Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
അഥാതഃ ഖുഡ്ഡാകചതുഷ്പാദമധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ||൧|| ഇതി ഹ സ്മാഹ ഭഗവാനാത്രേയഃ||൨||
View original
अथातः खुड्डाकचतुष्पादमध्यायं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
9. khuḍḍākacatuṣpādō'dhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ഭിഷഗ്ദ്രവ്യാണ്യുപസ്ഥാതാ രോഗീ പാദചതുഷ്ടയമ്| ഗുണവത് കാരണം ജ്ഞേയം വികാരവ്യുപശാന്തയേ||൩||
View original
भिषग्द्रव्याण्युपस्थाता रोगी पादचतुष्टयम्| गुणवत् कारणं ज्ञेयं विकारव्युपशान्तये||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
വികാരോ ധാതുവൈഷമ്യം, സാമ്യം പ്രകൃതിരുച്യതേ| സുഖസഞ്ജ്ഞകമാരോഗ്യം, വികാരോ ദുഃഖമേവ ച||൪||
View original
विकारो धातुवैषम्यं, साम्यं प्रकृतिरुच्यते| सुखसञ्ज्ञकमारोग्यं, विकारो दुःखमेव च||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
ചതുര്ണാം ഭിഷഗാദീനാം ശസ്താനാം ധാതുവൈകൃതേ| പ്രവൃത്തിര്ധാതുസാമ്യാര്ഥാ ചികിത്സേത്യഭിധീയതേ||൫||
View original
चतुर्णां भिषगादीनां शस्तानां धातुवैकृते| प्रवृत्तिर्धातुसाम्यार्था चिकित्सेत्यभिधीयते||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
ശ്രുതേ പര്യവദാതത്വം ബഹുശോ ദൃഷ്ടകര്മതാ| ദാക്ഷ്യം ശൌചമിതി ജ്ഞേയം വൈദ്യേ ഗുണചതുഷ്ടയമ്||൬||
View original
श्रुते पर्यवदातत्वं बहुशो दृष्टकर्मता| दाक्ष्यं शौचमिति ज्ञेयं वैद्ये गुणचतुष्टयम्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
ബഹുതാ തത്രയോഗ്യത്വമനേകവിധകല്പനാ| സമ്പച്ചേതി ചതുഷ്കോऽയം ദ്രവ്യാണാം ഗുണ ഉച്യതേ||൭||
View original
बहुता तत्रयोग्यत्वमनेकविधकल्पना| सम्पच्चेति चतुष्कोऽयं द्रव्याणां गुण उच्यते||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
ഉപചാരജ്ഞതാ ദാക്ഷ്യമനുരാഗശ്ച ഭര്തരി| ശൌചം ചേതി ചതുഷ്കോऽയം ഗുണഃ പരിചരേ ജനേ||൮||
View original
उपचारज्ञता दाक्ष्यमनुरागश्च भर्तरि| शौचं चेति चतुष्कोऽयं गुणः परिचरे जने||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (9) · Śloka 9
സ്മൃതിര്നിര്ദേശകാരിത്വമഭീരുത്വമഥാപി ച| ജ്ഞാപകത്വം ച രോഗാണാമാതുരസ്യ ഗുണാഃ സ്മൃതാഃ||൯||
View original
स्मृतिर्निर्देशकारित्वमभीरुत्वमथापि च| ज्ञापकत्वं च रोगाणामातुरस्य गुणाः स्मृताः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (10) · Śloka 10
കാരണം ഷോഡശഗുണം സിദ്ധൌ പാദചതുഷ്ടയമ്| വിജ്ഞാതാ ശാസിതാ യോക്താ പ്രധാനം ഭിഷഗത്ര തു||൧൦||
View original
कारणं षोडशगुणं सिद्धौ पादचतुष्टयम्| विज्ञाता शासिता योक्ता प्रधानं भिषगत्र तु||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (11-12) · Śloka 12
പക്തൌ ഹി കാരണം പക്തുര്യഥാ പാത്രേന്ധനാനലാഃ| വിജേതുര്വിജയേ ഭൂമിശ്ചമൂഃ പ്രഹരണാനി ച||൧൧|| ആതുരാദ്യാസ്തഥാ സിദ്ധൌ പാദാഃ കാരണസഞ്ജ്ഞിതാഃ| വൈദ്യസ്യാതശ്ചികിത്സായാം പ്രധാനം കാരണം ഭിഷക്||൧൨||
View original
पक्तौ हि कारणं पक्तुर्यथा पात्रेन्धनानलाः| विजेतुर्विजये भूमिश्चमूः प्रहरणानि च||११|| आतुराद्यास्तथा सिद्धौ पादाः कारणसञ्ज्ञिताः| वैद्यस्यातश्चिकित्सायां प्रधानं कारणं भिषक्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (13) · Śloka 13
മൃദ്ദണ്ഡചക്രസൂത്രാദ്യാഃ കുമ്ഭകാരാദൃതേ യഥാ| നാവഹന്തി ഗുണം വൈദ്യാദൃതേ പാദത്രയം തഥാ||൧൩||
View original
मृद्दण्डचक्रसूत्राद्याः कुम्भकारादृते यथा| नावहन्ति गुणं वैद्यादृते पादत्रयं तथा||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (14) · Śloka 15
ഗന്ധര്വപുരവന്നാശം യദ്വികാരാഃ സുദാരുണാഃ| യാന്തി യച്ചേതരേ വൃദ്ധിമാശൂപായപ്രതീക്ഷിണഃ||൧൪|| സതി പാദത്രയേ ജ്ഞാജ്ഞൌ ഭിഷജാവത്ര കാരണമ്|൧൫|
View original
गन्धर्वपुरवन्नाशं यद्विकाराः सुदारुणाः| यान्ति यच्चेतरे वृद्धिमाशूपायप्रतीक्षिणः||१४|| सति पादत्रये ज्ञाज्ञौ भिषजावत्र कारणम्|१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (15-16) · Śloka 16
വരമാത്മാ ഹുതോऽജ്ഞേന ന ചികിത്സാ പ്രവര്തിതാ||൧൫|| പാണിചാരാദ്യഥാऽചക്ഷുരജ്ഞാനാദ്ഭീതഭീതവത്| നൌര്മാരുതവശേവാജ്ഞോ ഭിഷക് ചരതി കര്മസു||൧൬||
View original
वरमात्मा हुतोऽज्ञेन न चिकित्सा प्रवर्तिता||१५|| पाणिचाराद्यथाऽचक्षुरज्ञानाद्भीतभीतवत्| नौर्मारुतवशेवाज्ञो भिषक् चरति कर्मसु||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (17) · Śloka 17
യദൃച്ഛയാ സമാപന്നമുത്താര്യ നിയതായുഷമ്| ഭിഷങ്മാനീ നിഹന്ത്യാശു ശതാന്യനിയതായുഷാമ്||൧൭||
View original
यदृच्छया समापन्नमुत्तार्य नियतायुषम्| भिषङ्मानी निहन्त्याशु शतान्यनियतायुषाम्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (18) · Śloka 18
തസ്മാച്ഛാസ്ത്രേऽര്ഥവിജ്ഞാനേ പ്രവൃത്തൌ കര്മദര്ശനേ| ഭിഷക് ചതുഷ്ടയേ യുക്തഃ പ്രാണാഭിസര ഉച്യതേ||൧൮||
View original
तस्माच्छास्त्रेऽर्थविज्ञाने प्रवृत्तौ कर्मदर्शने| भिषक् चतुष्टये युक्तः प्राणाभिसर उच्यते||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (19-23) · Śloka 23
ഹേതൌ ലിങ്ഗേ പ്രശമനേ രോഗാണാമപുനര്ഭവേ| ജ്ഞാനം ചതുര്വിധം യസ്യ സ രാജാര്ഹോ ഭിഷക്തമഃ||൧൯|| ശസ്ത്രം ശാസ്ത്രാണി സലിലം ഗുണദോഷപ്രവൃത്തയേ| പാത്രാപേക്ഷീണ്യതഃ പ്രജ്ഞാം ചികിത്സാര്ഥം വിശോധയേത്||൨൦|| വിദ്യാ വിതര്കോ വിജ്ഞാനം സ്മൃതിസ്തത്പരതാ ക്രിയാ| യസ്യൈതേ ഷഡ്ഗുണാസ്തസ്യ ന സാധ്യമതിവര്തതേ||൨൧|| വിദ്യാ മതിഃ കര്മദൃഷ്ടിരഭ്യാസഃ സിദ്ധിരാശ്രയഃ| വൈദ്യശബ്ദാഭിനിഷ്പത്താവലമേകൈകമപ്യതഃ||൨൨|| യസ്യ ത്വേതേ ഗുണാഃ സര്വേ സന്തി വിദ്യാദയഃ ശുഭാഃ| സ വൈദ്യശബ്ദം സദ്ഭൂതമര്ഹന് പ്രാണിസുഖപ്രദഃ||൨൩||
View original
हेतौ लिङ्गे प्रशमने रोगाणामपुनर्भवे| ज्ञानं चतुर्विधं यस्य स राजार्हो भिषक्तमः||१९|| शस्त्रं शास्त्राणि सलिलं गुणदोषप्रवृत्तये| पात्रापेक्षीण्यतः प्रज्ञां चिकित्सार्थं विशोधयेत्||२०|| विद्या वितर्को विज्ञानं स्मृतिस्तत्परता क्रिया| यस्यैते षड्गुणास्तस्य न साध्यमतिवर्तते||२१|| विद्या मतिः कर्मदृष्टिरभ्यासः सिद्धिराश्रयः| वैद्यशब्दाभिनिष्पत्तावलमेकैकमप्यतः||२२|| यस्य त्वेते गुणाः सर्वे सन्ति विद्यादयः शुभाः| स वैद्यशब्दं सद्भूतमर्हन् प्राणिसुखप्रदः||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (24-25) · Śloka 25
ശാസ്ത്രം ജ്യോതിഃ പ്രകാശാര്ഥം ദര്ശനം ബുദ്ധിരാത്മനഃ| താഭ്യാം ഭിഷക് സുയുക്താഭ്യാം ചികിത്സന്നാപരാധ്യതി||൨൪|| ചികിത്സിതേ ത്രയഃ പാദാ യസ്മാദ്വൈദ്യവ്യപാശ്രയഃ| തസ്മാത് പ്രയത്നമാതിഷ്ഠേദ്ഭിഷക് സ്വഗുണസമ്പദി||൨൫||
View original
शास्त्रं ज्योतिः प्रकाशार्थं दर्शनं बुद्धिरात्मनः| ताभ्यां भिषक् सुयुक्ताभ्यां चिकित्सन्नापराध्यति||२४|| चिकित्सिते त्रयः पादा यस्माद्वैद्यव्यपाश्रयः| तस्मात् प्रयत्नमातिष्ठेद्भिषक् स्वगुणसम्पदि||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (26) · Śloka 26
മൈത്രീ കാരുണ്യമാര്തേഷു ശക്യേ പ്രീതിരുപേക്ഷണമ്| പ്രകൃതിസ്ഥേഷു ഭൂതേഷു വൈദ്യവൃത്തിശ്ചതുര്വിധേതി||൨൬||
View original
मैत्री कारुण्यमार्तेषु शक्ये प्रीतिरुपेक्षणम्| प्रकृतिस्थेषु भूतेषु वैद्यवृत्तिश्चतुर्विधेति||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (27-28) · Śloka 28
തത്ര ശ്ലോകൌ- ഭിഷഗ്ജിതം ചതുഷ്പാദം പാദഃ പാദശ്ചതുര്ഗുണഃ| ഭിഷക് പ്രധാനം പാദേഭ്യോ യസ്മാദ്വൈദ്യസ്തു യദ്ഗുണഃ||൨൭|| ജ്ഞാനാനി ബുദ്ധിര്ബ്രാഹ്മീ ച ഭിഷജാം യാ ചതുര്വിധാ| സര്വമേതച്ചതുഷ്പാദേ ഖുഡ്ഡാകേ സമ്പ്രകാശിതമിതി||൨൮||
View original
तत्र श्लोकौ- भिषग्जितं चतुष्पादं पादः पादश्चतुर्गुणः| भिषक् प्रधानं पादेभ्यो यस्माद्वैद्यस्तु यद्गुणः||२७|| ज्ञानानि बुद्धिर्ब्राह्मी च भिषजां या चतुर्विधा| सर्वमेतच्चतुष्पादे खुड्डाके सम्प्रकाशितमिति||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 9
ഇത്യഗ്നിവേശകൃതേ തന്ത്രേ ചരകപ്രതിസംസ്കൃതേ ശ്ലോകസ്ഥാനേ ഖുഡ്ഡാകചതുഷ്പാദോ നാമ നവമോऽധ്യായഃ||൯||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते श्लोकस्थाने खुड्डाकचतुष्पादो नाम नवमोऽध्यायः||९||
🔊 Audio coming soon