Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
అథాతో వివిధాశితపీతీయమధ్యాయం వ్యాఖ్యాస్యామః||1|| ఇతి హ స్మాహ భగవానాత్రేయః||2||
View original
अथातो विविधाशितपीतीयमध्यायं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
28. vividhāśitapītīyō'dhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
వివిధమశితం పీతం లీఢం ఖాదితం జంతోర్హితమంతరగ్నిసంధుక్షితబలేన యథాస్వేనోష్మణా సమ్యగ్విపచ్యమానం కాలవదనవస్థితసర్వధాతుపాకమనుపహతసర్వధాతూష్మమారుతస్రోతః కేవలం శరీరముపచయబలవర్ణసుఖాయుషా యోజయతి శరీరధాతూనూర్జయతి చ| ధాతవో హి ధాత్వాహారాః ప్రకృతిమనువర్తంతే||3||
View original
विविधमशितं पीतं लीढं खादितं जन्तोर्हितमन्तरग्निसन्धुक्षितबलेन यथास्वेनोष्मणा सम्यग्विपच्यमानं कालवदनवस्थितसर्वधातुपाकमनुपहतसर्वधातूष्ममारुतस्रोतः केवलं शरीरमुपचयबलवर्णसुखायुषा योजयति शरीरधातूनूर्जयति च| धातवो हि धात्वाहाराः प्रकृतिमनुवर्तन्ते||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
తత్రాహారప్రసాదాఖ్యో రసః కిట్టం చ మలాఖ్యమభినిర్వర్తతే| కిట్టాత్ స్వేదమూత్రపురీషవాతపిత్తశ్లేష్మాణః కర్ణాక్షినాసికాస్యలోమకూపప్రజననమలాః కేశశ్మశ్రులోమనఖాదయశ్చావయవాః పుష్యంతి| పుష్యంతి త్వాహారరసాద్రసరుధిరమాంసమేదోస్థిమజ్జశుక్రౌజాంసి పంచేంద్రియద్రవ్యాణి ధాతుప్రసాదసంజ్ఞకాని శరీరసంధిబంధపిచ్ఛాదయశ్చావయవాః| తే సర్వ ఏవ ధాతవో మలాఖ్యాః ప్రసాదాఖ్యాశ్చ రసమలాభ్యాం పుష్యంతః స్వం మానమనువర్తంతే యథావయఃశరీరం| ఏవం రసమలౌ స్వప్రమాణావస్థితావాశ్రయస్య సమధాతోర్ధాతుసామ్యమనువర్తయతః| నిమిత్తతస్తు క్షీణవృద్ధానాం ప్రసాదాఖ్యానాం ధాతూనాం వృద్ధిక్షయాభ్యామాహారమూలాభ్యాం రసః సామ్యముత్పాదయత్యారోగ్యాయ, కిట్టం చ మలానామేవమేవ| స్వమానాతిరిక్తాః పునరుత్సర్గిణః శీతోష్ణపర్యాయగుణైశ్చోపచర్యమాణా మలాః శరీర ధాతుసామ్యకరాః సముపలభ్యంతే||4||
View original
तत्राहारप्रसादाख्यो रसः किट्टं च मलाख्यमभिनिर्वर्तते| किट्टात् स्वेदमूत्रपुरीषवातपित्तश्लेष्माणः कर्णाक्षिनासिकास्यलोमकूपप्रजननमलाः केशश्मश्रुलोमनखादयश्चावयवाः पुष्यन्ति| पुष्यन्ति त्वाहाररसाद्रसरुधिरमांसमेदोस्थिमज्जशुक्रौजांसि पञ्चेन्द्रियद्रव्याणि धातुप्रसादसञ्ज्ञकानि शरीरसन्धिबन्धपिच्छादयश्चावयवाः| ते सर्व एव धातवो मलाख्याः प्रसादाख्याश्च रसमलाभ्यां पुष्यन्तः स्वं मानमनुवर्तन्ते यथावयःशरीरम्| एवं रसमलौ स्वप्रमाणावस्थितावाश्रयस्य समधातोर्धातुसाम्यमनुवर्तयतः| निमित्ततस्तु क्षीणवृद्धानां प्रसादाख्यानां धातूनां वृद्धिक्षयाभ्यामाहारमूलाभ्यां रसः साम्यमुत्पादयत्यारोग्याय, किट्टं च मलानामेवमेव| स्वमानातिरिक्ताः पुनरुत्सर्गिणः शीतोष्णपर्यायगुणैश्चोपचर्यमाणा मलाः शरीर धातुसाम्यकराः समुपलभ्यन्ते||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
తేషాం తు మలప్రసాదాఖ్యానాం ధాతూనాం స్రోతాంస్యయనముఖాని| తాని యథావిభాగేన యథాస్వం ధాతూనాపూరయంతి| ఏవమిదం శరీరమశితపీతలీఢఖాదితప్రభవం| అశితపీతలీఢఖాదితప్రభవాశ్చాస్మిఞ్ శరీరే వ్యాధయో భవంతి| హితాహితోపయోగవిశేషాస్త్వత్ర శుభాశుభవిశేషకరా భవంతీతి||5||
View original
तेषां तु मलप्रसादाख्यानां धातूनां स्रोतांस्ययनमुखानि| तानि यथाविभागेन यथास्वं धातूनापूरयन्ति| एवमिदं शरीरमशितपीतलीढखादितप्रभवम्| अशितपीतलीढखादितप्रभवाश्चास्मिञ् शरीरे व्याधयो भवन्ति| हिताहितोपयोगविशेषास्त्वत्र शुभाशुभविशेषकरा भवन्तीति||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
ఏవంవాదినం భగవంతమాత్రేయమగ్నివేశ ఉవాచ- దృశ్యంతే హి భగవన్! హితసమాఖ్యాతమప్యాహారముపయుంజానా వ్యాధిమంతశ్చాగదాశ్చ, తథైవాహితసమాఖ్యాతం; ఏవం దుష్టే కథం హితాహితోపయోగవిశేషాత్మకం శుభాశుభవిశేషముపలభామహ ఇతి||6||
View original
एवंवादिनं भगवन्तमात्रेयमग्निवेश उवाच- दृश्यन्ते हि भगवन्! हितसमाख्यातमप्याहारमुपयुञ्जाना व्याधिमन्तश्चागदाश्च, तथैवाहितसमाख्यातम्; एवं दुष्टे कथं हिताहितोपयोगविशेषात्मकं शुभाशुभविशेषमुपलभामह इति||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
తమువాచ భగవానాత్రేయః- న హితాహారోపయోగినామగ్నివేశ! తన్నిమిత్తా వ్యాధయో జాయంతే, న చ కేవలం హితాహారోపయోగాదేవ సర్వవ్యాధిభయమతిక్రాంతం భవతి, సంతి హ్యృతేఽప్యహితాహారోపయోగాదన్యా రోగప్రకృతయః, తద్యథా- కాలవిపర్యయః, ప్రజ్ఞాపరాధః, శబ్దస్పర్శరూపరసగంధాశ్చాసాత్మ్యా ఇతి| తాశ్చ రోగప్రకృతయో రసాన్ సమ్యగుపయుంజానమపి పురుషమశుభేనోపపాదయంతి; తస్మాద్ధితాహారోపయోగినోఽపి దృశ్యంతే వ్యాధిమంతః| అహితాహారోపయోగినాం పునః కారణతో న సద్యో దోషవాన్ భవత్యపచారః| న హి సర్వాణ్యపథ్యాని తుల్యదోషాణి, న చ సర్వే దోషాస్తుల్యబలాః, న చ సర్వాణి శరీరాణి వ్యాధిక్షమత్వే సమర్థాని భవంతి| తదేవ హ్యపథ్యం దేశకాలసంయోగవీర్యప్రమాణాతియోగాద్భూయస్తరమపథ్యం సంపద్యతే| స ఏవ దోషః సంసృష్టయోనిర్విరుద్ధోపక్రమో గంభీరానుగతశ్చిరస్థితః ప్రాణాయతనసముత్థో మర్మోపఘాతీ కష్టతమః క్షిప్రకారితమశ్చ సంపద్యతే| శరీరాణి చాతిస్థూలాన్యతికృశాన్యనివిష్టమాంసశోణితాస్థీని దుర్బలాన్యసాత్మ్యాహారోపచితాన్యల్పాహారాణ్యల్పసత్త్వాని చ భవంత్యవ్యాధిసహాని, విపరీతాని పునర్వ్యాధిసహాని| ఏభ్యశ్చైవాపథ్యాహారదోషశరీరవిశేషేభ్యో వ్యాధయో మృదవో దారుణాః క్షిప్రసముత్థాశ్చిరకారిణశ్చ భవంతి| త ఏవ వాతపిత్తశ్లేష్మాణః స్థానవిశేషే ప్రకుపితా వ్యాధివిశేషానభినిర్వర్తయంత్యగ్నివేశ!||7||
View original
तमुवाच भगवानात्रेयः- न हिताहारोपयोगिनामग्निवेश! तन्निमित्ता व्याधयो जायन्ते, न च केवलं हिताहारोपयोगादेव सर्वव्याधिभयमतिक्रान्तं भवति, सन्ति ह्यृतेऽप्यहिताहारोपयोगादन्या रोगप्रकृतयः, तद्यथा- कालविपर्ययः, प्रज्ञापराधः, शब्दस्पर्शरूपरसगन्धाश्चासात्म्या इति| ताश्च रोगप्रकृतयो रसान् सम्यगुपयुञ्जानमपि पुरुषमशुभेनोपपादयन्ति; तस्माद्धिताहारोपयोगिनोऽपि दृश्यन्ते व्याधिमन्तः| अहिताहारोपयोगिनां पुनः कारणतो न सद्यो दोषवान् भवत्यपचारः| न हि सर्वाण्यपथ्यानि तुल्यदोषाणि, न च सर्वे दोषास्तुल्यबलाः, न च सर्वाणि शरीराणि व्याधिक्षमत्वे समर्थानि भवन्ति| तदेव ह्यपथ्यं देशकालसंयोगवीर्यप्रमाणातियोगाद्भूयस्तरमपथ्यं सम्पद्यते| स एव दोषः संसृष्टयोनिर्विरुद्धोपक्रमो गम्भीरानुगतश्चिरस्थितः प्राणायतनसमुत्थो मर्मोपघाती कष्टतमः क्षिप्रकारितमश्च सम्पद्यते| शरीराणि चातिस्थूलान्यतिकृशान्यनिविष्टमांसशोणितास्थीनि दुर्बलान्यसात्म्याहारोपचितान्यल्पाहाराण्यल्पसत्त्वानि च भवन्त्यव्याधिसहानि, विपरीतानि पुनर्व्याधिसहानि| एभ्यश्चैवापथ्याहारदोषशरीरविशेषेभ्यो व्याधयो मृदवो दारुणाः क्षिप्रसमुत्थाश्चिरकारिणश्च भवन्ति| त एव वातपित्तश्लेष्माणः स्थानविशेषे प्रकुपिता व्याधिविशेषानभिनिर्वर्तयन्त्यग्निवेश!||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
తత్ర రసాదిషు స్థానేషు ప్రకుపితానాం దోషాణాం యస్మిన్ స్థానే యే యే వ్యాధయః సంభవంతి తాంస్తాన్ యథావదనువ్యాఖ్యాస్యామః||8||
View original
तत्र रसादिषु स्थानेषु प्रकुपितानां दोषाणां यस्मिन् स्थाने ये ये व्याधयः सम्भवन्ति तांस्तान् यथावदनुव्याख्यास्यामः||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (9-10) · Śloka 11
అశ్రద్ధా చారుచిశ్చాస్యవైరస్యమరసజ్ఞతా| హృల్లాసో గౌరవం తంద్రా సాంగమర్దో జ్వరస్తమః ||9|| పాండుత్వం స్రోతసాం రోధః క్లైబ్యం సాదః కృశాంగతా| నాశోఽగ్నేరయథాకాలం వలయః పలితాని చ||10|| రసప్రదోషజా రోగా,...|11|
View original
अश्रद्धा चारुचिश्चास्यवैरस्यमरसज्ञता| हृल्लासो गौरवं तन्द्रा साङ्गमर्दो ज्वरस्तमः ||९|| पाण्डुत्वं स्रोतसां रोधः क्लैब्यं सादः कृशाङ्गता| नाशोऽग्नेरयथाकालं वलयः पलितानि च||१०|| रसप्रदोषजा रोगा,...|११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (11-12) · Śloka 14
...వక్ష్యంతే రక్తదోషజాః| కుష్ఠవీసర్పపిడకా రక్తపిత్తమసృగ్దరః||11|| గుదమేఢ్రాస్యపాకశ్చ ప్లీహా గుల్మోఽథ విద్రధిః| నీలికా కామలా వ్యంగః పిప్ప్లవస్తిలకాలకాః||12|| దద్రుశ్చర్మదలం శ్విత్రం పామా కోఠాస్రమండలం| రక్తప్రదోషాజ్జాయంతే,...|14|
View original
...वक्ष्यन्ते रक्तदोषजाः| कुष्ठवीसर्पपिडका रक्तपित्तमसृग्दरः||११|| गुदमेढ्रास्यपाकश्च प्लीहा गुल्मोऽथ विद्रधिः| नीलिका कामला व्यङ्गः पिप्प्लवस्तिलकालकाः||१२|| दद्रुश्चर्मदलं श्वित्रं पामा कोठास्रमण्डलम्| रक्तप्रदोषाज्जायन्ते,...|१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (13-14) · Śloka 15
...శృణు మాంసప్రదోషజాన్||13|| అధిమాంసార్బుదం కీలం గలశాలూకశుండికే| పూతిమాంసాలజీగండగండమాలోపజిహ్వికాః||14|| విద్యాన్మాంసాశ్రయాన్,...|15|
View original
...शृणु मांसप्रदोषजान्||१३|| अधिमांसार्बुदं कीलं गलशालूकशुण्डिके| पूतिमांसालजीगण्डगण्डमालोपजिह्विकाः||१४|| विद्यान्मांसाश्रयान्,...|१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (15) · Śloka 15
... మేదఃసంశ్రయాంస్తు ప్రచక్ష్మహే| నిందితాని ప్రమేహాణాం పూర్వరూపాణి యాని చ||15||
View original
... मेदःसंश्रयांस्तु प्रचक्ष्महे| निन्दितानि प्रमेहाणां पूर्वरूपाणि यानि च||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (16) · Śloka 16
అధ్యస్థిదంతౌ దంతాస్థిభేదశూలం వివర్ణతా| కేశలోమనఖశ్మశ్రుదోషాశ్చాస్థిప్రదోషజాః||16||
View original
अध्यस्थिदन्तौ दन्तास्थिभेदशूलं विवर्णता| केशलोमनखश्मश्रुदोषाश्चास्थिप्रदोषजाः||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (17) · Śloka 18
రుక్ పర్వణాం భ్రమో మూర్చ్ఛా దర్శనం తమసస్తథా| అరుషాం స్థూలమూలానాం పర్వజానాం చ దర్శనం||17|| మజ్జప్రదోషాత్, ...|18|
View original
रुक् पर्वणां भ्रमो मूर्च्छा दर्शनं तमसस्तथा| अरुषां स्थूलमूलानां पर्वजानां च दर्शनम्||१७|| मज्जप्रदोषात्, ...|१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (18-19) · Śloka 19
...శుక్రస్య దోషాత్ క్లైబ్యమహర్షణం| రోగి వా క్లీబమల్పాయుర్విరూపం వా ప్రజాయతే||18|| న చాస్య జాయతే గర్భః పతతి ప్రస్రవత్యపి| శుక్రం హి దుష్టం సాపత్యం సదారం బాధతే నరం||19||
View original
...शुक्रस्य दोषात् क्लैब्यमहर्षणम्| रोगि वा क्लीबमल्पायुर्विरूपं वा प्रजायते||१८|| न चास्य जायते गर्भः पतति प्रस्रवत्यपि| शुक्रं हि दुष्टं सापत्यं सदारं बाधते नरम्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (20) · Śloka 20
ఇంద్రియాణి సమాశ్రిత్య ప్రకుప్యంతి యదా మలాః| ఉపఘాతోపతాపాభ్యాం యోజయంతీంద్రియాణి తే||20||
View original
इन्द्रियाणि समाश्रित्य प्रकुप्यन्ति यदा मलाः| उपघातोपतापाभ्यां योजयन्तीन्द्रियाणि ते||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (21) · Śloka 21
స్నాయౌ సిరాకండరాభ్యో దుష్టాః క్లిశ్నంతి మానవం| స్తంభసంకోచఖల్లీభిర్గ్రంథిస్ఫురణసుప్తిభిః||21||
View original
स्नायौ सिराकण्डराभ्यो दुष्टाः क्लिश्नन्ति मानवम्| स्तम्भसङ्कोचखल्लीभिर्ग्रन्थिस्फुरणसुप्तिभिः||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (22) · Śloka 22
మలానాశ్రిత్య కుపితా భేదశోషప్రదూషణం| దోషా మలానాం కుర్వంతి సంగోత్సర్గావతీవ చ||22||
View original
मलानाश्रित्य कुपिता भेदशोषप्रदूषणम्| दोषा मलानां कुर्वन्ति सङ्गोत्सर्गावतीव च||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (23-30) · Śloka 30
వివిధాదశితాత్ పీతాదహితాల్లీఢఖాదితాత్| భవంత్యేతే మనుష్యాణాం వికారా య ఉదాహృతాః||23|| తేషామిచ్ఛన్ననుత్పత్తిం సేవేత మతిమాన్ సదా| హితాన్యేవాశితాదీని న స్యుస్తజ్జాస్తథాఽఽమయాః||24|| రసజానాం వికారాణాం సర్వం లంఘనమౌషధం| విధిశోణితికేఽధ్యాయే రక్తజానాం భిషగ్జితం||25|| మాంసజానాం తు సంశుద్ధిః శస్త్రక్షారాగ్నికర్మ చ| అష్టౌనిందితికేఽధ్యాయే మేదోజానాం చికిత్సితం||26|| అస్థ్యాశ్రయాణాం వ్యాధీనాం పంచకర్మాణి భేషజం| బస్త్యః క్షీరసర్పీంషి తిక్తకోపహితాని చ||27|| మజ్జశుక్రసముత్థానామౌషధం స్వాదుతిక్తకం| అన్నం వ్యవాయవ్యాయామౌ శుద్ధిః కాలే చ మాత్రయా||28|| శాంతిరింద్రియజానాం తు త్రిమర్మీయే ప్రవక్ష్యతే| స్నాయ్వాదిజానాం ప్రశమో వక్ష్యతే వాతరోగికే||29|| నవేగాంధారణేఽధ్యాయే చికిత్సాసంగ్రహః కృతః| మలజానాం వికారాణాం సిద్ధిశ్చోక్తా క్వచిత్క్వచిత్||30||
View original
विविधादशितात् पीतादहिताल्लीढखादितात्| भवन्त्येते मनुष्याणां विकारा य उदाहृताः||२३|| तेषामिच्छन्ननुत्पत्तिं सेवेत मतिमान् सदा| हितान्येवाशितादीनि न स्युस्तज्जास्तथाऽऽमयाः||२४|| रसजानां विकाराणां सर्वं लङ्घनमौषधम्| विधिशोणितिकेऽध्याये रक्तजानां भिषग्जितम्||२५|| मांसजानां तु संशुद्धिः शस्त्रक्षाराग्निकर्म च| अष्टौनिन्दितिकेऽध्याये मेदोजानां चिकित्सितम्||२६|| अस्थ्याश्रयाणां व्याधीनां पञ्चकर्माणि भेषजम्| बस्त्यः क्षीरसर्पींषि तिक्तकोपहितानि च||२७|| मज्जशुक्रसमुत्थानामौषधं स्वादुतिक्तकम्| अन्नं व्यवायव्यायामौ शुद्धिः काले च मात्रया||२८|| शान्तिरिन्द्रियजानां तु त्रिमर्मीये प्रवक्ष्यते| स्नाय्वादिजानां प्रशमो वक्ष्यते वातरोगिके||२९|| नवेगान्धारणेऽध्याये चिकित्सासङ्ग्रहः कृतः| मलजानां विकाराणां सिद्धिश्चोक्ता क्वचित्क्वचित्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (31-32) · Śloka 32
వ్యాయామాదూష్మణస్తైక్ష్ణ్యాద్ధితస్యానవచారణాత్| కోష్ఠాచ్ఛాఖా మలా యాంతి ద్రుతత్వాన్మారుతస్య చ||31|| తత్రస్థాశ్చ విలంబంతే కదాచిన్న సమీరితాః| నాదేశకాలే కుప్యంతి భూయో హేతుప్రతీక్షిణః||32||
View original
व्यायामादूष्मणस्तैक्ष्ण्याद्धितस्यानवचारणात्| कोष्ठाच्छाखा मला यान्ति द्रुतत्वान्मारुतस्य च||३१|| तत्रस्थाश्च विलम्बन्ते कदाचिन्न समीरिताः| नादेशकाले कुप्यन्ति भूयो हेतुप्रतीक्षिणः||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (33) · Śloka 33
వృద్ధ్యా విష్యందనాత్ పాకాత్ స్రోతోముఖవిశోధనాత్| శాఖా ముక్త్వా మలాః కోష్ఠం యాంతి వాయోశ్చ నిగ్రహాత్||33||
View original
वृद्ध्या विष्यन्दनात् पाकात् स्रोतोमुखविशोधनात्| शाखा मुक्त्वा मलाः कोष्ठं यान्ति वायोश्च निग्रहात्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (34-35) · Śloka 35
అజాతానామనుత్పత్తౌ జాతానాం వినివృత్తయే| రోగాణాం యో విధిర్దృష్టః సుఖార్థీ తం సమాచరేత్||34|| సుఖార్థాః సర్వభూతానాం మతాః సర్వాః ప్రవృత్తయః| జ్ఞానాజ్ఞానవిశేషాత్తు మార్గామార్గప్రవృత్తయః||35||
View original
अजातानामनुत्पत्तौ जातानां विनिवृत्तये| रोगाणां यो विधिर्दृष्टः सुखार्थी तं समाचरेत्||३४|| सुखार्थाः सर्वभूतानां मताः सर्वाः प्रवृत्तयः| ज्ञानाज्ञानविशेषात्तु मार्गामार्गप्रवृत्तयः||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (36-38) · Śloka 38
హితమేవానురుధ్యంతే ప్రపరీక్ష్య పరీక్షకాః| రజోమోహావృతాత్మానః ప్రియమేవ తు లౌకికాః||36|| శ్రుతం బుద్ధిః స్మృతిర్దాక్ష్యం ధృతిర్హితనిషేవణం| వాగ్విశుద్ధిః శమో ధైర్యమాశ్రయంతి పరీక్షకం||37|| లౌకికం నాశ్రయంత్యేతే గుణా మోహరజఃశ్రితం | తన్మూలా బహవో యంతి రోగాః శారీరమానసాః||38||
View original
हितमेवानुरुध्यन्ते प्रपरीक्ष्य परीक्षकाः| रजोमोहावृतात्मानः प्रियमेव तु लौकिकाः||३६|| श्रुतं बुद्धिः स्मृतिर्दाक्ष्यं धृतिर्हितनिषेवणम्| वाग्विशुद्धिः शमो धैर्यमाश्रयन्ति परीक्षकम्||३७|| लौकिकं नाश्रयन्त्येते गुणा मोहरजःश्रितम् | तन्मूला बहवो यन्ति रोगाः शारीरमानसाः||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (39-40) · Śloka 40
ప్రజ్ఞాపరాధాద్ధ్యహితానర్థాన్ పంచ నిషేవతే| సంధారయతి వేగాంశ్చ సేవతే సాహసాని చ||39|| తదాత్వసుఖసంజ్ఞేషు భావేష్వజ్ఞోఽనురజ్యతే| రజ్యతే న తు విజ్ఞాతా విజ్ఞానే హ్యమలీకృతే||40||
View original
प्रज्ञापराधाद्ध्यहितानर्थान् पञ्च निषेवते| सन्धारयति वेगांश्च सेवते साहसानि च||३९|| तदात्वसुखसञ्ज्ञेषु भावेष्वज्ञोऽनुरज्यते| रज्यते न तु विज्ञाता विज्ञाने ह्यमलीकृते||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (41) · Śloka 41
న రాగాన్నాప్యవిజ్ఞానాదాహారానుపయోజయేత్| పరీక్ష్య హితమశ్నీయాద్దేహో హ్యాహారసంభవః||41||
View original
न रागान्नाप्यविज्ञानादाहारानुपयोजयेत्| परीक्ष्य हितमश्नीयाद्देहो ह्याहारसम्भवः||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (42) · Śloka 42
ఆహారస్య విధావష్టౌ విశేషా హేతుసంజ్ఞకాః| శుభాశుభసముత్పత్తౌ తాన్ పరీక్ష్య ప్రయోజయేత్||42||
View original
आहारस्य विधावष्टौ विशेषा हेतुसञ्ज्ञकाः| शुभाशुभसमुत्पत्तौ तान् परीक्ष्य प्रयोजयेत्||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (43-44) · Śloka 44
పరిహార్యాణ్యపథ్యాని సదా పరిహరన్నరః| భవత్యనృణతాం ప్రాప్తః సాధూనామిహ పండితః||43|| యత్తు రోగసముత్థానమశక్యమిహ కేనచిత్| పరిహర్తుం న తత్ ప్రాప్య శోచితవ్యం మనీషిభిః||44||
View original
परिहार्याण्यपथ्यानि सदा परिहरन्नरः| भवत्यनृणतां प्राप्तः साधूनामिह पण्डितः||४३|| यत्तु रोगसमुत्थानमशक्यमिह केनचित्| परिहर्तुं न तत् प्राप्य शोचितव्यं मनीषिभिः||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (45-48) · Śloka 48
తత్ర శ్లోకాః- ఆహారసంభవం వస్తు రోగాశ్చాహారసంభవాః| హితాహితవిశేషాచ్చ విశేషః సుఖదుఃఖయోః||45|| సహత్వే చాసహత్వే చ దుఃఖానాం దేహసత్త్వయోః | విశేషో రోగసంఘాశ్చ ధాతుజా యే పృథక్పృథక్||46|| తేషాం చైవ ప్రశమనం కోష్ఠాచ్ఛాఖా ఉపేత్య చ| దోషా యథా ప్రకుప్యంతి శాఖాభ్యః కోష్ఠమేత్య చ||47|| ప్రాజ్ఞాజ్ఞయోర్విశేషశ్చ స్వస్థాతురహితం చ యత్| వివిధాశితపీతీయే తత్ సర్వం సంప్రకాశితం||48||
View original
तत्र श्लोकाः- आहारसम्भवं वस्तु रोगाश्चाहारसम्भवाः| हिताहितविशेषाच्च विशेषः सुखदुःखयोः||४५|| सहत्वे चासहत्वे च दुःखानां देहसत्त्वयोः | विशेषो रोगसङ्घाश्च धातुजा ये पृथक्पृथक्||४६|| तेषां चैव प्रशमनं कोष्ठाच्छाखा उपेत्य च| दोषा यथा प्रकुप्यन्ति शाखाभ्यः कोष्ठमेत्य च||४७|| प्राज्ञाज्ञयोर्विशेषश्च स्वस्थातुरहितं च यत्| विविधाशितपीतीये तत् सर्वं सम्प्रकाशितम्||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 7
ఇత్యగ్నివేశకృతే తంత్రే చరకప్రతిసంస్కృతే సూత్రస్థానే వివిధాశితపీతీయో నామాష్టావింశోఽధ్యాయః||28|| ఇత్యన్నపానచతుష్కః||7||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते सूत्रस्थाने विविधाशितपीतीयो नामाष्टाविंशोऽध्यायः||२८|| इत्यन्नपानचतुष्कः||७||
🔊 Audio coming soon