Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤੋ ਮਾਤ੍ਰਾਸ਼ਿਤੀਯਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ||੧|| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹ ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਰੇਯਃ||੨||
View original
अथातो मात्राशितीयमध्यायं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
5. mātrāśitīyō'dhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ਮਾਤ੍ਰਾਸ਼ੀ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਆਹਾਰਮਾਤ੍ਰਾ ਪੁਨਰਗ੍ਨਿਬਲਾਪੇਕ੍ਸਿਣੀ||੩||
View original
मात्राशी स्यात्| आहारमात्रा पुनरग्निबलापेक्षिणी||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ਯਾਵਦ੍ਧ੍ਯਸ੍ਯਾਸ਼ਨਮਸ਼ਿਤਮਨੁਪਹਤ੍ਯ ਪ੍ਰਕਤਿਂ ਯਥਾਕਾਲਂ ਜਰਾਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਤਾਵਦਸ੍ਯ ਮਾਤ੍ਰਾਪ੍ਰਮਾਣਂ ਵੇਦਿਤਵ੍ਯਂ ਭਵਤਿ||੪||
View original
यावद्ध्यस्याशनमशितमनुपहत्य प्रकृतिं यथाकालं जरां गच्छति तावदस्य मात्राप्रमाणं वेदितव्यं भवति||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਾਲਿਸਸ੍ਟਿਕਮੁਦ੍ਗਲਾਵਕਪਿਞ੍ਜਲੈਣਸ਼ਸ਼ਸ਼ਰਭਸ਼ਮ੍ਬਰਾਦੀਨ੍ਯਾਹਾਰਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਪ੍ਰਕਤਿਲਘੂਨ੍ਯਪਿ ਮਾਤ੍ਰਾਪੇਕ੍ਸੀਣਿ ਭਵਨ੍ਤਿ| ਤਥਾ ਪਿਸ੍ਟੇਕ੍ਸੁਕ੍ਸੀਰਵਿਕਤਿਤਿਲਮਾਸਾਨੂਪੌਦਕਪਿਸ਼ਿਤਾਦੀਨ੍ਯਾਹਾਰਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਪ੍ਰਕਤਿਗੁਰੂਣ੍ਯਪਿ ਮਾਤ੍ਰਾਮੇਵਾਪੇਕ੍ਸਨ੍ਤੇ||੫||
View original
तत्र शालिषष्टिकमुद्गलावकपिञ्जलैणशशशरभशम्बरादीन्याहारद्रव्याणि प्रकृतिलघून्यपि मात्रापेक्षीणि भवन्ति| तथा पिष्टेक्षुक्षीरविकृतितिलमाषानूपौदकपिशितादीन्याहारद्रव्याणि प्रकृतिगुरूण्यपि मात्रामेवापेक्षन्ते||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
ਨ ਚੈਵਮੁਕ੍ਤੇ ਦ੍ਰਵ੍ਯੇ ਗੁਰੁਲਾਘਵਮਕਾਰਣਂ ਮਨ੍ਯੇਤ, ਲਘੂਨਿ ਹਿ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਵਾਯ੍ਵਗ੍ਨਿਗੁਣਬਹੁਲਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ; ਪਥ੍ਵੀਸੋਮਗੁਣਬਹੁਲਾਨੀਤਰਾਣਿ, ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸ੍ਵਗੁਣਾਦਪਿ ਲਘੂਨ੍ਯਗ੍ਨਿਸਨ੍ਧੁਕ੍ਸਣਸ੍ਵਭਾਵਾਨ੍ਯਲ੍ਪਦੋਸਾਣਿ ਚੋਚ੍ਯਨ੍ਤੇਪਿ ਸੌਹਿਤ੍ਯੋਪਯੁਕ੍ਤਾਨਿ, ਗੁਰੂਣਿ ਪੁਨਰ੍ਨਾਗ੍ਨਿਸਨ੍ਧੁਕ੍ਸਣਸ੍ਵਭਾਵਾਨ੍ਯਸਾਮਾਨ੍ਯਾਤ੍, ਅਤਸ਼੍ਚਾਤਿਮਾਤ੍ਰਂ ਦੋਸਵਨ੍ਤਿ ਸੌਹਿਤ੍ਯੋਪਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ਯਨ੍ਯਤ੍ਰ ਵ੍ਯਾਯਾਮਾਗ੍ਨਿਬਲਾਤ੍; ਸੈਸਾ ਭਵਤ੍ਯਗ੍ਨਿਬਲਾਪੇਕ੍ਸਿਣੀ ਮਾਤ੍ਰਾ||੬||
View original
न चैवमुक्ते द्रव्ये गुरुलाघवमकारणं मन्येत, लघूनि हि द्रव्याणि वाय्वग्निगुणबहुलानि भवन्ति; पृथ्वीसोमगुणबहुलानीतराणि, तस्मात् स्वगुणादपि लघून्यग्निसन्धुक्षणस्वभावान्यल्पदोषाणि चोच्यन्तेऽपि सौहित्योपयुक्तानि, गुरूणि पुनर्नाग्निसन्धुक्षणस्वभावान्यसामान्यात्, अतश्चातिमात्रं दोषवन्ति सौहित्योपयुक्तान्यन्यत्र व्यायामाग्निबलात्; सैषा भवत्यग्निबलापेक्षिणी मात्रा||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
ਨ ਚ ਨਾਪੇਕ੍ਸਤੇ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ; ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਪੇਕ੍ਸਯਾ ਚ ਤ੍ਰਿਭਾਗਸੌਹਿਤ੍ਯਮਰ੍ਧਸੌਹਿਤ੍ਯਂ ਵਾ ਗੁਰੂਣਾਮੁਪਦਿਸ਼੍ਯਤੇ, ਲਘੂਨਾਮਪਿ ਚ ਨਾਤਿਸੌਹਿਤ੍ਯਮਗ੍ਨੇਰ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਮ੍||੭||
View original
न च नापेक्षते द्रव्यं; द्रव्यापेक्षया च त्रिभागसौहित्यमर्धसौहित्यं वा गुरूणामुपदिश्यते, लघूनामपि च नातिसौहित्यमग्नेर्युक्त्यर्थम्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
ਮਾਤ੍ਰਾਵਦ੍ਧ੍ਯਸ਼ਨਮਸ਼ਿਤਮਨੁਪਹਤ੍ਯ ਪ੍ਰਕਤਿਂ ਬਲਵਰ੍ਣਸੁਖਾਯੁਸਾ ਯੋਜਯਤ੍ਯੁਪਯੋਕ੍ਤਾਰਮਵਸ਼੍ਯਮਿਤਿ||੮||
View original
मात्रावद्ध्यशनमशितमनुपहत्य प्रकृतिं बलवर्णसुखायुषा योजयत्युपयोक्तारमवश्यमिति||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (9) · Śloka 9
ਭਵਨ੍ਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਗੁਰੁ ਪਿਸ੍ਟਮਯਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਣ੍ਡੁਲਾਨ੍ ਪਥੁਕਾਨਪਿ| ਨ ਜਾਤੁ ਭੁਕ੍ਤਵਾਨ੍ ਖਾਦੇਨ੍ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਖਾਦੇਦ੍ਬੁਭੁਕ੍ਸਿਤਃ||੯||
View original
भवन्ति चात्र- गुरु पिष्टमयं तस्मात्तण्डुलान् पृथुकानपि| न जातु भुक्तवान् खादेन्मात्रां खादेद्बुभुक्षितः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (10-11) · Śloka 11
ਵਲ੍ਲੂਰਂ ਸ਼ੁਸ੍ਕਸ਼ਾਕਾਨਿ ਸ਼ਾਲੂਕਾਨਿ ਬਿਸਾਨਿ ਚ| ਨਾਭ੍ਯਸੇਦ੍ਗੌਰਵਾਨ੍ਮਾਂਸਂ ਕਸ਼ਂ ਨੈਵੋਪਯੋਜਯੇਤ੍||੧੦|| ਕੂਰ੍ਚਿਕਾਂਸ਼੍ਚ ਕਿਲਾਟਾਂਸ਼੍ਚ ਸ਼ੌਕਰਂ ਗਵ੍ਯਮਾਹਿਸੇ| ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਨ੍ ਦਧਿ ਚ ਮਾਸਾਂਸ਼੍ਚ ਯਵਕਾਂਸ਼੍ਚ ਨ ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍||੧੧||
View original
वल्लूरं शुष्कशाकानि शालूकानि बिसानि च| नाभ्यसेद्गौरवान्मांसं कृशं नैवोपयोजयेत्||१०|| कूर्चिकांश्च किलाटांश्च शौकरं गव्यमाहिषे| मत्स्यान् दधि च माषांश्च यवकांश्च न शीलयेत्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (12) · Śloka 12
ਸਸ੍ਟਿਕਾਞ੍ਛਾਲਿਮੁਦ੍ਗਾਂਸ਼੍ਚ ਸੈਨ੍ਧਵਾਮਲਕੇ ਯਵਾਨ੍| ਆਨ੍ਤਰੀਕ੍ਸਂ ਪਯਃ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਜਾਙ੍ਗਲਂ ਮਧੁ ਚਾਭ੍ਯਸੇਤ੍||੧੨||
View original
षष्टिकाञ्छालिमुद्गांश्च सैन्धवामलके यवान्| आन्तरीक्षं पयः सर्पिर्जाङ्गलं मधु चाभ्यसेत्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (13) · Śloka 13
ਤਚ੍ਚ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ ਸ੍ਵਾਸ੍ਥ੍ਯਂ ਯੇਨਾਨੁਵਰ੍ਤਤੇ| ਅਜਾਤਾਨਾਂ ਵਿਕਾਰਾਣਾਮਨੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਕਰਂ ਚ ਯਤ੍||੧੩||
View original
तच्च नित्यं प्रयुञ्जीत स्वास्थ्यं येनानुवर्तते| अजातानां विकाराणामनुत्पत्तिकरं च यत्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (14) · Śloka 14
ਅਤ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਕਾਰ੍ਯਮਕ੍ਸ੍ਯਞ੍ਜਨਾਦਿਕਮ੍| ਸ੍ਵਸ੍ਥਵਤ੍ਤਿਮਭਿਪ੍ਰੇਤ੍ਯ ਗੁਣਤਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ੍ਯਤੇ||੧੪||
View original
अत ऊर्ध्वं शरीरस्य कार्यमक्ष्यञ्जनादिकम्| स्वस्थवृत्तिमभिप्रेत्य गुणतः सम्प्रवक्ष्यते||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (15) · Śloka 15
ਸੌਵੀਰਮਞ੍ਜਨਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਹਿਤਮਕ੍ਸ੍ਣੋਃ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍| ਪਞ੍ਚਰਾਤ੍ਰੇਸ੍ਟਰਾਤ੍ਰੇ ਵਾ ਸ੍ਰਾਵਣਾਰ੍ਥੇ ਰਸਾਞ੍ਜਨਮ੍||੧੫||
View original
सौवीरमञ्जनं नित्यं हितमक्ष्णोः प्रयोजयेत्| पञ्चरात्रेऽष्टरात्रे वा स्रावणार्थे रसाञ्जनम्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (16-17) · Śloka 18
ਚਕ੍ਸੁਸ੍ਤੇਜੋਮਯਂ ਤਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ੇਸਾਚ੍ਛ੍ਲੇਸ੍ਮਤੋ ਭਯਮ੍| ਤਤਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਹਰਂ ਕਰ੍ਮ ਹਿਤਂ ਦਸ੍ਟੇਃ ਪ੍ਰਸਾਦਨਮ੍||੧੬|| ਦਿਵਾ ਤਨ੍ਨ ਪ੍ਰਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨੇਤ੍ਰਯੋਸ੍ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਮਞ੍ਜਨਮ੍| ਵਿਰੇਕਦੁਰ੍ਬਲਾ ਦਸ੍ਟਿਰਾਦਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸੀਦਤਿ||੧੭|| ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸ੍ਰਾਵ੍ਯਂ ਨਿਸ਼ਾਯਾਂ ਤੁ ਧ੍ਰੁਵਮਞ੍ਜਨਮਿਸ੍ਯਤੇ|੧੮|
View original
चक्षुस्तेजोमयं तस्य विशेषाच्छ्लेष्मतो भयम्| ततः श्लेष्महरं कर्म हितं दृष्टेः प्रसादनम्||१६|| दिवा तन्न प्रयोक्तव्यं नेत्रयोस्तीक्ष्णमञ्जनम्| विरेकदुर्बला दृष्टिरादित्यं प्राप्य सीदति||१७|| तस्मात् स्राव्यं निशायां तु ध्रुवमञ्जनमिष्यते|१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (18-19) · Śloka 20
ਯਥਾ ਹਿ ਕਨਕਾਦੀਨਾਂ ਮਲਿਨਾਂ ਵਿਵਿਧਾਤ੍ਮਨਾਮ੍||੧੮|| ਧੌਤਾਨਾਂ ਨਿਰ੍ਮਲਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਸ੍ਤੈਲਚੇਲਕਚਾਦਿਭਿਃ| ਏਵਂ ਨੇਤ੍ਰੇਸੁ ਮਰ੍ਤ੍ਯਾਨਾਮਞ੍ਜਨਾਸ਼੍ਚ੍ਯੋਤਨਾਦਿਭਿਃ||੧੯|| ਦਸ੍ਟਿਰ੍ਨਿਰਾਕੁਲਾ ਭਾਤਿ ਨਿਰ੍ਮਲੇ ਨਭਸੀਨ੍ਦੁਵਤ੍|੨੦|
View original
यथा हि कनकादीनां मलिनां विविधात्मनाम्||१८|| धौतानां निर्मला शुद्धिस्तैलचेलकचादिभिः| एवं नेत्रेषु मर्त्यानामञ्जनाश्च्योतनादिभिः||१९|| दृष्टिर्निराकुला भाति निर्मले नभसीन्दुवत्|२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (20-24) · Śloka 25
ਹਰੇਣੁਕਾਂ ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਂ ਚ ਪਥ੍ਵੀਕਾਂ ਕੇਸ਼ਰਂ ਨਖਮ੍||੨੦|| ਹ੍ਰੀਵੇਰਂ ਚਨ੍ਦਨਂ ਪਤ੍ਰਂ ਤ੍ਵਗੇਲੋਸ਼ੀਰਪਦ੍ਮਕਮ੍| ਧ੍ਯਾਮਕਂ ਮਧੁਕਂ ਮਾਂਸੀ ਗੁਗ੍ਗੁਲ੍ਵਗੁਰੁਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍||੨੧|| ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧੋਦੁਮ੍ਬਰਾਸ਼੍ਵਤ੍ਥਪ੍ਲਕ੍ਸਲੋਧ੍ਰਤ੍ਵਚਃ ਸ਼ੁਭਾਃ| ਵਨ੍ਯਂ ਸਰ੍ਜਰਸਂ ਮੁਸ੍ਤਂ ਸ਼ੈਲੇਯਂ ਕਮਲੋਤ੍ਪਲੇ||੨੨|| ਸ਼੍ਰੀਵੇਸ੍ਟਕਂ ਸ਼ਲ੍ਲਕੀਂ ਚ ਸ਼ੁਕਬਰ੍ਹਮਥਾਪਿ ਚ| ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਲਿਮ੍ਪੇਚ੍ਛਰੇਸੀਕਾਂ ਤਾਂ ਵਰ੍ਤਿਂ ਯਵਸਨ੍ਨਿਭਾਮ੍||੨੩|| ਅਙ੍ਗੁਸ੍ਠਸਮ੍ਮਿਤਾਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦਸ੍ਟਾਙ੍ਗੁਲਸਮਾਂ ਭਿਸਕ੍| ਸ਼ੁਸ੍ਕਾਂ ਨਿਗਰ੍ਭਾਂ ਤਾਂ ਵਰ੍ਤਿਂ ਧੂਮਨੇਤ੍ਰਾਰ੍ਪਿਤਾਂ ਨਰਃ||੨੪|| ਸ੍ਨੇਹਾਕ੍ਤਾਮਗ੍ਨਿਸਮ੍ਪ੍ਲੁਸ੍ਟਾਂ ਪਿਬੇਤ੍ ਪ੍ਰਾਯੋਗਿਕੀਂ ਸੁਖਾਮ੍|੨੫|
View original
हरेणुकां प्रियङ्गुं च पृथ्वीकां केशरं नखम्||२०|| ह्रीवेरं चन्दनं पत्रं त्वगेलोशीरपद्मकम्| ध्यामकं मधुकं मांसी गुग्गुल्वगुरुशर्करम्||२१|| न्यग्रोधोदुम्बराश्वत्थप्लक्षलोध्रत्वचः शुभाः| वन्यं सर्जरसं मुस्तं शैलेयं कमलोत्पले||२२|| श्रीवेष्टकं शल्लकीं च शुकबर्हमथापि च| पिष्ट्वा लिम्पेच्छरेषीकां तां वर्तिं यवसन्निभाम्||२३|| अङ्गुष्ठसम्मितां कुर्यादष्टाङ्गुलसमां भिषक्| शुष्कां निगर्भां तां वर्तिं धूमनेत्रार्पितां नरः||२४|| स्नेहाक्तामग्निसम्प्लुष्टां पिबेत् प्रायोगिकीं सुखाम्|२५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (25) · Śloka 26
ਵਸਾਘਤਮਧੂਚ੍ਛਿਸ੍ਟੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤੈਰ੍ਵਰੌਸਧੈਃ||੨੫|| ਵਰ੍ਤਿਂ ਮਧੁਰਕੈਃ ਕਤ੍ਵਾ ਸ੍ਨੈਹਿਕੀਂ ਧੂਮਮਾਚਰੇਤ੍|੨੬|
View original
वसाघृतमधूच्छिष्टैर्युक्तियुक्तैर्वरौषधैः||२५|| वर्तिं मधुरकैः कृत्वा स्नैहिकीं धूममाचरेत्|२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (26) · Śloka 27
ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਜ੍ਯੋਤਿਸ੍ਮਤੀ ਚੈਵ ਹਰਿਤਾਲਂ ਮਨਃਸ਼ਿਲਾ||੨੬|| ਗਨ੍ਧਾਸ਼੍ਚਾਗੁਰੁਪਤ੍ਰਾਦ੍ਯਾ ਧੂਮਂ ਮੂਰ੍ਧਵਿਰੇਚਨੇ |੨੭|
View original
श्वेता ज्योतिष्मती चैव हरितालं मनःशिला||२६|| गन्धाश्चागुरुपत्राद्या धूमं मूर्धविरेचने |२७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (27-32) · Śloka 33
ਗੌਰਵਂ ਸ਼ਿਰਸਃ ਸ਼ੂਲਂ ਪੀਨਸਾਰ੍ਧਾਵਭੇਦਕੌ||੨੭|| ਕਰ੍ਣਾਕ੍ਸਿਸ਼ੂਲਂ ਕਾਸਸ਼੍ਚ ਹਿਕ੍ਕਾਸ਼੍ਵਾਸੌ ਗਲਗ੍ਰਹਃ| ਦਨ੍ਤਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਮਾਸ੍ਰਾਵਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਘ੍ਰਾਣਾਕ੍ਸਿਦੋਸਜਃ||੨੮|| ਪੂਤਿਰ੍ਘ੍ਰਾਣਾਸ੍ਯਗਨ੍ਧਸ਼੍ਚ ਦਨ੍ਤਸ਼ੂਲਮਰੋਚਕਃ| ਹਨੁਮਨ੍ਯਾਗ੍ਰਹਃ ਕਣ੍ਡੂਃ ਕ੍ਰਿਮਯਃ ਪਾਣ੍ਡੁਤਾ ਮੁਖੇ||੨੯|| ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਪ੍ਰਸੇਕੋ ਵੈਸ੍ਵਰ੍ਯਂ ਗਲਸ਼ੁਣ੍ਡ੍ਯੁਪਜਿਹ੍ਵਿਕਾ| ਖਾਲਿਤ੍ਯਂ ਪਿਞ੍ਜਰਤ੍ਵਂ ਚ ਕੇਸ਼ਾਨਾਂ ਪਤਨਂ ਤਥਾ||੩੦|| ਕ੍ਸਵਥੁਸ਼੍ਚਾਤਿਤਨ੍ਦ੍ਰਾ ਚ ਬੁਦ੍ਧੇਰ੍ਮੋਹੋਤਿਨਿਦ੍ਰਤਾ| ਧੂਮਪਾਨਾਤ੍ ਪ੍ਰਸ਼ਾਮ੍ਯਨ੍ਤਿ ਬਲਂ ਭਵਤਿ ਚਾਧਿਕਮ੍||੩੧|| ਸ਼ਿਰੋਰੁਹਕਪਾਲਾਨਾਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਸ੍ਵਰਸ੍ਯ ਚ| ਨ ਚ ਵਾਤਕਫਾਤ੍ਮਾਨੋ ਬਲਿਨੋਪ੍ਯੂਰ੍ਧ੍ਵਜਤ੍ਰੁਜਾਃ||੩੨|| ਧੂਮਵਕ੍ਤ੍ਰਕਪਾਨਸ੍ਯ ਵ੍ਯਾਧਯਃ ਸ੍ਯੁਃ ਸ਼ਿਰੋਗਤਾਃ|੩੩|
View original
गौरवं शिरसः शूलं पीनसार्धावभेदकौ||२७|| कर्णाक्षिशूलं कासश्च हिक्काश्वासौ गलग्रहः| दन्तदौर्बल्यमास्रावः श्रोत्रघ्राणाक्षिदोषजः||२८|| पूतिर्घ्राणास्यगन्धश्च दन्तशूलमरोचकः| हनुमन्याग्रहः कण्डूः क्रिमयः पाण्डुता मुखे||२९|| श्लेष्मप्रसेको वैस्वर्यं गलशुण्ड्युपजिह्विका| खालित्यं पिञ्जरत्वं च केशानां पतनं तथा||३०|| क्षवथुश्चातितन्द्रा च बुद्धेर्मोहोऽतिनिद्रता| धूमपानात् प्रशाम्यन्ति बलं भवति चाधिकम्||३१|| शिरोरुहकपालानामिन्द्रियाणां स्वरस्य च| न च वातकफात्मानो बलिनोऽप्यूर्ध्वजत्रुजाः||३२|| धूमवक्त्रकपानस्य व्याधयः स्युः शिरोगताः|३३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (33-35) · Śloka 36
ਪ੍ਰਯੋਗਪਾਨੇ ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਟੌ ਕਾਲਾਃ ਸਮ੍ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ||੩੩|| ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਸਮੁਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਃ ਕਾਲੇਸ੍ਵੇਸੁ ਹਿ ਲਕ੍ਸ੍ਯਤੇ| ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਮੁਲ੍ਲਿਖ੍ਯ ਕ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਦਨ੍ਤਾਨ੍ਨਿਘਸ੍ਯ ਚ| ਨਾਵਨਾਞ੍ਜਨਨਿਦ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਚਾਤ੍ਮਵਾਨ੍ ਧੂਮਪੋ ਭਵੇਤ੍| ਤਥਾ ਵਾਤਕਫਾਤ੍ਮਾਨੋ ਨ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯੂਰ੍ਧ੍ਵਜਤ੍ਰੁਜਾਃ||੩੫|| ਰੋਗਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਤੁ ਪੇਯਾਃ ਸ੍ਯੁਰਾਪਾਨਾਸ੍ਤ੍ਰਿਸ੍ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਯਃ|੩੬|
View original
प्रयोगपाने तस्याष्टौ कालाः सम्परिकीर्तिताः||३३|| वातश्लेष्मसमुत्क्लेशः कालेष्वेषु हि लक्ष्यते| स्नात्वा भुक्त्वा समुल्लिख्य क्षुत्वा दन्तान्निघृष्य च| नावनाञ्जननिद्रान्ते चात्मवान् धूमपो भवेत्| तथा वातकफात्मानो न भवन्त्यूर्ध्वजत्रुजाः||३५|| रोगास्तस्य तु पेयाः स्युरापानास्त्रिस्त्रयस्त्रयः|३६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (36-37) · Śloka 38
ਪਰਂ ਦ੍ਵਿਕਾਲਪਾਯੀ ਸ੍ਯਾਦਹ੍ਨਃ ਕਾਲੇਸੁ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍||੩੬|| ਪ੍ਰਯੋਗੇ, ਸ੍ਨੈਹਿਕੇ ਤ੍ਵੇਕਂ, ਵੈਰੇਚ੍ਯਂ ਤ੍ਰਿਚਤੁਃ ਪਿਬੇਤ੍| ਹਤ੍ਕਣ੍ਠੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਸ਼ੁਦ੍ਧਿਰ੍ਲਘੁਤ੍ਵਂ ਸ਼ਿਰਸਃ ਸ਼ਮਃ||੩੭|| ਯਥੇਰਿਤਾਨਾਂ ਦੋਸਾਣਾਂ ਸਮ੍ਯਕ੍ਪੀਤਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮ੍|੩੮|
View original
परं द्विकालपायी स्यादह्नः कालेषु बुद्धिमान्||३६|| प्रयोगे, स्नैहिके त्वेकं, वैरेच्यं त्रिचतुः पिबेत्| हृत्कण्ठेन्द्रियसंशुद्धिर्लघुत्वं शिरसः शमः||३७|| यथेरितानां दोषाणां सम्यक्पीतस्य लक्षणम्|३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (38-40) · Śloka 40
ਬਾਧਿਰ੍ਯਮਾਨ੍ਧ੍ਯਮੂਕਤ੍ਵਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂ ਸ਼ਿਰੋਭ੍ਰਮਮ੍||੩੮|| ਅਕਾਲੇ ਚਾਤਿਪੀਤਸ਼੍ਚ ਧੂਮਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦੁਪਦ੍ਰਵਾਨ੍| ਤਤ੍ਰੇਸ੍ਟਂ ਸਰ੍ਪਿਸਃ ਪਾਨਂ ਨਾਵਨਾਞ੍ਜਨਤਰ੍ਪਣਮ੍||੩੯|| ਸ੍ਨੈਹਿਕਂ ਧੂਮਜੇ ਦੋਸੇ ਵਾਯੁਃ ਪਿਤ੍ਤਾਨੁਗੋ ਯਦਿ| ਸ਼ੀਤਂ ਤੁ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਸ੍ਯਾਚ੍ਛ੍ਲੇਸ੍ਮਪਿਤ੍ਤੇ ਵਿਰੂਕ੍ਸਣਮ੍||੪੦||
View original
बाधिर्यमान्ध्यमूकत्वं रक्तपित्तं शिरोभ्रमम्||३८|| अकाले चातिपीतश्च धूमः कुर्यादुपद्रवान्| तत्रेष्टं सर्पिषः पानं नावनाञ्जनतर्पणम्||३९|| स्नैहिकं धूमजे दोषे वायुः पित्तानुगो यदि| शीतं तु रक्तपित्ते स्याच्छ्लेष्मपित्ते विरूक्षणम्||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (41-45) · Śloka 46
ਪਰਂ ਤ੍ਵਤਃ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਧੂਮੋ ਯੇਸਾਂ ਵਿਗਰ੍ਹਿਤਃ| ਨ ਵਿਰਿਕ੍ਤਃ ਪਿਬੇਦ੍ਧੂਮਂ ਨ ਕਤੇ ਬਸ੍ਤਿਕਰ੍ਮਣਿ||੪੧|| ਨ ਰਕ੍ਤੀ ਨ ਵਿਸੇਣਾਰ੍ਤੋ ਨ ਸ਼ੋਚਨ੍ਨ ਚ ਗਰ੍ਭਿਣੀ| ਨ ਸ਼੍ਰਮੇ ਨ ਮਦੇ ਨਾਮੇ ਨ ਪਿਤ੍ਤੇ ਨ ਪ੍ਰਜਾਗਰੇ||੪੨|| ਨ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਭ੍ਰਮਤਸ੍ਣਾਸੁ ਨ ਕ੍ਸੀਣੇ ਨਾਪਿ ਚ ਕ੍ਸਤੇ| ਨ ਮਦ੍ਯਦੁਗ੍ਧੇ ਪੀਤ੍ਵਾ ਚ ਨ ਸ੍ਨੇਹਂ ਨ ਚ ਮਾਕ੍ਸਿਕਮ੍||੪੩|| ਧੂਮਂ ਨ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦਧ੍ਨਾ ਚ ਨ ਰੂਕ੍ਸਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧ ਏਵ ਚ| ਨ ਤਾਲੁਸ਼ੋਸੇ ਤਿਮਿਰੇ ਸ਼ਿਰਸ੍ਯਭਿਹਿਤੇ ਨ ਚ||੪੪|| ਨ ਸ਼ਙ੍ਖਕੇ ਨ ਰੋਹਿਣ੍ਯਾਂ ਨ ਮੇਹੇ ਨ ਮਦਾਤ੍ਯਯੇ| ਏਸੁ ਧੂਮਮਕਾਲੇਸੁ ਮੋਹਾਤ੍ ਪਿਬਤਿ ਯੋ ਨਰਃ||੪੫|| ਰੋਗਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਵਰ੍ਧਨ੍ਤੇ ਦਾਰੁਣਾ ਧੂਮਵਿਭ੍ਰਮਾਤ੍|੪੬|
View original
परं त्वतः प्रवक्ष्यामि धूमो येषां विगर्हितः| न विरिक्तः पिबेद्धूमं न कृते बस्तिकर्मणि||४१|| न रक्ती न विषेणार्तो न शोचन्न च गर्भिणी| न श्रमे न मदे नामे न पित्ते न प्रजागरे||४२|| न मूर्च्छाभ्रमतृष्णासु न क्षीणे नापि च क्षते| न मद्यदुग्धे पीत्वा च न स्नेहं न च माक्षिकम्||४३|| धूमं न भुक्त्वा दध्ना च न रूक्षः क्रुद्ध एव च| न तालुशोषे तिमिरे शिरस्यभिहिते न च||४४|| न शङ्खके न रोहिण्यां न मेहे न मदात्यये| एषु धूममकालेषु मोहात् पिबति यो नरः||४५|| रोगास्तस्य प्रवर्धन्ते दारुणा धूमविभ्रमात्|४६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (46-47) · Śloka 48
ਧੂਮਯੋਗ੍ਯਃ ਪਿਬੇਦ੍ਦੋਸੇ ਸ਼ਿਰੋਘ੍ਰਾਣਾਕ੍ਸਿਸਂਸ਼੍ਰਯੇ||੪੬|| ਘ੍ਰਾਣੇਨਾਸ੍ਯੇਨ ਕਣ੍ਠਸ੍ਥੇ ਮੁਖੇਨ ਘ੍ਰਾਣਪੋ ਵਮੇਤ੍| ਆਸ੍ਯੇਨ ਧੂਮਕਵਲਾਨ੍ ਪਿਬਨ੍ ਘ੍ਰਾਣੇਨ ਨੋਦ੍ਵਮੇਤ੍||੪੭|| ਪ੍ਰਤਿਲੋਮਂ ਗਤੋ ਹ੍ਯਾਸ਼ੁ ਧੂਮੋ ਹਿਂਸ੍ਯਾਦ੍ਧਿ ਚਕ੍ਸੁਸੀ|੪੮|
View original
धूमयोग्यः पिबेद्दोषे शिरोघ्राणाक्षिसंश्रये||४६|| घ्राणेनास्येन कण्ठस्थे मुखेन घ्राणपो वमेत्| आस्येन धूमकवलान् पिबन् घ्राणेन नोद्वमेत्||४७|| प्रतिलोमं गतो ह्याशु धूमो हिंस्याद्धि चक्षुषी|४८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (48) · Śloka 49
ਜ੍ਵਙ੍ਗਚਕ੍ਸੁਸ੍ਤਚ੍ਚੇਤਾਃ ਸੂਪਵਿਸ੍ਟਸ੍ਤ੍ਰਿਪਰ੍ਯਯਮ੍||੪੮|| ਪਿਬੇਚ੍ਛਿਦ੍ਰਂ ਪਿਧਾਯੈਕਂ ਨਾਸਯਾ ਧੂਮਮਾਤ੍ਮਵਾਨ੍|੪੯|
View original
ऋज्वङ्गचक्षुस्तच्चेताः सूपविष्टस्त्रिपर्ययम्||४८|| पिबेच्छिद्रं पिधायैकं नासया धूममात्मवान्|४९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (49-50) · Śloka 51
ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਕਂ ਨੇਤ੍ਰਂ ਸ੍ਵਾਙ੍ਗੁਲੀਭਿਰ੍ਵਿਰੇਚਨੇ||੪੯|| ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦਙ੍ਗੁਲਂ ਸ੍ਨੇਹੇ ਪ੍ਰਯੋਗੇਧ੍ਯਰ੍ਧਮਿਸ੍ਯਤੇ| ਜੁ ਤ੍ਰਿਕੋਸਾਫਲਿਤਂ ਕੋਲਾਸ੍ਥ੍ਯਗ੍ਰਪ੍ਰਮਾਣਿਤਮ੍||੫੦|| ਬਸ੍ਤਿਨੇਤ੍ਰਸਮਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਧੂਮਨੇਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ|੫੧|
View original
चतुर्विंशतिकं नेत्रं स्वाङ्गुलीभिर्विरेचने||४९|| द्वात्रिंशदङ्गुलं स्नेहे प्रयोगेऽध्यर्धमिष्यते| ऋजु त्रिकोषाफलितं कोलास्थ्यग्रप्रमाणितम्||५०|| बस्तिनेत्रसमद्रव्यं धूमनेत्रं प्रशस्यते|५१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (51) · Śloka 52
ਦੂਰਾਦ੍ਵਿਨਿਰ੍ਗਤਃ ਪਰ੍ਵਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋ ਨਾਡੀਤਨੂਕਤਃ||੫੧|| ਨੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਬਾਧਤੇ ਧੂਮੋ ਮਾਤ੍ਰਾਕਾਲਨਿਸੇਵਿਤਃ|੫੨|
View original
दूराद्विनिर्गतः पर्वच्छिन्नो नाडीतनूकृतः||५१|| नेन्द्रियं बाधते धूमो मात्राकालनिषेवितः|५२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (52-55) · Śloka 56
ਯਦਾ ਚੋਰਸ਼੍ਚ ਕਣ੍ਠਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਰਸ਼੍ਚ ਲਘੁਤਾਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍||੫੨|| ਕਫਸ਼੍ਚ ਤਨੁਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸੁਪੀਤਂ ਧੂਮਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍| ਅਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਃ ਸ੍ਵਰੋ ਯਸ੍ਯ ਕਣ੍ਠਸ਼੍ਚ ਸਕਫੋ ਭਵੇਤ੍||੫੩|| ਸ੍ਤਿਮਿਤੋ ਮਸ੍ਤਕਸ਼੍ਚੈਵਮਪੀਤਂ ਧੂਮਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍| ਤਾਲੁ ਮੂਰ੍ਧਾ ਚ ਕਣ੍ਠਸ਼੍ਚ ਸ਼ੁਸ੍ਯਤੇ ਪਰਿਤਪ੍ਯਤੇ||੫੪|| ਤਸ੍ਯਤੇ ਮੁਹ੍ਯਤੇ ਜਨ੍ਤੂ ਰਕ੍ਤਂ ਚ ਸ੍ਰਵਤੇਧਿਕਮ੍| ਸ਼ਿਰਸ਼੍ਚ ਭ੍ਰਮਤੇਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਚਾਸ੍ਯੋਪਜਾਯਤੇ||੫੫|| ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣ੍ਯੁਪਤਪ੍ਯਨ੍ਤੇ ਧੂਮੇਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਨਿਸੇਵਿਤੇ|੫੬|
View original
यदा चोरश्च कण्ठश्च शिरश्च लघुतां व्रजेत्||५२|| कफश्च तनुतां प्राप्तः सुपीतं धूममादिशेत्| अविशुद्धः स्वरो यस्य कण्ठश्च सकफो भवेत्||५३|| स्तिमितो मस्तकश्चैवमपीतं धूममादिशेत्| तालु मूर्धा च कण्ठश्च शुष्यते परितप्यते||५४|| तृष्यते मुह्यते जन्तू रक्तं च स्रवतेऽधिकम्| शिरश्च भ्रमतेऽत्यर्थं मूर्च्छा चास्योपजायते||५५|| इन्द्रियाण्युपतप्यन्ते धूमेऽत्यर्थं निषेविते|५६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (56-62) · Śloka 63
ਵਰ੍ਸੇ ਵਰ੍ਸੇਣੁਤੈਲਂ ਚ ਕਾਲੇਸੁ ਤ੍ਰਿਸੁ ਨਾ ਚਰੇਤ੍||੫੬|| ਪ੍ਰਾਵਟ੍ਸ਼ਰਦ੍ਵਸਨ੍ਤੇਸੁ ਗਤਮੇਘੇ ਨਭਸ੍ਤਲੇ| ਨਸ੍ਯਕਰ੍ਮ ਯਥਾਕਾਲਂ ਯੋ ਯਥੋਕ੍ਤਂ ਨਿਸੇਵਤੇ||੫੭|| ਨ ਤਸ੍ਯ ਚਕ੍ਸੁਰ੍ਨ ਘ੍ਰਾਣਂ ਨ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਮੁਪਹਨ੍ਯਤੇ| ਨ ਸ੍ਯੁਃ ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਨ ਕਪਿਲਾਃ ਕੇਸ਼ਾਃ ਸ਼੍ਮਸ਼੍ਰੂਣਿ ਵਾ ਪੁਨਃ||੫੮|| ਨ ਚ ਕੇਸ਼ਾਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਨ੍ਤੇ ਵਰ੍ਧਨ੍ਤੇ ਚ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ| ਮਨ੍ਯਾਸ੍ਤਮ੍ਭਃ ਸ਼ਿਰਃਸ਼ੂਲਮਰ੍ਦਿਤਂ ਹਨੁਸਙ੍ਗ੍ਰਹਃ||੫੯|| ਪੀਨਸਾਰ੍ਧਾਵਭੇਦੌ ਚ ਸ਼ਿਰਃਕਮ੍ਪਸ਼੍ਚ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ| ਸਿਰਾਃ ਸ਼ਿਰਃਕਪਾਲਾਨਾਂ ਸਨ੍ਧਯਃ ਸ੍ਨਾਯੁਕਣ੍ਡਰਾਃ||੬੦|| ਨਾਵਨਪ੍ਰੀਣਿਤਾਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯ ਲਭਨ੍ਤੇਭ੍ਯਧਿਕਂ ਬਲਮ੍| ਮੁਖਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋਪਚਿਤਂ ਸ੍ਵਰਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਃ ਸ੍ਥਿਰੋ ਮਹਾਨ੍||੬੧|| ਸਰ੍ਵੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਵੈਮਲ੍ਯਂ ਬਲਂ ਭਵਤਿ ਚਾਧਿਕਮ੍| ਨ ਚਾਸ੍ਯ ਰੋਗਾਃ ਸਹਸਾ ਪ੍ਰਭਵਨ੍ਤ੍ਯੂਰ੍ਧ੍ਵਜਤ੍ਰੁਜਾਃ||੬੨|| ਜੀਰ੍ਯਤਸ਼੍ਚੋਤ੍ਤਮਾਙ੍ਗੇਸੁ ਜਰਾ ਨ ਲਭਤੇ ਬਲਮ੍|੬੩|
View original
वर्षे वर्षेऽणुतैलं च कालेषु त्रिषु ना चरेत्||५६|| प्रावृट्शरद्वसन्तेषु गतमेघे नभस्तले| नस्यकर्म यथाकालं यो यथोक्तं निषेवते||५७|| न तस्य चक्षुर्न घ्राणं न श्रोत्रमुपहन्यते| न स्युः श्वेता न कपिलाः केशाः श्मश्रूणि वा पुनः||५८|| न च केशाः प्रमुच्यन्ते वर्धन्ते च विशेषतः| मन्यास्तम्भः शिरःशूलमर्दितं हनुसङ्ग्रहः||५९|| पीनसार्धावभेदौ च शिरःकम्पश्च शाम्यति| सिराः शिरःकपालानां सन्धयः स्नायुकण्डराः||६०|| नावनप्रीणिताश्चास्य लभन्तेऽभ्यधिकं बलम्| मुखं प्रसन्नोपचितं स्वरः स्निग्धः स्थिरो महान्||६१|| सर्वेन्द्रियाणां वैमल्यं बलं भवति चाधिकम्| न चास्य रोगाः सहसा प्रभवन्त्यूर्ध्वजत्रुजाः||६२|| जीर्यतश्चोत्तमाङ्गेषु जरा न लभते बलम्|६३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (63-70) · Śloka 71
ਚਨ੍ਦਨਾਗੁਰੁਣੀ ਪਤ੍ਰਂ ਦਾਰ੍ਵੀਤ੍ਵਙ੍ਮਧੁਕਂ ਬਲਾਮ੍||੬੩|| ਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਂ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮੈਲਾਂ ਵਿਡਙ੍ਗਂ ਬਿਲ੍ਵਮੁਤ੍ਪਲਮ੍| ਹ੍ਰੀਬੇਰਮਭਯਂ ਵਨ੍ਯਂ ਤ੍ਵਙ੍ਮੁਸ੍ਤਂ ਸਾਰਿਵਾਂ ਸ੍ਥਿਰਾਮ੍||੬੪|| ਜੀਵਨ੍ਤੀਂ ਪਸ਼੍ਨਿਪਰ੍ਣੀਂ ਚ ਸੁਰਦਾਰੁ ਸ਼ਤਾਵਰੀਮ੍| ਹਰੇਣੁਂ ਬਹਤੀਂ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰੀਂ ਸੁਰਭੀਂ ਪਦ੍ਮਕੇਸ਼ਰਮ੍||੬੫|| ਵਿਪਾਚਯੇਚ੍ਛਤਗੁਣੇ ਮਾਹੇਨ੍ਦ੍ਰੇ ਵਿਮਲੇਮ੍ਭਸਿ| ਤੈਲਾਦ੍ਦਸ਼ਗੁਣਂ ਸ਼ੇਸਂ ਕਸਾਯਮਵਤਾਰਯੇਤ੍||੬੬|| ਤੇਨ ਤੈਲਂ ਕਸਾਯੇਣ ਦਸ਼ਕਤ੍ਵੋ ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍| ਅਥਾਸ੍ਯ ਦਸ਼ਮੇ ਪਾਕੇ ਸਮਾਂਸ਼ਂ ਛਾਗਲਂ ਪਯਃ||੬੭|| ਦਦ੍ਯਾਦੇਸੋਣੁਤੈਲਸ੍ਯ ਨਾਵਨੀਯਸ੍ਯ ਸਂਵਿਧਿਃ| ਅਸ੍ਯ ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ ਤੈਲਸ੍ਯਾਰ੍ਧਪਲੋਨ੍ਮਿਤਾਮ੍||੬੮|| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਵਿਨ੍ਨੋਤ੍ਤਮਾਙ੍ਗਸ੍ਯ ਪਿਚੁਨਾ ਨਾਵਨੈਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਃ| ਤ੍ਰ੍ਯਹਾਤ੍ਤ੍ਰ੍ਯਹਾਚ੍ਚ ਸਪ੍ਤਾਹਮੇਤਤ੍ ਕਰ੍ਮ ਸਮਾਚਰੇਤ੍||੬੯|| ਨਿਵਾਤੋਸ੍ਣਸਮਾਚਾਰੀ ਹਿਤਾਸ਼ੀ ਨਿਯਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ| ਤੈਲਮੇਤਤ੍ਤ੍ਰਿਦੋਸਘ੍ਨਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਬਲਪ੍ਰਦਮ੍||੭੦|| ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜਾਨੋ ਯਥਾਕਾਲਂ ਯਥੋਕ੍ਤਾਨਸ਼੍ਨੁਤੇ ਗੁਣਾਨ੍|੭੧|
View original
चन्दनागुरुणी पत्रं दार्वीत्वङ्मधुकं बलाम्||६३|| प्रपौण्डरीकं सूक्ष्मैलां विडङ्गं बिल्वमुत्पलम्| ह्रीबेरमभयं वन्यं त्वङ्मुस्तं सारिवां स्थिराम्||६४|| जीवन्तीं पृश्निपर्णीं च सुरदारु शतावरीम्| हरेणुं बृहतीं व्याघ्रीं सुरभीं पद्मकेशरम्||६५|| विपाचयेच्छतगुणे माहेन्द्रे विमलेऽम्भसि| तैलाद्दशगुणं शेषं कषायमवतारयेत्||६६|| तेन तैलं कषायेण दशकृत्वो विपाचयेत्| अथास्य दशमे पाके समांशं छागलं पयः||६७|| दद्यादेषोऽणुतैलस्य नावनीयस्य संविधिः| अस्य मात्रां प्रयुञ्जीत तैलस्यार्धपलोन्मिताम्||६८|| स्निग्धस्विन्नोत्तमाङ्गस्य पिचुना नावनैस्त्रिभिः| त्र्यहात्त्र्यहाच्च सप्ताहमेतत् कर्म समाचरेत्||६९|| निवातोष्णसमाचारी हिताशी नियतेन्द्रियः| तैलमेतत्त्रिदोषघ्नमिन्द्रियाणां बलप्रदम्||७०|| प्रयुञ्जानो यथाकालं यथोक्तानश्नुते गुणान्|७१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (71-75) · Śloka 76
ਆਪੋਥਿਤਾਗ੍ਰਂ ਦ੍ਵੌ ਕਾਲੌ ਕਸਾਯਕਟੁਤਿਕ੍ਤਕਮ੍||੭੧|| ਭਕ੍ਸਯੇਦ੍ਦਨ੍ਤਪਵਨਂ ਦਨ੍ਤਮਾਂਸਾਨ੍ਯਬਾਧਯਨ੍| ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਗਨ੍ਧਂ ਵੈਰਸ੍ਯਂ ਜਿਹ੍ਵਾਦਨ੍ਤਾਸ੍ਯਜਂ ਮਲਮ੍||੭੨|| ਨਿਸ੍ਕਸ੍ਯ ਰੁਚਿਮਾਧਤ੍ਤੇ ਸਦ੍ਯੋ ਦਨ੍ਤਵਿਸ਼ੋਧਨਮ੍| ਕਰਞ੍ਜਕਰਵੀਰਾਰ੍ਕਮਾਲਤੀਕਕੁਭਾਸਨਾਃ||੭੩|| ਸ਼ਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਦਨ੍ਤਪਵਨੇ ਯੇ ਚਾਪ੍ਯੇਵਂਵਿਧਾ ਦ੍ਰੁਮਾਃ| ਸੁਵਰ੍ਣਰੂਪ੍ਯਤਾਮ੍ਰਾਣਿ ਤ੍ਰਪੁਰੀਤਿਮਯਾਨਿ ਚ||੭੪|| ਜਿਹ੍ਵਾਨਿਰ੍ਲੇਖਨਾਨਿ ਸ੍ਯੁਰਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਨ੍ਯਨਜੂਨਿ ਚ| ਜਿਹ੍ਵਾਮੂਲਗਤਂ ਯਚ੍ਚ ਮਲਮੁਚ੍ਛ੍ਵਾਸਰੋਧਿ ਚ||੭੫|| ਦੌਰ੍ਗਨ੍ਧ੍ਯਂ ਭਜਤੇ ਤੇਨ ਤਸ੍ਮਾਜ੍ਜਿਹ੍ਵਾਂ ਵਿਨਿਰ੍ਲਿਖੇਤ੍|੭੬|
View original
आपोथिताग्रं द्वौ कालौ कषायकटुतिक्तकम्||७१|| भक्षयेद्दन्तपवनं दन्तमांसान्यबाधयन्| निहन्ति गन्धं वैरस्यं जिह्वादन्तास्यजं मलम्||७२|| निष्कृष्य रुचिमाधत्ते सद्यो दन्तविशोधनम्| करञ्जकरवीरार्कमालतीककुभासनाः||७३|| शस्यन्ते दन्तपवने ये चाप्येवंविधा द्रुमाः| सुवर्णरूप्यताम्राणि त्रपुरीतिमयानि च||७४|| जिह्वानिर्लेखनानि स्युरतीक्ष्णान्यनृजूनि च| जिह्वामूलगतं यच्च मलमुच्छ्वासरोधि च||७५|| दौर्गन्ध्यं भजते तेन तस्माज्जिह्वां विनिर्लिखेत्|७६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (76-77) · Śloka 77
ਧਾਰ੍ਯਾਣ੍ਯਾਸ੍ਯੇਨ ਵੈਸ਼ਦ੍ਯਰੁਚਿਸੌਗਨ੍ਧ੍ਯਮਿਚ੍ਛਤਾ||੭੬|| ਜਾਤੀਕਟੁਕਪੂਗਾਨਾਂ ਲਵਙ੍ਗਸ੍ਯ ਫਲਾਨਿ ਚ| ਕਕ੍ਕੋਲਸ੍ਯ ਫਲਂ ਪਤ੍ਰਂ ਤਾਮ੍ਬੂਲਸ੍ਯ ਸ਼ੁਭਂ ਤਥਾ| ਤਥਾ ਕਰ੍ਪੂਰਨਿਰ੍ਯਾਸਃ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮੈਲਾਯਾਃ ਫਲਾਨਿ ਚ||੭੭||
View original
धार्याण्यास्येन वैशद्यरुचिसौगन्ध्यमिच्छता||७६|| जातीकटुकपूगानां लवङ्गस्य फलानि च| कक्कोलस्य फलं पत्रं ताम्बूलस्य शुभं तथा| तथा कर्पूरनिर्यासः सूक्ष्मैलायाः फलानि च||७७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (78-89) · Śloka 89
ਹਨ੍ਵੋਰ੍ਬਲਂ ਸ੍ਵਰਬਲਂ ਵਦਨੋਪਚਯਃ ਪਰਃ| ਸ੍ਯਾਤ੍ ਪਰਂ ਚ ਰਸਜ੍ਞਾਨਮਨ੍ਨੇ ਚ ਰੁਚਿਰੁਤ੍ਤਮਾ||੭੮|| ਨ ਚਾਸ੍ਯ ਕਣ੍ਠਸ਼ੋਸਃ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨੌਸ੍ਠਯੋਃ ਸ੍ਫੁਟਨਾਦ੍ਭਯਮ੍| ਨ ਚ ਦਨ੍ਤਾਃ ਕ੍ਸਯਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਦਢਮੂਲਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਚ||੭੯|| ਨ ਸ਼ੂਲ੍ਯਨ੍ਤੇ ਨ ਚਾਮ੍ਲੇਨ ਹਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਭਕ੍ਸਯਨ੍ਤਿ ਚ| ਪਰਾਨਪਿ ਖਰਾਨ੍ ਭਕ੍ਸ੍ਯਾਂਸ੍ਤੈਲਗਣ੍ਡੂਸਧਾਰਣਾਤ੍||੮੦|| ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ੍ਨੇਹਾਰ੍ਦ੍ਰਸ਼ਿਰਸਃ ਸ਼ਿਰਃਸ਼ੂਲਂ ਨ ਜਾਯਤੇ| ਨ ਖਾਲਿਤ੍ਯਂ ਨ ਪਾਲਿਤ੍ਯਂ ਨ ਕੇਸ਼ਾਃ ਪ੍ਰਪਤਨ੍ਤਿ ਚ||੮੧|| ਬਲਂ ਸ਼ਿਰਃਕਪਾਲਾਨਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣਾਭਿਵਰ੍ਧਤੇ| ਦਢਮੂਲਾਸ਼੍ਚ ਦੀਰ੍ਘਾਸ਼੍ਚ ਕਸ੍ਣਾਃ ਕੇਸ਼ਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਚ||੮੨|| ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਪ੍ਰਸੀਦਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਵਗ੍ਭਵਤਿ ਚਾਨਨਮ੍ | ਨਿਦ੍ਰਾਲਾਭਃ ਸੁਖਂ ਚ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਤੈਲਨਿਸੇਵਣਾਤ੍||੮੩|| ਨ ਕਰ੍ਣਰੋਗਾ ਵਾਤੋਤ੍ਥਾ ਨ ਮਨ੍ਯਾਹਨੁਸਙ੍ਗ੍ਰਹਃ| ਨੋਚ੍ਚੈਃ ਸ਼੍ਰੁਤਿਰ੍ਨ ਬਾਧਿਰ੍ਯਂ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਕਰ੍ਣਤਰ੍ਪਣਾਤ੍||੮੪|| ਸ੍ਨੇਹਾਭ੍ਯਙ੍ਗਾਦ੍ਯਥਾ ਕੁਮ੍ਭਸ਼੍ਚਰ੍ਮ ਸ੍ਨੇਹਵਿਮਰ੍ਦਨਾਤ੍| ਭਵਤ੍ਯੁਪਾਙ੍ਗਾਦਕ੍ਸਸ਼੍ਚ ਦਢਃ ਕ੍ਲੇਸ਼ਸਹੋ ਯਥਾ||੮੫|| ਤਥਾ ਸ਼ਰੀਰਮਭ੍ਯਙ੍ਗਾਦ੍ਦਢਂ ਸੁਤ੍ਵਕ੍ ਚ ਜਾਯਤੇ| ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਮਾਰੁਤਾਬਾਧਂ ਕ੍ਲੇਸ਼ਵ੍ਯਾਯਾਮਸਂਸਹਮ੍||੮੬|| ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨੇਭ੍ਯਧਿਕੋ ਵਾਯੁਃ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਂ ਚ ਤ੍ਵਗਾਸ਼੍ਰਿਤਮ੍| ਤ੍ਵਚ੍ਯਸ਼੍ਚ ਪਰਮਭ੍ਯਙ੍ਗਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਂ ਸ਼ੀਲਯੇਨ੍ਨਰਃ||੮੭|| ਨ ਚਾਭਿਘਾਤਾਭਿਹਤਂ ਗਾਤ੍ਰਮਭ੍ਯਙ੍ਗਸੇਵਿਨਃ| ਵਿਕਾਰਂ ਭਜਤੇਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਬਲਕਰ੍ਮਣਿ ਵਾ ਕ੍ਵਚਿਤ੍||੮੮|| ਸੁਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੋਪਚਿਤਾਙ੍ਗਸ਼੍ਚ ਬਲਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨਃ| ਭਵਤ੍ਯਭ੍ਯਙ੍ਗਨਿਤ੍ਯਤ੍ਵਾਨ੍ਨਰੋਲ੍ਪਜਰ ਏਵ ਚ||੮੯||
View original
हन्वोर्बलं स्वरबलं वदनोपचयः परः| स्यात् परं च रसज्ञानमन्ने च रुचिरुत्तमा||७८|| न चास्य कण्ठशोषः स्यान्नौष्ठयोः स्फुटनाद्भयम्| न च दन्ताः क्षयं यान्ति दृढमूला भवन्ति च||७९|| न शूल्यन्ते न चाम्लेन हृष्यन्ते भक्षयन्ति च| परानपि खरान् भक्ष्यांस्तैलगण्डूषधारणात्||८०|| नित्यं स्नेहार्द्रशिरसः शिरःशूलं न जायते| न खालित्यं न पालित्यं न केशाः प्रपतन्ति च||८१|| बलं शिरःकपालानां विशेषेणाभिवर्धते| दृढमूलाश्च दीर्घाश्च कृष्णाः केशा भवन्ति च||८२|| इन्द्रियाणि प्रसीदन्ति सुत्वग्भवति चाननम् | निद्रालाभः सुखं च स्यान्मूर्ध्नि तैलनिषेवणात्||८३|| न कर्णरोगा वातोत्था न मन्याहनुसङ्ग्रहः| नोच्चैः श्रुतिर्न बाधिर्यं स्यान्नित्यं कर्णतर्पणात्||८४|| स्नेहाभ्यङ्गाद्यथा कुम्भश्चर्म स्नेहविमर्दनात्| भवत्युपाङ्गादक्षश्च दृढः क्लेशसहो यथा||८५|| तथा शरीरमभ्यङ्गाद्दृढं सुत्वक् च जायते| प्रशान्तमारुताबाधं क्लेशव्यायामसंसहम्||८६|| स्पर्शनेऽभ्यधिको वायुः स्पर्शनं च त्वगाश्रितम्| त्वच्यश्च परमभ्यङ्गस्तस्मात्तं शीलयेन्नरः||८७|| न चाभिघाताभिहतं गात्रमभ्यङ्गसेविनः| विकारं भजतेऽत्यर्थं बलकर्मणि वा क्वचित्||८८|| सुस्पर्शोपचिताङ्गश्च बलवान् प्रियदर्शनः| भवत्यभ्यङ्गनित्यत्वान्नरोऽल्पजर एव च||८९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (90-92) · Śloka 92
ਖਰਤ੍ਵਂ ਸ੍ਤਬ੍ਧਤਾ ਰੌਕ੍ਸ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰਮਃ ਸੁਪ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਪਾਦਯੋਃ| ਸਦ੍ਯ ਏਵੋਪਸ਼ਾਮ੍ਯਨ੍ਤਿ ਪਾਦਾਭ੍ਯਙ੍ਗਨਿਸੇਵਣਾਤ੍||੯੦|| ਜਾਯਤੇ ਸੌਕੁਮਾਰ੍ਯਂ ਚ ਬਲਂ ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਂ ਚ ਪਾਦਯੋਃ| ਦਸ੍ਟਿਃ ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਲਭਤੇ ਮਾਰੁਤਸ਼੍ਚੋਪਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ||੯੧|| ਨ ਚ ਸ੍ਯਾਦ੍ਗਧ੍ਰਸੀਵਾਤਃ ਪਾਦਯੋਃ ਸ੍ਫੁਟਨਂ ਨ ਚ| ਨ ਸਿਰਾਸ੍ਨਾਯੁਸਙ੍ਕੋਚਃ ਪਾਦਾਭ੍ਯਙ੍ਗੇਨ ਪਾਦਯੋਃ||੯੨||
View original
खरत्वं स्तब्धता रौक्ष्यं श्रमः सुप्तिश्च पादयोः| सद्य एवोपशाम्यन्ति पादाभ्यङ्गनिषेवणात्||९०|| जायते सौकुमार्यं च बलं स्थैर्यं च पादयोः| दृष्टिः प्रसादं लभते मारुतश्चोपशाम्यति||९१|| न च स्याद्गृध्रसीवातः पादयोः स्फुटनं न च| न सिरास्नायुसङ्कोचः पादाभ्यङ्गेन पादयोः||९२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 35 (93-94) · Śloka 94
ਦੌਰ੍ਗਨ੍ਧ੍ਯਂ ਗੌਰਵਂ ਤਨ੍ਦ੍ਰਾਂ ਕਣ੍ਡੂਂ ਮਲਮਰੋਚਕਮ੍| ਸ੍ਵੇਦਬੀਭਤ੍ਸਤਾਂ ਹਨ੍ਤਿ ਸ਼ਰੀਰਪਰਿਮਾਰ੍ਜਨਮ੍||੯੩|| ਪਵਿਤ੍ਰਂ ਵਸ੍ਯਮਾਯੁਸ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰਮਸ੍ਵੇਦਮਲਾਪਹਮ੍ | ਸ਼ਰੀਰਬਲਸਨ੍ਧਾਨਂ ਸ੍ਨਾਨਮੋਜਸ੍ਕਰਂ ਪਰਮ੍||੯੪||
View original
दौर्गन्ध्यं गौरवं तन्द्रां कण्डूं मलमरोचकम्| स्वेदबीभत्सतां हन्ति शरीरपरिमार्जनम्||९३|| पवित्रं वृष्यमायुष्यं श्रमस्वेदमलापहम् | शरीरबलसन्धानं स्नानमोजस्करं परम्||९४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 36 (95-102) · Śloka 102
ਕਾਮ੍ਯਂ ਯਸ਼ਸ੍ਯਮਾਯੁਸ੍ਯਮਲਕ੍ਸ੍ਮੀਘ੍ਨਂ ਪ੍ਰਹਰ੍ਸਣਮ੍| ਸ਼੍ਰੀਮਤ੍ ਪਾਰਿਸਦਂ ਸ਼ਸ੍ਤਂ ਨਿਰ੍ਮਲਾਮ੍ਬਰਧਾਰਣਮ੍||੯੫|| ਵਸ੍ਯਂ ਸੌਗਨ੍ਧ੍ਯਮਾਯੁਸ੍ਯਂ ਕਾਮ੍ਯਂ ਪੁਸ੍ਟਿਬਲਪ੍ਰਦਮ੍| ਸੌਮਨਸ੍ਯਮਲਕ੍ਸ੍ਮੀਘ੍ਨਂ ਗਨ੍ਧਮਾਲ੍ਯਨਿਸੇਵਣਮ੍||੯੬|| ਧਨ੍ਯਂ ਮਙ੍ਗਲ੍ਯਮਾਯੁਸ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵ੍ਯਸਨਸੂਦਨਮ੍| ਹਰ੍ਸਣਂ ਕਾਮ੍ਯਮੋਜਸ੍ਯਂ ਰਤ੍ਨਾਭਰਣਧਾਰਣਮ੍||੯੭|| ਮੇਧ੍ਯਂ ਪਵਿਤ੍ਰਮਾਯੁਸ੍ਯਮਲਕ੍ਸ੍ਮੀਕਲਿਨਾਸ਼ਨਮ੍| ਪਾਦਯੋਰ੍ਮਲਮਾਰ੍ਗਾਣਾਂ ਸ਼ੌਚਾਧਾਨਮਭੀਕ੍ਸ੍ਣਸ਼ਃ||੯੮|| ਪੌਸ੍ਟਿਕਂ ਵਸ੍ਯਮਾਯੁਸ੍ਯਂ ਸ਼ੁਚਿ ਰੂਪਵਿਰਾਜਨਮ੍| ਕੇਸ਼ਸ਼੍ਮਸ਼੍ਰੁਨਖਾਦੀਨਾਂ ਕਲ੍ਪਨਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਸਾਧਨਮ੍||੯੯|| ਚਕ੍ਸੁਸ੍ਯਂ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਹਿਤਂ ਪਾਦਯੋਰ੍ਵ੍ਯਸਨਾਪਹਮ੍| ਬਲ੍ਯਂ ਪਰਾਕ੍ਰਮਸੁਖਂ ਵਸ੍ਯਂ ਪਾਦਤ੍ਰਧਾਰਣਮ੍||੧੦੦|| ਈਤੇਃ ਪ੍ਰਸ਼ਮਨਂ ਬਲ੍ਯਂ ਗੁਪ੍ਤ੍ਯਾਵਰਣਸ਼ਙ੍ਕਰਮ੍| ਘਰ੍ਮਾਨਿਲਰਜੋਮ੍ਬੁਘ੍ਨਂ ਛਤ੍ਰਧਾਰਣਮੁਚ੍ਯਤੇ||੧੦੧|| ਸ੍ਖਲਤਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿਸ੍ਠਾਨਂ ਸ਼ਤ੍ਰੂਣਾਂ ਚ ਨਿਸੂਦਨਮ੍| ਅਵਸ੍ਟਮ੍ਭਨਮਾਯੁਸ੍ਯਂ ਭਯਘ੍ਨਂ ਦਣ੍ਡਧਾਰਣਮ੍||੧੦੨||
View original
काम्यं यशस्यमायुष्यमलक्ष्मीघ्नं प्रहर्षणम्| श्रीमत् पारिषदं शस्तं निर्मलाम्बरधारणम्||९५|| वृष्यं सौगन्ध्यमायुष्यं काम्यं पुष्टिबलप्रदम्| सौमनस्यमलक्ष्मीघ्नं गन्धमाल्यनिषेवणम्||९६|| धन्यं मङ्गल्यमायुष्यं श्रीमद्व्यसनसूदनम्| हर्षणं काम्यमोजस्यं रत्नाभरणधारणम्||९७|| मेध्यं पवित्रमायुष्यमलक्ष्मीकलिनाशनम्| पादयोर्मलमार्गाणां शौचाधानमभीक्ष्णशः||९८|| पौष्टिकं वृष्यमायुष्यं शुचि रूपविराजनम्| केशश्मश्रुनखादीनां कल्पनं सम्प्रसाधनम्||९९|| चक्षुष्यं स्पर्शनहितं पादयोर्व्यसनापहम्| बल्यं पराक्रमसुखं वृष्यं पादत्रधारणम्||१००|| ईतेः प्रशमनं बल्यं गुप्त्यावरणशङ्करम्| घर्मानिलरजोम्बुघ्नं छत्रधारणमुच्यते||१०१|| स्खलतः सम्प्रतिष्ठानं शत्रूणां च निषूदनम्| अवष्टम्भनमायुष्यं भयघ्नं दण्डधारणम्||१०२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 37 (103) · Śloka 103
ਨਗਰੀ ਨਗਰਸ੍ਯੇਵ ਰਥਸ੍ਯੇਵ ਰਥੀ ਯਥਾ| ਸ੍ਵਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਮੇਧਾਵੀ ਕਤ੍ਯੇਸ੍ਵਵਹਿਤੋ ਭਵੇਤ੍||੧੦੩||
View original
नगरी नगरस्येव रथस्येव रथी यथा| स्वशरीरस्य मेधावी कृत्येष्ववहितो भवेत्||१०३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 38 (104) · Śloka 104
ਭਵਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਵਤ੍ਤ੍ਯੁਪਾਯਾਨ੍ਨਿਸੇਵੇਤ ਯੇ ਸ੍ਯੁਰ੍ਧਰ੍ਮਾਵਿਰੋਧਿਨਃ| ਸ਼ਮਮਧ੍ਯਯਨਂ ਚੈਵ ਸੁਖਮੇਵਂ ਸਮਸ਼੍ਨੁਤੇ||੧੦੪||
View original
भवति चात्र- वृत्त्युपायान्निषेवेत ये स्युर्धर्माविरोधिनः| शममध्ययनं चैव सुखमेवं समश्नुते||१०४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 39 (105-111) · Śloka 111
ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕਾਃ- ਮਾਤ੍ਰਾ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਚ ਸਂਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਗੁਰੁਲਾਘਵਮ੍| ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਾਂ ਗਰ੍ਹਿਤੋਭ੍ਯਾਸੋ ਯੇਸਾਂ, ਯੇਸਾਂ ਚ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ||੧੦੫|| ਅਞ੍ਜਨਂ ਧੂਮਵਰ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਿਵਿਧਾ ਵਰ੍ਤਿਕਲ੍ਪਨਾ| ਧੂਮਪਾਨਗੁਣਾਃ ਕਾਲਾਃ ਪਾਨਮਾਨਂ ਚ ਯਸ੍ਯ ਯਤ੍||੧੦੬|| ਵ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿਚਿਹ੍ਨਂ ਭੈਸਜ੍ਯਂ ਧੂਮੋ ਯੇਸਾਂ ਵਿਗਰ੍ਹਿਤਃ| ਪੇਯੋ ਯਥਾ ਯਨ੍ਮਯਂ ਚ ਨੇਤ੍ਰਂ ਯਸ੍ਯ ਚ ਯਦ੍ਵਿਧਮ੍||੧੦੭|| ਨਸ੍ਯਕਰ੍ਮਗੁਣਾ ਨਸ੍ਤਃਕਾਰ੍ਯਂ ਯਚ੍ਚ ਯਥਾ ਯਦਾ| ਭਕ੍ਸਯੇਦ੍ਦਨ੍ਤਪਵਨਂ ਯਥਾ ਯਦ੍ਯਦ੍ਗੁਣਂ ਚ ਯਤ੍||੧੦੮|| ਯਦਰ੍ਥਂ ਯਾਨਿ ਚਾਸ੍ਯੇਨ ਧਾਰ੍ਯਾਣਿ ਕਵਲਗ੍ਰਹੇ| ਤੈਲਸ੍ਯ ਯੇ ਗੁਣਾ ਦਿਸ੍ਟਾਃ ਸ਼ਿਰਸ੍ਤੈਲਗੁਣਾਸ਼੍ਚ ਯੇ||੧੦੯|| ਕਰ੍ਣਤੈਲੇ ਤਥਾਭ੍ਯਙ੍ਗੇ ਪਾਦਾਭ੍ਯਙ੍ਗੇਙ੍ਗਮਾਰ੍ਜਨੇ| ਸ੍ਨਾਨੇ ਵਾਸਸਿ ਸ਼ੁਦ੍ਧੇ ਚ ਸੌਗਨ੍ਧ੍ਯੇ ਰਤ੍ਨਧਾਰਣੇ||੧੧੦|| ਸ਼ੌਚੇ ਸਂਹਰਣੇ ਲੋਮ੍ਨਾਂ ਪਾਦਤ੍ਰਚ੍ਛਤ੍ਰਧਾਰਣੇ| ਗੁਣਾ ਮਾਤ੍ਰਾਸ਼ਿਤੀਯੇਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤਥੋਕ੍ਤਾ ਦਣ੍ਡਧਾਰਣੇ||੧੧੧||
View original
तत्र श्लोकाः- मात्रा द्रव्याणि मात्रां च संश्रित्य गुरुलाघवम्| द्रव्याणां गर्हितोऽभ्यासो येषां, येषां च शस्यते||१०५|| अञ्जनं धूमवर्तिश्च त्रिविधा वर्तिकल्पना| धूमपानगुणाः कालाः पानमानं च यस्य यत्||१०६|| व्यापत्तिचिह्नं भैषज्यं धूमो येषां विगर्हितः| पेयो यथा यन्मयं च नेत्रं यस्य च यद्विधम्||१०७|| नस्यकर्मगुणा नस्तःकार्यं यच्च यथा यदा| भक्षयेद्दन्तपवनं यथा यद्यद्गुणं च यत्||१०८|| यदर्थं यानि चास्येन धार्याणि कवलग्रहे| तैलस्य ये गुणा दिष्टाः शिरस्तैलगुणाश्च ये||१०९|| कर्णतैले तथाऽभ्यङ्गे पादाभ्यङ्गेऽङ्गमार्जने| स्नाने वाससि शुद्धे च सौगन्ध्ये रत्नधारणे||११०|| शौचे संहरणे लोम्नां पादत्रच्छत्रधारणे| गुणा मात्राशितीयेऽस्मिंस्तथोक्ता दण्डधारणे||१११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 5
ਇਤ੍ਯਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਕਤੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਚਰਕਪ੍ਰਤਿਸਂਸ੍ਕਤੇ ਸ਼੍ਲੋਕਸ੍ਥਾਨੇ ਮਾਤ੍ਰਾਸ਼ਿਤੀਯੋ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਮੋਧ੍ਯਾਯਃ ਸਮਾਪ੍ਤਃ||੫||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते श्लोकस्थाने मात्राशितीयो नाम पञ्चमोऽध्यायः समाप्तः||५||
🔊 Audio coming soon