Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತಃ ಖುಡ್ಡಾಕಚತುಷ್ಪಾದಮಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ||೧|| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹ ಭಗವಾನಾತ್ರೇಯಃ||೨||
View original
अथातः खुड्डाकचतुष्पादमध्यायं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
9. khuḍḍākacatuṣpādō'dhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ಭಿಷಗ್ದ್ರವ್ಯಾಣ್ಯುಪಸ್ಥಾತಾ ರೋಗೀ ಪಾದಚತುಷ್ಟಯಮ್| ಗುಣವತ್ ಕಾರಣಂ ಜ್ಞೇಯಂ ವಿಕಾರವ್ಯುಪಶಾನ್ತಯೇ||೩||
View original
भिषग्द्रव्याण्युपस्थाता रोगी पादचतुष्टयम्| गुणवत् कारणं ज्ञेयं विकारव्युपशान्तये||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ವಿಕಾರೋ ಧಾತುವೈಷಮ್ಯಂ, ಸಾಮ್ಯಂ ಪ್ರಕೃತಿರುಚ್ಯತೇ| ಸುಖಸಞ್ಜ್ಞಕಮಾರೋಗ್ಯಂ, ವಿಕಾರೋ ದುಃಖಮೇವ ಚ||೪||
View original
विकारो धातुवैषम्यं, साम्यं प्रकृतिरुच्यते| सुखसञ्ज्ञकमारोग्यं, विकारो दुःखमेव च||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
ಚತುರ್ಣಾಂ ಭಿಷಗಾದೀನಾಂ ಶಸ್ತಾನಾಂ ಧಾತುವೈಕೃತೇ| ಪ್ರವೃತ್ತಿರ್ಧಾತುಸಾಮ್ಯಾರ್ಥಾ ಚಿಕಿತ್ಸೇತ್ಯಭಿಧೀಯತೇ||೫||
View original
चतुर्णां भिषगादीनां शस्तानां धातुवैकृते| प्रवृत्तिर्धातुसाम्यार्था चिकित्सेत्यभिधीयते||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
ಶ್ರುತೇ ಪರ್ಯವದಾತತ್ವಂ ಬಹುಶೋ ದೃಷ್ಟಕರ್ಮತಾ| ದಾಕ್ಷ್ಯಂ ಶೌಚಮಿತಿ ಜ್ಞೇಯಂ ವೈದ್ಯೇ ಗುಣಚತುಷ್ಟಯಮ್||೬||
View original
श्रुते पर्यवदातत्वं बहुशो दृष्टकर्मता| दाक्ष्यं शौचमिति ज्ञेयं वैद्ये गुणचतुष्टयम्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
ಬಹುತಾ ತತ್ರಯೋಗ್ಯತ್ವಮನೇಕವಿಧಕಲ್ಪನಾ| ಸಮ್ಪಚ್ಚೇತಿ ಚತುಷ್ಕೋಽಯಂ ದ್ರವ್ಯಾಣಾಂ ಗುಣ ಉಚ್ಯತೇ||೭||
View original
बहुता तत्रयोग्यत्वमनेकविधकल्पना| सम्पच्चेति चतुष्कोऽयं द्रव्याणां गुण उच्यते||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
ಉಪಚಾರಜ್ಞತಾ ದಾಕ್ಷ್ಯಮನುರಾಗಶ್ಚ ಭರ್ತರಿ| ಶೌಚಂ ಚೇತಿ ಚತುಷ್ಕೋಽಯಂ ಗುಣಃ ಪರಿಚರೇ ಜನೇ||೮||
View original
उपचारज्ञता दाक्ष्यमनुरागश्च भर्तरि| शौचं चेति चतुष्कोऽयं गुणः परिचरे जने||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (9) · Śloka 9
ಸ್ಮೃತಿರ್ನಿರ್ದೇಶಕಾರಿತ್ವಮಭೀರುತ್ವಮಥಾಪಿ ಚ| ಜ್ಞಾಪಕತ್ವಂ ಚ ರೋಗಾಣಾಮಾತುರಸ್ಯ ಗುಣಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ||೯||
View original
स्मृतिर्निर्देशकारित्वमभीरुत्वमथापि च| ज्ञापकत्वं च रोगाणामातुरस्य गुणाः स्मृताः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (10) · Śloka 10
ಕಾರಣಂ ಷೋಡಶಗುಣಂ ಸಿದ್ಧೌ ಪಾದಚತುಷ್ಟಯಮ್| ವಿಜ್ಞಾತಾ ಶಾಸಿತಾ ಯೋಕ್ತಾ ಪ್ರಧಾನಂ ಭಿಷಗತ್ರ ತು||೧೦||
View original
कारणं षोडशगुणं सिद्धौ पादचतुष्टयम्| विज्ञाता शासिता योक्ता प्रधानं भिषगत्र तु||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (11-12) · Śloka 12
ಪಕ್ತೌ ಹಿ ಕಾರಣಂ ಪಕ್ತುರ್ಯಥಾ ಪಾತ್ರೇನ್ಧನಾನಲಾಃ| ವಿಜೇತುರ್ವಿಜಯೇ ಭೂಮಿಶ್ಚಮೂಃ ಪ್ರಹರಣಾನಿ ಚ||೧೧|| ಆತುರಾದ್ಯಾಸ್ತಥಾ ಸಿದ್ಧೌ ಪಾದಾಃ ಕಾರಣಸಞ್ಜ್ಞಿತಾಃ| ವೈದ್ಯಸ್ಯಾತಶ್ಚಿಕಿತ್ಸಾಯಾಂ ಪ್ರಧಾನಂ ಕಾರಣಂ ಭಿಷಕ್||೧೨||
View original
पक्तौ हि कारणं पक्तुर्यथा पात्रेन्धनानलाः| विजेतुर्विजये भूमिश्चमूः प्रहरणानि च||११|| आतुराद्यास्तथा सिद्धौ पादाः कारणसञ्ज्ञिताः| वैद्यस्यातश्चिकित्सायां प्रधानं कारणं भिषक्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (13) · Śloka 13
ಮೃದ್ದಣ್ಡಚಕ್ರಸೂತ್ರಾದ್ಯಾಃ ಕುಮ್ಭಕಾರಾದೃತೇ ಯಥಾ| ನಾವಹನ್ತಿ ಗುಣಂ ವೈದ್ಯಾದೃತೇ ಪಾದತ್ರಯಂ ತಥಾ||೧೩||
View original
मृद्दण्डचक्रसूत्राद्याः कुम्भकारादृते यथा| नावहन्ति गुणं वैद्यादृते पादत्रयं तथा||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (14) · Śloka 15
ಗನ್ಧರ್ವಪುರವನ್ನಾಶಂ ಯದ್ವಿಕಾರಾಃ ಸುದಾರುಣಾಃ| ಯಾನ್ತಿ ಯಚ್ಚೇತರೇ ವೃದ್ಧಿಮಾಶೂಪಾಯಪ್ರತೀಕ್ಷಿಣಃ||೧೪|| ಸತಿ ಪಾದತ್ರಯೇ ಜ್ಞಾಜ್ಞೌ ಭಿಷಜಾವತ್ರ ಕಾರಣಮ್|೧೫|
View original
गन्धर्वपुरवन्नाशं यद्विकाराः सुदारुणाः| यान्ति यच्चेतरे वृद्धिमाशूपायप्रतीक्षिणः||१४|| सति पादत्रये ज्ञाज्ञौ भिषजावत्र कारणम्|१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (15-16) · Śloka 16
ವರಮಾತ್ಮಾ ಹುತೋಽಜ್ಞೇನ ನ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪ್ರವರ್ತಿತಾ||೧೫|| ಪಾಣಿಚಾರಾದ್ಯಥಾಽಚಕ್ಷುರಜ್ಞಾನಾದ್ಭೀತಭೀತವತ್| ನೌರ್ಮಾರುತವಶೇವಾಜ್ಞೋ ಭಿಷಕ್ ಚರತಿ ಕರ್ಮಸು||೧೬||
View original
वरमात्मा हुतोऽज्ञेन न चिकित्सा प्रवर्तिता||१५|| पाणिचाराद्यथाऽचक्षुरज्ञानाद्भीतभीतवत्| नौर्मारुतवशेवाज्ञो भिषक् चरति कर्मसु||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (17) · Śloka 17
ಯದೃಚ್ಛಯಾ ಸಮಾಪನ್ನಮುತ್ತಾರ್ಯ ನಿಯತಾಯುಷಮ್| ಭಿಷಙ್ಮಾನೀ ನಿಹನ್ತ್ಯಾಶು ಶತಾನ್ಯನಿಯತಾಯುಷಾಮ್||೧೭||
View original
यदृच्छया समापन्नमुत्तार्य नियतायुषम्| भिषङ्मानी निहन्त्याशु शतान्यनियतायुषाम्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (18) · Śloka 18
ತಸ್ಮಾಚ್ಛಾಸ್ತ್ರೇಽರ್ಥವಿಜ್ಞಾನೇ ಪ್ರವೃತ್ತೌ ಕರ್ಮದರ್ಶನೇ| ಭಿಷಕ್ ಚತುಷ್ಟಯೇ ಯುಕ್ತಃ ಪ್ರಾಣಾಭಿಸರ ಉಚ್ಯತೇ||೧೮||
View original
तस्माच्छास्त्रेऽर्थविज्ञाने प्रवृत्तौ कर्मदर्शने| भिषक् चतुष्टये युक्तः प्राणाभिसर उच्यते||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (19-23) · Śloka 23
ಹೇತೌ ಲಿಙ್ಗೇ ಪ್ರಶಮನೇ ರೋಗಾಣಾಮಪುನರ್ಭವೇ| ಜ್ಞಾನಂ ಚತುರ್ವಿಧಂ ಯಸ್ಯ ಸ ರಾಜಾರ್ಹೋ ಭಿಷಕ್ತಮಃ||೧೯|| ಶಸ್ತ್ರಂ ಶಾಸ್ತ್ರಾಣಿ ಸಲಿಲಂ ಗುಣದೋಷಪ್ರವೃತ್ತಯೇ| ಪಾತ್ರಾಪೇಕ್ಷೀಣ್ಯತಃ ಪ್ರಜ್ಞಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾರ್ಥಂ ವಿಶೋಧಯೇತ್||೨೦|| ವಿದ್ಯಾ ವಿತರ್ಕೋ ವಿಜ್ಞಾನಂ ಸ್ಮೃತಿಸ್ತತ್ಪರತಾ ಕ್ರಿಯಾ| ಯಸ್ಯೈತೇ ಷಡ್ಗುಣಾಸ್ತಸ್ಯ ನ ಸಾಧ್ಯಮತಿವರ್ತತೇ||೨೧|| ವಿದ್ಯಾ ಮತಿಃ ಕರ್ಮದೃಷ್ಟಿರಭ್ಯಾಸಃ ಸಿದ್ಧಿರಾಶ್ರಯಃ| ವೈದ್ಯಶಬ್ದಾಭಿನಿಷ್ಪತ್ತಾವಲಮೇಕೈಕಮಪ್ಯತಃ||೨೨|| ಯಸ್ಯ ತ್ವೇತೇ ಗುಣಾಃ ಸರ್ವೇ ಸನ್ತಿ ವಿದ್ಯಾದಯಃ ಶುಭಾಃ| ಸ ವೈದ್ಯಶಬ್ದಂ ಸದ್ಭೂತಮರ್ಹನ್ ಪ್ರಾಣಿಸುಖಪ್ರದಃ||೨೩||
View original
हेतौ लिङ्गे प्रशमने रोगाणामपुनर्भवे| ज्ञानं चतुर्विधं यस्य स राजार्हो भिषक्तमः||१९|| शस्त्रं शास्त्राणि सलिलं गुणदोषप्रवृत्तये| पात्रापेक्षीण्यतः प्रज्ञां चिकित्सार्थं विशोधयेत्||२०|| विद्या वितर्को विज्ञानं स्मृतिस्तत्परता क्रिया| यस्यैते षड्गुणास्तस्य न साध्यमतिवर्तते||२१|| विद्या मतिः कर्मदृष्टिरभ्यासः सिद्धिराश्रयः| वैद्यशब्दाभिनिष्पत्तावलमेकैकमप्यतः||२२|| यस्य त्वेते गुणाः सर्वे सन्ति विद्यादयः शुभाः| स वैद्यशब्दं सद्भूतमर्हन् प्राणिसुखप्रदः||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (24-25) · Śloka 25
ಶಾಸ್ತ್ರಂ ಜ್ಯೋತಿಃ ಪ್ರಕಾಶಾರ್ಥಂ ದರ್ಶನಂ ಬುದ್ಧಿರಾತ್ಮನಃ| ತಾಭ್ಯಾಂ ಭಿಷಕ್ ಸುಯುಕ್ತಾಭ್ಯಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸನ್ನಾಪರಾಧ್ಯತಿ||೨೪|| ಚಿಕಿತ್ಸಿತೇ ತ್ರಯಃ ಪಾದಾ ಯಸ್ಮಾದ್ವೈದ್ಯವ್ಯಪಾಶ್ರಯಃ| ತಸ್ಮಾತ್ ಪ್ರಯತ್ನಮಾತಿಷ್ಠೇದ್ಭಿಷಕ್ ಸ್ವಗುಣಸಮ್ಪದಿ||೨೫||
View original
शास्त्रं ज्योतिः प्रकाशार्थं दर्शनं बुद्धिरात्मनः| ताभ्यां भिषक् सुयुक्ताभ्यां चिकित्सन्नापराध्यति||२४|| चिकित्सिते त्रयः पादा यस्माद्वैद्यव्यपाश्रयः| तस्मात् प्रयत्नमातिष्ठेद्भिषक् स्वगुणसम्पदि||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (26) · Śloka 26
ಮೈತ್ರೀ ಕಾರುಣ್ಯಮಾರ್ತೇಷು ಶಕ್ಯೇ ಪ್ರೀತಿರುಪೇಕ್ಷಣಮ್| ಪ್ರಕೃತಿಸ್ಥೇಷು ಭೂತೇಷು ವೈದ್ಯವೃತ್ತಿಶ್ಚತುರ್ವಿಧೇತಿ||೨೬||
View original
मैत्री कारुण्यमार्तेषु शक्ये प्रीतिरुपेक्षणम्| प्रकृतिस्थेषु भूतेषु वैद्यवृत्तिश्चतुर्विधेति||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (27-28) · Śloka 28
ತತ್ರ ಶ್ಲೋಕೌ- ಭಿಷಗ್ಜಿತಂ ಚತುಷ್ಪಾದಂ ಪಾದಃ ಪಾದಶ್ಚತುರ್ಗುಣಃ| ಭಿಷಕ್ ಪ್ರಧಾನಂ ಪಾದೇಭ್ಯೋ ಯಸ್ಮಾದ್ವೈದ್ಯಸ್ತು ಯದ್ಗುಣಃ||೨೭|| ಜ್ಞಾನಾನಿ ಬುದ್ಧಿರ್ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಚ ಭಿಷಜಾಂ ಯಾ ಚತುರ್ವಿಧಾ| ಸರ್ವಮೇತಚ್ಚತುಷ್ಪಾದೇ ಖುಡ್ಡಾಕೇ ಸಮ್ಪ್ರಕಾಶಿತಮಿತಿ||೨೮||
View original
तत्र श्लोकौ- भिषग्जितं चतुष्पादं पादः पादश्चतुर्गुणः| भिषक् प्रधानं पादेभ्यो यस्माद्वैद्यस्तु यद्गुणः||२७|| ज्ञानानि बुद्धिर्ब्राह्मी च भिषजां या चतुर्विधा| सर्वमेतच्चतुष्पादे खुड्डाके सम्प्रकाशितमिति||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 9
ಇತ್ಯಗ್ನಿವೇಶಕೃತೇ ತನ್ತ್ರೇ ಚರಕಪ್ರತಿಸಂಸ್ಕೃತೇ ಶ್ಲೋಕಸ್ಥಾನೇ ಖುಡ್ಡಾಕಚತುಷ್ಪಾದೋ ನಾಮ ನವಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೯||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते श्लोकस्थाने खुड्डाकचतुष्पादो नाम नवमोऽध्यायः||९||
🔊 Audio coming soon