Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

9. khuḍḍākacatuṣpādō'dhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

அதாதஃ குட்டாகசதுஷ்பாதமத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ||௧|| இதி ஹ ஸ்மாஹ பகவாநாத்ரேயஃ||௨||

View original

अथातः खुड्डाकचतुष्पादमध्यायं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

பிஷக்த்ரவ்யாண்யுபஸ்தாதா ரோகீ பாதசதுஷ்டயம்| குணவத் காரணஂ ஜ்ஞேயஂ விகாரவ்யுபஶாந்தயே||௩||

View original

भिषग्द्रव्याण्युपस्थाता रोगी पादचतुष्टयम्| गुणवत् कारणं ज्ञेयं विकारव्युपशान्तये||३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 3 (4) · Śloka 4

விகாரோ தாதுவைஷம்யஂ, ஸாம்யஂ ப்ரகதிருச்யதே| ஸுகஸஞ்ஜ்ஞகமாரோக்யஂ, விகாரோ துஃகமேவ ச||௪||

View original

विकारो धातुवैषम्यं, साम्यं प्रकृतिरुच्यते| सुखसञ्ज्ञकमारोग्यं, विकारो दुःखमेव च||४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 4 (5) · Śloka 5

சதுர்ணாஂ பிஷகாதீநாஂ ஶஸ்தாநாஂ தாதுவைகதே| ப்ரவத்திர்தாதுஸாம்யார்தா சிகித்ஸேத்யபிதீயதே||௫||

View original

चतुर्णां भिषगादीनां शस्तानां धातुवैकृते| प्रवृत्तिर्धातुसाम्यार्था चिकित्सेत्यभिधीयते||५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 5 (6) · Śloka 6

ஶ்ருதே பர்யவதாதத்வஂ பஹுஶோ தஷ்டகர்மதா| தாக்ஷ்யஂ ஶௌசமிதி ஜ்ஞேயஂ வைத்யே குணசதுஷ்டயம்||௬||

View original

श्रुते पर्यवदातत्वं बहुशो दृष्टकर्मता| दाक्ष्यं शौचमिति ज्ञेयं वैद्ये गुणचतुष्टयम्||६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 6 (7) · Śloka 7

பஹுதா தத்ரயோக்யத்வமநேகவிதகல்பநா| ஸம்பச்சேதி சதுஷ்கோऽயஂ த்ரவ்யாணாஂ குண உச்யதே||௭||

View original

बहुता तत्रयोग्यत्वमनेकविधकल्पना| सम्पच्चेति चतुष्कोऽयं द्रव्याणां गुण उच्यते||७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 7 (8) · Śloka 8

உபசாரஜ்ஞதா தாக்ஷ்யமநுராகஶ்ச பர்தரி| ஶௌசஂ சேதி சதுஷ்கோऽயஂ குணஃ பரிசரே ஜநே||௮||

View original

उपचारज्ञता दाक्ष्यमनुरागश्च भर्तरि| शौचं चेति चतुष्कोऽयं गुणः परिचरे जने||८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 8 (9) · Śloka 9

ஸ்மதிர்நிர்தேஶகாரித்வமபீருத்வமதாபி ச| ஜ்ஞாபகத்வஂ ச ரோகாணாமாதுரஸ்ய குணாஃ ஸ்மதாஃ||௯||

View original

स्मृतिर्निर्देशकारित्वमभीरुत्वमथापि च| ज्ञापकत्वं च रोगाणामातुरस्य गुणाः स्मृताः||९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 9 (10) · Śloka 10

காரணஂ ஷோடஶகுணஂ ஸித்தௌ பாதசதுஷ்டயம்| விஜ்ஞாதா ஶாஸிதா யோக்தா ப்ரதாநஂ பிஷகத்ர து||௧௦||

View original

कारणं षोडशगुणं सिद्धौ पादचतुष्टयम्| विज्ञाता शासिता योक्ता प्रधानं भिषगत्र तु||१०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 10 (11-12) · Śloka 12

பக்தௌ ஹி காரணஂ பக்துர்யதா பாத்ரேந்தநாநலாஃ| விஜேதுர்விஜயே பூமிஶ்சமூஃ ப்ரஹரணாநி ச||௧௧|| ஆதுராத்யாஸ்ததா ஸித்தௌ பாதாஃ காரணஸஞ்ஜ்ஞிதாஃ| வைத்யஸ்யாதஶ்சிகித்ஸாயாஂ ப்ரதாநஂ காரணஂ பிஷக்||௧௨||

View original

पक्तौ हि कारणं पक्तुर्यथा पात्रेन्धनानलाः| विजेतुर्विजये भूमिश्चमूः प्रहरणानि च||११|| आतुराद्यास्तथा सिद्धौ पादाः कारणसञ्ज्ञिताः| वैद्यस्यातश्चिकित्सायां प्रधानं कारणं भिषक्||१२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 11 (13) · Śloka 13

மத்தண்டசக்ரஸூத்ராத்யாஃ கும்பகாராததே யதா| நாவஹந்தி குணஂ வைத்யாததே பாதத்ரயஂ ததா||௧௩||

View original

मृद्दण्डचक्रसूत्राद्याः कुम्भकारादृते यथा| नावहन्ति गुणं वैद्यादृते पादत्रयं तथा||१३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 12 (14) · Śloka 15

கந்தர்வபுரவந்நாஶஂ யத்விகாராஃ ஸுதாருணாஃ| யாந்தி யச்சேதரே வத்திமாஶூபாயப்ரதீக்ஷிணஃ||௧௪|| ஸதி பாதத்ரயே ஜ்ஞாஜ்ஞௌ பிஷஜாவத்ர காரணம்|௧௫|

View original

गन्धर्वपुरवन्नाशं यद्विकाराः सुदारुणाः| यान्ति यच्चेतरे वृद्धिमाशूपायप्रतीक्षिणः||१४|| सति पादत्रये ज्ञाज्ञौ भिषजावत्र कारणम्|१५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 13 (15-16) · Śloka 16

வரமாத்மா ஹுதோऽஜ்ஞேந ந சிகித்ஸா ப்ரவர்திதா||௧௫|| பாணிசாராத்யதாऽசக்ஷுரஜ்ஞாநாத்பீதபீதவத்| நௌர்மாருதவஶேவாஜ்ஞோ பிஷக் சரதி கர்மஸு||௧௬||

View original

वरमात्मा हुतोऽज्ञेन न चिकित्सा प्रवर्तिता||१५|| पाणिचाराद्यथाऽचक्षुरज्ञानाद्भीतभीतवत्| नौर्मारुतवशेवाज्ञो भिषक् चरति कर्मसु||१६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 14 (17) · Śloka 17

யதச்சயா ஸமாபந்நமுத்தார்ய நியதாயுஷம்| பிஷங்மாநீ நிஹந்த்யாஶு ஶதாந்யநியதாயுஷாம்||௧௭||

View original

यदृच्छया समापन्नमुत्तार्य नियतायुषम्| भिषङ्मानी निहन्त्याशु शतान्यनियतायुषाम्||१७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 15 (18) · Śloka 18

தஸ்மாச்சாஸ்த்ரேऽர்தவிஜ்ஞாநே ப்ரவத்தௌ கர்மதர்ஶநே| பிஷக் சதுஷ்டயே யுக்தஃ ப்ராணாபிஸர உச்யதே||௧௮||

View original

तस्माच्छास्त्रेऽर्थविज्ञाने प्रवृत्तौ कर्मदर्शने| भिषक् चतुष्टये युक्तः प्राणाभिसर उच्यते||१८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 16 (19-23) · Śloka 23

ஹேதௌ லிங்கே ப்ரஶமநே ரோகாணாமபுநர்பவே| ஜ்ஞாநஂ சதுர்விதஂ யஸ்ய ஸ ராஜார்ஹோ பிஷக்தமஃ||௧௯|| ஶஸ்த்ரஂ ஶாஸ்த்ராணி ஸலிலஂ குணதோஷப்ரவத்தயே| பாத்ராபேக்ஷீண்யதஃ ப்ரஜ்ஞாஂ சிகித்ஸார்தஂ விஶோதயேத்||௨௦|| வித்யா விதர்கோ விஜ்ஞாநஂ ஸ்மதிஸ்தத்பரதா க்ரியா| யஸ்யைதே ஷட்குணாஸ்தஸ்ய ந ஸாத்யமதிவர்ததே||௨௧|| வித்யா மதிஃ கர்மதஷ்டிரப்யாஸஃ ஸித்திராஶ்ரயஃ| வைத்யஶப்தாபிநிஷ்பத்தாவலமேகைகமப்யதஃ||௨௨|| யஸ்ய த்வேதே குணாஃ ஸர்வே ஸந்தி வித்யாதயஃ ஶுபாஃ| ஸ வைத்யஶப்தஂ ஸத்பூதமர்ஹந் ப்ராணிஸுகப்ரதஃ||௨௩||

View original

हेतौ लिङ्गे प्रशमने रोगाणामपुनर्भवे| ज्ञानं चतुर्विधं यस्य स राजार्हो भिषक्तमः||१९|| शस्त्रं शास्त्राणि सलिलं गुणदोषप्रवृत्तये| पात्रापेक्षीण्यतः प्रज्ञां चिकित्सार्थं विशोधयेत्||२०|| विद्या वितर्को विज्ञानं स्मृतिस्तत्परता क्रिया| यस्यैते षड्गुणास्तस्य न साध्यमतिवर्तते||२१|| विद्या मतिः कर्मदृष्टिरभ्यासः सिद्धिराश्रयः| वैद्यशब्दाभिनिष्पत्तावलमेकैकमप्यतः||२२|| यस्य त्वेते गुणाः सर्वे सन्ति विद्यादयः शुभाः| स वैद्यशब्दं सद्भूतमर्हन् प्राणिसुखप्रदः||२३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 17 (24-25) · Śloka 25

ஶாஸ்த்ரஂ ஜ்யோதிஃ ப்ரகாஶார்தஂ தர்ஶநஂ புத்திராத்மநஃ| தாப்யாஂ பிஷக் ஸுயுக்தாப்யாஂ சிகித்ஸந்நாபராத்யதி||௨௪|| சிகித்ஸிதே த்ரயஃ பாதா யஸ்மாத்வைத்யவ்யபாஶ்ரயஃ| தஸ்மாத் ப்ரயத்நமாதிஷ்டேத்பிஷக் ஸ்வகுணஸம்பதி||௨௫||

View original

शास्त्रं ज्योतिः प्रकाशार्थं दर्शनं बुद्धिरात्मनः| ताभ्यां भिषक् सुयुक्ताभ्यां चिकित्सन्नापराध्यति||२४|| चिकित्सिते त्रयः पादा यस्माद्वैद्यव्यपाश्रयः| तस्मात् प्रयत्नमातिष्ठेद्भिषक् स्वगुणसम्पदि||२५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 18 (26) · Śloka 26

மைத்ரீ காருண்யமார்தேஷு ஶக்யே ப்ரீதிருபேக்ஷணம்| ப்ரகதிஸ்தேஷு பூதேஷு வைத்யவத்திஶ்சதுர்விதேதி||௨௬||

View original

मैत्री कारुण्यमार्तेषु शक्ये प्रीतिरुपेक्षणम्| प्रकृतिस्थेषु भूतेषु वैद्यवृत्तिश्चतुर्विधेति||२६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 19 (27-28) · Śloka 28

தத்ர ஶ்லோகௌ- பிஷக்ஜிதஂ சதுஷ்பாதஂ பாதஃ பாதஶ்சதுர்குணஃ| பிஷக் ப்ரதாநஂ பாதேப்யோ யஸ்மாத்வைத்யஸ்து யத்குணஃ||௨௭|| ஜ்ஞாநாநி புத்திர்ப்ராஹ்மீ ச பிஷஜாஂ யா சதுர்விதா| ஸர்வமேதச்சதுஷ்பாதே குட்டாகே ஸம்ப்ரகாஶிதமிதி||௨௮||

View original

तत्र श्लोकौ- भिषग्जितं चतुष्पादं पादः पादश्चतुर्गुणः| भिषक् प्रधानं पादेभ्यो यस्माद्वैद्यस्तु यद्गुणः||२७|| ज्ञानानि बुद्धिर्ब्राह्मी च भिषजां या चतुर्विधा| सर्वमेतच्चतुष्पादे खुड्डाके सम्प्रकाशितमिति||२८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana puShpikA · Śloka 9

இத்யக்நிவேஶகதே தந்த்ரே சரகப்ரதிஸஂஸ்கதே ஶ்லோகஸ்தாநே குட்டாகசதுஷ்பாதோ நாம நவமோऽத்யாயஃ||௯||

View original

इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते श्लोकस्थाने खुड्डाकचतुष्पादो नाम नवमोऽध्यायः||९||

🔊 Audio coming soon

9. khuḍḍākacatuṣpādō'dhyāyaḥ — Charaka Samhita | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi