Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤੋ ਮਹਾਚਤੁਸ੍ਪਾਦਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ||੧|| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹ ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਰੇਯਃ||੨||
View original
अथातो महाचतुष्पादमध्यायं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
10. mahācatuṣpādō'dhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ਚਤੁਸ੍ਪਾਦਂ ਸੋਡਸ਼ਕਲਂ ਭੇਸਜਮਿਤਿ ਭਿਸਜੋ ਭਾਸਨ੍ਤੇ, ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਪੂਰ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯੇ ਸੋਡਸ਼ਗੁਣਮਿਤਿ, ਤਦ੍ਭੇਸਜਂ ਯੁਕ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤਮਲਮਾਰੋਗ੍ਯਾਯੇਤਿ ਭਗਵਾਨ੍ ਪੁਨਰ੍ਵਸੁਰਾਤ੍ਰੇਯਃ||੩||
View original
चतुष्पादं षोडशकलं भेषजमिति भिषजो भाषन्ते, यदुक्तं पूर्वाध्याये षोडशगुणमिति, तद्भेषजं युक्तियुक्तमलमारोग्यायेति भगवान् पुनर्वसुरात्रेयः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ਨੇਤਿ ਮੈਤ੍ਰੇਯਃ, ਕਿਂ ਕਾਰਣਂ? ਦਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਹ੍ਯਾਤੁਰਾਃ ਕੇਚਿਦੁਪਕਰਣਵਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਪਰਿਚਾਰਕਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਸ਼੍ਚਾਤ੍ਮਵਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਕੁਸ਼ਲੈਸ਼੍ਚ ਭਿਸਗ੍ਭਿਰਨੁਸ੍ਠਿਤਾਃ ਸਮੁਤ੍ਤਿਸ੍ਠਮਾਨਾਃ, ਤਥਾਯੁਕ੍ਤਾਸ਼੍ਚਾਪਰੇ ਮ੍ਰਿਯਮਾਣਾਃ; ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਭੇਸਜਮਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਕਰਂ ਭਵਤਿ, ਤਦ੍ਯਥਾ- ਸ਼੍ਵਭ੍ਰੇ ਸਰਸਿ ਚ ਪ੍ਰਸਿਕ੍ਤਮਲ੍ਪਮੁਦਕਂ, ਨਦ੍ਯਾਂ ਵਾ ਸ੍ਯਨ੍ਦਮਾਨਾਯਾਂ ਪਾਂਸੁਧਾਨੇ ਵਾ ਪਾਂਸੁਮੁਸ੍ਟਿਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਣ ਇਤਿ; ਤਥਾਪਰੇ ਦਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇਨੁਪਕਰਣਾਸ਼੍ਚਾਪਰਿਚਾਰਕਾਸ਼੍ਚਾਨਾਤ੍ਮਵਨ੍ਤਸ਼੍ਚਾਕੁਸ਼ਲੈਸ਼੍ਚ ਭਿਸਗ੍ਭਿਰਨੁਸ੍ਠਿਤਾਃ ਸਮੁਤ੍ਤਿਸ੍ਠਮਾਨਾਃ, ਤਥਾਯੁਕ੍ਤਾ ਮ੍ਰਿਯਮਾਣਾਸ਼੍ਚਾਪਰੇ| ਯਤਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਤਿਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਸਿਧ੍ਯਤਿ, ਪ੍ਰਤਿਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਮ੍ਰਿਯਤੇ; ਅਪ੍ਰਤਿਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਸਿਧ੍ਯਤਿ, ਅਪ੍ਰਤਿਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਮ੍ਰਿਯਤੇ; ਤਤਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯਤੇ ਭੇਸਜਮਭੇਸਜੇਨਾਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਮਿਤਿ ||੪||
View original
नेति मैत्रेयः, किं कारणं? दृश्यन्ते ह्यातुराः केचिदुपकरणवन्तश्च परिचारकसम्पन्नाश्चात्मवन्तश्च कुशलैश्च भिषग्भिरनुष्ठिताः समुत्तिष्ठमानाः, तथायुक्ताश्चापरे म्रियमाणाः; तस्माद्भेषजमकिञ्चित्करं भवति, तद्यथा- श्वभ्रे सरसि च प्रसिक्तमल्पमुदकं, नद्यां वा स्यन्दमानायां पांसुधाने वा पांसुमुष्टिः प्रकीर्ण इति; तथाऽपरे दृश्यन्तेऽनुपकरणाश्चापरिचारकाश्चानात्मवन्तश्चाकुशलैश्च भिषग्भिरनुष्ठिताः समुत्तिष्ठमानाः, तथायुक्ता म्रियमाणाश्चापरे| यतश्च प्रतिकुर्वन् सिध्यति, प्रतिकुर्वन् म्रियते; अप्रतिकुर्वन् सिध्यति, अप्रतिकुर्वन् म्रियते; ततश्चिन्त्यते भेषजमभेषजेनाविशिष्टमिति ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
ਮੈਤ੍ਰੇਯ ! ਮਿਥ੍ਯਾ ਚਿਨ੍ਤ੍ਯਤ ਇਤ੍ਯਾਤ੍ਰੇਯਃ; ਕਿਂ ਕਾਰਣਂ, ਯੇ ਹ੍ਯਾਤੁਰਾਃ ਸੋਡਸ਼ਗੁਣਸਮੁਦਿਤੇਨਾਨੇਨ ਭੇਸਜੇਨੋਪਪਦ੍ਯਮਾਨਾ ਮ੍ਰਿਯਨ੍ਤ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਤਦਨੁਪਪਨ੍ਨਂ, ਨ ਹਿ ਭੇਸਜਸਾਧ੍ਯਾਨਾਂ ਵ੍ਯਾਧੀਨਾਂ ਭੇਸਜਮਕਾਰਣਂ ਭਵਤਿ; ਯੇ ਪੁਨਰਾਤੁਰਾਃ ਕੇਵਲਾਦ੍ਭੇਸਜਾਦਤੇ ਸਮੁਤ੍ਤਿਸ੍ਠਨ੍ਤੇ, ਨ ਤੇਸਾਂ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਭੇਸਜੋਪਪਾਦਨਾਯ ਸਮੁਤ੍ਥਾਨਵਿਸ਼ੇਸੋ ਨਾਸ੍ਤਿ; ਯਥਾ ਹਿ ਪਤਿਤਂ ਪੁਰੁਸਂ ਸਮਰ੍ਥਮੁਤ੍ਥਾਨਾਯੋਤ੍ਥਾਪਯਨ੍ ਪੁਰੁਸੋ ਬਲਮਸ੍ਯੋਪਾਦਧ੍ਯਾਤ੍, ਸ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਤਰਮਪਰਿਕ੍ਲਿਸ੍ਟ ਏਵੋਤ੍ਤਿਸ੍ਠੇਤ੍, ਤਦ੍ਵਤ੍ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਭੇਸਜੋਪਲਮ੍ਭਾਦਾਤੁਰਾਃ; ਯੇ ਚਾਤੁਰਾਃ ਕੇਵਲਾਦ੍ਭੇਸਜਾਦਪਿ ਮ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ, ਨ ਚ ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਤੇ ਭੇਸਜੋਪਪਨ੍ਨਾਃ ਸਮੁਤ੍ਤਿਸ੍ਠੇਰਨ੍, ਨਹਿ ਸਰ੍ਵੇ ਵ੍ਯਾਧਯੋ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯੁਪਾਯਸਾਧ੍ਯਾਃ, ਨ ਚੋਪਾਯਸਾਧ੍ਯਾਨਾਂ ਵ੍ਯਾਧੀਨਾਮਨੁਪਾਯੇਨ ਸਿਦ੍ਧਿਰਸ੍ਤਿ, ਨ ਚਾਸਾਧ੍ਯਾਨਾਂ ਵ੍ਯਾਧੀਨਾਂ ਭੇਸਜਸਮੁਦਾਯੋਯਮਸ੍ਤਿ , ਨ ਹ੍ਯਲਂ ਜ੍ਞਾਨਵਾਨ੍ ਭਿਸਙ੍ਮੁਮੂਰ੍ਸੁਮਾਤੁਰਮੁਤ੍ਥਾਪਯਿਤੁਂ; ਪਰੀਕ੍ਸ੍ਯਕਾਰਿਣੋ ਹਿ ਕੁਸ਼ਲਾ ਭਵਨ੍ਤਿ, ਯਥਾ ਹਿ ਯੋਗਜ੍ਞੋਭ੍ਯਾਸਨਿਤ੍ਯ ਇਸ੍ਵਾਸੋ ਧਨੁਰਾਦਾਯੇਸੁਮਸ੍ਯਨ੍ਨਾਤਿਵਿਪ੍ਰਕਸ੍ਟੇ ਮਹਤਿ ਕਾਯੇ ਨਾਪਰਾਧਵਾਨ੍ ਭਵਤਿ, ਸਮ੍ਪਾਦਯਤਿ ਚੇਸ੍ਟਕਾਰ੍ਯਂ, ਤਥਾ ਭਿਸਕ੍ ਸ੍ਵਗੁਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨ ਉਪਕਰਣਵਾਨ੍ ਵੀਕ੍ਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਾਰਭਮਾਣਃ ਸਾਧ੍ਯਰੋਗਮਨਪਰਾਧਃ ਸਮ੍ਪਾਦਯਤ੍ਯੇਵਾਤੁਰਮਾਰੋਗ੍ਯੇਣ; ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨ ਭੇਸਜਮਭੇਸਜੇਨਾਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਂ ਭਵਤਿ||੫||
View original
मैत्रेय ! मिथ्या चिन्त्यत इत्यात्रेयः; किं कारणं, ये ह्यातुराः षोडशगुणसमुदितेनानेन भेषजेनोपपद्यमाना म्रियन्त इत्युक्तं तदनुपपन्नं, न हि भेषजसाध्यानां व्याधीनां भेषजमकारणं भवति; ये पुनरातुराः केवलाद्भेषजादृते समुत्तिष्ठन्ते, न तेषां सम्पूर्णभेषजोपपादनाय समुत्थानविशेषो नास्ति; यथा हि पतितं पुरुषं समर्थमुत्थानायोत्थापयन् पुरुषो बलमस्योपादध्यात्, स क्षिप्रतरमपरिक्लिष्ट एवोत्तिष्ठेत्, तद्वत् सम्पूर्णभेषजोपलम्भादातुराः; ये चातुराः केवलाद्भेषजादपि म्रियन्ते, न च सर्व एव ते भेषजोपपन्नाः समुत्तिष्ठेरन्, नहि सर्वे व्याधयो भवन्त्युपायसाध्याः, न चोपायसाध्यानां व्याधीनामनुपायेन सिद्धिरस्ति, न चासाध्यानां व्याधीनां भेषजसमुदायोऽयमस्ति , न ह्यलं ज्ञानवान् भिषङ्मुमूर्षुमातुरमुत्थापयितुं; परीक्ष्यकारिणो हि कुशला भवन्ति, यथा हि योगज्ञोऽभ्यासनित्य इष्वासो धनुरादायेषुमस्यन्नातिविप्रकृष्टे महति काये नापराधवान् भवति, सम्पादयति चेष्टकार्यं, तथा भिषक् स्वगुणसम्पन्न उपकरणवान् वीक्ष्य कर्मारभमाणः साध्यरोगमनपराधः सम्पादयत्येवातुरमारोग्येण; तस्मान्न भेषजमभेषजेनाविशिष्टं भवति||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
ਇਦਂ ਚ ਨਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸਂ- ਯਦਨਾਤੁਰੇਣ ਭੇਸਜੇਨਾਤੁਰਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਃ , ਕ੍ਸਾਮਮਕ੍ਸਾਮੇਣ, ਕਸ਼ਂ ਚ ਦੁਰ੍ਬਲਮਾਪ੍ਯਾਯਯਾਮਃ, ਸ੍ਥੂਲਂ ਮੇਦਸ੍ਵਿਨਮਪਤਰ੍ਪਯਾਮਃ, ਸ਼ੀਤੇਨੋਸ੍ਣਾਭਿਭੂਤਮੁਪਚਰਾਮਃ, ਸ਼ੀਤਾਭਿਭੂਤਮੁਸ੍ਣੇਨ, ਨ੍ਯੂਨਾਨ੍ ਧਾਤੂਨ੍ ਪੂਰਯਾਮਃ, ਵ੍ਯਤਿਰਿਕ੍ਤਾਨ੍ ਹ੍ਰਾਸਯਾਮਃ, ਵ੍ਯਾਧੀਨ੍ ਮੂਲਵਿਪਰ੍ਯਯੇਣੋਪਚਰਨ੍ਤਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਪ੍ਰਕਤੌ ਸ੍ਥਾਪਯਾਮਃ; ਤੇਸਾਂ ਨਸ੍ਤਥਾ ਕੁਰ੍ਵਤਾਮਯਂ ਭੇਸਜਸਮੁਦਾਯਃ ਕਾਨ੍ਤਤਮੋ ਭਵਤਿ||੬||
View original
इदं च नः प्रत्यक्षं- यदनातुरेण भेषजेनातुरं चिकित्सामः , क्षाममक्षामेण, कृशं च दुर्बलमाप्याययामः, स्थूलं मेदस्विनमपतर्पयामः, शीतेनोष्णाभिभूतमुपचरामः, शीताभिभूतमुष्णेन, न्यूनान् धातून् पूरयामः, व्यतिरिक्तान् ह्रासयामः, व्याधीन् मूलविपर्ययेणोपचरन्तः सम्यक् प्रकृतौ स्थापयामः; तेषां नस्तथा कुर्वतामयं भेषजसमुदायः कान्ततमो भवति||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7-8) · Śloka 8
ਭਵਨ੍ਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਸਾਧ੍ਯਾਸਾਧ੍ਯਵਿਭਾਗਜ੍ਞੋ ਜ੍ਞਾਨਪੂਰ੍ਵਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਕਃ| ਕਾਲੇ ਚਾਰਭਤੇ ਕਰ੍ਮ ਯਤ੍ਤਤ੍ ਸਾਧਯਤਿ ਧ੍ਰੁਵਮ੍||੭|| ਅਰ੍ਥਵਿਦ੍ਯਾਯਸ਼ੋਹਾਨਿਮੁਪਕ੍ਰੋਸ਼ਮਸਙ੍ਗ੍ਰਹਮ੍ | ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਨ੍ਨਿਯਤਂ ਵੈਦ੍ਯੋ ਯੋਸਾਧ੍ਯਂ ਸਮੁਪਾਚਰੇਤ੍||੮||
View original
भवन्ति चात्र- साध्यासाध्यविभागज्ञो ज्ञानपूर्वं चिकित्सकः| काले चारभते कर्म यत्तत् साधयति ध्रुवम्||७|| अर्थविद्यायशोहानिमुपक्रोशमसङ्ग्रहम् | प्राप्नुयान्नियतं वैद्यो योऽसाध्यं समुपाचरेत्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (9-10) · Śloka 10
ਸੁਖਸਾਧ੍ਯਂ ਮਤਂ ਸਾਧ੍ਯਂ ਕਚ੍ਛ੍ਰਸਾਧ੍ਯਮਥਾਪਿ ਚ| ਦ੍ਵਿਵਿਧਂ ਚਾਪ੍ਯਸਾਧ੍ਯਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਾਪ੍ਯਂ ਯਚ੍ਚਾਨੁਪਕ੍ਰਮਮ੍ ||੯|| ਸਾਧ੍ਯਾਨਾਂ ਤ੍ਰਿਵਿਧਸ਼੍ਚਾਲ੍ਪਮਧ੍ਯਮੋਤ੍ਕਸ੍ਟਤਾਂ ਪ੍ਰਤਿ| ਵਿਕਲ੍ਪੋ, ਨ ਤ੍ਵਸਾਧ੍ਯਾਨਾਂ ਨਿਯਤਾਨਾਂ ਵਿਕਲ੍ਪਨਾ||੧੦||
View original
सुखसाध्यं मतं साध्यं कृच्छ्रसाध्यमथापि च| द्विविधं चाप्यसाध्यं स्याद्याप्यं यच्चानुपक्रमम् ||९|| साध्यानां त्रिविधश्चाल्पमध्यमोत्कृष्टतां प्रति| विकल्पो, न त्वसाध्यानां नियतानां विकल्पना||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (11-13) · Śloka 13
ਹੇਤਵਃ ਪੂਰ੍ਵਰੂਪਾਣਿ ਰੂਪਾਣ੍ਯਲ੍ਪਾਨਿ ਯਸ੍ਯ ਚ| ਨ ਚ ਤੁਲ੍ਯਗੁਣੋ ਦੂਸ੍ਯੋ ਨ ਦੋਸਃ ਪ੍ਰਕਤਿਰ੍ਭਵੇਤ੍||੧੧|| ਨ ਚ ਕਾਲਗੁਣਸ੍ਤੁਲ੍ਯੋ ਨ ਦੇਸ਼ੋ ਦੁਰੁਪਕ੍ਰਮਃ| ਗਤਿਰੇਕਾ ਨਵਤ੍ਵਂ ਚ ਰੋਗਸ੍ਯੋਪਦ੍ਰਵੋ ਨ ਚ||੧੨|| ਦੋਸਸ਼੍ਚੈਕਃ ਸਮੁਤ੍ਪਤ੍ਤੌ ਦੇਹਃ ਸਰ੍ਵੌਸਧਕ੍ਸਮਃ| ਚਤੁਸ੍ਪਾਦੋਪਪਤ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਸੁਖਸਾਧ੍ਯਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮ੍||੧੩||
View original
हेतवः पूर्वरूपाणि रूपाण्यल्पानि यस्य च| न च तुल्यगुणो दूष्यो न दोषः प्रकृतिर्भवेत्||११|| न च कालगुणस्तुल्यो न देशो दुरुपक्रमः| गतिरेका नवत्वं च रोगस्योपद्रवो न च||१२|| दोषश्चैकः समुत्पत्तौ देहः सर्वौषधक्षमः| चतुष्पादोपपत्तिश्च सुखसाध्यस्य लक्षणम्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (14-16) · Śloka 16
ਨਿਮਿਤ੍ਤਪੂਰ੍ਵਰੂਪਾਣਾਂ ਰੂਪਾਣਾਂ ਮਧ੍ਯਮੇ ਬਲੇ| ਕਾਲਪ੍ਰਕਤਿਦੂਸ੍ਯਾਣਾਂ ਸਾਮਾਨ੍ਯੇਨ੍ਯਤਮਸ੍ਯ ਚ||੧੪|| ਗਰ੍ਭਿਣੀਵਦ੍ਧਬਾਲਾਨਾਂ ਨਾਤ੍ਯੁਪਦ੍ਰਵਪੀਡਿਤਮ੍| ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕ੍ਸਾਰਾਗ੍ਨਿਕਤ੍ਯਾਨਾਮਨਵਂ ਕਚ੍ਛ੍ਰਦੇਸ਼ਜਮ੍||੧੫|| ਵਿਦ੍ਯਾਦੇਕਪਥਂ ਰੋਗਂ ਨਾਤਿਪੂਰ੍ਣਚਤੁਸ੍ਪਦਮ੍| ਦ੍ਵਿਪਥਂ ਨਾਤਿਕਾਲਂ ਵਾ ਕਚ੍ਛ੍ਰਸਾਧ੍ਯਂ ਦ੍ਵਿਦੋਸਜਮ੍||੧੬||
View original
निमित्तपूर्वरूपाणां रूपाणां मध्यमे बले| कालप्रकृतिदूष्याणां सामान्येऽन्यतमस्य च||१४|| गर्भिणीवृद्धबालानां नात्युपद्रवपीडितम्| शस्त्रक्षाराग्निकृत्यानामनवं कृच्छ्रदेशजम्||१५|| विद्यादेकपथं रोगं नातिपूर्णचतुष्पदम्| द्विपथं नातिकालं वा कृच्छ्रसाध्यं द्विदोषजम्||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (17-18) · Śloka 19
ਸ਼ੇਸਤ੍ਵਾਦਾਯੁਸੋ ਯਾਪ੍ਯਮਸਾਧ੍ਯਂ ਪਥ੍ਯਸੇਵਯਾ| ਲਬ੍ਧਾਲ੍ਪਸੁਖਮਲ੍ਪੇਨ ਹੇਤੁਨਾਸ਼ੁਪ੍ਰਵਰ੍ਤਕਮ੍||੧੭|| ਗਮ੍ਭੀਰਂ ਬਹੁਧਾਤੁਸ੍ਥਂ ਮਰ੍ਮਸਨ੍ਧਿਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਮ੍| ਨਿਤ੍ਯਾਨੁਸ਼ਾਯਿਨਂ ਰੋਗਂ ਦੀਰ੍ਘਕਾਲਮਵਸ੍ਥਿਤਮ੍||੧੮|| ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ਦ੍ਵਿਦੋਸਜਂ,...|੧੯|
View original
शेषत्वादायुषो याप्यमसाध्यं पथ्यसेवया| लब्धाल्पसुखमल्पेन हेतुनाऽऽशुप्रवर्तकम्||१७|| गम्भीरं बहुधातुस्थं मर्मसन्धिसमाश्रितम्| नित्यानुशायिनं रोगं दीर्घकालमवस्थितम्||१८|| विद्याद्द्विदोषजं,...|१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (19-20) · Śloka 20
...ਤਦ੍ਵਤ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ੍ਯੇਯਂ ਤ੍ਰਿਦੋਸਜਮ੍| ਕ੍ਰਿਯਾਪਥਮਤਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਮਾਰ੍ਗਾਨੁਸਾਰਿਣਮ੍||੧੯|| ਔਤ੍ਸੁਕ੍ਯਾਰਤਿਸਮ੍ਮੋਹਕਰਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨਾਸ਼ਨਮ੍| ਦੁਰ੍ਬਲਸ੍ਯ ਸੁਸਂਵਦ੍ਧਂ ਵ੍ਯਾਧਿਂ ਸਾਰਿਸ੍ਟਮੇਵ ਚ||੨੦||
View original
...तद्वत् प्रत्याख्येयं त्रिदोषजम्| क्रियापथमतिक्रान्तं सर्वमार्गानुसारिणम्||१९|| औत्सुक्यारतिसम्मोहकरमिन्द्रियनाशनम्| दुर्बलस्य सुसंवृद्धं व्याधिं सारिष्टमेव च||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (21-22) · Śloka 22
ਭਿਸਜਾ ਪ੍ਰਾਕ੍ ਪਰੀਕ੍ਸ੍ਯੈਵਂ ਵਿਕਾਰਾਣਾਂ ਸ੍ਵਲਕ੍ਸਣਮ੍| ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਕਰ੍ਮਸਮਾਰਮ੍ਭਃ ਕਾਰ੍ਯਃ ਸਾਧ੍ਯੇਸੁ ਧੀਮਤਾ||੨੧|| ਸਾਧ੍ਯਾਸਾਧ੍ਯਵਿਭਾਗਜ੍ਞੋ ਯਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤਿਮਾਨ੍| ਨ ਸ ਮੈਤ੍ਰੇਯਤੁਲ੍ਯਾਨਾਂ ਮਿਥ੍ਯਾਬੁਦ੍ਧਿਂ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਯੇਤ੍||੨੨||
View original
भिषजा प्राक् परीक्ष्यैवं विकाराणां स्वलक्षणम्| पश्चात्कर्मसमारम्भः कार्यः साध्येषु धीमता||२१|| साध्यासाध्यविभागज्ञो यः सम्यक्प्रतिपत्तिमान्| न स मैत्रेयतुल्यानां मिथ्याबुद्धिं प्रकल्पयेत्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (23-24) · Śloka 24
ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕੌ- ਇਹੌਸਧਂ ਪਾਦਗੁਣਾਃ ਪ੍ਰਭਵੋ ਭੇਸਜਾਸ਼੍ਰਯਃ| ਆਤ੍ਰੇਯਮੈਤ੍ਰੇਯਮਤੀ ਮਤਿਦ੍ਵੈਵਿਧ੍ਯਨਿਸ਼੍ਚਯਃ||੨੩|| ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਵਿਕਲ੍ਪਾਸ਼੍ਚ ਵ੍ਯਾਧਯਃ ਸ੍ਵਸ੍ਵਲਕ੍ਸਣਾਃ| ਉਕ੍ਤਾ ਮਹਾਚਤੁਸ੍ਪਾਦੇ ਯੇਸ੍ਵਾਯਤ੍ਤਂ ਭਿਸਗ੍ਜਿਤਮ੍||੨੪||
View original
तत्र श्लोकौ- इहौषधं पादगुणाः प्रभवो भेषजाश्रयः| आत्रेयमैत्रेयमती मतिद्वैविध्यनिश्चयः||२३|| चतुर्विधविकल्पाश्च व्याधयः स्वस्वलक्षणाः| उक्ता महाचतुष्पादे येष्वायत्तं भिषग्जितम्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 10
ਇਤ੍ਯਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਕਤੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਚਰਕਪ੍ਰਤਿਸਂਸ੍ਕਤੇ ਸ਼੍ਲੋਕਸ੍ਥਾਨੇ ਮਹਾਚਤੁਸ੍ਪਾਦੋ ਨਾਮ ਦਸ਼ਮੋਧ੍ਯਾਯਃ||੧੦||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते श्लोकस्थाने महाचतुष्पादो नाम दशमोऽध्यायः||१०||
🔊 Audio coming soon