Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤੋ ਵਿਵਿਧਾਸ਼ਿਤਪੀਤੀਯਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ||੧|| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹ ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਰੇਯਃ||੨||
View original
अथातो विविधाशितपीतीयमध्यायं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
28. vividhāśitapītīyō'dhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ਵਿਵਿਧਮਸ਼ਿਤਂ ਪੀਤਂ ਲੀਢਂ ਖਾਦਿਤਂ ਜਨ੍ਤੋਰ੍ਹਿਤਮਨ੍ਤਰਗ੍ਨਿਸਨ੍ਧੁਕ੍ਸਿਤਬਲੇਨ ਯਥਾਸ੍ਵੇਨੋਸ੍ਮਣਾ ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਿਪਚ੍ਯਮਾਨਂ ਕਾਲਵਦਨਵਸ੍ਥਿਤਸਰ੍ਵਧਾਤੁਪਾਕਮਨੁਪਹਤਸਰ੍ਵਧਾਤੂਸ੍ਮਮਾਰੁਤਸ੍ਰੋਤਃ ਕੇਵਲਂ ਸ਼ਰੀਰਮੁਪਚਯਬਲਵਰ੍ਣਸੁਖਾਯੁਸਾ ਯੋਜਯਤਿ ਸ਼ਰੀਰਧਾਤੂਨੂਰ੍ਜਯਤਿ ਚ| ਧਾਤਵੋ ਹਿ ਧਾਤ੍ਵਾਹਾਰਾਃ ਪ੍ਰਕਤਿਮਨੁਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ||੩||
View original
विविधमशितं पीतं लीढं खादितं जन्तोर्हितमन्तरग्निसन्धुक्षितबलेन यथास्वेनोष्मणा सम्यग्विपच्यमानं कालवदनवस्थितसर्वधातुपाकमनुपहतसर्वधातूष्ममारुतस्रोतः केवलं शरीरमुपचयबलवर्णसुखायुषा योजयति शरीरधातूनूर्जयति च| धातवो हि धात्वाहाराः प्रकृतिमनुवर्तन्ते||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ਤਤ੍ਰਾਹਾਰਪ੍ਰਸਾਦਾਖ੍ਯੋ ਰਸਃ ਕਿਟ੍ਟਂ ਚ ਮਲਾਖ੍ਯਮਭਿਨਿਰ੍ਵਰ੍ਤਤੇ| ਕਿਟ੍ਟਾਤ੍ ਸ੍ਵੇਦਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀਸਵਾਤਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਣਃ ਕਰ੍ਣਾਕ੍ਸਿਨਾਸਿਕਾਸ੍ਯਲੋਮਕੂਪਪ੍ਰਜਨਨਮਲਾਃ ਕੇਸ਼ਸ਼੍ਮਸ਼੍ਰੁਲੋਮਨਖਾਦਯਸ਼੍ਚਾਵਯਵਾਃ ਪੁਸ੍ਯਨ੍ਤਿ| ਪੁਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਤ੍ਵਾਹਾਰਰਸਾਦ੍ਰਸਰੁਧਿਰਮਾਂਸਮੇਦੋਸ੍ਥਿਮਜ੍ਜਸ਼ੁਕ੍ਰੌਜਾਂਸਿ ਪਞ੍ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਧਾਤੁਪ੍ਰਸਾਦਸਞ੍ਜ੍ਞਕਾਨਿ ਸ਼ਰੀਰਸਨ੍ਧਿਬਨ੍ਧਪਿਚ੍ਛਾਦਯਸ਼੍ਚਾਵਯਵਾਃ| ਤੇ ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਧਾਤਵੋ ਮਲਾਖ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਸਾਦਾਖ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਰਸਮਲਾਭ੍ਯਾਂ ਪੁਸ੍ਯਨ੍ਤਃ ਸ੍ਵਂ ਮਾਨਮਨੁਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਯਥਾਵਯਃਸ਼ਰੀਰਮ੍| ਏਵਂ ਰਸਮਲੌ ਸ੍ਵਪ੍ਰਮਾਣਾਵਸ੍ਥਿਤਾਵਾਸ਼੍ਰਯਸ੍ਯ ਸਮਧਾਤੋਰ੍ਧਾਤੁਸਾਮ੍ਯਮਨੁਵਰ੍ਤਯਤਃ| ਨਿਮਿਤ੍ਤਤਸ੍ਤੁ ਕ੍ਸੀਣਵਦ੍ਧਾਨਾਂ ਪ੍ਰਸਾਦਾਖ੍ਯਾਨਾਂ ਧਾਤੂਨਾਂ ਵਦ੍ਧਿਕ੍ਸਯਾਭ੍ਯਾਮਾਹਾਰਮੂਲਾਭ੍ਯਾਂ ਰਸਃ ਸਾਮ੍ਯਮੁਤ੍ਪਾਦਯਤ੍ਯਾਰੋਗ੍ਯਾਯ, ਕਿਟ੍ਟਂ ਚ ਮਲਾਨਾਮੇਵਮੇਵ| ਸ੍ਵਮਾਨਾਤਿਰਿਕ੍ਤਾਃ ਪੁਨਰੁਤ੍ਸਰ੍ਗਿਣਃ ਸ਼ੀਤੋਸ੍ਣਪਰ੍ਯਾਯਗੁਣੈਸ਼੍ਚੋਪਚਰ੍ਯਮਾਣਾ ਮਲਾਃ ਸ਼ਰੀਰ ਧਾਤੁਸਾਮ੍ਯਕਰਾਃ ਸਮੁਪਲਭ੍ਯਨ੍ਤੇ||੪||
View original
तत्राहारप्रसादाख्यो रसः किट्टं च मलाख्यमभिनिर्वर्तते| किट्टात् स्वेदमूत्रपुरीषवातपित्तश्लेष्माणः कर्णाक्षिनासिकास्यलोमकूपप्रजननमलाः केशश्मश्रुलोमनखादयश्चावयवाः पुष्यन्ति| पुष्यन्ति त्वाहाररसाद्रसरुधिरमांसमेदोस्थिमज्जशुक्रौजांसि पञ्चेन्द्रियद्रव्याणि धातुप्रसादसञ्ज्ञकानि शरीरसन्धिबन्धपिच्छादयश्चावयवाः| ते सर्व एव धातवो मलाख्याः प्रसादाख्याश्च रसमलाभ्यां पुष्यन्तः स्वं मानमनुवर्तन्ते यथावयःशरीरम्| एवं रसमलौ स्वप्रमाणावस्थितावाश्रयस्य समधातोर्धातुसाम्यमनुवर्तयतः| निमित्ततस्तु क्षीणवृद्धानां प्रसादाख्यानां धातूनां वृद्धिक्षयाभ्यामाहारमूलाभ्यां रसः साम्यमुत्पादयत्यारोग्याय, किट्टं च मलानामेवमेव| स्वमानातिरिक्ताः पुनरुत्सर्गिणः शीतोष्णपर्यायगुणैश्चोपचर्यमाणा मलाः शरीर धातुसाम्यकराः समुपलभ्यन्ते||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
ਤੇਸਾਂ ਤੁ ਮਲਪ੍ਰਸਾਦਾਖ੍ਯਾਨਾਂ ਧਾਤੂਨਾਂ ਸ੍ਰੋਤਾਂਸ੍ਯਯਨਮੁਖਾਨਿ| ਤਾਨਿ ਯਥਾਵਿਭਾਗੇਨ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਧਾਤੂਨਾਪੂਰਯਨ੍ਤਿ| ਏਵਮਿਦਂ ਸ਼ਰੀਰਮਸ਼ਿਤਪੀਤਲੀਢਖਾਦਿਤਪ੍ਰਭਵਮ੍| ਅਸ਼ਿਤਪੀਤਲੀਢਖਾਦਿਤਪ੍ਰਭਵਾਸ਼੍ਚਾਸ੍ਮਿਞ੍ ਸ਼ਰੀਰੇ ਵ੍ਯਾਧਯੋ ਭਵਨ੍ਤਿ| ਹਿਤਾਹਿਤੋਪਯੋਗਵਿਸ਼ੇਸਾਸ੍ਤ੍ਵਤ੍ਰ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਵਿਸ਼ੇਸਕਰਾ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ||੫||
View original
तेषां तु मलप्रसादाख्यानां धातूनां स्रोतांस्ययनमुखानि| तानि यथाविभागेन यथास्वं धातूनापूरयन्ति| एवमिदं शरीरमशितपीतलीढखादितप्रभवम्| अशितपीतलीढखादितप्रभवाश्चास्मिञ् शरीरे व्याधयो भवन्ति| हिताहितोपयोगविशेषास्त्वत्र शुभाशुभविशेषकरा भवन्तीति||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
ਏਵਂਵਾਦਿਨਂ ਭਗਵਨ੍ਤਮਾਤ੍ਰੇਯਮਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ ਉਵਾਚ- ਦਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਹਿ ਭਗਵਨ੍! ਹਿਤਸਮਾਖ੍ਯਾਤਮਪ੍ਯਾਹਾਰਮੁਪਯੁਞ੍ਜਾਨਾ ਵ੍ਯਾਧਿਮਨ੍ਤਸ਼੍ਚਾਗਦਾਸ਼੍ਚ, ਤਥੈਵਾਹਿਤਸਮਾਖ੍ਯਾਤਮ੍; ਏਵਂ ਦੁਸ੍ਟੇ ਕਥਂ ਹਿਤਾਹਿਤੋਪਯੋਗਵਿਸ਼ੇਸਾਤ੍ਮਕਂ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਵਿਸ਼ੇਸਮੁਪਲਭਾਮਹ ਇਤਿ||੬||
View original
एवंवादिनं भगवन्तमात्रेयमग्निवेश उवाच- दृश्यन्ते हि भगवन्! हितसमाख्यातमप्याहारमुपयुञ्जाना व्याधिमन्तश्चागदाश्च, तथैवाहितसमाख्यातम्; एवं दुष्टे कथं हिताहितोपयोगविशेषात्मकं शुभाशुभविशेषमुपलभामह इति||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
ਤਮੁਵਾਚ ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਰੇਯਃ- ਨ ਹਿਤਾਹਾਰੋਪਯੋਗਿਨਾਮਗ੍ਨਿਵੇਸ਼! ਤਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਾ ਵ੍ਯਾਧਯੋ ਜਾਯਨ੍ਤੇ, ਨ ਚ ਕੇਵਲਂ ਹਿਤਾਹਾਰੋਪਯੋਗਾਦੇਵ ਸਰ੍ਵਵ੍ਯਾਧਿਭਯਮਤਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਭਵਤਿ, ਸਨ੍ਤਿ ਹ੍ਯਤੇਪ੍ਯਹਿਤਾਹਾਰੋਪਯੋਗਾਦਨ੍ਯਾ ਰੋਗਪ੍ਰਕਤਯਃ, ਤਦ੍ਯਥਾ- ਕਾਲਵਿਪਰ੍ਯਯਃ, ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਪਰਾਧਃ, ਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਰੂਪਰਸਗਨ੍ਧਾਸ਼੍ਚਾਸਾਤ੍ਮ੍ਯਾ ਇਤਿ| ਤਾਸ਼੍ਚ ਰੋਗਪ੍ਰਕਤਯੋ ਰਸਾਨ੍ ਸਮ੍ਯਗੁਪਯੁਞ੍ਜਾਨਮਪਿ ਪੁਰੁਸਮਸ਼ੁਭੇਨੋਪਪਾਦਯਨ੍ਤਿ; ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਧਿਤਾਹਾਰੋਪਯੋਗਿਨੋਪਿ ਦਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਵ੍ਯਾਧਿਮਨ੍ਤਃ| ਅਹਿਤਾਹਾਰੋਪਯੋਗਿਨਾਂ ਪੁਨਃ ਕਾਰਣਤੋ ਨ ਸਦ੍ਯੋ ਦੋਸਵਾਨ੍ ਭਵਤ੍ਯਪਚਾਰਃ| ਨ ਹਿ ਸਰ੍ਵਾਣ੍ਯਪਥ੍ਯਾਨਿ ਤੁਲ੍ਯਦੋਸਾਣਿ, ਨ ਚ ਸਰ੍ਵੇ ਦੋਸਾਸ੍ਤੁਲ੍ਯਬਲਾਃ, ਨ ਚ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਸ਼ਰੀਰਾਣਿ ਵ੍ਯਾਧਿਕ੍ਸਮਤ੍ਵੇ ਸਮਰ੍ਥਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ| ਤਦੇਵ ਹ੍ਯਪਥ੍ਯਂ ਦੇਸ਼ਕਾਲਸਂਯੋਗਵੀਰ੍ਯਪ੍ਰਮਾਣਾਤਿਯੋਗਾਦ੍ਭੂਯਸ੍ਤਰਮਪਥ੍ਯਂ ਸਮ੍ਪਦ੍ਯਤੇ| ਸ ਏਵ ਦੋਸਃ ਸਂਸਸ੍ਟਯੋਨਿਰ੍ਵਿਰੁਦ੍ਧੋਪਕ੍ਰਮੋ ਗਮ੍ਭੀਰਾਨੁਗਤਸ਼੍ਚਿਰਸ੍ਥਿਤਃ ਪ੍ਰਾਣਾਯਤਨਸਮੁਤ੍ਥੋ ਮਰ੍ਮੋਪਘਾਤੀ ਕਸ੍ਟਤਮਃ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਕਾਰਿਤਮਸ਼੍ਚ ਸਮ੍ਪਦ੍ਯਤੇ| ਸ਼ਰੀਰਾਣਿ ਚਾਤਿਸ੍ਥੂਲਾਨ੍ਯਤਿਕਸ਼ਾਨ੍ਯਨਿਵਿਸ੍ਟਮਾਂਸਸ਼ੋਣਿਤਾਸ੍ਥੀਨਿ ਦੁਰ੍ਬਲਾਨ੍ਯਸਾਤ੍ਮ੍ਯਾਹਾਰੋਪਚਿਤਾਨ੍ਯਲ੍ਪਾਹਾਰਾਣ੍ਯਲ੍ਪਸਤ੍ਤ੍ਵਾਨਿ ਚ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯਵ੍ਯਾਧਿਸਹਾਨਿ, ਵਿਪਰੀਤਾਨਿ ਪੁਨਰ੍ਵ੍ਯਾਧਿਸਹਾਨਿ| ਏਭ੍ਯਸ਼੍ਚੈਵਾਪਥ੍ਯਾਹਾਰਦੋਸਸ਼ਰੀਰਵਿਸ਼ੇਸੇਭ੍ਯੋ ਵ੍ਯਾਧਯੋ ਮਦਵੋ ਦਾਰੁਣਾਃ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਸਮੁਤ੍ਥਾਸ਼੍ਚਿਰਕਾਰਿਣਸ਼੍ਚ ਭਵਨ੍ਤਿ| ਤ ਏਵ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਣਃ ਸ੍ਥਾਨਵਿਸ਼ੇਸੇ ਪ੍ਰਕੁਪਿਤਾ ਵ੍ਯਾਧਿਵਿਸ਼ੇਸਾਨਭਿਨਿਰ੍ਵਰ੍ਤਯਨ੍ਤ੍ਯਗ੍ਨਿਵੇਸ਼!||੭||
View original
तमुवाच भगवानात्रेयः- न हिताहारोपयोगिनामग्निवेश! तन्निमित्ता व्याधयो जायन्ते, न च केवलं हिताहारोपयोगादेव सर्वव्याधिभयमतिक्रान्तं भवति, सन्ति ह्यृतेऽप्यहिताहारोपयोगादन्या रोगप्रकृतयः, तद्यथा- कालविपर्ययः, प्रज्ञापराधः, शब्दस्पर्शरूपरसगन्धाश्चासात्म्या इति| ताश्च रोगप्रकृतयो रसान् सम्यगुपयुञ्जानमपि पुरुषमशुभेनोपपादयन्ति; तस्माद्धिताहारोपयोगिनोऽपि दृश्यन्ते व्याधिमन्तः| अहिताहारोपयोगिनां पुनः कारणतो न सद्यो दोषवान् भवत्यपचारः| न हि सर्वाण्यपथ्यानि तुल्यदोषाणि, न च सर्वे दोषास्तुल्यबलाः, न च सर्वाणि शरीराणि व्याधिक्षमत्वे समर्थानि भवन्ति| तदेव ह्यपथ्यं देशकालसंयोगवीर्यप्रमाणातियोगाद्भूयस्तरमपथ्यं सम्पद्यते| स एव दोषः संसृष्टयोनिर्विरुद्धोपक्रमो गम्भीरानुगतश्चिरस्थितः प्राणायतनसमुत्थो मर्मोपघाती कष्टतमः क्षिप्रकारितमश्च सम्पद्यते| शरीराणि चातिस्थूलान्यतिकृशान्यनिविष्टमांसशोणितास्थीनि दुर्बलान्यसात्म्याहारोपचितान्यल्पाहाराण्यल्पसत्त्वानि च भवन्त्यव्याधिसहानि, विपरीतानि पुनर्व्याधिसहानि| एभ्यश्चैवापथ्याहारदोषशरीरविशेषेभ्यो व्याधयो मृदवो दारुणाः क्षिप्रसमुत्थाश्चिरकारिणश्च भवन्ति| त एव वातपित्तश्लेष्माणः स्थानविशेषे प्रकुपिता व्याधिविशेषानभिनिर्वर्तयन्त्यग्निवेश!||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
ਤਤ੍ਰ ਰਸਾਦਿਸੁ ਸ੍ਥਾਨੇਸੁ ਪ੍ਰਕੁਪਿਤਾਨਾਂ ਦੋਸਾਣਾਂ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ੍ਥਾਨੇ ਯੇ ਯੇ ਵ੍ਯਾਧਯਃ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ ਤਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ ਯਥਾਵਦਨੁਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ||੮||
View original
तत्र रसादिषु स्थानेषु प्रकुपितानां दोषाणां यस्मिन् स्थाने ये ये व्याधयः सम्भवन्ति तांस्तान् यथावदनुव्याख्यास्यामः||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (9-10) · Śloka 11
ਅਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਚਾਰੁਚਿਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯਵੈਰਸ੍ਯਮਰਸਜ੍ਞਤਾ| ਹਲ੍ਲਾਸੋ ਗੌਰਵਂ ਤਨ੍ਦ੍ਰਾ ਸਾਙ੍ਗਮਰ੍ਦੋ ਜ੍ਵਰਸ੍ਤਮਃ ||੯|| ਪਾਣ੍ਡੁਤ੍ਵਂ ਸ੍ਰੋਤਸਾਂ ਰੋਧਃ ਕ੍ਲੈਬ੍ਯਂ ਸਾਦਃ ਕਸ਼ਾਙ੍ਗਤਾ| ਨਾਸ਼ੋਗ੍ਨੇਰਯਥਾਕਾਲਂ ਵਲਯਃ ਪਲਿਤਾਨਿ ਚ||੧੦|| ਰਸਪ੍ਰਦੋਸਜਾ ਰੋਗਾ,...|੧੧|
View original
अश्रद्धा चारुचिश्चास्यवैरस्यमरसज्ञता| हृल्लासो गौरवं तन्द्रा साङ्गमर्दो ज्वरस्तमः ||९|| पाण्डुत्वं स्रोतसां रोधः क्लैब्यं सादः कृशाङ्गता| नाशोऽग्नेरयथाकालं वलयः पलितानि च||१०|| रसप्रदोषजा रोगा,...|११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (11-12) · Śloka 14
...ਵਕ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਰਕ੍ਤਦੋਸਜਾਃ| ਕੁਸ੍ਠਵੀਸਰ੍ਪਪਿਡਕਾ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਮਸਗ੍ਦਰਃ||੧੧|| ਗੁਦਮੇਢ੍ਰਾਸ੍ਯਪਾਕਸ਼੍ਚ ਪ੍ਲੀਹਾ ਗੁਲ੍ਮੋਥ ਵਿਦ੍ਰਧਿਃ| ਨੀਲਿਕਾ ਕਾਮਲਾ ਵ੍ਯਙ੍ਗਃ ਪਿਪ੍ਪ੍ਲਵਸ੍ਤਿਲਕਾਲਕਾਃ||੧੨|| ਦਦ੍ਰੁਸ਼੍ਚਰ੍ਮਦਲਂ ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਂ ਪਾਮਾ ਕੋਠਾਸ੍ਰਮਣ੍ਡਲਮ੍| ਰਕ੍ਤਪ੍ਰਦੋਸਾਜ੍ਜਾਯਨ੍ਤੇ,...|੧੪|
View original
...वक्ष्यन्ते रक्तदोषजाः| कुष्ठवीसर्पपिडका रक्तपित्तमसृग्दरः||११|| गुदमेढ्रास्यपाकश्च प्लीहा गुल्मोऽथ विद्रधिः| नीलिका कामला व्यङ्गः पिप्प्लवस्तिलकालकाः||१२|| दद्रुश्चर्मदलं श्वित्रं पामा कोठास्रमण्डलम्| रक्तप्रदोषाज्जायन्ते,...|१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (13-14) · Śloka 15
...ਸ਼ਣੁ ਮਾਂਸਪ੍ਰਦੋਸਜਾਨ੍||੧੩|| ਅਧਿਮਾਂਸਾਰ੍ਬੁਦਂ ਕੀਲਂ ਗਲਸ਼ਾਲੂਕਸ਼ੁਣ੍ਡਿਕੇ| ਪੂਤਿਮਾਂਸਾਲਜੀਗਣ੍ਡਗਣ੍ਡਮਾਲੋਪਜਿਹ੍ਵਿਕਾਃ||੧੪|| ਵਿਦ੍ਯਾਨ੍ਮਾਂਸਾਸ਼੍ਰਯਾਨ੍,...|੧੫|
View original
...शृणु मांसप्रदोषजान्||१३|| अधिमांसार्बुदं कीलं गलशालूकशुण्डिके| पूतिमांसालजीगण्डगण्डमालोपजिह्विकाः||१४|| विद्यान्मांसाश्रयान्,...|१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (15) · Śloka 15
... ਮੇਦਃਸਂਸ਼੍ਰਯਾਂਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਚਕ੍ਸ੍ਮਹੇ| ਨਿਨ੍ਦਿਤਾਨਿ ਪ੍ਰਮੇਹਾਣਾਂ ਪੂਰ੍ਵਰੂਪਾਣਿ ਯਾਨਿ ਚ||੧੫||
View original
... मेदःसंश्रयांस्तु प्रचक्ष्महे| निन्दितानि प्रमेहाणां पूर्वरूपाणि यानि च||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (16) · Śloka 16
ਅਧ੍ਯਸ੍ਥਿਦਨ੍ਤੌ ਦਨ੍ਤਾਸ੍ਥਿਭੇਦਸ਼ੂਲਂ ਵਿਵਰ੍ਣਤਾ| ਕੇਸ਼ਲੋਮਨਖਸ਼੍ਮਸ਼੍ਰੁਦੋਸਾਸ਼੍ਚਾਸ੍ਥਿਪ੍ਰਦੋਸਜਾਃ||੧੬||
View original
अध्यस्थिदन्तौ दन्तास्थिभेदशूलं विवर्णता| केशलोमनखश्मश्रुदोषाश्चास्थिप्रदोषजाः||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (17) · Śloka 18
ਰੁਕ੍ ਪਰ੍ਵਣਾਂ ਭ੍ਰਮੋ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਤਮਸਸ੍ਤਥਾ| ਅਰੁਸਾਂ ਸ੍ਥੂਲਮੂਲਾਨਾਂ ਪਰ੍ਵਜਾਨਾਂ ਚ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍||੧੭|| ਮਜ੍ਜਪ੍ਰਦੋਸਾਤ੍, ...|੧੮|
View original
रुक् पर्वणां भ्रमो मूर्च्छा दर्शनं तमसस्तथा| अरुषां स्थूलमूलानां पर्वजानां च दर्शनम्||१७|| मज्जप्रदोषात्, ...|१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (18-19) · Śloka 19
...ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ੍ਯ ਦੋਸਾਤ੍ ਕ੍ਲੈਬ੍ਯਮਹਰ੍ਸਣਮ੍| ਰੋਗਿ ਵਾ ਕ੍ਲੀਬਮਲ੍ਪਾਯੁਰ੍ਵਿਰੂਪਂ ਵਾ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ||੧੮|| ਨ ਚਾਸ੍ਯ ਜਾਯਤੇ ਗਰ੍ਭਃ ਪਤਤਿ ਪ੍ਰਸ੍ਰਵਤ੍ਯਪਿ| ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਹਿ ਦੁਸ੍ਟਂ ਸਾਪਤ੍ਯਂ ਸਦਾਰਂ ਬਾਧਤੇ ਨਰਮ੍||੧੯||
View original
...शुक्रस्य दोषात् क्लैब्यमहर्षणम्| रोगि वा क्लीबमल्पायुर्विरूपं वा प्रजायते||१८|| न चास्य जायते गर्भः पतति प्रस्रवत्यपि| शुक्रं हि दुष्टं सापत्यं सदारं बाधते नरम्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (20) · Śloka 20
ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਪ੍ਰਕੁਪ੍ਯਨ੍ਤਿ ਯਦਾ ਮਲਾਃ| ਉਪਘਾਤੋਪਤਾਪਾਭ੍ਯਾਂ ਯੋਜਯਨ੍ਤੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਤੇ||੨੦||
View original
इन्द्रियाणि समाश्रित्य प्रकुप्यन्ति यदा मलाः| उपघातोपतापाभ्यां योजयन्तीन्द्रियाणि ते||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (21) · Śloka 21
ਸ੍ਨਾਯੌ ਸਿਰਾਕਣ੍ਡਰਾਭ੍ਯੋ ਦੁਸ੍ਟਾਃ ਕ੍ਲਿਸ਼੍ਨਨ੍ਤਿ ਮਾਨਵਮ੍| ਸ੍ਤਮ੍ਭਸਙ੍ਕੋਚਖਲ੍ਲੀਭਿਰ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਸ੍ਫੁਰਣਸੁਪ੍ਤਿਭਿਃ||੨੧||
View original
स्नायौ सिराकण्डराभ्यो दुष्टाः क्लिश्नन्ति मानवम्| स्तम्भसङ्कोचखल्लीभिर्ग्रन्थिस्फुरणसुप्तिभिः||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (22) · Śloka 22
ਮਲਾਨਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਕੁਪਿਤਾ ਭੇਦਸ਼ੋਸਪ੍ਰਦੂਸਣਮ੍| ਦੋਸਾ ਮਲਾਨਾਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਗੋਤ੍ਸਰ੍ਗਾਵਤੀਵ ਚ||੨੨||
View original
मलानाश्रित्य कुपिता भेदशोषप्रदूषणम्| दोषा मलानां कुर्वन्ति सङ्गोत्सर्गावतीव च||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (23-30) · Śloka 30
ਵਿਵਿਧਾਦਸ਼ਿਤਾਤ੍ ਪੀਤਾਦਹਿਤਾਲ੍ਲੀਢਖਾਦਿਤਾਤ੍| ਭਵਨ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਮਨੁਸ੍ਯਾਣਾਂ ਵਿਕਾਰਾ ਯ ਉਦਾਹਤਾਃ||੨੩|| ਤੇਸਾਮਿਚ੍ਛਨ੍ਨਨੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਸੇਵੇਤ ਮਤਿਮਾਨ੍ ਸਦਾ| ਹਿਤਾਨ੍ਯੇਵਾਸ਼ਿਤਾਦੀਨਿ ਨ ਸ੍ਯੁਸ੍ਤਜ੍ਜਾਸ੍ਤਥਾਮਯਾਃ||੨੪|| ਰਸਜਾਨਾਂ ਵਿਕਾਰਾਣਾਂ ਸਰ੍ਵਂ ਲਙ੍ਘਨਮੌਸਧਮ੍| ਵਿਧਿਸ਼ੋਣਿਤਿਕੇਧ੍ਯਾਯੇ ਰਕ੍ਤਜਾਨਾਂ ਭਿਸਗ੍ਜਿਤਮ੍||੨੫|| ਮਾਂਸਜਾਨਾਂ ਤੁ ਸਂਸ਼ੁਦ੍ਧਿਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕ੍ਸਾਰਾਗ੍ਨਿਕਰ੍ਮ ਚ| ਅਸ੍ਟੌਨਿਨ੍ਦਿਤਿਕੇਧ੍ਯਾਯੇ ਮੇਦੋਜਾਨਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮ੍||੨੬|| ਅਸ੍ਥ੍ਯਾਸ਼੍ਰਯਾਣਾਂ ਵ੍ਯਾਧੀਨਾਂ ਪਞ੍ਚਕਰ੍ਮਾਣਿ ਭੇਸਜਮ੍| ਬਸ੍ਤ੍ਯਃ ਕ੍ਸੀਰਸਰ੍ਪੀਂਸਿ ਤਿਕ੍ਤਕੋਪਹਿਤਾਨਿ ਚ||੨੭|| ਮਜ੍ਜਸ਼ੁਕ੍ਰਸਮੁਤ੍ਥਾਨਾਮੌਸਧਂ ਸ੍ਵਾਦੁਤਿਕ੍ਤਕਮ੍| ਅਨ੍ਨਂ ਵ੍ਯਵਾਯਵ੍ਯਾਯਾਮੌ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਃ ਕਾਲੇ ਚ ਮਾਤ੍ਰਯਾ||੨੮|| ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਜਾਨਾਂ ਤੁ ਤ੍ਰਿਮਰ੍ਮੀਯੇ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ੍ਯਤੇ| ਸ੍ਨਾਯ੍ਵਾਦਿਜਾਨਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਮੋ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤੇ ਵਾਤਰੋਗਿਕੇ||੨੯|| ਨਵੇਗਾਨ੍ਧਾਰਣੇਧ੍ਯਾਯੇ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਸਙ੍ਗ੍ਰਹਃ ਕਤਃ| ਮਲਜਾਨਾਂ ਵਿਕਾਰਾਣਾਂ ਸਿਦ੍ਧਿਸ਼੍ਚੋਕ੍ਤਾ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਕ੍ਵਚਿਤ੍||੩੦||
View original
विविधादशितात् पीतादहिताल्लीढखादितात्| भवन्त्येते मनुष्याणां विकारा य उदाहृताः||२३|| तेषामिच्छन्ननुत्पत्तिं सेवेत मतिमान् सदा| हितान्येवाशितादीनि न स्युस्तज्जास्तथाऽऽमयाः||२४|| रसजानां विकाराणां सर्वं लङ्घनमौषधम्| विधिशोणितिकेऽध्याये रक्तजानां भिषग्जितम्||२५|| मांसजानां तु संशुद्धिः शस्त्रक्षाराग्निकर्म च| अष्टौनिन्दितिकेऽध्याये मेदोजानां चिकित्सितम्||२६|| अस्थ्याश्रयाणां व्याधीनां पञ्चकर्माणि भेषजम्| बस्त्यः क्षीरसर्पींषि तिक्तकोपहितानि च||२७|| मज्जशुक्रसमुत्थानामौषधं स्वादुतिक्तकम्| अन्नं व्यवायव्यायामौ शुद्धिः काले च मात्रया||२८|| शान्तिरिन्द्रियजानां तु त्रिमर्मीये प्रवक्ष्यते| स्नाय्वादिजानां प्रशमो वक्ष्यते वातरोगिके||२९|| नवेगान्धारणेऽध्याये चिकित्सासङ्ग्रहः कृतः| मलजानां विकाराणां सिद्धिश्चोक्ता क्वचित्क्वचित्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (31-32) · Śloka 32
ਵ੍ਯਾਯਾਮਾਦੂਸ੍ਮਣਸ੍ਤੈਕ੍ਸ੍ਣ੍ਯਾਦ੍ਧਿਤਸ੍ਯਾਨਵਚਾਰਣਾਤ੍| ਕੋਸ੍ਠਾਚ੍ਛਾਖਾ ਮਲਾ ਯਾਨ੍ਤਿ ਦ੍ਰੁਤਤ੍ਵਾਨ੍ਮਾਰੁਤਸ੍ਯ ਚ||੩੧|| ਤਤ੍ਰਸ੍ਥਾਸ਼੍ਚ ਵਿਲਮ੍ਬਨ੍ਤੇ ਕਦਾਚਿਨ੍ਨ ਸਮੀਰਿਤਾਃ| ਨਾਦੇਸ਼ਕਾਲੇ ਕੁਪ੍ਯਨ੍ਤਿ ਭੂਯੋ ਹੇਤੁਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸਿਣਃ||੩੨||
View original
व्यायामादूष्मणस्तैक्ष्ण्याद्धितस्यानवचारणात्| कोष्ठाच्छाखा मला यान्ति द्रुतत्वान्मारुतस्य च||३१|| तत्रस्थाश्च विलम्बन्ते कदाचिन्न समीरिताः| नादेशकाले कुप्यन्ति भूयो हेतुप्रतीक्षिणः||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (33) · Śloka 33
ਵਦ੍ਧ੍ਯਾ ਵਿਸ੍ਯਨ੍ਦਨਾਤ੍ ਪਾਕਾਤ੍ ਸ੍ਰੋਤੋਮੁਖਵਿਸ਼ੋਧਨਾਤ੍| ਸ਼ਾਖਾ ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਲਾਃ ਕੋਸ੍ਠਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਵਾਯੋਸ਼੍ਚ ਨਿਗ੍ਰਹਾਤ੍||੩੩||
View original
वृद्ध्या विष्यन्दनात् पाकात् स्रोतोमुखविशोधनात्| शाखा मुक्त्वा मलाः कोष्ठं यान्ति वायोश्च निग्रहात्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (34-35) · Śloka 35
ਅਜਾਤਾਨਾਮਨੁਤ੍ਪਤ੍ਤੌ ਜਾਤਾਨਾਂ ਵਿਨਿਵਤ੍ਤਯੇ| ਰੋਗਾਣਾਂ ਯੋ ਵਿਧਿਰ੍ਦਸ੍ਟਃ ਸੁਖਾਰ੍ਥੀ ਤਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍||੩੪|| ਸੁਖਾਰ੍ਥਾਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਮਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਪ੍ਰਵਤ੍ਤਯਃ| ਜ੍ਞਾਨਾਜ੍ਞਾਨਵਿਸ਼ੇਸਾਤ੍ਤੁ ਮਾਰ੍ਗਾਮਾਰ੍ਗਪ੍ਰਵਤ੍ਤਯਃ||੩੫||
View original
अजातानामनुत्पत्तौ जातानां विनिवृत्तये| रोगाणां यो विधिर्दृष्टः सुखार्थी तं समाचरेत्||३४|| सुखार्थाः सर्वभूतानां मताः सर्वाः प्रवृत्तयः| ज्ञानाज्ञानविशेषात्तु मार्गामार्गप्रवृत्तयः||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (36-38) · Śloka 38
ਹਿਤਮੇਵਾਨੁਰੁਧ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਪਰੀਕ੍ਸ੍ਯ ਪਰੀਕ੍ਸਕਾਃ| ਰਜੋਮੋਹਾਵਤਾਤ੍ਮਾਨਃ ਪ੍ਰਿਯਮੇਵ ਤੁ ਲੌਕਿਕਾਃ||੩੬|| ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਬੁਦ੍ਧਿਃ ਸ੍ਮਤਿਰ੍ਦਾਕ੍ਸ੍ਯਂ ਧਤਿਰ੍ਹਿਤਨਿਸੇਵਣਮ੍| ਵਾਗ੍ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਿਃ ਸ਼ਮੋ ਧੈਰ੍ਯਮਾਸ਼੍ਰਯਨ੍ਤਿ ਪਰੀਕ੍ਸਕਮ੍||੩੭|| ਲੌਕਿਕਂ ਨਾਸ਼੍ਰਯਨ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਗੁਣਾ ਮੋਹਰਜਃਸ਼੍ਰਿਤਮ੍ | ਤਨ੍ਮੂਲਾ ਬਹਵੋ ਯਨ੍ਤਿ ਰੋਗਾਃ ਸ਼ਾਰੀਰਮਾਨਸਾਃ||੩੮||
View original
हितमेवानुरुध्यन्ते प्रपरीक्ष्य परीक्षकाः| रजोमोहावृतात्मानः प्रियमेव तु लौकिकाः||३६|| श्रुतं बुद्धिः स्मृतिर्दाक्ष्यं धृतिर्हितनिषेवणम्| वाग्विशुद्धिः शमो धैर्यमाश्रयन्ति परीक्षकम्||३७|| लौकिकं नाश्रयन्त्येते गुणा मोहरजःश्रितम् | तन्मूला बहवो यन्ति रोगाः शारीरमानसाः||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (39-40) · Śloka 40
ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਪਰਾਧਾਦ੍ਧ੍ਯਹਿਤਾਨਰ੍ਥਾਨ੍ ਪਞ੍ਚ ਨਿਸੇਵਤੇ| ਸਨ੍ਧਾਰਯਤਿ ਵੇਗਾਂਸ਼੍ਚ ਸੇਵਤੇ ਸਾਹਸਾਨਿ ਚ||੩੯|| ਤਦਾਤ੍ਵਸੁਖਸਞ੍ਜ੍ਞੇਸੁ ਭਾਵੇਸ੍ਵਜ੍ਞੋਨੁਰਜ੍ਯਤੇ| ਰਜ੍ਯਤੇ ਨ ਤੁ ਵਿਜ੍ਞਾਤਾ ਵਿਜ੍ਞਾਨੇ ਹ੍ਯਮਲੀਕਤੇ||੪੦||
View original
प्रज्ञापराधाद्ध्यहितानर्थान् पञ्च निषेवते| सन्धारयति वेगांश्च सेवते साहसानि च||३९|| तदात्वसुखसञ्ज्ञेषु भावेष्वज्ञोऽनुरज्यते| रज्यते न तु विज्ञाता विज्ञाने ह्यमलीकृते||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (41) · Śloka 41
ਨ ਰਾਗਾਨ੍ਨਾਪ੍ਯਵਿਜ੍ਞਾਨਾਦਾਹਾਰਾਨੁਪਯੋਜਯੇਤ੍| ਪਰੀਕ੍ਸ੍ਯ ਹਿਤਮਸ਼੍ਨੀਯਾਦ੍ਦੇਹੋ ਹ੍ਯਾਹਾਰਸਮ੍ਭਵਃ||੪੧||
View original
न रागान्नाप्यविज्ञानादाहारानुपयोजयेत्| परीक्ष्य हितमश्नीयाद्देहो ह्याहारसम्भवः||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (42) · Śloka 42
ਆਹਾਰਸ੍ਯ ਵਿਧਾਵਸ੍ਟੌ ਵਿਸ਼ੇਸਾ ਹੇਤੁਸਞ੍ਜ੍ਞਕਾਃ| ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਸਮੁਤ੍ਪਤ੍ਤੌ ਤਾਨ੍ ਪਰੀਕ੍ਸ੍ਯ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍||੪੨||
View original
आहारस्य विधावष्टौ विशेषा हेतुसञ्ज्ञकाः| शुभाशुभसमुत्पत्तौ तान् परीक्ष्य प्रयोजयेत्||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (43-44) · Śloka 44
ਪਰਿਹਾਰ੍ਯਾਣ੍ਯਪਥ੍ਯਾਨਿ ਸਦਾ ਪਰਿਹਰਨ੍ਨਰਃ| ਭਵਤ੍ਯਨਣਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸਾਧੂਨਾਮਿਹ ਪਣ੍ਡਿਤਃ||੪੩|| ਯਤ੍ਤੁ ਰੋਗਸਮੁਤ੍ਥਾਨਮਸ਼ਕ੍ਯਮਿਹ ਕੇਨਚਿਤ੍| ਪਰਿਹਰ੍ਤੁਂ ਨ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ਼ੋਚਿਤਵ੍ਯਂ ਮਨੀਸਿਭਿਃ||੪੪||
View original
परिहार्याण्यपथ्यानि सदा परिहरन्नरः| भवत्यनृणतां प्राप्तः साधूनामिह पण्डितः||४३|| यत्तु रोगसमुत्थानमशक्यमिह केनचित्| परिहर्तुं न तत् प्राप्य शोचितव्यं मनीषिभिः||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (45-48) · Śloka 48
ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕਾਃ- ਆਹਾਰਸਮ੍ਭਵਂ ਵਸ੍ਤੁ ਰੋਗਾਸ਼੍ਚਾਹਾਰਸਮ੍ਭਵਾਃ| ਹਿਤਾਹਿਤਵਿਸ਼ੇਸਾਚ੍ਚ ਵਿਸ਼ੇਸਃ ਸੁਖਦੁਃਖਯੋਃ||੪੫|| ਸਹਤ੍ਵੇ ਚਾਸਹਤ੍ਵੇ ਚ ਦੁਃਖਾਨਾਂ ਦੇਹਸਤ੍ਤ੍ਵਯੋਃ | ਵਿਸ਼ੇਸੋ ਰੋਗਸਙ੍ਘਾਸ਼੍ਚ ਧਾਤੁਜਾ ਯੇ ਪਥਕ੍ਪਥਕ੍||੪੬|| ਤੇਸਾਂ ਚੈਵ ਪ੍ਰਸ਼ਮਨਂ ਕੋਸ੍ਠਾਚ੍ਛਾਖਾ ਉਪੇਤ੍ਯ ਚ| ਦੋਸਾ ਯਥਾ ਪ੍ਰਕੁਪ੍ਯਨ੍ਤਿ ਸ਼ਾਖਾਭ੍ਯਃ ਕੋਸ੍ਠਮੇਤ੍ਯ ਚ||੪੭|| ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਾਜ੍ਞਯੋਰ੍ਵਿਸ਼ੇਸਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਤੁਰਹਿਤਂ ਚ ਯਤ੍| ਵਿਵਿਧਾਸ਼ਿਤਪੀਤੀਯੇ ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤਮ੍||੪੮||
View original
तत्र श्लोकाः- आहारसम्भवं वस्तु रोगाश्चाहारसम्भवाः| हिताहितविशेषाच्च विशेषः सुखदुःखयोः||४५|| सहत्वे चासहत्वे च दुःखानां देहसत्त्वयोः | विशेषो रोगसङ्घाश्च धातुजा ये पृथक्पृथक्||४६|| तेषां चैव प्रशमनं कोष्ठाच्छाखा उपेत्य च| दोषा यथा प्रकुप्यन्ति शाखाभ्यः कोष्ठमेत्य च||४७|| प्राज्ञाज्ञयोर्विशेषश्च स्वस्थातुरहितं च यत्| विविधाशितपीतीये तत् सर्वं सम्प्रकाशितम्||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 7
ਇਤ੍ਯਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਕਤੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਚਰਕਪ੍ਰਤਿਸਂਸ੍ਕਤੇ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਵਿਵਿਧਾਸ਼ਿਤਪੀਤੀਯੋ ਨਾਮਾਸ੍ਟਾਵਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੨੮|| ਇਤ੍ਯਨ੍ਨਪਾਨਚਤੁਸ੍ਕਃ||੭||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते सूत्रस्थाने विविधाशितपीतीयो नामाष्टाविंशोऽध्यायः||२८|| इत्यन्नपानचतुष्कः||७||
🔊 Audio coming soon