं रसो रसनं शैत्यं मार्दवं स्नेहः क्लेदश्च, पृथिव्यात्मकं गन्धो घ्राणं गौरवं स्थैर्यं मूर्तिश्चेति||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (13) · Śloka 13
ಏವಮಯಂ ಲೋಕಸಮ್ಮಿತಃ ಪುರುಷಃ| ಯಾವನ್ತೋ ಹಿ ಲೋಕೇ ಮೂರ್ತಿಮನ್ತೋ ಭಾವವಿಶೇಷಾಸ್ತಾವನ್ತಃ ಪುರುಷೇ, ಯಾವನ್ತಃ ಪುರುಷೇ ತಾವನ್ತೋ ಲೋಕೇ ಇತಿ; ಬುಧಾಸ್ತ್ವೇವಂ ದ್ರಷ್ಟುಮಿಚ್ಛನ್ತಿ||೧೩||
View original
एवमयं लोकसम्मितः पुरुषः| यावन्तो हि लोके मूर्तिमन्तो भावविशेषास्तावन्तः पुरुषे, यावन्तः पुरुषे तावन्तो लोके इति; बुधास्त्वेवं द्रष्टुमिच्छन्ति||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (14) · Śloka 14
ಏವಮಸ್ಯೇನ್ದ್ರಿಯಾಣ್ಯಙ್ಗಾವಯವಾಶ್ಚ ಯೌಗಪದ್ಯೇನಾಭಿನಿರ್ವರ್ತನ್ತೇಽನ್ಯತ್ರ ತೇಭ್ಯೋ ಭಾವೇಭ್ಯೋ ಯೇಽಸ್ಯ ಜಾತಸ್ಯೋತ್ತರಕಾಲಂ ಜಾಯನ್ತೇ; ತದ್ಯಥಾ- ದನ್ತಾ ವ್ಯಞ್ಜನಾನಿ ವ್ಯಕ್ತೀಭಾವಸ್ತಥಾಯುಕ್ತಾನಿ ಚಾಪರಾಣಿ| ಏಷಾ ಪ್ರಕೃತಿಃ, ವಿಕೃತಿಃ ಪುನರತೋಽನ್ಯಥಾ| ಸನ್ತಿ ಖಲ್ವಸ್ಮಿನ್ ಗರ್ಭೇ ಕೇಚಿನ್ನಿತ್ಯಾ ಭಾವಾಃ, ಸನ್ತಿ ಚಾನಿತ್ಯಾಃ ಕೇಚಿತ್| ತಸ್ಯ ಯ ಏವಾಙ್ಗಾವಯವಾಃ ಸನ್ತಿಷ್ಠನ್ತೇ, ತ ಏವ ಸ್ತ್ರೀಲಿಙ್ಗಂ ಪುರುಷಲಿಙ್ಗಂ ನಪುಂಸಕಲಿಙ್ಗಂ ವಾ ಬಿಭ್ರತಿ| ತತ್ರ ಸ್ತ್ರೀಪುರುಷಯೋರ್ಯೇ ವೈಶೇಷಿಕಾ ಭಾವಾಃ ಪ್ರಧಾನಸಂಶ್ರಯಾ ಗುಣಸಂಶ್ರಯಾಶ್ಚ, ತೇಷಾಂ ಯತೋ ಭೂಯಸ್ತ್ವಂ ತತೋಽನ್ಯತರಭಾವಃ| ತದ್ಯಥಾ- ಕ್ಲೈಬ್ಯಂ ಭೀರುತ್ವಮವೈಶಾರದ್ಯಂ ಮೋಹೋಽನವಸ್ಥಾನಮಧೋಗುರುತ್ವಮಸಹನಂ ಶೈಥಿಲ್ಯಂ ಮಾರ್ದವಂ ಗರ್ಭಾಶಯಬೀಜಭಾಗಸ್ತಥಾಯುಕ್ತಾನಿ ಚಾಪರಾಣಿ ಸ್ತ್ರೀಕರಾಣಿ, ಅತೋ ವಿಪರೀತಾನಿ ಪುರುಷಕರಾಣಿ, ಉಭಯಭಾಗಾವಯವಾ ನಪುಂಸಕಕರಾಣಿ ಭವನ್ತಿ||೧೪||
View original
एवमस्येन्द्रियाण्यङ्गावयवाश्च यौगपद्येनाभिनिर्वर्तन्तेऽन्यत्र तेभ्यो भावेभ्यो येऽस्य जातस्योत्तरकालं जायन्ते; तद्यथा- दन्ता व्यञ्जनानि व्यक्तीभावस्तथायुक्तानि चापराणि| एषा प्रकृतिः, विकृतिः पुनरतोऽन्यथा| सन्ति खल्वस्मिन् गर्भे केचिन्नित्या भावाः, सन्ति चानित्याः केचित्| तस्य य एवाङ्गावयवाः सन्तिष्ठन्ते, त एव स्त्रीलिङ्गं पुरुषलिङ्गं नपुंसकलिङ्गं वा बिभ्रति| तत्र स्त्रीपुरुषयोर्ये वैशेषिका भावाः प्रधानसंश्रया गुणसंश्रयाश्च, तेषां यतो भूयस्त्वं ततोऽन्यतरभावः| तद्यथा- क्लैब्यं भीरुत्वमवैशारद्यं मोहोऽनवस्थानमधोगुरुत्वमसहनं शैथिल्यं मार्दवं गर्भाशयबीजभागस्तथायुक्तानि चापराणि स्त्रीकराणि, अतो विपरीतानि पुरुषकराणि, उभयभागावयवा नपुंसककराणि भवन्ति||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (15) · Śloka 15
ತಸ್ಯ ಯತ್ಕಾಲಮೇವೇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಸನ್ತಿಷ್ಠನ್ತೇ, ತತ್ಕಾಲಮೇವ ಚೇತಸಿ ವೇದನಾ ನಿರ್ಬನ್ಧಂ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ; ತಸ್ಮಾತ್ತದಾ ಪ್ರಭೃತಿ ಗರ್ಭಃ ಸ್ಪನ್ದತೇ, ಪ್ರಾರ್ಥಯತೇ ಚ ಜನ್ಮಾನ್ತರಾನುಭೂತಂ ಯತ್ ಕಿಞ್ಚಿತ್, ತದ್ದ್ವೈಹೃದಯ್ಯಮಾಚಕ್ಷತೇ ವೃದ್ಧಾಃ| ಮಾತೃಜಂ ಚಾಸ್ಯ ಹೃದಯಂ ಮಾತೃಹೃದಯೇನಾಭಿಸಮ್ಬದ್ಧಂ ಭವತಿ ರಸವಾಹಿನೀಭಿಃ ಸಂವಾಹಿನೀಭಿಃ; ತಸ್ಮಾತ್ತಯೋಸ್ತಾಭಿರ್ಭಕ್ತಿಃ ಸಂಸ್ಪನ್ದತೇ | ತಚ್ಚೈವ ಕಾರಣಮವೇಕ್ಷಮಾಣಾ ನ ದ್ವೈಹೃದಯ್ಯಸ್ಯ ವಿಮಾನಿತಂ ಗರ್ಭಮಿಚ್ಛನ್ತಿ ಕರ್ತುಮ್| ವಿಮಾನನೇ ಹ್ಯಸ್ಯ ದೃಶ್ಯತೇ ವಿನಾಶೋ ವಿಕೃತಿರ್ವಾ| ಸಮಾನಯೋಗಕ್ಷೇಮಾ ಹಿ ತದಾ ಭವತಿ ಗರ್ಭೇಣ ಕೇಷುಚಿದರ್ಥೇಷು ಮಾತಾ| ತಸ್ಮಾತ್ ಪ್ರಿಯಹಿತಾಭ್ಯಾಂ ಗರ್ಭಿಣೀಂ ವಿಶೇಷೇಣೋಪಚರನ್ತಿ ಕುಶಲಾಃ||೧೫||
View original
तस्य यत्कालमेवेन्द्रियाणि सन्तिष्ठन्ते, तत्कालमेव चेतसि वेदना निर्बन्धं प्राप्नोति; तस्मात्तदा प्रभृति गर्भः स्पन्दते, प्रार्थयते च जन्मान्तरानुभूतं यत् किञ्चित्, तद्द्वैहृदय्यमाचक्षते वृद्धाः| मातृजं चास्य हृदयं मातृहृदयेनाभिसम्बद्धं भवति रसवाहिनीभिः संवाहिनीभिः; तस्मात्तयोस्ताभिर्भक्तिः संस्पन्दते | तच्चैव कारणमवेक्षमाणा न द्वैहृदय्यस्य विमानितं गर्भमिच्छन्ति कर्तुम्| विमानने ह्यस्य दृश्यते विनाशो विकृतिर्वा| समानयोगक्षेमा हि तदा भवति गर्भेण केषुचिदर्थेषु माता| तस्मात् प्रियहिताभ्यां गर्भिणीं विशेषेणोपचरन्ति कुशलाः||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (16) · Śloka 16
ತಸ್ಯಾ ಗರ್ಭಾಪತ್ತೇರ್ದ್ವೈಹೃದಯ್ಯಸ್ಯ ಚ ವಿಜ್ಞಾನಾರ್ಥಂ ಲಿಙ್ಗಾನಿ ಸಮಾಸೇನೋಪದೇಕ್ಷ್ಯಾಮಃ| ಉಪಚಾರಸಾಧನಂ ಹ್ಯಸ್ಯ ಜ್ಞಾನೇ, ಜ್ಞಾನಂ ಚ ಲಿಙ್ಗತಃ, ತಸ್ಮಾದಿಷ್ಟೋ ಲಿಙ್ಗೋಪದೇಶಃ| ತದ್ಯಥಾ- ಆರ್ತವಾದರ್ಶನಮಾಸ್ಯಸಂಸ್ರವಣಮನನ್ನಾಭಿಲಾಷಶ್ಛರ್ದಿರರೋಚಕೋಽಮ್ಲಕಾಮತಾ ಚ ವಿಶೇಷೇಣ ಶ್ರದ್ಧಾಪ್ರಣಯನಮುಚ್ಚಾವಚೇಷು ಭಾವೇಷು ಗುರುಗಾತ್ರತ್ವಂ ಚಕ್ಷುಷೋರ್ಗ್ಲಾನಿಃ ಸ್ತನಯೋಃ ಸ್ತನ್ಯಮೋಷ್ಠಯೋಃ ಸ್ತನಮಣ್ಡಲಯೋಶ್ಚ ಕಾರ್ಷ್ಣ್ಯಮತ್ಯರ್ಥಂ ಶ್ವಯಥುಃ ಪಾದಯೋರೀಷಲ್ಲೋಮರಾಜ್ಯುದ್ಗಮೋ ಯೋನ್ಯಾಶ್ಚಾಟಾಲತ್ವಮಿತಿ ಗರ್ಭೇ ಪರ್ಯಾಗತೇ ರೂಪಾಣಿ ಭವನ್ತಿ||೧೬||
View original
तस्या गर्भापत्तेर्द्वैहृदय्यस्य च विज्ञानार्थं लिङ्गानि समासेनोपदेक्ष्यामः| उपचारसाधनं ह्यस्य ज्ञाने, ज्ञानं च लिङ्गतः, तस्मादिष्टो लिङ्गोपदेशः| तद्यथा- आर्तवादर्शनमास्यसंस्रवणमनन्नाभिलाषश्छर्दिररोचकोऽम्लकामता च विशेषेण श्रद्धाप्रणयनमुच्चावचेषु भावेषु गुरुगात्रत्वं चक्षुषोर्ग्लानिः स्तनयोः स्तन्यमोष्ठयोः स्तनमण्डलयोश्च कार्ष्ण्यमत्यर्थं श्वयथुः पादयोरीषल्लोमराज्युद्गमो योन्याश्चाटालत्वमिति गर्भे पर्यागते रूपाणि भवन्ति||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (17-18) · Śloka 18
ಸಾ ಯದ್ಯದಿಚ್ಛೇತ್ತತ್ತದಸ್ಯೈ ದದ್ಯಾದನ್ಯತ್ರ ಗರ್ಭೋಪಘಾತಕರೇಭ್ಯೋ ಭಾವೇಭ್ಯಃ||೧೭|| ಗರ್ಭೋಪಘಾತಕರಾಸ್ತ್ವಿಮೇ ಭಾವಾ ಭವನ್ತಿಃ; ತದ್ಯಥಾ- ಸರ್ವಮತಿಗುರೂಷ್ಣತೀಕ್ಷ್ಣಂ ದಾರುಣಾಶ್ಚ ಚೇಷ್ಟಾಃ; ಇಮಾಂಶ್ಚಾನ್ಯಾನುಪದಿಶನ್ತಿ ವೃದ್ಧಾಃ- ದೇವತಾರಕ್ಷೋಽನುಚರಪರಿರಕ್ಷಣಾರ್ಥಂ ನ ರಕ್ತಾನಿ ವಾಸಾಂಸಿ ಬಿಭೃಯಾನ್ನ ಮದಕರಾಣಿ ಮದ್ಯಾನ್ಯಭ್ಯವಹರೇನ್ನ ಯಾನಮಧಿರೋಹೇನ್ನ ಮಾಂಸಮಶ್ನೀಯಾತ್ ಸರ್ವೇನ್ದ್ರಿಯಪ್ರತಿಕೂಲಾಂಶ್ಚ ಭಾವಾನ್ ದೂರತಃ ಪರಿವರ್ಜಯೇತ್, ಯಚ್ಚಾನ್ಯದಪಿ ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಸ್ತ್ರಿಯೋ ವಿದ್ಯುಃ||೧೮||
View original
सा यद्यदिच्छेत्तत्तदस्यै दद्यादन्यत्र गर्भोपघातकरेभ्यो भावेभ्यः||१७|| गर्भोपघातकरास्त्विमे भावा भवन्तिः; तद्यथा- सर्वमतिगुरूष्णतीक्ष्णं दारुणाश्च चेष्टाः; इमांश्चान्यानुपदिशन्ति वृद्धाः- देवतारक्षोऽनुचरपरिरक्षणार्थं न रक्तानि वासांसि बिभृयान्न मदकराणि मद्यान्यभ्यवहरेन्न यानमधिरोहेन्न मांसमश्नीयात् सर्वेन्द्रियप्रतिकूलांश्च भावान् दूरतः परिवर्जयेत्, यच्चान्यदपि किञ्चित् स्त्रियो विद्युः||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (19) · Śloka 19
ತೀವ್ರಾಯಾಂ ತು ಖಲು ಪ್ರಾರ್ಥನಾಯಾಂ ಕಾಮಮಹಿತಮಪ್ಯಸ್ಯೈ ಹಿತೇನೋಪಹಿತಂ ದದ್ಯಾತ್ ಪ್ರಾರ್ಥನಾವಿನಯನಾರ್ಥಮ್| ಪ್ರಾರ್ಥನಾಸನ್ಧಾರಣಾದ್ಧಿ ವಾಯುಃ ಪ್ರಕುಪಿತೋಽನ್ತಃಶರೀರಮನುಚರನ್ ಗರ್ಭಸ್ಯಾಪದ್ಯಮಾನಸ್ಯ ವಿನಾಶಂ ವೈರೂಪ್ಯಂ ವಾ ಕುರ್ಯಾತ್||೧೯||
View original
तीव्रायां तु खलु प्रार्थनायां काममहितमप्यस्यै हितेनोपहितं दद्यात् प्रार्थनाविनयनार्थम्| प्रार्थनासन्धारणाद्धि वायुः प्रकुपितोऽन्तःशरीरमनुचरन् गर्भस्यापद्यमानस्य विनाशं वैरूप्यं वा कुर्यात्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (20) · Śloka 20
ಚತುರ್ಥೇ ಮಾಸಿ ಸ್ಥಿರತ್ವಮಾಪದ್ಯತೇ ಗರ್ಭಃ, ತಸ್ಮಾತ್ತದಾ ಗರ್ಭಿಣೀ ಗುರುಗಾತ್ರತ್ವಮಧಿಕಮಾಪದ್ಯತೇ ವಿಶೇಷೇಣ||೨೦||
View original
चतुर्थे मासि स्थिरत्वमापद्यते गर्भः, तस्मात्तदा गर्भिणी गुरुगात्रत्वमधिकमापद्यते विशेषेण||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (21) · Śloka 21
ಪಞ್ಚಮೇ ಮಾಸಿ ಗರ್ಭಸ್ಯ ಮಾಂಸಶೋಣಿತೋಪಚಯೋ ಭವತ್ಯಧಿಕಮನ್ಯೇಭ್ಯೋ ಮಾಸೇಭ್ಯಃ, ತಸ್ಮಾತ್ತದಾ ಗರ್ಭಿಣೀ ಕಾರ್ಶ್ಯಮಾಪದ್ಯತೇ ವಿಶೇಷೇಣ||೨೧||
View original
पञ्चमे मासि गर्भस्य मांसशोणितोपचयो भवत्यधिकमन्येभ्यो मासेभ्यः, तस्मात्तदा गर्भिणी कार्श्यमापद्यते विशेषेण||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (22) · Śloka 22
ಷಷ್ಠೇ ಮಾಸಿ ಗರ್ಭಸ್ಯ ಬಲವರ್ಣೋಪಚಯೋ ಭವತ್ಯಧಿಕಮನ್ಯೇಭ್ಯೋ ಮಾಸೇಭ್ಯಃ, ತಸ್ಮಾತ್ತದಾ ಗರ್ಭಿಣೀ ಬಲವರ್ಣಹಾನಿಮಾಪದ್ಯತೇ ವಿಶೇಷೇಣ||೨೨||
View original
षष्ठे मासि गर्भस्य बलवर्णोपचयो भवत्यधिकमन्येभ्यो मासेभ्यः, तस्मात्तदा गर्भिणी बलवर्णहानिमापद्यते विशेषेण||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (23) · Śloka 23
ಸಪ್ತಮೇ ಮಾಸಿ ಗರ್ಭಃ ಸರ್ವೈರ್ಭಾವೈರಾಪ್ಯಾಯ್ಯತೇ, ತಸ್ಮಾತ್ತದಾ ಗರ್ಭಿಣೀ ಸರ್ವಾಕಾರೈಃ ಕ್ಲಾನ್ತತಮಾ ಭವತಿ||೨೩||
View original
सप्तमे मासि गर्भः सर्वैर्भावैराप्याय्यते, तस्मात्तदा गर्भिणी सर्वाकारैः क्लान्ततमा भवति||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (24) · Śloka 24
ಅಷ್ಟಮೇ ಮಾಸಿ ಗರ್ಭಶ್ಚ ಮಾತೃತೋ ಗರ್ಭತಶ್ಚ ಮಾತಾ ರಸಹಾರಿಣೀಭಿಃ ಸಂವಾಹಿನೀಭಿರ್ಮುಹುರ್ಮುಹುರೋಜಃ ಪರಸ್ಪರತ ಆದದಾತೇ ಗರ್ಭಸ್ಯಾಸಮ್ಪೂರ್ಣತ್ವಾತ್ | ತಸ್ಮಾತ್ತದಾ ಗರ್ಭಿಣೀಮುಹುರ್ಮಹುರ್ಮುದಾ ಯುಕ್ತಾ ಭವತಿ ಮುಹುರ್ಮುಹುಶ್ಚ ಮ್ಲಾನಾ, ತಥಾ ಗರ್ಭಃ; ತಸ್ಮಾತ್ತದಾ ಗರ್ಭಸ್ಯ ಜನ್ಮ ವ್ಯಾಪತ್ತಿಮದ್ಭವತ್ಯೋಜಸೋಽನವಸ್ಥಿತತ್ವಾತ್ | ತಂ ಚೈವಾರ್ಥಮಭಿಸಮೀಕ್ಷ್ಯಾಷ್ಟಮಂ ಮಾಸಮಗಣ್ಯಮಿತ್ಯಾಚಕ್ಷತೇ ಕುಶಲಾಃ||೨೪||
View original
अष्टमे मासि गर्भश्च मातृतो गर्भतश्च माता रसहारिणीभिः संवाहिनीभिर्मुहुर्मुहुरोजः परस्परत आददाते गर्भस्यासम्पूर्णत्वात् | तस्मात्तदा गर्भिणीमुहुर्महुर्मुदा युक्ता भवति मुहुर्मुहुश्च म्लाना, तथा गर्भः; तस्मात्तदा गर्भस्य जन्म व्यापत्तिमद्भवत्योजसोऽनवस्थितत्वात् | तं चैवार्थमभिसमीक्ष्याष्टमं मासमगण्यमित्याचक्षते कुशलाः||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (25) · Śloka 25
ತಸ್ಮಿನ್ನೇಕದಿವಸಾತಿಕ್ರಾನ್ತೇಽಪಿ ನವಮಂ ಮಾಸಮುಪಾದಾಯ ಪ್ರಸವಕಾಲಮಿತ್ಯಾಹುರಾದಶಮಾನ್ಮಾಸಾತ್| ಏತಾವಾನ್ ಪ್ರಸವಕಾಲಃ, ವೈಕಾರಿಕಮತಃ ಪರಂ ಕುಕ್ಷಾವವಸ್ಥಾನಂ ಗರ್ಭಸ್ಯ||೨೫||
View original
तस्मिन्नेकदिवसातिक्रान्तेऽपि नवमं मासमुपादाय प्रसवकालमित्याहुरादशमान्मासात्| एतावान् प्रसवकालः, वैकारिकमतः परं कुक्षाववस्थानं गर्भस्य||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (26) · Śloka 26
ಏವಮನಯಾಽಽನುಪೂರ್ವ್ಯಾಽಭಿನಿರ್ವರ್ತತೇ ಕುಕ್ಷೌ||೨೬||
View original
एवमनयाऽऽनुपूर्व्याऽभिनिर्वर्तते कुक्षौ||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (27) · Śloka 27
ಮಾತ್ರಾದೀನಾಂ ಖಲು ಗರ್ಭಕರಾಣಾಂ ಭಾವಾನಾಂ ಸಮ್ಪದಸ್ತಥಾ ವೃತ್ತಸ್ಯ ಸೌಷ್ಠವಾನ್ಮಾತೃತಶ್ಚೈವೋಪಸ್ನೇಹೋಪಸ್ವೇದಾಭ್ಯಾಂ ಕಾಲಪರಿಣಾಮಾತ್ ಸ್ವಭಾವಸಂಸಿದ್ಧೇಶ್ಚ ಕುಕ್ಷೌ ವೃದ್ಧಿಂ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ||೨೭||
View original
मात्रादीनां खलु गर्भकराणां भावानां सम्पदस्तथा वृत्तस्य सौष्ठवान्मातृतश्चैवोपस्नेहोपस्वेदाभ्यां कालपरिणामात् स्वभावसंसिद्धेश्च कुक्षौ वृद्धिं प्राप्नोति||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (28) · Śloka 28
ಮಾತ್ರಾದೀನಾಮೇವ ತು ಖಲು ಗರ್ಭಕರಾಣಾಂ ಭಾವಾನಾಂ ವ್ಯಾಪತ್ತಿನಿಮಿತ್ತಮಸ್ಯಾಜನ್ಮ ಭವತಿ||೨೮||
View original
मात्रादीनामेव तु खलु गर्भकराणां भावानां व्यापत्तिनिमित्तमस्याजन्म भवति||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (29) · Śloka 29
ಯೇ ಹ್ಯಸ್ಯ ಕುಕ್ಷೌ ವೃದ್ಧಿಹೇತುಸಮಾಖ್ಯಾತಾ ಭಾವಾಸ್ತೇಷಾಂ ವಿಪರ್ಯಯಾದುದರೇ ವಿನಾಶಮಾಪದ್ಯತೇ, ಅಥವಾಽಪ್ಯಚಿರಜಾತಃ ಸ್ಯಾತ್||೨೯||
View original
ये ह्यस्य कुक्षौ वृद्धिहेतुसमाख्याता भावास्तेषां विपर्ययादुदरे विनाशमापद्यते, अथवाऽप्यचिरजातः स्यात्||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (30) · Śloka 30
ಯತಸ್ತು ಕಾರ್ತ್ಸ್ನ್ಯೇನಾವಿನಶ್ಯನ್ ವಿಕೃತಿಮಾಪದ್ಯತೇ, ತದನುವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ- ಯದಾ ಸ್ತ್ರಿಯಾ ದೋಷಪ್ರಕೋಪಣೋಕ್ತಾನ್ಯಾಸೇವಮಾನಾಯಾ ದೋಷಾಃ ಪ್ರಕುಪಿತಾಃ ಶರೀರಮುಪಸರ್ಪನ್ತಃ ಶೋಣಿತಗರ್ಭಾಶಯಾವುಪಪದ್ಯನ್ತೇ , ನ ಚ ಕಾರ್ತ್ಸ್ನ್ಯೇನ ಶೋಣಿತಗರ್ಭಾಶಯೌ ದೂಷಯನ್ತಿ, ತದೇಯಂ ಗರ್ಭಂ ಲಭತೇ ಸ್ತ್ರೀ; ತದಾ ತಸ್ಯ ಗರ್ಭಸ್ಯ ಮಾತೃಜಾನಾಮವಯವಾನಾಮನ್ಯತಮೋಽವಯವೋ ವಿಕೃತಿಮಾಪದ್ಯತ ಏಕೋಽಥವಾಽನೇಕೇ, ಯಸ್ಯ ಯಸ್ಯ ಹ್ಯವಯವಸ್ಯ ಬೀಜೇ ಬೀಜಭಾಗೇ ವಾ ದೋಷಾಃ ಪ್ರಕೋಪಮಾಪದ್ಯನ್ತೇ, ತಂ ತಮವಯವಂ ವಿಕೃತಿರಾವಿಶತಿ| ಯದಾ ಹ್ಯಸ್ಯಾಃ ಶೋಣಿತೇ ಗರ್ಭಾಶಯಬೀಜಭಾಗಃ ಪ್ರದೋಷಮಾಪದ್ಯತೇ, ತದಾ ವನ್ಧ್ಯಾಂ ಜನಯತಿ; ಯದಾ ಪುನರಸ್ಯಾಃ ಶೋಣಿತೇ ಗರ್ಭಾಶಯಬೀಜಭಾಗಾವಯವಃ ಪ್ರದೋಷಮಾಪದ್ಯತೇ, ತದಾ ಪೂತಿಪ್ರಜಾಂ ಜನಯತಿ; ಯದಾ ತ್ವಸ್ಯಾಃ ಶೋಣಿತೇ ಗರ್ಭಾಶಯಬೀಜಭಾಗಾವಯವಃ ಸ್ತ್ರೀಕರಾಣಾಂ ಚ ಶರೀರಬೀಜಭಾಗಾನಾಮೇಕದೇಶಃ ಪ್ರದೋಷಮಾಪದ್ಯತೇ, ತದಾ ಸ್ತ್ರ್ಯಾಕೃತಿಭೂಯಿಷ್ಠಾಮಸ್ತ್ರಿಯಂ ವಾರ್ತಾಂ ನಾಮ ಜನಯತಿ, ತಾಂ ಸ್ತ್ರೀವ್ಯಾಪದಮಾಚಕ್ಷತೇ||೩೦||
View original
यतस्तु कार्त्स्न्येनाविनश्यन् विकृतिमापद्यते, तदनुव्याख्यास्यामः- यदा स्त्रिया दोषप्रकोपणोक्तान्यासेवमानाया दोषाः प्रकुपिताः शरीरमुपसर्पन्तः शोणितगर्भाशयावुपपद्यन्ते , न च कार्त्स्न्येन शोणितगर्भाशयौ दूषयन्ति, तदेयं गर्भं लभते स्त्री; तदा तस्य गर्भस्य मातृजानामवयवानामन्यतमोऽवयवो विकृतिमापद्यत एकोऽथवाऽनेके, यस्य यस्य ह्यवयवस्य बीजे बीजभागे वा दोषाः प्रकोपमापद्यन्ते, तं तमवयवं विकृतिराविशति| यदा ह्यस्याः शोणिते गर्भाशयबीजभागः प्रदोषमापद्यते, तदा वन्ध्यां जनयति; यदा पुनरस्याः शोणिते गर्भाशयबीजभागावयवः प्रदोषमापद्यते, तदा पूतिप्रजां जनयति; यदा त्वस्याः शोणिते गर्भाशयबीजभागावयवः स्त्रीकराणां च शरीरबीजभागानामेकदेशः प्रदोषमापद्यते, तदा स्त्र्याकृतिभूयिष्ठामस्त्रियं वार्तां नाम जनयति, तां स्त्रीव्यापदमाचक्षते||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (31) · Śloka 31
ಏವಮೇವ ಪುರುಷಸ್ಯ ಯದಾ ಬೀಜೇ ಬೀಜಭಾಗಃ ಪ್ರದೋಷಮಾಪದ್ಯತೇ, ತದಾ ವನ್ಧ್ಯಂ ಜನಯತಿ; ಯದಾ ಪುನರಸ್ಯ ಬೀಜೇ ಬೀಜಭಾಗಾವಯವಃ ಪ್ರದೋಷಮಾಪದ್ಯತೇ, ತದಾ ಪೂತಿಪ್ರಜಂ ಜನಯತಿ; ಯದಾ ತ್ವಸ್ಯ ಬೀಜೇ ಬೀಜಭಾಗಾವಯವಃ ಪುರುಷಕರಾಣಾಂ ಚ ಶರೀರಬೀಜಭಾಗಾನಾಮೇಕದೇಶಃ ಪ್ರದೋಷಮಾಪದ್ಯತೇ, ತದಾ ಪುರುಷಾಕೃತಿಭೂಯಿಷ್ಠಮಪುರುಷಂ ತೃಣಪುತ್ರಿಕಂ ನಾಮ ಜನಯತಿ; ತಾಂ ಪುರುಷವ್ಯಾಪದಮಾಚಕ್ಷತೇ||೩೧||
View original
एवमेव पुरुषस्य यदा बीजे बीजभागः प्रदोषमापद्यते, तदा वन्ध्यं जनयति; यदा पुनरस्य बीजे बीजभागावयवः प्रदोषमापद्यते, तदा पूतिप्रजं जनयति; यदा त्वस्य बीजे बीजभागावयवः पुरुषकराणां च शरीरबीजभागानामेकदेशः प्रदोषमापद्यते, तदा पुरुषाकृतिभूयिष्ठमपुरुषं तृणपुत्रिकं नाम जनयति; तां पुरुषव्यापदमाचक्षते||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (32) · Śloka 32
ಏತೇನ ಮಾತೃಜಾನಾಂ ಪಿತೃಜಾನಾಂ ಚಾವಯವಾನಾಂ ವಿಕೃತಿವ್ಯಾಖ್ಯಾನೇನ ಸಾತ್ಮ್ಯಜಾನಾಂ ರಸಜಾನಾಂ ಸತ್ತ್ವಜಾನಾಂ ಚಾವಯವಾನಾಂ ವಿಕೃತಿರ್ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಾ ಭವತಿ||೩೨||
View original
एतेन मातृजानां पितृजानां चावयवानां विकृतिव्याख्यानेन सात्म्यजानां रसजानां सत्त्वजानां चावयवानां विकृतिर्व्याख्याता भवति||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (33) · Śloka 33
ನಿರ್ವಿಕಾರಃ ಪರಸ್ತ್ವಾತ್ಮಾ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ನಿರ್ವಿಶೇಷಃ; ಸತ್ತ್ವಶರೀರಯೋಸ್ತು ವಿಶೇಷಾದ್ವಿಶೇಷೋಪಲಬ್ಧಿಃ||೩೩||
View original
निर्विकारः परस्त्वात्मा सर्वभूतानां निर्विशेषः; सत्त्वशरीरयोस्तु विशेषाद्विशेषोपलब्धिः||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (34) · Śloka 34
ತತ್ರ ತ್ರಯಃ ಶರೀರದೋಷಾ ವಾತಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಾಣಃ, ತೇ ಶರೀರಂ ದೂಷಯನ್ತಿ; ದ್ವೌ ಪುನಃ ಸತ್ತ್ವದೋಷೌ ರಜಸ್ತಮಶ್ಚ, ತೌ ಸತ್ತ್ವಂ ದೂಷಯತಃ| ತಾಭ್ಯಾಂ ಚ ಸತ್ತ್ವಶರೀರಾಭ್ಯಾಂ ದುಷ್ಟಾಭ್ಯಾಂ ವಿಕೃತಿರುಪಜಾಯತೇ, ನೋಪಜಾಯತೇ ಚಾಪ್ರದುಷ್ಟಾಭ್ಯಾಮ್||೩೪||
View original
तत्र त्रयः शरीरदोषा वातपित्तश्लेष्माणः, ते शरीरं दूषयन्ति; द्वौ पुनः सत्त्वदोषौ रजस्तमश्च, तौ सत्त्वं दूषयतः| ताभ्यां च सत्त्वशरीराभ्यां दुष्टाभ्यां विकृतिरुपजायते, नोपजायते चाप्रदुष्टाभ्याम्||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (35) · Śloka 35
ತತ್ರ ಶರೀರಂ ಯೋನಿವಿಶೇಷಾಚ್ಚತುರ್ವಿಧಮುಕ್ತಮಗ್ರೇ||೩೫||
View original
तत्र शरीरं योनिविशेषाच्चतुर्विधमुक्तमग्रे||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (36) · Śloka 36
ತ್ರಿವಿಧಂ ಖಲು ಸತ್ತ್ವಂ- ಶುದ್ಧಂ, ರಾಜಸಂ, ತಾಮಸಮಿತಿ| ತತ್ರ ಶುದ್ಧಮದೋಷಮಾಖ್ಯಾತಂ ಕಲ್ಯಾಣಾಂಶತ್ವಾತ್, ರಾಜಸಂ ಸದೋಷಮಾಖ್ಯಾತಂ ರೋಷಾಂಶತ್ವಾತ್, ತಾಮಸಮಪಿ ಸದೋಷಮಾಖ್ಯಾತಂ ಮೋಹಾಂಶತ್ವಾತ್| ತೇಷಾಂ ತು ತ್ರಯಾಣಾಮಪಿ ಸತ್ತ್ವಾನಾಮೇಕೈಕಸ್ಯ ಭೇದಾಗ್ರಮಪರಿಸಙ್ಖ್ಯೇಯಂ ತರತಮಯೋಗಾಚ್ಛರೀರಯೋನಿವಿಶೇಷೇಭ್ಯಶ್ಚಾನ್ಯೋನ್ಯಾನುವಿಧಾನತ್ವಾಚ್ಚ| ಶರೀರಂ ಹ್ಯಪಿ ಸತ್ತ್ವಮನುವಿಧೀಯತೇ, ಸತ್ತ್ವಂ ಚ ಶರೀರಮ್| ತಸ್ಮಾತ್ ಕತಿಚಿತ್ಸತ್ತ್ವಭೇದಾನನೂಕಾಭಿನಿರ್ದೇಶೇನ ನಿದರ್ಶನಾರ್ಥಮನುವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ||೩೬||
View original
त्रिविधं खलु सत्त्वं- शुद्धं, राजसं, तामसमिति| तत्र शुद्धमदोषमाख्यातं कल्याणांशत्वात्, राजसं सदोषमाख्यातं रोषांशत्वात्, तामसमपि सदोषमाख्यातं मोहांशत्वात्| तेषां तु त्रयाणामपि सत्त्वानामेकैकस्य भेदाग्रमपरिसङ्ख्येयं तरतमयोगाच्छरीरयोनिविशेषेभ्यश्चान्योन्यानुविधानत्वाच्च| शरीरं ह्यपि सत्त्वमनुविधीयते, सत्त्वं च शरीरम्| तस्मात् कतिचित्सत्त्वभेदाननूकाभिनिर्देशेन निदर्शनार्थमनुव्याख्यास्यामः||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (37) · Śloka 37
ತದ್ಯಥಾ- ಶುಚಿಂ ಸತ್ಯಾಭಿಸನ್ಧಂ ಜಿತಾತ್ಮಾನಂ ಸಂವಿಭಾಗಿನಂ ಜ್ಞಾನವಿಜ್ಞಾನವಚನಪ್ರತಿವಚನಸಮ್ಪನ್ನಂ ಸ್ಮೃತಿಮನ್ತಂ ಕಾಮಕ್ರೋಧಲೋಭಮಾನಮೋಹೇರ್ಷ್ಯಾಹರ್ಷಾಮರ್ಷಾಪೇತಂ ಸಮಂ ಸರ್ವಭೂತೇಷು ಬ್ರಾಹ್ಮಂ ವಿದ್ಯಾತ್ (೧)| ಇಜ್ಯಾಧ್ಯಯನವ್ರತಹೋಮಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಪರಮತಿಥಿವ್ರತಮುಪಶಾನ್ತಮದಮಾನರಾಗದ್ವೇಷಮೋಹಲೋಭರೋಷಂ ಪ್ರತಿಭಾವಚನವಿಜ್ಞಾನೋಪಧಾರಣಶಕ್ತಿಸಮ್ಪನ್ನಮಾರ್ಷಂ ವಿದ್ಯಾತ್ (೨)| ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ತಮಾದೇಯವಾಕ್ಯಂ ಯಜ್ವಾನಂ ಶೂರಮೋಜಸ್ವಿನಂ ತೇಜಸೋಪೇತಮಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ್ಮಾಣಂ ದೀರ್ಘದರ್ಶಿನಂ ಧರ್ಮಾರ್ಥಕಾಮಾಭಿರತಮೈನ್ದ್ರಂ ವಿದ್ಯಾತ್ (೩)| ಲೇಖಾಸ್ಥವೃತ್ತಂ ಪ್ರಾಪ್ತಕಾರಿಣಮಸಮ್ಪ್ರಹಾರ್ಯಮುತ್ಥಾನವನ್ತಂ ಸ್ಮೃತಿಮನ್ತಮೈಶ್ವರ್ಯಲಮ್ಭಿನಂ ವ್ಯಪಗತರಾಗೇರ್ಷ್ಯಾದ್ವೇಷಮೋಹಂ ಯಾಮ್ಯಂ ವಿದ್ಯಾತ್ (೪)| ಶೂರಂ ಧೀರಂ ಶುಚಿಮಶುಚಿದ್ವೇಷಿಣಂ ಯಜ್ವಾನಮಮ್ಭೋವಿಹಾರರತಿಮಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ್ಮಾಣಂ ಸ್ಥಾನಕೋಪಪ್ರಸಾದಂ ವಾರುಣಂ ವಿದ್ಯಾತ್ (೫)| ಸ್ಥಾನಮಾನೋಪಭೋಗಪರಿವಾರಸಮ್ಪನ್ನಂ ಧರ್ಮಾರ್ಥಕಾಮನಿತ್ಯಂ ಶುಚಿಂ ಸುಖವಿಹಾರಂ ವ್ಯಕ್ತಕೋಪಪ್ರಸಾದಂ ಕೌಬೇರಂ ವಿದ್ಯಾತ್ (೬)| ಪ್ರಿಯನೃತ್ಯಗೀತವಾದಿತ್ರೋಲ್ಲಾಪಕಶ್ಲೋಕಾಖ್ಯಾಯಿಕೇತಿಹಾಸಪುರಾಣೇಷು ಕುಶಲಂ ಗನ್ಧಮಾಲ್ಯಾನುಲೇಪನವಸನಸ್ತ್ರೀವಿಹಾರಕಾಮನಿತ್ಯಮನಸೂಯಕಂ ಗಾನ್ಧರ್ವಂ ವಿದ್ಯಾತ್ (೭)| ಇತ್ಯೇವಂ ಶುದ್ಧಸ್ಯ ಸತ್ತ್ವಸ್ಯ ಸಪ್ತವಿಧಂ ಭೇದಾಂಶಂ ವಿದ್ಯಾತ್ ಕಲ್ಯಾಣಾಂಶತ್ವಾತ್; ತತ್ಸಂಯೋಗಾತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಮತ್ಯನ್ತಶುದ್ಧಂ ವ್ಯವಸ್ಯೇತ್||೩೭||
View original
तद्यथा- शुचिं सत्याभिसन्धं जितात्मानं संविभागिनं ज्ञानविज्ञानवचनप्रतिवचनसम्पन्नं स्मृतिमन्तं कामक्रोधलोभमानमोहेर्ष्याहर्षामर्षापेतं समं सर्वभूतेषु ब्राह्मं विद्यात् (१)| इज्याध्ययनव्रतहोमब्रह्मचर्यपरमतिथिव्रतमुपशान्तमदमानरागद्वेषमोहलोभरोषं प्रतिभावचनविज्ञानोपधारणशक्तिसम्पन्नमार्षं विद्यात् (२)| ऐश्वर्यवन्तमादेयवाक्यं यज्वानं शूरमोजस्विनं तेजसोपेतमक्लिष्टकर्माणं दीर्घदर्शिनं धर्मार्थकामाभिरतमैन्द्रं विद्यात् (३)| लेखास्थवृत्तं प्राप्तकारिणमसम्प्रहार्यमुत्थानवन्तं स्मृतिमन्तमैश्वर्यलम्भिनं व्यपगतरागेर्ष्याद्वेषमोहं याम्यं विद्यात् (४)| शूरं धीरं शुचिमशुचिद्वेषिणं यज्वानमम्भोविहाररतिमक्लिष्टकर्माणं स्थानकोपप्रसादं वारुणं विद्यात् (५)| स्थानमानोपभोगपरिवारसम्पन्नं धर्मार्थकामनित्यं शुचिं सुखविहारं व्यक्तकोपप्रसादं कौबेरं विद्यात् (६)| प्रियनृत्यगीतवादित्रोल्लापकश्लोकाख्यायिकेतिहासपुराणेषु कुशलं गन्धमाल्यानुलेपनवसनस्त्रीविहारकामनित्यमनसूयकं गान्धर्वं विद्यात् (७)| इत्येवं शुद्धस्य सत्त्वस्य सप्तविधं भेदांशं विद्यात् कल्याणांशत्वात्; तत्संयोगात्तु ब्राह्ममत्यन्तशुद्धं व्यवस्येत्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 35 (38) · Śloka 38
ಶೂರಂ ಚಣ್ಡಮಸೂಯಕಮೈಶ್ವರ್ಯವನ್ತಮೌಪಧಿಕಂ ರೌದ್ರಮನನುಕ್ರೋಶಮಾತ್ಮಪೂಜಕಮಾಸುರಂ ವಿದ್ಯಾತ್ (೧)| ಅಮರ್ಷಿಣಮನುಬನ್ಧಕೋಪಂ ಛಿದ್ರಪ್ರಹಾರಿಣಂ ಕ್ರೂರಮಾಹಾರಾತಿಮಾತ್ರರುಚಿಮಾಮಿಷಪ್ರಿಯತಮಂ ಸ್ವಪ್ನಾಯಾಸಬಹುಲಮೀರ್ಷ್ಯುಂ ರಾಕ್ಷಸಂ ವಿದ್ಯಾತ್ (೨)| ಮಹಾಶನಂ ಸ್ತ್ರೈಣಂ ಸ್ತ್ರೀರಹಸ್ಕಾಮಮಶುಚಿಂ ಶುಚಿದ್ವೇಷಿಣಂ ಭೀರುಂ ಭೀಷಯಿತಾರಂ ವಿಕೃತವಿಹಾರಾಹಾರಶೀಲಂ ಪೈಶಾಚಂ ವಿದ್ಯಾತ್ (೩)| ಕ್ರುದ್ಧಶೂರಮಕ್ರುದ್ಧಭೀರುಂ ತೀಕ್ಷ್ಣಮಾಯಾಸಬಹುಲಂ ಸನ್ತ್ರಸ್ತಗೋಚರಮಾಹಾರವಿಹಾರಪರಂ ಸಾರ್ಪಂ ವಿದ್ಯಾತ್ (೪)| ಆಹಾರಕಾಮಮತಿದುಃಖಶೀಲಾಚಾರೋಪಚಾರಮಸೂಯಕಮಸಂವಿಭಾಗಿನಮತಿಲೋಲುಪಮಕರ್ಮಶೀಲಂ ಪ್ರೈತಂ ವಿದ್ಯಾತ್ (೫)| ಅನುಷಕ್ತಕಾಮಮಜಸ್ರಮಾಹಾರವಿಹಾರಪರಮನವಸ್ಥಿತಮಮರ್ಷಣಮಸಞ್ಚಯಂ ಶಾಕುನಂ ವಿದ್ಯಾತ್ (೬)| ಇತ್ಯೇವಂ ಖಲು ರಾಜಸಸ್ಯ ಸತ್ತ್ವಸ್ಯ ಷಙ್ವಿಧಂ ಭೇದಾಂಶಂ ವಿದ್ಯಾತ್, ರೋಷಾಂಶತ್ವಾತ್||೩೮||
View original
शूरं चण्डमसूयकमैश्वर्यवन्तमौपधिकं रौद्रमननुक्रोशमात्मपूजकमासुरं विद्यात् (१)| अमर्षिणमनुबन्धकोपं छिद्रप्रहारिणं क्रूरमाहारातिमात्ररुचिमामिषप्रियतमं स्वप्नायासबहुलमीर्ष्युं राक्षसं विद्यात् (२)| महाशनं स्त्रैणं स्त्रीरहस्काममशुचिं शुचिद्वेषिणं भीरुं भीषयितारं विकृतविहाराहारशीलं पैशाचं विद्यात् (३)| क्रुद्धशूरमक्रुद्धभीरुं तीक्ष्णमायासबहुलं सन्त्रस्तगोचरमाहारविहारपरं सार्पं विद्यात् (४)| आहारकाममतिदुःखशीलाचारोपचारमसूयकमसंविभागिनमतिलोलुपमकर्मशीलं प्रैतं विद्यात् (५)| अनुषक्तकाममजस्रमाहारविहारपरमनवस्थितममर्षणमसञ्चयं शाकुनं विद्यात् (६)| इत्येवं खलु राजसस्य सत्त्वस्य षङ्विधं भेदांशं विद्यात्, रोषांशत्वात्||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 36 (39) · Śloka 39
ನಿರಾಕರಿಷ್ಣುಮಮೇಧಸಂ ಜುಗುಪ್ಸಿತಾಚಾರಾಹರಂ ಮೈಥುನಪರಂ ಸ್ವಪ್ನಶೀಲಂ ಪಾಶವಂ ವಿದ್ಯಾತ್ (೧)| ಭೀರುಮಬುಧಮಾಹಾರಲುಬ್ಧಮನವಸ್ಥಿತಮನುಷಕ್ತಕಾಮಕ್ರೋಧಂ ಸರಣಶೀಲಂ ತೋಯಕಾಮಂ ಮಾತ್ಸ್ಯಂ ವಿದ್ಯಾತ್ (೨)| ಅಲಸಂ ಕೇವಲಮಭಿನಿವಿಷ್ಟಮಾಹಾರೇ ಸರ್ವಬುದ್ಧ್ಯಙ್ಗಹೀನಂ ವಾನಸ್ಪತ್ಯಂ ವಿದ್ಯಾತ್ (೩)| ಇತ್ಯೇವಂ ತಾಮಸಸ್ಯ ಸತ್ತ್ವಸ್ಯ ತ್ರಿವಿಧಂ ಭೇದಾಂಶಂ ವಿದ್ಯಾನ್ಮೋಹಾಂಶತ್ವಾತ್||೩೯||
View original
निराकरिष्णुममेधसं जुगुप्सिताचाराहरं मैथुनपरं स्वप्नशीलं पाशवं विद्यात् (१)| भीरुमबुधमाहारलुब्धमनवस्थितमनुषक्तकामक्रोधं सरणशीलं तोयकामं मात्स्यं विद्यात् (२)| अलसं केवलमभिनिविष्टमाहारे सर्वबुद्ध्यङ्गहीनं वानस्पत्यं विद्यात् (३)| इत्येवं तामसस्य सत्त्वस्य त्रिविधं भेदांशं विद्यान्मोहांशत्वात्||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 37 (40) · Śloka 40
ಇತ್ಯಪರಿಸಙ್ಖ್ಯೇಯಭೇದಾನಾಂ ತ್ರಯಾಣಾಮಪಿ ಸತ್ತ್ವಾನಾಂ ಭೇದೈಕದೇಶೋ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಃ; ಶುದ್ಧಸ್ಯ ಸತ್ತ್ವಸ್ಯ ಸಪ್ತವಿಧೋ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಶಕ್ರಯಮವರುಣಕುಬೇರಗನ್ಧರ್ವಸತ್ತ್ವಾನುಕಾರೇಣ, ರಾಜಸಸ್ಯ ಷಡ್ವಿಧೋ ದೈತ್ಯಪಿಶಾಚರಾಕ್ಷಸಸರ್ಪಪ್ರೇತಶಕುನಿಸತ್ತ್ವಾನುಕಾರೇಣ, ತಾಮಸಸ್ಯ ತ್ರಿವಿಧಃ ಪಶುಮತ್ಸ್ಯವನಸ್ಪತಿಸತ್ತ್ವಾನುಕಾರೇಣ, ಕಥಂ ಚ ಯಥಾಸತ್ತ್ವಮುಪಚಾರಃ ಸ್ಯಾದಿತಿ||೪೦||
View original
इत्यपरिसङ्ख्येयभेदानां त्रयाणामपि सत्त्वानां भेदैकदेशो व्याख्यातः; शुद्धस्य सत्त्वस्य सप्तविधो ब्रह्मर्षिशक्रयमवरुणकुबेरगन्धर्वसत्त्वानुकारेण, राजसस्य षड्विधो दैत्यपिशाचराक्षससर्पप्रेतशकुनिसत्त्वानुकारेण, तामसस्य त्रिविधः पशुमत्स्यवनस्पतिसत्त्वानुकारेण, कथं च यथासत्त्वमुपचारः स्यादिति||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 38 (41) · Śloka 41
ಕೇವಲಶ್ಚಾಯಮುದ್ದೇಶೋ ಯಥೋದ್ದೇಶಮಭಿನಿರ್ದಿಷ್ಟೋ ಭವತಿ ಗರ್ಭಾವಕ್ರಾನ್ತಿಸಮ್ಪ್ರಯುಕ್ತಃ ; ತಸ್ಯ ಚಾರ್ಥಸ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನೇ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಂ ಗರ್ಭಕರಾಣಾಂ ಚ ಭಾವಾನಾಮನುಸಮಾಧಿಃ, ವಿಧಾತಶ್ಚ ವಿಘಾತಕರಾಣಾಂ ಭಾವಾನಾಮಿತಿ||೪೧||
View original
केवलश्चायमुद्देशो यथोद्देशमभिनिर्दिष्टो भवति गर्भावक्रान्तिसम्प्रयुक्तः ; तस्य चार्थस्य विज्ञाने सामर्थ्यं गर्भकराणां च भावानामनुसमाधिः, विधातश्च विघातकराणां भावानामिति||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 39 (42-45) · Śloka 45
ತತ್ರ ಶ್ಲೋಕಾಃ- ನಿಮಿತ್ತಮಾತ್ಮಾ ಪ್ರಕೃತಿರ್ವೃದ್ಧಿಃ ಕುಕ್ಷೌ ಕ್ರಮೇಣ ಚ| ವೃದ್ಧಿಹೇತುಶ್ಚ ಗರ್ಭಸ್ಯ ಪಞ್ಚಾರ್ಥಾಃ ಶುಭಸಞ್ಜ್ಞಿತಾಃ||೪೨|| ಅಜನ್ಮನಿ ಚ ಯೋ ಹೇತುರ್ವಿನಾಶೇ ವಿಕೃತಾವಪಿ| ಇಮಾಂಸ್ತ್ರೀನಶುಭಾನ್ ಭಾವಾನಾಹುರ್ಗರ್ಭವಿಘಾತಕಾನ್||೪೩|| ಶುಭಾಶುಭಸಮಾಖ್ಯಾತಾನಷ್ಟೌ ಭಾವಾನಿಮಾನ್ ಭಿಷಕ್| ಸರ್ವಥಾ ವೇದ ಯಃ ಸರ್ವಾನ್ ಸ ರಾಜ್ಞಃ ಕರ್ತುಮರ್ಹತಿ||೪೪|| ಅವಾಪ್ತ್ಯುಪಾಯಾನ್ ಗರ್ಭಸ್ಯ ಸ ಏವಂ ಜ್ಞಾತುಮರ್ಹತಿ| ಯೇ ಚ ಗರ್ಭವಿಘಾತೋಕ್ತಾ ಭಾವಾಸ್ತಾಂಶ್ಚಾಪ್ಯುದಾರಧೀಃ||೪೫||
View original
तत्र श्लोकाः- निमित्तमात्मा प्रकृतिर्वृद्धिः कुक्षौ क्रमेण च| वृद्धिहेतुश्च गर्भस्य पञ्चार्थाः शुभसञ्ज्ञिताः||४२|| अजन्मनि च यो हेतुर्विनाशे विकृतावपि| इमांस्त्रीनशुभान् भावानाहुर्गर्भविघातकान्||४३|| शुभाशुभसमाख्यातानष्टौ भावानिमान् भिषक्| सर्वथा वेद यः सर्वान् स राज्ञः कर्तुमर्हति||४४|| अवाप्त्युपायान् गर्भस्य स एवं ज्ञातुमर्हति| ये च गर्भविघातोक्ता भावास्तांश्चाप्युदारधीः||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 4
ಇತ್ಯಗ್ನಿವೇಶಕೃತೇ ತನ್ತ್ರೇ ಚರಕಪ್ರತಿಸಂಸ್ಕೃತೇ ಶಾರೀರಸ್ಥಾನೇ ಮಹತೀಗರ್ಭಾವಕ್ರಾನ್ತಿಶಾರೀರಂ ನಾಮ ಚತುರ್ಥೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೪||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते शारीरस्थाने महतीगर्भावक्रान्तिशारीरं नाम चतुर्थोऽध्यायः||४||
🔊 Audio coming soon