Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
അഥാതോ മാത്രാശിതീയമധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ||൧|| ഇതി ഹ സ്മാഹ ഭഗവാനാത്രേയഃ||൨||
View original
अथातो मात्राशितीयमध्यायं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
5. mātrāśitīyō'dhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
മാത്രാശീ സ്യാത്| ആഹാരമാത്രാ പുനരഗ്നിബലാപേക്ഷിണീ||൩||
View original
मात्राशी स्यात्| आहारमात्रा पुनरग्निबलापेक्षिणी||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
യാവദ്ധ്യസ്യാശനമശിതമനുപഹത്യ പ്രകൃതിം യഥാകാലം ജരാം ഗച്ഛതി താവദസ്യ മാത്രാപ്രമാണം വേദിതവ്യം ഭവതി||൪||
View original
यावद्ध्यस्याशनमशितमनुपहत्य प्रकृतिं यथाकालं जरां गच्छति तावदस्य मात्राप्रमाणं वेदितव्यं भवति||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
തത്ര ശാലിഷഷ്ടികമുദ്ഗലാവകപിഞ്ജലൈണശശശരഭശമ്ബരാദീന്യാഹാരദ്രവ്യാണി പ്രകൃതിലഘൂന്യപി മാത്രാപേക്ഷീണി ഭവന്തി| തഥാ പിഷ്ടേക്ഷുക്ഷീരവികൃതിതിലമാഷാനൂപൌദകപിശിതാദീന്യാഹാരദ്രവ്യാണി പ്രകൃതിഗുരൂണ്യപി മാത്രാമേവാപേക്ഷന്തേ||൫||
View original
तत्र शालिषष्टिकमुद्गलावकपिञ्जलैणशशशरभशम्बरादीन्याहारद्रव्याणि प्रकृतिलघून्यपि मात्रापेक्षीणि भवन्ति| तथा पिष्टेक्षुक्षीरविकृतितिलमाषानूपौदकपिशितादीन्याहारद्रव्याणि प्रकृतिगुरूण्यपि मात्रामेवापेक्षन्ते||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
ന ചൈവമുക്തേ ദ്രവ്യേ ഗുരുലാഘവമകാരണം മന്യേത, ലഘൂനി ഹി ദ്രവ്യാണി വായ്വഗ്നിഗുണബഹുലാനി ഭവന്തി; പൃഥ്വീസോമഗുണബഹുലാനീതരാണി, തസ്മാത് സ്വഗുണാദപി ലഘൂന്യഗ്നിസന്ധുക്ഷണസ്വഭാവാന്യല്പദോഷാണി ചോച്യന്തേऽപി സൌഹിത്യോപയുക്താനി, ഗുരൂണി പുനര്നാഗ്നിസന്ധുക്ഷണസ്വഭാവാന്യസാമാന്യാത്, അതശ്ചാതിമാത്രം ദോഷവന്തി സൌഹിത്യോപയുക്താന്യന്യത്ര വ്യായാമാഗ്നിബലാത്; സൈഷാ ഭവത്യഗ്നിബലാപേക്ഷിണീ മാത്രാ||൬||
View original
न चैवमुक्ते द्रव्ये गुरुलाघवमकारणं मन्येत, लघूनि हि द्रव्याणि वाय्वग्निगुणबहुलानि भवन्ति; पृथ्वीसोमगुणबहुलानीतराणि, तस्मात् स्वगुणादपि लघून्यग्निसन्धुक्षणस्वभावान्यल्पदोषाणि चोच्यन्तेऽपि सौहित्योपयुक्तानि, गुरूणि पुनर्नाग्निसन्धुक्षणस्वभावान्यसामान्यात्, अतश्चातिमात्रं दोषवन्ति सौहित्योपयुक्तान्यन्यत्र व्यायामाग्निबलात्; सैषा भवत्यग्निबलापेक्षिणी मात्रा||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
ന ച നാപേക്ഷതേ ദ്രവ്യം; ദ്രവ്യാപേക്ഷയാ ച ത്രിഭാഗസൌഹിത്യമര്ധസൌഹിത്യം വാ ഗുരൂണാമുപദിശ്യതേ, ലഘൂനാമപി ച നാതിസൌഹിത്യമഗ്നേര്യുക്ത്യര്ഥമ്||൭||
View original
न च नापेक्षते द्रव्यं; द्रव्यापेक्षया च त्रिभागसौहित्यमर्धसौहित्यं वा गुरूणामुपदिश्यते, लघूनामपि च नातिसौहित्यमग्नेर्युक्त्यर्थम्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
മാത്രാവദ്ധ്യശനമശിതമനുപഹത്യ പ്രകൃതിം ബലവര്ണസുഖായുഷാ യോജയത്യുപയോക്താരമവശ്യമിതി||൮||
View original
मात्रावद्ध्यशनमशितमनुपहत्य प्रकृतिं बलवर्णसुखायुषा योजयत्युपयोक्तारमवश्यमिति||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (9) · Śloka 9
ഭവന്തി ചാത്ര- ഗുരു പിഷ്ടമയം തസ്മാത്തണ്ഡുലാന് പൃഥുകാനപി| ന ജാതു ഭുക്തവാന് ഖാദേന്മാത്രാം ഖാദേദ്ബുഭുക്ഷിതഃ||൯||
View original
भवन्ति चात्र- गुरु पिष्टमयं तस्मात्तण्डुलान् पृथुकानपि| न जातु भुक्तवान् खादेन्मात्रां खादेद्बुभुक्षितः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (10-11) · Śloka 11
വല്ലൂരം ശുഷ്കശാകാനി ശാലൂകാനി ബിസാനി ച| നാഭ്യസേദ്ഗൌരവാന്മാംസം കൃശം നൈവോപയോജയേത്||൧൦|| കൂര്ചികാംശ്ച കിലാടാംശ്ച ശൌകരം ഗവ്യമാഹിഷേ| മത്സ്യാന് ദധി ച മാഷാംശ്ച യവകാംശ്ച ന ശീലയേത്||൧൧||
View original
वल्लूरं शुष्कशाकानि शालूकानि बिसानि च| नाभ्यसेद्गौरवान्मांसं कृशं नैवोपयोजयेत्||१०|| कूर्चिकांश्च किलाटांश्च शौकरं गव्यमाहिषे| मत्स्यान् दधि च माषांश्च यवकांश्च न शीलयेत्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (12) · Śloka 12
ഷഷ്ടികാഞ്ഛാലിമുദ്ഗാംശ്ച സൈന്ധവാമലകേ യവാന്| ആന്തരീക്ഷം പയഃ സര്പിര്ജാങ്ഗലം മധു ചാഭ്യസേത്||൧൨||
View original
षष्टिकाञ्छालिमुद्गांश्च सैन्धवामलके यवान्| आन्तरीक्षं पयः सर्पिर्जाङ्गलं मधु चाभ्यसेत्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (13) · Śloka 13
തച്ച നിത്യം പ്രയുഞ്ജീത സ്വാസ്ഥ്യം യേനാനുവര്തതേ| അജാതാനാം വികാരാണാമനുത്പത്തികരം ച യത്||൧൩||
View original
तच्च नित्यं प्रयुञ्जीत स्वास्थ्यं येनानुवर्तते| अजातानां विकाराणामनुत्पत्तिकरं च यत्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (14) · Śloka 14
അത ഊര്ധ്വം ശരീരസ്യ കാര്യമക്ഷ്യഞ്ജനാദികമ്| സ്വസ്ഥവൃത്തിമഭിപ്രേത്യ ഗുണതഃ സമ്പ്രവക്ഷ്യതേ||൧൪||
View original
अत ऊर्ध्वं शरीरस्य कार्यमक्ष्यञ्जनादिकम्| स्वस्थवृत्तिमभिप्रेत्य गुणतः सम्प्रवक्ष्यते||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (15) · Śloka 15
സൌവീരമഞ്ജനം നിത്യം ഹിതമക്ഷ്ണോഃ പ്രയോജയേത്| പഞ്ചരാത്രേऽഷ്ടരാത്രേ വാ സ്രാവണാര്ഥേ രസാഞ്ജനമ്||൧൫||
View original
सौवीरमञ्जनं नित्यं हितमक्ष्णोः प्रयोजयेत्| पञ्चरात्रेऽष्टरात्रे वा स्रावणार्थे रसाञ्जनम्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (16-17) · Śloka 18
ചക്ഷുസ്തേജോമയം തസ്യ വിശേഷാച്ഛ്ലേഷ്മതോ ഭയമ്| തതഃ ശ്ലേഷ്മഹരം കര്മ ഹിതം ദൃഷ്ടേഃ പ്രസാദനമ്||൧൬|| ദിവാ തന്ന പ്രയോക്തവ്യം നേത്രയോസ്തീക്ഷ്ണമഞ്ജനമ്| വിരേകദുര്ബലാ ദൃഷ്ടിരാദിത്യം പ്രാപ്യ സീദതി||൧൭|| തസ്മാത് സ്രാവ്യം നിശായാം തു ധ്രുവമഞ്ജനമിഷ്യതേ|൧൮|
View original
चक्षुस्तेजोमयं तस्य विशेषाच्छ्लेष्मतो भयम्| ततः श्लेष्महरं कर्म हितं दृष्टेः प्रसादनम्||१६|| दिवा तन्न प्रयोक्तव्यं नेत्रयोस्तीक्ष्णमञ्जनम्| विरेकदुर्बला दृष्टिरादित्यं प्राप्य सीदति||१७|| तस्मात् स्राव्यं निशायां तु ध्रुवमञ्जनमिष्यते|१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (18-19) · Śloka 20
യഥാ ഹി കനകാദീനാം മലിനാം വിവിധാത്മനാമ്||൧൮|| ധൌതാനാം നിര്മലാ ശുദ്ധിസ്തൈലചേലകചാദിഭിഃ| ഏവം നേത്രേഷു മര്ത്യാനാമഞ്ജനാശ്ച്യോതനാദിഭിഃ||൧൯|| ദൃഷ്ടിര്നിരാകുലാ ഭാതി നിര്മലേ നഭസീന്ദുവത്|൨൦|
View original
यथा हि कनकादीनां मलिनां विविधात्मनाम्||१८|| धौतानां निर्मला शुद्धिस्तैलचेलकचादिभिः| एवं नेत्रेषु मर्त्यानामञ्जनाश्च्योतनादिभिः||१९|| दृष्टिर्निराकुला भाति निर्मले नभसीन्दुवत्|२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (20-24) · Śloka 25
ഹരേണുകാം പ്രിയങ്ഗും ച പൃഥ്വീകാം കേശരം നഖമ്||൨൦|| ഹ്രീവേരം ചന്ദനം പത്രം ത്വഗേലോശീരപദ്മകമ്| ധ്യാമകം മധുകം മാംസീ ഗുഗ്ഗുല്വഗുരുശര്കരമ്||൨൧|| ന്യഗ്രോധോദുമ്ബരാശ്വത്ഥപ്ലക്ഷലോധ്രത്വചഃ ശുഭാഃ| വന്യം സര്ജരസം മുസ്തം ശൈലേയം കമലോത്പലേ||൨൨|| ശ്രീവേഷ്ടകം ശല്ലകീം ച ശുകബര്ഹമഥാപി ച| പിഷ്ട്വാ ലിമ്പേച്ഛരേഷീകാം താം വര്തിം യവസന്നിഭാമ്||൨൩|| അങ്ഗുഷ്ഠസമ്മിതാം കുര്യാദഷ്ടാങ്ഗുലസമാം ഭിഷക്| ശുഷ്കാം നിഗര്ഭാം താം വര്തിം ധൂമനേത്രാര്പിതാം നരഃ||൨൪|| സ്നേഹാക്താമഗ്നിസമ്പ്ലുഷ്ടാം പിബേത് പ്രായോഗികീം സുഖാമ്|൨൫|
View original
हरेणुकां प्रियङ्गुं च पृथ्वीकां केशरं नखम्||२०|| ह्रीवेरं चन्दनं पत्रं त्वगेलोशीरपद्मकम्| ध्यामकं मधुकं मांसी गुग्गुल्वगुरुशर्करम्||२१|| न्यग्रोधोदुम्बराश्वत्थप्लक्षलोध्रत्वचः शुभाः| वन्यं सर्जरसं मुस्तं शैलेयं कमलोत्पले||२२|| श्रीवेष्टकं शल्लकीं च शुकबर्हमथापि च| पिष्ट्वा लिम्पेच्छरेषीकां तां वर्तिं यवसन्निभाम्||२३|| अङ्गुष्ठसम्मितां कुर्यादष्टाङ्गुलसमां भिषक्| शुष्कां निगर्भां तां वर्तिं धूमनेत्रार्पितां नरः||२४|| स्नेहाक्तामग्निसम्प्लुष्टां पिबेत् प्रायोगिकीं सुखाम्|२५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (25) · Śloka 26
വസാഘൃതമധൂച്ഛിഷ്ടൈര്യുക്തിയുക്തൈര്വരൌഷധൈഃ||൨൫|| വര്തിം മധുരകൈഃ കൃത്വാ സ്നൈഹികീം ധൂമമാചരേത്|൨൬|
View original
वसाघृतमधूच्छिष्टैर्युक्तियुक्तैर्वरौषधैः||२५|| वर्तिं मधुरकैः कृत्वा स्नैहिकीं धूममाचरेत्|२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (26) · Śloka 27
ശ്വേതാ ജ്യോതിഷ്മതീ ചൈവ ഹരിതാലം മനഃശിലാ||൨൬|| ഗന്ധാശ്ചാഗുരുപത്രാദ്യാ ധൂമം മൂര്ധവിരേചനേ |൨൭|
View original
श्वेता ज्योतिष्मती चैव हरितालं मनःशिला||२६|| गन्धाश्चागुरुपत्राद्या धूमं मूर्धविरेचने |२७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (27-32) · Śloka 33
ഗൌരവം ശിരസഃ ശൂലം പീനസാര്ധാവഭേദകൌ||൨൭|| കര്ണാക്ഷിശൂലം കാസശ്ച ഹിക്കാശ്വാസൌ ഗലഗ്രഹഃ| ദന്തദൌര്ബല്യമാസ്രാവഃ ശ്രോത്രഘ്രാണാക്ഷിദോഷജഃ||൨൮|| പൂതിര്ഘ്രാണാസ്യഗന്ധശ്ച ദന്തശൂലമരോചകഃ| ഹനുമന്യാഗ്രഹഃ കണ്ഡൂഃ ക്രിമയഃ പാണ്ഡുതാ മുഖേ||൨൯|| ശ്ലേഷ്മപ്രസേകോ വൈസ്വര്യം ഗലശുണ്ഡ്യുപജിഹ്വികാ| ഖാലിത്യം പിഞ്ജരത്വം ച കേശാനാം പതനം തഥാ||൩൦|| ക്ഷവഥുശ്ചാതിതന്ദ്രാ ച ബുദ്ധേര്മോഹോऽതിനിദ്രതാ| ധൂമപാനാത് പ്രശാമ്യന്തി ബലം ഭവതി ചാധികമ്||൩൧|| ശിരോരുഹകപാലാനാമിന്ദ്രിയാണാം സ്വരസ്യ ച| ന ച വാതകഫാത്മാനോ ബലിനോऽപ്യൂര്ധ്വജത്രുജാഃ||൩൨|| ധൂമവക്ത്രകപാനസ്യ വ്യാധയഃ സ്യുഃ ശിരോഗതാഃ|൩൩|
View original
गौरवं शिरसः शूलं पीनसार्धावभेदकौ||२७|| कर्णाक्षिशूलं कासश्च हिक्काश्वासौ गलग्रहः| दन्तदौर्बल्यमास्रावः श्रोत्रघ्राणाक्षिदोषजः||२८|| पूतिर्घ्राणास्यगन्धश्च दन्तशूलमरोचकः| हनुमन्याग्रहः कण्डूः क्रिमयः पाण्डुता मुखे||२९|| श्लेष्मप्रसेको वैस्वर्यं गलशुण्ड्युपजिह्विका| खालित्यं पिञ्जरत्वं च केशानां पतनं तथा||३०|| क्षवथुश्चातितन्द्रा च बुद्धेर्मोहोऽतिनिद्रता| धूमपानात् प्रशाम्यन्ति बलं भवति चाधिकम्||३१|| शिरोरुहकपालानामिन्द्रियाणां स्वरस्य च| न च वातकफात्मानो बलिनोऽप्यूर्ध्वजत्रुजाः||३२|| धूमवक्त्रकपानस्य व्याधयः स्युः शिरोगताः|३३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (33-35) · Śloka 36
പ്രയോഗപാനേ തസ്യാഷ്ടൌ കാലാഃ സമ്പരികീര്തിതാഃ||൩൩|| വാതശ്ലേഷ്മസമുത്ക്ലേശഃ കാലേഷ്വേഷു ഹി ലക്ഷ്യതേ| സ്നാത്വാ ഭുക്ത്വാ സമുല്ലിഖ്യ ക്ഷുത്വാ ദന്താന്നിഘൃഷ്യ ച| നാവനാഞ്ജനനിദ്രാന്തേ ചാത്മവാന് ധൂമപോ ഭവേത്| തഥാ വാതകഫാത്മാനോ ന ഭവന്ത്യൂര്ധ്വജത്രുജാഃ||൩൫|| രോഗാസ്തസ്യ തു പേയാഃ സ്യുരാപാനാസ്ത്രിസ്ത്രയസ്ത്രയഃ|൩൬|
View original
प्रयोगपाने तस्याष्टौ कालाः सम्परिकीर्तिताः||३३|| वातश्लेष्मसमुत्क्लेशः कालेष्वेषु हि लक्ष्यते| स्नात्वा भुक्त्वा समुल्लिख्य क्षुत्वा दन्तान्निघृष्य च| नावनाञ्जननिद्रान्ते चात्मवान् धूमपो भवेत्| तथा वातकफात्मानो न भवन्त्यूर्ध्वजत्रुजाः||३५|| रोगास्तस्य तु पेयाः स्युरापानास्त्रिस्त्रयस्त्रयः|३६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (36-37) · Śloka 38
പരം ദ്വികാലപായീ സ്യാദഹ്നഃ കാലേഷു ബുദ്ധിമാന്||൩൬|| പ്രയോഗേ, സ്നൈഹികേ ത്വേകം, വൈരേച്യം ത്രിചതുഃ പിബേത്| ഹൃത്കണ്ഠേന്ദ്രിയസംശുദ്ധിര്ലഘുത്വം ശിരസഃ ശമഃ||൩൭|| യഥേരിതാനാം ദോഷാണാം സമ്യക്പീതസ്യ ലക്ഷണമ്|൩൮|
View original
परं द्विकालपायी स्यादह्नः कालेषु बुद्धिमान्||३६|| प्रयोगे, स्नैहिके त्वेकं, वैरेच्यं त्रिचतुः पिबेत्| हृत्कण्ठेन्द्रियसंशुद्धिर्लघुत्वं शिरसः शमः||३७|| यथेरितानां दोषाणां सम्यक्पीतस्य लक्षणम्|३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (38-40) · Śloka 40
ബാധിര്യമാന്ധ്യമൂകത്വം രക്തപിത്തം ശിരോഭ്രമമ്||൩൮|| അകാലേ ചാതിപീതശ്ച ധൂമഃ കുര്യാദുപദ്രവാന്| തത്രേഷ്ടം സര്പിഷഃ പാനം നാവനാഞ്ജനതര്പണമ്||൩൯|| സ്നൈഹികം ധൂമജേ ദോഷേ വായുഃ പിത്താനുഗോ യദി| ശീതം തു രക്തപിത്തേ സ്യാച്ഛ്ലേഷ്മപിത്തേ വിരൂക്ഷണമ്||൪൦||
View original
बाधिर्यमान्ध्यमूकत्वं रक्तपित्तं शिरोभ्रमम्||३८|| अकाले चातिपीतश्च धूमः कुर्यादुपद्रवान्| तत्रेष्टं सर्पिषः पानं नावनाञ्जनतर्पणम्||३९|| स्नैहिकं धूमजे दोषे वायुः पित्तानुगो यदि| शीतं तु रक्तपित्ते स्याच्छ्लेष्मपित्ते विरूक्षणम्||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (41-45) · Śloka 46
പരം ത്വതഃ പ്രവക്ഷ്യാമി ധൂമോ യേഷാം വിഗര്ഹിതഃ| ന വിരിക്തഃ പിബേദ്ധൂമം ന കൃതേ ബസ്തികര്മണി||൪൧|| ന രക്തീ ന വിഷേണാര്തോ ന ശോചന്ന ച ഗര്ഭിണീ| ന ശ്രമേ ന മദേ നാമേ ന പിത്തേ ന പ്രജാഗരേ||൪൨|| ന മൂര്ച്ഛാഭ്രമതൃഷ്ണാസു ന ക്ഷീണേ നാപി ച ക്ഷതേ| ന മദ്യദുഗ്ധേ പീത്വാ ച ന സ്നേഹം ന ച മാക്ഷികമ്||൪൩|| ധൂമം ന ഭുക്ത്വാ ദധ്നാ ച ന രൂക്ഷഃ ക്രുദ്ധ ഏവ ച| ന താലുശോഷേ തിമിരേ ശിരസ്യഭിഹിതേ ന ച||൪൪|| ന ശങ്ഖകേ ന രോഹിണ്യാം ന മേഹേ ന മദാത്യയേ| ഏഷു ധൂമമകാലേഷു മോഹാത് പിബതി യോ നരഃ||൪൫|| രോഗാസ്തസ്യ പ്രവര്ധന്തേ ദാരുണാ ധൂമവിഭ്രമാത്|൪൬|
View original
परं त्वतः प्रवक्ष्यामि धूमो येषां विगर्हितः| न विरिक्तः पिबेद्धूमं न कृते बस्तिकर्मणि||४१|| न रक्ती न विषेणार्तो न शोचन्न च गर्भिणी| न श्रमे न मदे नामे न पित्ते न प्रजागरे||४२|| न मूर्च्छाभ्रमतृष्णासु न क्षीणे नापि च क्षते| न मद्यदुग्धे पीत्वा च न स्नेहं न च माक्षिकम्||४३|| धूमं न भुक्त्वा दध्ना च न रूक्षः क्रुद्ध एव च| न तालुशोषे तिमिरे शिरस्यभिहिते न च||४४|| न शङ्खके न रोहिण्यां न मेहे न मदात्यये| एषु धूममकालेषु मोहात् पिबति यो नरः||४५|| रोगास्तस्य प्रवर्धन्ते दारुणा धूमविभ्रमात्|४६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (46-47) · Śloka 48
ധൂമയോഗ്യഃ പിബേദ്ദോഷേ ശിരോഘ്രാണാക്ഷിസംശ്രയേ||൪൬|| ഘ്രാണേനാസ്യേന കണ്ഠസ്ഥേ മുഖേന ഘ്രാണപോ വമേത്| ആസ്യേന ധൂമകവലാന് പിബന് ഘ്രാണേന നോദ്വമേത്||൪൭|| പ്രതിലോമം ഗതോ ഹ്യാശു ധൂമോ ഹിംസ്യാദ്ധി ചക്ഷുഷീ|൪൮|
View original
धूमयोग्यः पिबेद्दोषे शिरोघ्राणाक्षिसंश्रये||४६|| घ्राणेनास्येन कण्ठस्थे मुखेन घ्राणपो वमेत्| आस्येन धूमकवलान् पिबन् घ्राणेन नोद्वमेत्||४७|| प्रतिलोमं गतो ह्याशु धूमो हिंस्याद्धि चक्षुषी|४८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (48) · Śloka 49
ഋജ്വങ്ഗചക്ഷുസ്തച്ചേതാഃ സൂപവിഷ്ടസ്ത്രിപര്യയമ്||൪൮|| പിബേച്ഛിദ്രം പിധായൈകം നാസയാ ധൂമമാത്മവാന്|൪൯|
View original
ऋज्वङ्गचक्षुस्तच्चेताः सूपविष्टस्त्रिपर्ययम्||४८|| पिबेच्छिद्रं पिधायैकं नासया धूममात्मवान्|४९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (49-50) · Śloka 51
ചതുര്വിംശതികം നേത്രം സ്വാങ്ഗുലീഭിര്വിരേചനേ||൪൯|| ദ്വാത്രിംശദങ്ഗുലം സ്നേഹേ പ്രയോഗേऽധ്യര്ധമിഷ്യതേ| ഋജു ത്രികോഷാഫലിതം കോലാസ്ഥ്യഗ്രപ്രമാണിതമ്||൫൦|| ബസ്തിനേത്രസമദ്രവ്യം ധൂമനേത്രം പ്രശസ്യതേ|൫൧|
View original
चतुर्विंशतिकं नेत्रं स्वाङ्गुलीभिर्विरेचने||४९|| द्वात्रिंशदङ्गुलं स्नेहे प्रयोगेऽध्यर्धमिष्यते| ऋजु त्रिकोषाफलितं कोलास्थ्यग्रप्रमाणितम्||५०|| बस्तिनेत्रसमद्रव्यं धूमनेत्रं प्रशस्यते|५१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (51) · Śloka 52
ദൂരാദ്വിനിര്ഗതഃ പര്വച്ഛിന്നോ നാഡീതനൂകൃതഃ||൫൧|| നേന്ദ്രിയം ബാധതേ ധൂമോ മാത്രാകാലനിഷേവിതഃ|൫൨|
View original
दूराद्विनिर्गतः पर्वच्छिन्नो नाडीतनूकृतः||५१|| नेन्द्रियं बाधते धूमो मात्राकालनिषेवितः|५२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (52-55) · Śloka 56
യദാ ചോരശ്ച കണ്ഠശ്ച ശിരശ്ച ലഘുതാം വ്രജേത്||൫൨|| കഫശ്ച തനുതാം പ്രാപ്തഃ സുപീതം ധൂമമാദിശേത്| അവിശുദ്ധഃ സ്വരോ യസ്യ കണ്ഠശ്ച സകഫോ ഭവേത്||൫൩|| സ്തിമിതോ മസ്തകശ്ചൈവമപീതം ധൂമമാദിശേത്| താലു മൂര്ധാ ച കണ്ഠശ്ച ശുഷ്യതേ പരിതപ്യതേ||൫൪|| തൃഷ്യതേ മുഹ്യതേ ജന്തൂ രക്തം ച സ്രവതേऽധികമ്| ശിരശ്ച ഭ്രമതേऽത്യര്ഥം മൂര്ച്ഛാ ചാസ്യോപജായതേ||൫൫|| ഇന്ദ്രിയാണ്യുപതപ്യന്തേ ധൂമേऽത്യര്ഥം നിഷേവിതേ|൫൬|
View original
यदा चोरश्च कण्ठश्च शिरश्च लघुतां व्रजेत्||५२|| कफश्च तनुतां प्राप्तः सुपीतं धूममादिशेत्| अविशुद्धः स्वरो यस्य कण्ठश्च सकफो भवेत्||५३|| स्तिमितो मस्तकश्चैवमपीतं धूममादिशेत्| तालु मूर्धा च कण्ठश्च शुष्यते परितप्यते||५४|| तृष्यते मुह्यते जन्तू रक्तं च स्रवतेऽधिकम्| शिरश्च भ्रमतेऽत्यर्थं मूर्च्छा चास्योपजायते||५५|| इन्द्रियाण्युपतप्यन्ते धूमेऽत्यर्थं निषेविते|५६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (56-62) · Śloka 63
വര്ഷേ വര്ഷേऽണുതൈലം ച കാലേഷു ത്രിഷു നാ ചരേത്||൫൬|| പ്രാവൃട്ശരദ്വസന്തേഷു ഗതമേഘേ നഭസ്തലേ| നസ്യകര്മ യഥാകാലം യോ യഥോക്തം നിഷേവതേ||൫൭|| ന തസ്യ ചക്ഷുര്ന ഘ്രാണം ന ശ്രോത്രമുപഹന്യതേ| ന സ്യുഃ ശ്വേതാ ന കപിലാഃ കേശാഃ ശ്മശ്രൂണി വാ പുനഃ||൫൮|| ന ച കേശാഃ പ്രമുച്യന്തേ വര്ധന്തേ ച വിശേഷതഃ| മന്യാസ്തമ്ഭഃ ശിരഃശൂലമര്ദിതം ഹനുസങ്ഗ്രഹഃ||൫൯|| പീനസാര്ധാവഭേദൌ ച ശിരഃകമ്പശ്ച ശാമ്യതി| സിരാഃ ശിരഃകപാലാനാം സന്ധയഃ സ്നായുകണ്ഡരാഃ||൬൦|| നാവനപ്രീണിതാശ്ചാസ്യ ലഭന്തേऽഭ്യധികം ബലമ്| മുഖം പ്രസന്നോപചിതം സ്വരഃ സ്നിഗ്ധഃ സ്ഥിരോ മഹാന്||൬൧|| സര്വേന്ദ്രിയാണാം വൈമല്യം ബലം ഭവതി ചാധികമ്| ന ചാസ്യ രോഗാഃ സഹസാ പ്രഭവന്ത്യൂര്ധ്വജത്രുജാഃ||൬൨|| ജീര്യതശ്ചോത്തമാങ്ഗേഷു ജരാ ന ലഭതേ ബലമ്|൬൩|
View original
वर्षे वर्षेऽणुतैलं च कालेषु त्रिषु ना चरेत्||५६|| प्रावृट्शरद्वसन्तेषु गतमेघे नभस्तले| नस्यकर्म यथाकालं यो यथोक्तं निषेवते||५७|| न तस्य चक्षुर्न घ्राणं न श्रोत्रमुपहन्यते| न स्युः श्वेता न कपिलाः केशाः श्मश्रूणि वा पुनः||५८|| न च केशाः प्रमुच्यन्ते वर्धन्ते च विशेषतः| मन्यास्तम्भः शिरःशूलमर्दितं हनुसङ्ग्रहः||५९|| पीनसार्धावभेदौ च शिरःकम्पश्च शाम्यति| सिराः शिरःकपालानां सन्धयः स्नायुकण्डराः||६०|| नावनप्रीणिताश्चास्य लभन्तेऽभ्यधिकं बलम्| मुखं प्रसन्नोपचितं स्वरः स्निग्धः स्थिरो महान्||६१|| सर्वेन्द्रियाणां वैमल्यं बलं भवति चाधिकम्| न चास्य रोगाः सहसा प्रभवन्त्यूर्ध्वजत्रुजाः||६२|| जीर्यतश्चोत्तमाङ्गेषु जरा न लभते बलम्|६३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (63-70) · Śloka 71
ചന്ദനാഗുരുണീ പത്രം ദാര്വീത്വങ്മധുകം ബലാമ്||൬൩|| പ്രപൌണ്ഡരീകം സൂക്ഷ്മൈലാം വിഡങ്ഗം ബില്വമുത്പലമ്| ഹ്രീബേരമഭയം വന്യം ത്വങ്മുസ്തം സാരിവാം സ്ഥിരാമ്||൬൪|| ജീവന്തീം പൃശ്നിപര്ണീം ച സുരദാരു ശതാവരീമ്| ഹരേണും ബൃഹതീം വ്യാഘ്രീം സുരഭീം പദ്മകേശരമ്||൬൫|| വിപാചയേച്ഛതഗുണേ മാഹേന്ദ്രേ വിമലേऽമ്ഭസി| തൈലാദ്ദശഗുണം ശേഷം കഷായമവതാരയേത്||൬൬|| തേന തൈലം കഷായേണ ദശകൃത്വോ വിപാചയേത്| അഥാസ്യ ദശമേ പാകേ സമാംശം ഛാഗലം പയഃ||൬൭|| ദദ്യാദേഷോऽണുതൈലസ്യ നാവനീയസ്യ സംവിധിഃ| അസ്യ മാത്രാം പ്രയുഞ്ജീത തൈലസ്യാര്ധപലോന്മിതാമ്||൬൮|| സ്നിഗ്ധസ്വിന്നോത്തമാങ്ഗസ്യ പിചുനാ നാവനൈസ്ത്രിഭിഃ| ത്ര്യഹാത്ത്ര്യഹാച്ച സപ്താഹമേതത് കര്മ സമാചരേത്||൬൯|| നിവാതോഷ്ണസമാചാരീ ഹിതാശീ നിയതേന്ദ്രിയഃ| തൈലമേതത്ത്രിദോഷഘ്നമിന്ദ്രിയാണാം ബലപ്രദമ്||൭൦|| പ്രയുഞ്ജാനോ യഥാകാലം യഥോക്താനശ്നുതേ ഗുണാന്|൭൧|
View original
चन्दनागुरुणी पत्रं दार्वीत्वङ्मधुकं बलाम्||६३|| प्रपौण्डरीकं सूक्ष्मैलां विडङ्गं बिल्वमुत्पलम्| ह्रीबेरमभयं वन्यं त्वङ्मुस्तं सारिवां स्थिराम्||६४|| जीवन्तीं पृश्निपर्णीं च सुरदारु शतावरीम्| हरेणुं बृहतीं व्याघ्रीं सुरभीं पद्मकेशरम्||६५|| विपाचयेच्छतगुणे माहेन्द्रे विमलेऽम्भसि| तैलाद्दशगुणं शेषं कषायमवतारयेत्||६६|| तेन तैलं कषायेण दशकृत्वो विपाचयेत्| अथास्य दशमे पाके समांशं छागलं पयः||६७|| दद्यादेषोऽणुतैलस्य नावनीयस्य संविधिः| अस्य मात्रां प्रयुञ्जीत तैलस्यार्धपलोन्मिताम्||६८|| स्निग्धस्विन्नोत्तमाङ्गस्य पिचुना नावनैस्त्रिभिः| त्र्यहात्त्र्यहाच्च सप्ताहमेतत् कर्म समाचरेत्||६९|| निवातोष्णसमाचारी हिताशी नियतेन्द्रियः| तैलमेतत्त्रिदोषघ्नमिन्द्रियाणां बलप्रदम्||७०|| प्रयुञ्जानो यथाकालं यथोक्तानश्नुते गुणान्|७१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (71-75) · Śloka 76
ആപോഥിതാഗ്രം ദ്വൌ കാലൌ കഷായകടുതിക്തകമ്||൭൧|| ഭക്ഷയേദ്ദന്തപവനം ദന്തമാംസാന്യബാധയന്| നിഹന്തി ഗന്ധം വൈരസ്യം ജിഹ്വാദന്താസ്യജം മലമ്||൭൨|| നിഷ്കൃഷ്യ രുചിമാധത്തേ സദ്യോ ദന്തവിശോധനമ്| കരഞ്ജകരവീരാര്കമാലതീകകുഭാസനാഃ||൭൩|| ശസ്യന്തേ ദന്തപവനേ യേ ചാപ്യേവംവിധാ ദ്രുമാഃ| സുവര്ണരൂപ്യതാമ്രാണി ത്രപുരീതിമയാനി ച||൭൪|| ജിഹ്വാനിര്ലേഖനാനി സ്യുരതീക്ഷ്ണാന്യനൃജൂനി ച| ജിഹ്വാമൂലഗതം യച്ച മലമുച്ഛ്വാസരോധി ച||൭൫|| ദൌര്ഗന്ധ്യം ഭജതേ തേന തസ്മാജ്ജിഹ്വാം വിനിര്ലിഖേത്|൭൬|
View original
आपोथिताग्रं द्वौ कालौ कषायकटुतिक्तकम्||७१|| भक्षयेद्दन्तपवनं दन्तमांसान्यबाधयन्| निहन्ति गन्धं वैरस्यं जिह्वादन्तास्यजं मलम्||७२|| निष्कृष्य रुचिमाधत्ते सद्यो दन्तविशोधनम्| करञ्जकरवीरार्कमालतीककुभासनाः||७३|| शस्यन्ते दन्तपवने ये चाप्येवंविधा द्रुमाः| सुवर्णरूप्यताम्राणि त्रपुरीतिमयानि च||७४|| जिह्वानिर्लेखनानि स्युरतीक्ष्णान्यनृजूनि च| जिह्वामूलगतं यच्च मलमुच्छ्वासरोधि च||७५|| दौर्गन्ध्यं भजते तेन तस्माज्जिह्वां विनिर्लिखेत्|७६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (76-77) · Śloka 77
ധാര്യാണ്യാസ്യേന വൈശദ്യരുചിസൌഗന്ധ്യമിച്ഛതാ||൭൬|| ജാതീകടുകപൂഗാനാം ലവങ്ഗസ്യ ഫലാനി ച| കക്കോലസ്യ ഫലം പത്രം താമ്ബൂലസ്യ ശുഭം തഥാ| തഥാ കര്പൂരനിര്യാസഃ സൂക്ഷ്മൈലായാഃ ഫലാനി ച||൭൭||
View original
धार्याण्यास्येन वैशद्यरुचिसौगन्ध्यमिच्छता||७६|| जातीकटुकपूगानां लवङ्गस्य फलानि च| कक्कोलस्य फलं पत्रं ताम्बूलस्य शुभं तथा| तथा कर्पूरनिर्यासः सूक्ष्मैलायाः फलानि च||७७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (78-89) · Śloka 89
ഹന്വോര്ബലം സ്വരബലം വദനോപചയഃ പരഃ| സ്യാത് പരം ച രസജ്ഞാനമന്നേ ച രുചിരുത്തമാ||൭൮|| ന ചാസ്യ കണ്ഠശോഷഃ സ്യാന്നൌഷ്ഠയോഃ സ്ഫുടനാദ്ഭയമ്| ന ച ദന്താഃ ക്ഷയം യാന്തി ദൃഢമൂലാ ഭവന്തി ച||൭൯|| ന ശൂല്യന്തേ ന ചാമ്ലേന ഹൃഷ്യന്തേ ഭക്ഷയന്തി ച| പരാനപി ഖരാന് ഭക്ഷ്യാംസ്തൈലഗണ്ഡൂഷധാരണാത്||൮൦|| നിത്യം സ്നേഹാര്ദ്രശിരസഃ ശിരഃശൂലം ന ജായതേ| ന ഖാലിത്യം ന പാലിത്യം ന കേശാഃ പ്രപതന്തി ച||൮൧|| ബലം ശിരഃകപാലാനാം വിശേഷേണാഭിവര്ധതേ| ദൃഢമൂലാശ്ച ദീര്ഘാശ്ച കൃഷ്ണാഃ കേശാ ഭവന്തി ച||൮൨|| ഇന്ദ്രിയാണി പ്രസീദന്തി സുത്വഗ്ഭവതി ചാനനമ് | നിദ്രാലാഭഃ സുഖം ച സ്യാന്മൂര്ധ്നി തൈലനിഷേവണാത്||൮൩|| ന കര്ണരോഗാ വാതോത്ഥാ ന മന്യാഹനുസങ്ഗ്രഹഃ| നോച്ചൈഃ ശ്രുതിര്ന ബാധിര്യം സ്യാന്നിത്യം കര്ണതര്പണാത്||൮൪|| സ്നേഹാഭ്യങ്ഗാദ്യഥാ കുമ്ഭശ്ചര്മ സ്നേഹവിമര്ദനാത്| ഭവത്യുപാങ്ഗാദക്ഷശ്ച ദൃഢഃ ക്ലേശസഹോ യഥാ||൮൫|| തഥാ ശരീരമഭ്യങ്ഗാദ്ദൃഢം സുത്വക് ച ജായതേ| പ്രശാന്തമാരുതാബാധം ക്ലേശവ്യായാമസംസഹമ്||൮൬|| സ്പര്ശനേऽഭ്യധികോ വായുഃ സ്പര്ശനം ച ത്വഗാശ്രിതമ്| ത്വച്യശ്ച പരമഭ്യങ്ഗസ്തസ്മാത്തം ശീലയേന്നരഃ||൮൭|| ന ചാഭിഘാതാഭിഹതം ഗാത്രമഭ്യങ്ഗസേവിനഃ| വികാരം ഭജതേऽത്യര്ഥം ബലകര്മണി വാ ക്വചിത്||൮൮|| സുസ്പര്ശോപചിതാങ്ഗശ്ച ബലവാന് പ്രിയദര്ശനഃ| ഭവത്യഭ്യങ്ഗനിത്യത്വാന്നരോऽല്പജര ഏവ ച||൮൯||
View original
हन्वोर्बलं स्वरबलं वदनोपचयः परः| स्यात् परं च रसज्ञानमन्ने च रुचिरुत्तमा||७८|| न चास्य कण्ठशोषः स्यान्नौष्ठयोः स्फुटनाद्भयम्| न च दन्ताः क्षयं यान्ति दृढमूला भवन्ति च||७९|| न शूल्यन्ते न चाम्लेन हृष्यन्ते भक्षयन्ति च| परानपि खरान् भक्ष्यांस्तैलगण्डूषधारणात्||८०|| नित्यं स्नेहार्द्रशिरसः शिरःशूलं न जायते| न खालित्यं न पालित्यं न केशाः प्रपतन्ति च||८१|| बलं शिरःकपालानां विशेषेणाभिवर्धते| दृढमूलाश्च दीर्घाश्च कृष्णाः केशा भवन्ति च||८२|| इन्द्रियाणि प्रसीदन्ति सुत्वग्भवति चाननम् | निद्रालाभः सुखं च स्यान्मूर्ध्नि तैलनिषेवणात्||८३|| न कर्णरोगा वातोत्था न मन्याहनुसङ्ग्रहः| नोच्चैः श्रुतिर्न बाधिर्यं स्यान्नित्यं कर्णतर्पणात्||८४|| स्नेहाभ्यङ्गाद्यथा कुम्भश्चर्म स्नेहविमर्दनात्| भवत्युपाङ्गादक्षश्च दृढः क्लेशसहो यथा||८५|| तथा शरीरमभ्यङ्गाद्दृढं सुत्वक् च जायते| प्रशान्तमारुताबाधं क्लेशव्यायामसंसहम्||८६|| स्पर्शनेऽभ्यधिको वायुः स्पर्शनं च त्वगाश्रितम्| त्वच्यश्च परमभ्यङ्गस्तस्मात्तं शीलयेन्नरः||८७|| न चाभिघाताभिहतं गात्रमभ्यङ्गसेविनः| विकारं भजतेऽत्यर्थं बलकर्मणि वा क्वचित्||८८|| सुस्पर्शोपचिताङ्गश्च बलवान् प्रियदर्शनः| भवत्यभ्यङ्गनित्यत्वान्नरोऽल्पजर एव च||८९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (90-92) · Śloka 92
ഖരത്വം സ്തബ്ധതാ രൌക്ഷ്യം ശ്രമഃ സുപ്തിശ്ച പാദയോഃ| സദ്യ ഏവോപശാമ്യന്തി പാദാഭ്യങ്ഗനിഷേവണാത്||൯൦|| ജായതേ സൌകുമാര്യം ച ബലം സ്ഥൈര്യം ച പാദയോഃ| ദൃഷ്ടിഃ പ്രസാദം ലഭതേ മാരുതശ്ചോപശാമ്യതി||൯൧|| ന ച സ്യാദ്ഗൃധ്രസീവാതഃ പാദയോഃ സ്ഫുടനം ന ച| ന സിരാസ്നായുസങ്കോചഃ പാദാഭ്യങ്ഗേന പാദയോഃ||൯൨||
View original
खरत्वं स्तब्धता रौक्ष्यं श्रमः सुप्तिश्च पादयोः| सद्य एवोपशाम्यन्ति पादाभ्यङ्गनिषेवणात्||९०|| जायते सौकुमार्यं च बलं स्थैर्यं च पादयोः| दृष्टिः प्रसादं लभते मारुतश्चोपशाम्यति||९१|| न च स्याद्गृध्रसीवातः पादयोः स्फुटनं न च| न सिरास्नायुसङ्कोचः पादाभ्यङ्गेन पादयोः||९२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 35 (93-94) · Śloka 94
ദൌര്ഗന്ധ്യം ഗൌരവം തന്ദ്രാം കണ്ഡൂം മലമരോചകമ്| സ്വേദബീഭത്സതാം ഹന്തി ശരീരപരിമാര്ജനമ്||൯൩|| പവിത്രം വൃഷ്യമായുഷ്യം ശ്രമസ്വേദമലാപഹമ് | ശരീരബലസന്ധാനം സ്നാനമോജസ്കരം പരമ്||൯൪||
View original
दौर्गन्ध्यं गौरवं तन्द्रां कण्डूं मलमरोचकम्| स्वेदबीभत्सतां हन्ति शरीरपरिमार्जनम्||९३|| पवित्रं वृष्यमायुष्यं श्रमस्वेदमलापहम् | शरीरबलसन्धानं स्नानमोजस्करं परम्||९४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 36 (95-102) · Śloka 102
കാമ്യം യശസ്യമായുഷ്യമലക്ഷ്മീഘ്നം പ്രഹര്ഷണമ്| ശ്രീമത് പാരിഷദം ശസ്തം നിര്മലാമ്ബരധാരണമ്||൯൫|| വൃഷ്യം സൌഗന്ധ്യമായുഷ്യം കാമ്യം പുഷ്ടിബലപ്രദമ്| സൌമനസ്യമലക്ഷ്മീഘ്നം ഗന്ധമാല്യനിഷേവണമ്||൯൬|| ധന്യം മങ്ഗല്യമായുഷ്യം ശ്രീമദ്വ്യസനസൂദനമ്| ഹര്ഷണം കാമ്യമോജസ്യം രത്നാഭരണധാരണമ്||൯൭|| മേധ്യം പവിത്രമായുഷ്യമലക്ഷ്മീകലിനാശനമ്| പാദയോര്മലമാര്ഗാണാം ശൌചാധാനമഭീക്ഷ്ണശഃ||൯൮|| പൌഷ്ടികം വൃഷ്യമായുഷ്യം ശുചി രൂപവിരാജനമ്| കേശശ്മശ്രുനഖാദീനാം കല്പനം സമ്പ്രസാധനമ്||൯൯|| ചക്ഷുഷ്യം സ്പര്ശനഹിതം പാദയോര്വ്യസനാപഹമ്| ബല്യം പരാക്രമസുഖം വൃഷ്യം പാദത്രധാരണമ്||൧൦൦|| ഈതേഃ പ്രശമനം ബല്യം ഗുപ്ത്യാവരണശങ്കരമ്| ഘര്മാനിലരജോമ്ബുഘ്നം ഛത്രധാരണമുച്യതേ||൧൦൧|| സ്ഖലതഃ സമ്പ്രതിഷ്ഠാനം ശത്രൂണാം ച നിഷൂദനമ്| അവഷ്ടമ്ഭനമായുഷ്യം ഭയഘ്നം ദണ്ഡധാരണമ്||൧൦൨||
View original
काम्यं यशस्यमायुष्यमलक्ष्मीघ्नं प्रहर्षणम्| श्रीमत् पारिषदं शस्तं निर्मलाम्बरधारणम्||९५|| वृष्यं सौगन्ध्यमायुष्यं काम्यं पुष्टिबलप्रदम्| सौमनस्यमलक्ष्मीघ्नं गन्धमाल्यनिषेवणम्||९६|| धन्यं मङ्गल्यमायुष्यं श्रीमद्व्यसनसूदनम्| हर्षणं काम्यमोजस्यं रत्नाभरणधारणम्||९७|| मेध्यं पवित्रमायुष्यमलक्ष्मीकलिनाशनम्| पादयोर्मलमार्गाणां शौचाधानमभीक्ष्णशः||९८|| पौष्टिकं वृष्यमायुष्यं शुचि रूपविराजनम्| केशश्मश्रुनखादीनां कल्पनं सम्प्रसाधनम्||९९|| चक्षुष्यं स्पर्शनहितं पादयोर्व्यसनापहम्| बल्यं पराक्रमसुखं वृष्यं पादत्रधारणम्||१००|| ईतेः प्रशमनं बल्यं गुप्त्यावरणशङ्करम्| घर्मानिलरजोम्बुघ्नं छत्रधारणमुच्यते||१०१|| स्खलतः सम्प्रतिष्ठानं शत्रूणां च निषूदनम्| अवष्टम्भनमायुष्यं भयघ्नं दण्डधारणम्||१०२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 37 (103) · Śloka 103
നഗരീ നഗരസ്യേവ രഥസ്യേവ രഥീ യഥാ| സ്വശരീരസ്യ മേധാവീ കൃത്യേഷ്വവഹിതോ ഭവേത്||൧൦൩||
View original
नगरी नगरस्येव रथस्येव रथी यथा| स्वशरीरस्य मेधावी कृत्येष्ववहितो भवेत्||१०३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 38 (104) · Śloka 104
ഭവതി ചാത്ര- വൃത്ത്യുപായാന്നിഷേവേത യേ സ്യുര്ധര്മാവിരോധിനഃ| ശമമധ്യയനം ചൈവ സുഖമേവം സമശ്നുതേ||൧൦൪||
View original
भवति चात्र- वृत्त्युपायान्निषेवेत ये स्युर्धर्माविरोधिनः| शममध्ययनं चैव सुखमेवं समश्नुते||१०४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 39 (105-111) · Śloka 111
തത്ര ശ്ലോകാഃ- മാത്രാ ദ്രവ്യാണി മാത്രാം ച സംശ്രിത്യ ഗുരുലാഘവമ്| ദ്രവ്യാണാം ഗര്ഹിതോऽഭ്യാസോ യേഷാം, യേഷാം ച ശസ്യതേ||൧൦൫|| അഞ്ജനം ധൂമവര്തിശ്ച ത്രിവിധാ വര്തികല്പനാ| ധൂമപാനഗുണാഃ കാലാഃ പാനമാനം ച യസ്യ യത്||൧൦൬|| വ്യാപത്തിചിഹ്നം ഭൈഷജ്യം ധൂമോ യേഷാം വിഗര്ഹിതഃ| പേയോ യഥാ യന്മയം ച നേത്രം യസ്യ ച യദ്വിധമ്||൧൦൭|| നസ്യകര്മഗുണാ നസ്തഃകാര്യം യച്ച യഥാ യദാ| ഭക്ഷയേദ്ദന്തപവനം യഥാ യദ്യദ്ഗുണം ച യത്||൧൦൮|| യദര്ഥം യാനി ചാസ്യേന ധാര്യാണി കവലഗ്രഹേ| തൈലസ്യ യേ ഗുണാ ദിഷ്ടാഃ ശിരസ്തൈലഗുണാശ്ച യേ||൧൦൯|| കര്ണതൈലേ തഥാऽഭ്യങ്ഗേ പാദാഭ്യങ്ഗേऽങ്ഗമാര്ജനേ| സ്നാനേ വാസസി ശുദ്ധേ ച സൌഗന്ധ്യേ രത്നധാരണേ||൧൧൦|| ശൌചേ സംഹരണേ ലോമ്നാം പാദത്രച്ഛത്രധാരണേ| ഗുണാ മാത്രാശിതീയേऽസ്മിംസ്തഥോക്താ ദണ്ഡധാരണേ||൧൧൧||
View original
तत्र श्लोकाः- मात्रा द्रव्याणि मात्रां च संश्रित्य गुरुलाघवम्| द्रव्याणां गर्हितोऽभ्यासो येषां, येषां च शस्यते||१०५|| अञ्जनं धूमवर्तिश्च त्रिविधा वर्तिकल्पना| धूमपानगुणाः कालाः पानमानं च यस्य यत्||१०६|| व्यापत्तिचिह्नं भैषज्यं धूमो येषां विगर्हितः| पेयो यथा यन्मयं च नेत्रं यस्य च यद्विधम्||१०७|| नस्यकर्मगुणा नस्तःकार्यं यच्च यथा यदा| भक्षयेद्दन्तपवनं यथा यद्यद्गुणं च यत्||१०८|| यदर्थं यानि चास्येन धार्याणि कवलग्रहे| तैलस्य ये गुणा दिष्टाः शिरस्तैलगुणाश्च ये||१०९|| कर्णतैले तथाऽभ्यङ्गे पादाभ्यङ्गेऽङ्गमार्जने| स्नाने वाससि शुद्धे च सौगन्ध्ये रत्नधारणे||११०|| शौचे संहरणे लोम्नां पादत्रच्छत्रधारणे| गुणा मात्राशितीयेऽस्मिंस्तथोक्ता दण्डधारणे||१११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 5
ഇത്യഗ്നിവേശകൃതേ തന്ത്രേ ചരകപ്രതിസംസ്കൃതേ ശ്ലോകസ്ഥാനേ മാത്രാശിതീയോ നാമ പഞ്ചമോऽധ്യായഃ സമാപ്തഃ||൫||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते श्लोकस्थाने मात्राशितीयो नाम पञ्चमोऽध्यायः समाप्तः||५||
🔊 Audio coming soon