Adhikarana mukharoganidAnam (1) · Śloka 1
ਅਥ ਮੁਖਰੋਗਨਿਦਾਨਮ੍ | ਆਨੂਪਪਿਸ਼ਿਤਕ੍ਸੀਰਦਧਿਮਤ੍ਸ੍ਯਾਤਿਸੇਵਨਾਤ੍ | ਮੁਖਮਧ੍ਯੇ ਗਦਾਨ੍ ਕੁਰ੍ਯੁਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾ ਦੋਸਾਃ ਕਫੋਤ੍ਤਰਾਃ ||੧||
अथ मुखरोगनिदानम् | आनूपपिशितक्षीरदधिमत्स्यातिसेवनात् | मुखमध्ये गदान् कुर्युः क्रुद्धा दोषाः कफोत्तराः ||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtajauShTharogalakShaNam (2) · Śloka 2
ਕਰ੍ਕਸ਼ੌ ਪਰੁਸੌ ਸ੍ਤਬ੍ਧੌ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਨਿਲਵੇਦਨੌ | ਦਾਲ੍ਯੇਤੇ ਪਰਿਪਾਟ੍ਯਤੇ ਓਸ੍ਠੌ ਮਾਰੁਤਕੋਪਤਃ ||੨|| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੬) |
कर्कशौ परुषौ स्तब्धौ सम्प्राप्तानिलवेदनौ | दाल्येते परिपाट्यते ओष्ठौ मारुतकोपतः ||२|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittajauShTharogalakShaNam (3) · Śloka 3
ਚੀਯੇਤੇ ਪਿਡਕਾਭਿਸ਼੍ਚ ਸਰੁਜਾਭਿਃ ਸਮਨ੍ਤਤਃ | ਸਦਾਹਪਾਕਪਿਡਕੌ ਪੀਤਾਭਾਸੌ ਚ ਪਿਤ੍ਤਤਃ ||੩|| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੬) |
चीयेते पिडकाभिश्च सरुजाभिः समन्ततः | सदाहपाकपिडकौ पीताभासौ च पित्ततः ||३|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphajauShTharogalakShaNam (4) · Śloka 4
ਸਵਰ੍ਣਾਭਿਸ਼੍ਚ ਚੀਯੇਤੇ ਪਿਡਕਾਭਿਰਵੇਦਨੌ | ਭਵਤਸ੍ਤੁ ਕਫਾਦੋਸ੍ਠੌ ਪਿਚ੍ਛਿਲੌ ਸ਼ੀਤਲੌ ਗੁਰੂ ||੪|| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੬) |
सवर्णाभिश्च चीयेते पिडकाभिरवेदनौ | भवतस्तु कफादोष्ठौ पिच्छिलौ शीतलौ गुरू ||४|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAtajauShTharogalakShaNam (5) · Śloka 5
ਸਕਤ੍ਕਸ੍ਣੌ ਸਕਤ੍ਪੀਤੌ ਸਕਚ੍ਛ੍ਵੇਤੌ ਤਥੈਵ ਚ | ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇਨ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾਵਨੇਕਪਿਡਕਾਚਿਤੌ ||੫|| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੬) |
सकृत्कृष्णौ सकृत्पीतौ सकृच्छ्वेतौ तथैव च | सन्निपातेन विज्ञेयावनेकपिडकाचितौ ||५|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktajauShTharogalakShaNam (6) · Śloka 6
ਖਰ੍ਜੂਰਫਲਵਰ੍ਣਾਭਿਃ ਪਿਡਕਾਭਿਰ੍ਨਿਪੀਡਿਤੌ | ਰਕ੍ਤੋਪਸਸ੍ਟੌ ਰੁਧਿਰਂ ਸ੍ਰਵਤਃ ਸ਼ੋਣਿਤਪ੍ਰਭੌ ||੬|| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੬) |
खर्जूरफलवर्णाभिः पिडकाभिर्निपीडितौ | रक्तोपसृष्टौ रुधिरं स्रवतः शोणितप्रभौ ||६|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsajauShTharogalakShaNam (7) · Śloka 7
ਗੁਰੂ ਸ੍ਥੂਲੌ ਮਾਂਸਦੁਸ੍ਟੌ ਮਾਂਸਪਿਣ੍ਡਵਦੁਦ੍ਗਤੌ | ਜਨ੍ਤਵਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਮੂਰ੍ਛਨ੍ਤਿ ਨਰਸ੍ਯੋਭਯਤੋ ਮੁਖਾਤ੍ ||੭|| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੬) |
गुरू स्थूलौ मांसदुष्टौ मांसपिण्डवदुद्गतौ | जन्तवश्चात्र मूर्छन्ति नरस्योभयतो मुखात् ||७|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana medojauShTharogalakShaNam (8) · Śloka 9
ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਣ੍ਡਪ੍ਰਤੀਕਾਸ਼ੌ ਮੇਦਸਾ ਕਣ੍ਡੁਰੌ ਗੁਰੂ | ਅਚ੍ਛਂ ਸ੍ਫਟਿਕਸਙ੍ਕਾਸ਼ਮਾਸ੍ਰਾਵਂ ਸ੍ਰਵਤੋ ਭਸ਼ਮ੍ ||੮|| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੬) | ਤਯੋਰ੍ਵ੍ਰਣੋ ਨ ਸਂਰੋਹੇਨ੍ਮਦੁਤ੍ਵਂ ਚ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ |੯|
सर्पिर्मण्डप्रतीकाशौ मेदसा कण्डुरौ गुरू | अच्छं स्फटिकसङ्काशमास्रावं स्रवतो भृशम् ||८|| (सु. नि. अ. १६) | तयोर्व्रणो न संरोहेन्मृदुत्वं च न गच्छति |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana abhighAtajauShTharogalakShaNam (9) · Śloka 10
ਕ੍ਸਤਜਾਭੌ ਵਿਦੀਰ੍ਯੇਤੇ ਪਾਟ੍ਯੇਤੇ ਚਾਭਿਘਾਤਤਃ ||੯|| ਗ੍ਰਥਿਤੌ ਚ ਤਥਾ ਸ੍ਯਾਤਾਮੋਸ੍ਠੌ ਕਣ੍ਡੂਸਮਨ੍ਵਿਤੌ |੧੦| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੬) |
क्षतजाभौ विदीर्येते पाट्येते चाभिघाततः ||९|| ग्रथितौ च तथा स्यातामोष्ठौ कण्डूसमन्वितौ |१०| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shItAdalakShaNam (10-11) · Śloka 11
ਸ਼ੋਣਿਤਂ ਦਨ੍ਤਵੇਸ੍ਟੇਭ੍ਯੋ ਯਸ੍ਯਾਕਸ੍ਮਾਤ੍ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ | ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧੀਨਿ ਸਕਸ੍ਣਾਨਿ ਪ੍ਰਕ੍ਲੇਦੀਨਿ ਮਦੂਨਿ ਚ ||੧੦|| ਦਨ੍ਤਮਾਂਸਾਨਿ ਸ਼ੀਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪਚਨ੍ਤਿ ਚ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ | ਸ਼ੀਤਾਦੋ ਨਾਮ ਸ ਵ੍ਯਾਧਿਃ ਕਫਸ਼ੋਣਿਤਸਮ੍ਭਵਃ ||੧੧|| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੬) |
शोणितं दन्तवेष्टेभ्यो यस्याकस्मात् प्रवर्तते | दुर्गन्धीनि सकृष्णानि प्रक्लेदीनि मृदूनि च ||१०|| दन्तमांसानि शीर्यन्ते पचन्ति च परस्परम् | शीतादो नाम स व्याधिः कफशोणितसम्भवः ||११|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dantapuppuTalakShaNam (12) · Śloka 12
ਦਨ੍ਤਯੋਸ੍ਤ੍ਰਿਸੁ ਵਾ ਯਸ੍ਯ ਸ਼੍ਵਯਥੁਰ੍ਜਾਯਤੇ ਮਹਾਨ੍ | ਦਨ੍ਤਪੁਪ੍ਪੁਟਕੋ ਨਾਮ ਸ ਵ੍ਯਾਧਿਃ ਕਫਰਕ੍ਤਜਃ ||੧੨|| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੬) |
दन्तयोस्त्रिषु वा यस्य श्वयथुर्जायते महान् | दन्तपुप्पुटको नाम स व्याधिः कफरक्तजः ||१२|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dantaveShTalakShaNam (13) · Śloka 13
ਸ੍ਰਵਨ੍ਤਿ ਪੂਯਰੁਧਿਰਂ ਚਲਾ ਦਨ੍ਤਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਚ | ਦਨ੍ਤਵੇਸ੍ਟਃ ਸ ਵਿਜ੍ਞੇਯੋ ਦੁਸ੍ਟਸ਼ੋਣਿਤਸਮ੍ਭਵਃ ||੧੩|| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੬) |
स्रवन्ति पूयरुधिरं चला दन्ता भवन्ति च | दन्तवेष्टः स विज्ञेयो दुष्टशोणितसम्भवः ||१३|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shauShiralakShaNam (14) · Śloka 14
ਸ਼੍ਵਯਥੁਰ੍ਦਨ੍ਤਮੂਲੇਸੁ ਰੁਜਾਵਾਨ੍ ਕਫਰਕ੍ਤਜਃ | ਲਾਲਾਸ੍ਰਾਵੀ ਸ ਵਿਜ੍ਞੇਯਃ ਸ਼ੌਸਿਰੋ ਨਾਮ ਨਾਮਤਃ ||੧੪|| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੬) |
श्वयथुर्दन्तमूलेषु रुजावान् कफरक्तजः | लालास्रावी स विज्ञेयः शौषिरो नाम नामतः ||१४|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahAshauShiralakShaNam (15) · Śloka 15
ਦਨ੍ਤਾਸ਼੍ਚਲਨ੍ਤਿ ਵੇਸ੍ਟੇਭ੍ਯਸ੍ਤਾਲੁ ਚਾਪ੍ਯਵਦੀਰ੍ਯਤੇ | ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ ਸਰ੍ਵਜੋ ਵ੍ਯਾਧਿਰ੍ਮਹਾਸ਼ੌਸਿਰਸਞ੍ਜ੍ਞਿਤਃ ||੧੫|| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੬) |
दन्ताश्चलन्ति वेष्टेभ्यस्तालु चाप्यवदीर्यते | यस्मिन् स सर्वजो व्याधिर्महाशौषिरसञ्ज्ञितः ||१५|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paridaralakShaNam (16) · Śloka 16
ਦਨ੍ਤਮਾਂਸਾਨਿ ਸ਼ੀਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ੍ਠੀਵਤਿ ਚਾਪ੍ਯਸਕ੍ | ਪਿਤ੍ਤਾਸਕ੍ਕਫਜੋ ਵ੍ਯਾਧਿਰ੍ਜ੍ਞੇਯਃ ਪਰਿਦਰੋ ਹਿ ਸਃ ||੧੬|| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੬) |
दन्तमांसानि शीर्यन्ते यस्मिन् ष्ठीवति चाप्यसृक् | पित्तासृक्कफजो व्याधिर्ज्ञेयः परिदरो हि सः ||१६|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upakushalakShaNam (17) · Śloka 17
ਵੇਸ੍ਟੇਸੁ ਦਾਹਃ ਪਾਕਸ਼੍ਚ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਦਨ੍ਤਾਸ਼੍ਚਲਨ੍ਤਿ ਚ | ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਸੋਪਕੁਸ਼ੋ ਨਾਮ ਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤਕਤੋ ਗਦਃ ||੧੭|| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੬) |
वेष्टेषु दाहः पाकश्च ताभ्यां दन्ताश्चलन्ति च | यस्मिन् सोपकुशो नाम पित्तरक्तकृतो गदः ||१७|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vaidarbhalakShaNam (18) · Śloka 18
ਘਸ੍ਟੇਸੁ ਦਨ੍ਤਮਾਂਸੇਸੁ ਸਂਰਮ੍ਭੋ ਜਾਯਤੇ ਮਹਾਨ੍ | ਚਲਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਦਨ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਸ ਵੈਦਰ੍ਭੋਭਿਘਾਤਜਃ ||੧੮|| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੬) |
घृष्टेषु दन्तमांसेषु संरम्भो जायते महान् | चला भवन्ति दन्ताश्च स वैदर्भोऽभिघातजः ||१८|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana khalivardhanalakShaNam (19) · Śloka 19
ਮਾਰੁਤੇਨਾਧਿਕੋ ਦਨ੍ਤੋ ਜਾਯਤੇ ਤੀਵ੍ਰਵੇਦਨਃ | ਖਲਿਵਰ੍ਧਨਸਞ੍ਜ੍ਞੋਸੌ ਜਾਤੇ ਰੁਕ੍ ਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ ||੧੯|| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੬) |
मारुतेनाधिको दन्तो जायते तीव्रवेदनः | खलिवर्धनसञ्ज्ञोऽसौ जाते रुक् च प्रशाम्यति ||१९|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karAlalakShaNam (20) · Śloka 20
ਸ਼ਨੈਃ ਸ਼ਨੈਃ ਪ੍ਰਕੁਰੁਤੇ ਵਾਯੁਰ੍ਦਨ੍ਤਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ | ਕਰਾਲਾਨ੍ ਵਿਕਟਾਨ੍ ਦਨ੍ਤਾਨ੍ ਕਰਾਲੋ ਨ ਸ ਸਿਧ੍ਯਤਿ ||੨੦||
शनैः शनैः प्रकुरुते वायुर्दन्तसमाश्रितः | करालान् विकटान् दन्तान् करालो न स सिध्यति ||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana adhimAMsalakShaNam (21) · Śloka 21
ਹਾਨਵ੍ਯੇ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ ਦਨ੍ਤੇ ਮਹਾਞ੍ਛੋਥੋ ਮਹਾਰੁਜਃ | ਲਾਲਾਸ੍ਰਾਵੀ ਕਫਕਤੋ ਵਿਜ੍ਞੇਯਃ ਸੋਧਿਮਾਂਸਕਃ |੨੧| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੬) |
हानव्ये पश्चिमे दन्ते महाञ्छोथो महारुजः | लालास्रावी कफकृतो विज्ञेयः सोऽधिमांसकः |२१| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dantanADIlakShaNam (21) · Śloka 21
ਦਨ੍ਤਮੂਲਗਤਾ ਨਾਡ੍ਯਃ ਪਞ੍ਚ ਜ੍ਞੇਯਾ ਯਥੇਰਿਤਾਃ ||੨੧|| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੬) |
दन्तमूलगता नाड्यः पञ्च ज्ञेया यथेरिताः ||२१|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dAlanalakShaNam (22) · Śloka 22
ਦੀਰ੍ਯਮਾਣੇਸ੍ਵਿਵ ਰੁਜਾ ਯਸ੍ਯ ਦਨ੍ਤੇਸੁ ਜਾਯਤੇ | ਦਾਲਨੋ ਨਾਮ ਸ ਵ੍ਯਾਧਿਃ ਸਦਾਗਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਜਃ ||੨੨|| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੬) |
दीर्यमाणेष्विव रुजा यस्य दन्तेषु जायते | दालनो नाम स व्याधिः सदागतिनिमित्तजः ||२२|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana krimidantalakShaNam (23) · Śloka 23
ਕਸ੍ਣਚ੍ਛਿਦ੍ਰਸ਼੍ਚਲਃ ਸ੍ਰਾਵੀ ਸਸਂਰਮ੍ਭੋ ਮਹਾਰੁਜਃ | ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਰੁਜੋ ਵਾਤਾਦ੍ਵਿਜ੍ਞੇਯਃ ਕ੍ਰਿਮਿਦਨ੍ਤਕਃ ||੨੩|| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੬) |
कृष्णच्छिद्रश्चलः स्रावी ससंरम्भो महारुजः | अनिमित्तरुजो वाताद्विज्ञेयः क्रिमिदन्तकः ||२३|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bha~jjanakalakShaNam (24) · Śloka 24
ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਵਕ੍ਰਂ ਭਵੇਦ੍ਯਸ੍ਯ ਦਨ੍ਤਭਙ੍ਗਸ਼੍ਚ ਜਾਯਤੇ | ਕਫਵਾਤਕਤੋ ਵ੍ਯਾਧਿਃ ਸ ਭਞ੍ਜਨਕਸਞ੍ਜ੍ਞਿਤਃ ||੨੪|| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੬) |
वक्त्रं वक्रं भवेद्यस्य दन्तभङ्गश्च जायते | कफवातकृतो व्याधिः स भञ्जनकसञ्ज्ञितः ||२४|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dantaharShalakShaNam (25) · Śloka 25
ਸ਼ੀਤਰੂਕ੍ਸਪ੍ਰਵਾਤਾਮ੍ਲਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਨਾਮਸਹਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ | ਪਿਤ੍ਤਮਾਰੁਤਕੋਪੇਨ ਦਨ੍ਤਹਰ੍ਸਃ ਸ ਨਾਮਤਃ ||੨੫||
शीतरूक्षप्रवाताम्लस्पर्शानामसहा द्विजाः | पित्तमारुतकोपेन दन्तहर्षः स नामतः ||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dantasharkarAlakShaNam (26) · Śloka 26
ਮਲੋ ਦਨ੍ਤਗਤੋ ਯਸ੍ਤੁ ਪਿਤ੍ਤਮਾਰੁਤਸ਼ੋਸਿਤਃ | ਸ਼ਰ੍ਕਰੇਵ ਖਰਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾ ਸਾ ਜ੍ਞੇਯਾ ਦਨ੍ਤਸ਼ਰ੍ਕਰਾ ||੨੬||
मलो दन्तगतो यस्तु पित्तमारुतशोषितः | शर्करेव खरस्पर्शा सा ज्ञेया दन्तशर्करा ||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kapAlikAlakShaNam (27) · Śloka 27
ਕਪਾਲੇਸ੍ਵਿਵ ਦੀਰ੍ਯਤ੍ਸੁ ਦਨ੍ਤਾਨਾਂ ਸੈਵ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾ | ਕਪਾਲਿਕੇਤਿ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਸਦਾ ਦਨ੍ਤਵਿਨਾਸ਼ਿਨੀ ||੨੭||
कपालेष्विव दीर्यत्सु दन्तानां सैव शर्करा | कपालिकेति विज्ञेया सदा दन्तविनाशिनी ||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shyAvadantaka-dantavidradhirogalakShaNam (28-29) · Śloka 29
ਯੋਸਙ੍ਮਿਸ਼੍ਰੇਣ ਪਿਤ੍ਤੇਨ ਦਗ੍ਧੋ ਦਨ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਸ਼ੇਸਤਃ | ਸ਼੍ਯਾਵਤਾਂ ਨੀਲਤਾਂ ਵਾਪਿ ਗਤਃ ਸ ਸ਼੍ਯਾਵਦਨ੍ਤਕਃ ||੨੮|| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੬) | ਦਨ੍ਤਮਾਂਸੇ ਮਲੈਃ ਸਾਸ੍ਰੈਰ੍ਬਾਹ੍ਯਾਨ੍ਤਃ ਸ਼੍ਵਯਥੁਰ੍ਗੁਰੁਃ | ਸਦਾਹਰੁਕ੍ ਸ੍ਰਵੇਦ੍ਭਿਨ੍ਨਃ ਪੂਯਾਸ੍ਰਂ ਦਨ੍ਤਵਿਦ੍ਰਧਿਃ ||੨੯||
योऽसृङ्मिश्रेण पित्तेन दग्धो दन्तस्त्वशेषतः | श्यावतां नीलतां वाऽपि गतः स श्यावदन्तकः ||२८|| (सु. नि. अ. १६) | दन्तमांसे मलैः सास्रैर्बाह्यान्तः श्वयथुर्गुरुः | सदाहरुक् स्रवेद्भिन्नः पूयास्रं दन्तविद्रधिः ||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtajajihvAroga-pittajajihvAroga-kaphajajihvArogalakShaNam (30) · Śloka 30
ਜਿਹ੍ਵਾਨਿਲੇਨ ਸ੍ਫੁਟਿਤਾ ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤਾ ਭਵੇਚ੍ਚ ਸ਼ਾਕਚ੍ਛਦਨਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾ | ਪਿਤ੍ਤੇਨ ਦਹ੍ਯਤ੍ਯੁਪਚੀਯਤੇ ਚ ਦੀਰ੍ਘੈਃ ਸਰਕ੍ਤੈਰਪਿ ਕਣ੍ਟਕੈਸ਼੍ਚ | ਕਫੇਨ ਗੁਰ੍ਵੀ ਬਹੁਲਾ ਚਿਤਾ ਚ ਮਾਂਸੋਚ੍ਛ੍ਰਯੈਃ ਸ਼ਾਲ੍ਮਲਿਕਣ੍ਟਕਾਭੈਃ ||੩੦|| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੬) |
जिह्वाऽनिलेन स्फुटिता प्रसुप्ता भवेच्च शाकच्छदनप्रकाशा | पित्तेन दह्यत्युपचीयते च दीर्घैः सरक्तैरपि कण्टकैश्च | कफेन गुर्वी बहुला चिता च मांसोच्छ्रयैः शाल्मलिकण्टकाभैः ||३०|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alAsalakShaNam (31) · Śloka 31
ਜਿਹ੍ਵਾਤਲੇ ਯਃ ਸ਼੍ਵਯਥੁਃ ਪ੍ਰਗਾਢਃ ਸੋਲਾਸਸਞ੍ਜ੍ਞਃ ਕਫਰਕ੍ਤਮੂਰ੍ਤਿਃ | ਜਿਹ੍ਵਾਂ ਸ ਤੁ ਸ੍ਤਮ੍ਭਯਤਿ ਪ੍ਰਵਦ੍ਧੋ ਮੂਲੇ ਚ ਜਿਹ੍ਵਾ ਭਸ਼ਮੇਤਿ ਪਾਕਮ੍ ||੩੧|| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੬) |
जिह्वातले यः श्वयथुः प्रगाढः सोऽलाससञ्ज्ञः कफरक्तमूर्तिः | जिह्वां स तु स्तम्भयति प्रवृद्धो मूले च जिह्वा भृशमेति पाकम् ||३१|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upajihvikAlakShaNam (32) · Śloka 32
ਜਿਹ੍ਵਾਗ੍ਰਰੂਪਃ ਸ਼੍ਵਯਥੁਰ੍ਹਿ ਜਿਹ੍ਵਾਮੁਨ੍ਨਮ੍ਯ ਜਾਤਃ ਕਫਰਕ੍ਤਮੂਲਃ | ਲਾਲਾਕਰਃ ਕਣ੍ਡੁਯੁਤਃ ਸਚੋਸਃ ਸਾ ਤੂਪਜਿਹ੍ਵਾ ਪਠਿਤਾ ਭਿਸਗ੍ਭਿਃ ||੩੨|| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੬) |
जिह्वाग्ररूपः श्वयथुर्हि जिह्वामुन्नम्य जातः कफरक्तमूलः | लालाकरः कण्डुयुतः सचोषः सा तूपजिह्वा पठिता भिषग्भिः ||३२|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaNThashuNDIlakShaNam (33) · Śloka 33
ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਸਗ੍ਭ੍ਯਾਂ ਤਾਲੁਮੂਲੇ ਪ੍ਰਵਦ੍ਧੋ ਦੀਰ੍ਘਃ ਸ਼ੋਥੋ ਧ੍ਮਾਤਬਸ੍ਤਿਪ੍ਰਕਾਸ਼ਃ | ਤਸ੍ਣਾਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਕਤ੍ਤਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ਵ੍ਯਾਧਿਂ ਵੈਦ੍ਯਾਃ ਕਣ੍ਠਸ਼ੁਣ੍ਡੀਤਿ ਨਾਮ੍ਨਾ ||੩੩|| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੬) |
श्लेष्मासृग्भ्यां तालुमूले प्रवृद्धो दीर्घः शोथो ध्मातबस्तिप्रकाशः | तृष्णाकासश्वासकृत्तं वदन्ति व्याधिं वैद्याः कण्ठशुण्डीति नाम्ना ||३३|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tuNDikerIlakShaNam (34) · Śloka 34
ਸ਼ੋਥਃ ਸ੍ਥੂਲਸ੍ਤੋਦਦਾਹਪ੍ਰਪਾਕੀ ਪ੍ਰਾਗੁਕ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਤੁਣ੍ਡਿਕੇਰੀ ਮਤਾ ਤੁ |੩੪| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੬) |
शोथः स्थूलस्तोददाहप्रपाकी प्रागुक्ताभ्यां तुण्डिकेरी मता तु |३४| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana adhruShalakShaNam (34) · Śloka 34
ਮਦੁਃ ਸ਼ੋਥੋ ਲੋਹਿਤਃ ਸ਼ੋਣਿਤੋਤ੍ਥੋ ਜ੍ਞੇਯੋਧ੍ਰੁਸਃ ਸਜ੍ਵਰਸ੍ਤੀਵ੍ਰਰੁਕ੍ ਚ ||੩੪|| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੬) |
मृदुः शोथो लोहितः शोणितोत्थो ज्ञेयोऽध्रुषः सज्वरस्तीव्ररुक् च ||३४|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kacchapalakShaNam (35) · Śloka 35
ਕੂਰ੍ਮੋਨ੍ਨਤੋਵੇਦਨੋਸ਼ੀਘ੍ਰਜਨ੍ਮਾ ਰੋਗੋ ਜ੍ਞੇਯਃ ਕਚ੍ਛਪਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਾ ਤੁ |੩੫| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੬) |
कूर्मोन्नतोऽवेदनोऽशीघ्रजन्मा रोगो ज्ञेयः कच्छपः श्लेष्मणा तु |३५| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tAlvarbuda-mAMsasa~gghAtalakShaNam (35) · Śloka 35
ਪਦ੍ਮਾਕਾਰਂ ਤਾਲੁਮਧ੍ਯੇ ਤੁ ਸ਼ੋਥਂ ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ਰਕ੍ਤਾਦਰ੍ਬੁਦਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਲਿਙ੍ਗਮ੍ ||੩੫|| ਦੁਸ੍ਟਂ ਮਾਂਸਂ ਨੀਰੁਜਂ ਤਾਲੁਮਧ੍ਯੇ ਕਫਾਚ੍ਛੂਨਂ ਮਾਂਸਸਙ੍ਘਾਤਮਾਹੁਃ | (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੬) |
पद्माकारं तालुमध्ये तु शोथं विद्याद्रक्तादर्बुदं प्रोक्तलिङ्गम् ||३५|| दुष्टं मांसं नीरुजं तालुमध्ये कफाच्छूनं मांससङ्घातमाहुः | (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tAlupuppuTa-tAlushoSha-tAlupAkalakShaNam (36-37) · Śloka 37
ਨੀਰੁਕ੍ ਸ੍ਥਾਯੀ ਕੋਲਮਾਤ੍ਰਃ ਕਫਾਤ੍ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮੇਦੋਯੁਕ੍ਤਾਤ੍ ਪੁਪ੍ਪੁਟਸ੍ਤਾਲੁਦੇਸ਼ੇ ||੩੬|| ਸ਼ੋਸੋਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਦੀਰ੍ਯਤੇ ਚਾਪਿ ਤਾਲੁਃ ਸ਼੍ਵਾਸਸ਼੍ਚੋਗ੍ਰਸ੍ਤਾਲੁਸ਼ੋਸੋਨਿਲਾਚ੍ਚ | ਪਿਤ੍ਤਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਪਾਕਮਤ੍ਯਰ੍ਥਘੋਰਂ ਤਾਲੁਨ੍ਯੇਨਂ ਤਾਲੁਪਾਕਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ||੩੭|| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੬) |
नीरुक् स्थायी कोलमात्रः कफात् स्यान्मेदोयुक्तात् पुप्पुटस्तालुदेशे ||३६|| शोषोऽत्यर्थं दीर्यते चापि तालुः श्वासश्चोग्रस्तालुशोषोऽनिलाच्च | पित्तं कुर्यात् पाकमत्यर्थघोरं तालुन्येनं तालुपाकं वदन्ति ||३७|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rohiNIsamprAptiH (38) · Śloka 38
ਗਲੇਨਿਲਃ ਪਿਤ੍ਤਕਫੌ ਚ ਮੂਰ੍ਛਿਤੌ ਪ੍ਰਦੂਸ੍ਯ ਮਾਂਸਂ ਚ ਤਥੈਵ ਸ਼ੋਣਿਤਮ੍ | ਗਲੋਪਸਂਰੋਧਕਰੈਸ੍ਤਥਾਙ੍ਕੁਰੈਰ੍ਨਿਹਨ੍ਤ੍ਯਸੂਨ੍ ਵ੍ਯਾਧਿਰਿਯਂ ਹਿ ਰੋਹਿਣੀ ||੩੮|| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੬) |
गलेऽनिलः पित्तकफौ च मूर्छितौ प्रदूष्य मांसं च तथैव शोणितम् | गलोपसंरोधकरैस्तथाऽङ्कुरैर्निहन्त्यसून् व्याधिरियं हि रोहिणी ||३८|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtajAdibhedena rohiNIlakShaNAni (39-41) · Śloka 41
ਜਿਹ੍ਵਾਸਮਨ੍ਤਾਦ੍ਭਸ਼ਵੇਦਨਾਸ੍ਤੁ ਮਾਂਸਾਙ੍ਕੁਰਾਃ ਕਣ੍ਠਨਿਰੋਧਿਨੋ ਯੇ | ਸਾ ਰੋਹਿਣੀ ਵਾਤਕਤਾ ਪ੍ਰਦਿਸ੍ਟਾ ਵਾਤਾਤ੍ਮਕੋਪਦ੍ਰਵਗਾਢਯੁਕ੍ਤਾ ||੩੯|| ਕ੍ਸਿਪ੍ਰੋਦ੍ਗਮਾ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਵਿਦਾਹਪਾਕਾ ਤੀਵ੍ਰਜ੍ਵਰਾ ਪਿਤ੍ਤਨਿਮਿਤ੍ਤਜਾ ਤੁ | ਸ੍ਰੋਤੋਵਿਰੋਧਿਨ੍ਯਚਲੋਦ੍ਗਤਾ ਚ ਸ੍ਥਿਰਾਙ੍ਕੁਰਾ ਯਾ ਕਫਸਮ੍ਭਵਾ ਸਾ ||੪੦|| ਗਮ੍ਭੀਰਪਾਕਿਨ੍ਯਨਿਵਾਰ੍ਯਵੀਰ੍ਯਾ ਤ੍ਰਿਦੋਸਲਿਙ੍ਗਾ ਤ੍ਰਿਤਯੋਤ੍ਥਿਤਾ ਚ | ਸ੍ਫੋਟੈਸ਼੍ਚਿਤਾ ਪਿਤ੍ਤਸਮਾਨਲਿਙ੍ਗਾ ਸਾਧ੍ਯਾ ਪ੍ਰਦਿਸ੍ਟਾ ਰੁਧਿਰਾਤ੍ਮਿਕਾ ਤੁ ||੪੧|| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੬) |
जिह्वासमन्ताद्भृशवेदनास्तु मांसाङ्कुराः कण्ठनिरोधिनो ये | सा रोहिणी वातकृता प्रदिष्टा वातात्मकोपद्रवगाढयुक्ता ||३९|| क्षिप्रोद्गमा क्षिप्रविदाहपाका तीव्रज्वरा पित्तनिमित्तजा तु | स्रोतोविरोधिन्यचलोद्गता च स्थिराङ्कुरा या कफसम्भवा सा ||४०|| गम्भीरपाकिन्यनिवार्यवीर्या त्रिदोषलिङ्गा त्रितयोत्थिता च | स्फोटैश्चिता पित्तसमानलिङ्गा साध्या प्रदिष्टा रुधिरात्मिका तु ||४१|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaNThashAlUkalakShaNam (42) · Śloka 42
ਕੋਲਾਸ੍ਥਿਮਾਤ੍ਰਃ ਕਫਸਮ੍ਭਵੋ ਯੋ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਰ੍ਗਲੇ ਕਣ੍ਟਕਸ਼ੂਕਭੂਤਃ | ਖਰਃ ਸ੍ਥਿਰਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਨਿਪਾਤਸਾਧ੍ਯਸ੍ਤਂ ਕਣ੍ਠਸ਼ਾਲੂਕਮਿਤਿ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ਤਿ ||੪੨|| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੬) |
कोलास्थिमात्रः कफसम्भवो यो ग्रन्थिर्गले कण्टकशूकभूतः | खरः स्थिरः शस्त्रनिपातसाध्यस्तं कण्ठशालूकमिति ब्रुवन्ति ||४२|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana adhijihvikAlakShaNam (43) · Śloka 43
ਜਿਹ੍ਵਾਗ੍ਰਰੂਪਃ ਸ਼੍ਵਯਥੁਃ ਕਫਾਤ੍ਤੁ ਜਿਹ੍ਵੋਪਰਿਸ੍ਟਾਦਪਿ ਰਕ੍ਤਮਿਸ਼੍ਰਾਤ੍ | ਜ੍ਞੇਯੋਧਿਜਿਹ੍ਵਃ ਖਲੁ ਰੋਗ ਏਸ ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਦਾਗਤਪਾਕਮੇਨਮ੍ ||੪੩|| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੬) |
जिह्वाग्ररूपः श्वयथुः कफात्तु जिह्वोपरिष्टादपि रक्तमिश्रात् | ज्ञेयोऽधिजिह्वः खलु रोग एष विवर्जयेदागतपाकमेनम् ||४३|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana valayalakShaNam (44) · Śloka 44
ਬਲਾਸ਼ ਏਵਾਯਤਮੁਨ੍ਨਤਂ ਚ ਸ਼ੋਥਂ ਕਰੋਤ੍ਯਨ੍ਨਗਤਿਂ ਨਿਵਾਰ੍ਯ | ਤਂ ਸਰ੍ਵਥੈਵਾਪ੍ਰਤਿਵਾਰ੍ਯਵੀਰ੍ਯਂ ਵਿਵਰ੍ਜਨੀਯਂ ਵਲਯਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ||੪੪|| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੬) |
बलाश एवायतमुन्नतं च शोथं करोत्यन्नगतिं निवार्य | तं सर्वथैवाप्रतिवार्यवीर्यं विवर्जनीयं वलयं वदन्ति ||४४|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana balAsalakShaNam (45) · Śloka 45
ਗਲੇ ਤੁ ਸ਼ੋਥਂ ਕੁਰੁਤਃ ਪ੍ਰਵਦ੍ਧੌ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਨਿਲੌ ਸ਼੍ਵਾਸਰੁਜੋਪਪਨ੍ਨਮ੍ | ਮਰ੍ਮਚ੍ਛਿਦਂ ਦੁਸ੍ਤਰਮੇਨਮਾਹੁਰ੍ਬਲਾਸ਼ਸਞ੍ਜ੍ਞਂ ਨਿਪੁਣਾ ਵਿਕਾਰਮ੍ ||੪੫|| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੬) |
गले तु शोथं कुरुतः प्रवृद्धौ श्लेष्मानिलौ श्वासरुजोपपन्नम् | मर्मच्छिदं दुस्तरमेनमाहुर्बलाशसञ्ज्ञं निपुणा विकारम् ||४५|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ekavRundalakShaNam (46) · Śloka 46
ਵਤ੍ਤੋਨ੍ਨਤੋਨ੍ਤਃ ਸ਼੍ਵਯਥੁਃ ਸਦਾਹਃ ਸਕਣ੍ਡੁਰੋਪਾਕ੍ਯਮਦੁਰ੍ਗੁਰੁਸ਼੍ਚ | ਨਾਮ੍ਨੈਕਵਨ੍ਦਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤੋਸੌ ਵ੍ਯਾਧਿਰ੍ਬਲਾਸ਼ਕ੍ਸਤਜਪ੍ਰਸੂਤਃ ||੪੬|| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੬) |
वृत्तोन्नतोऽन्तः श्वयथुः सदाहः सकण्डुरोऽपाक्यमृदुर्गुरुश्च | नाम्नैकवृन्दः परिकीर्तितोऽसौ व्याधिर्बलाशक्षतजप्रसूतः ||४६|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRundalakShaNam (47) · Śloka 47
ਸਮੁਨ੍ਨਤਂ ਵਤ੍ਤਮਮਨ੍ਦਦਾਹਂ ਤੀਵ੍ਰਜ੍ਵਰਂ ਵਨ੍ਦਮੁਦਾਹਰਨ੍ਤਿ | ਤਚ੍ਚਾਪਿ ਪਿਤ੍ਤਕ੍ਸਤਜਪ੍ਰਕੋਪਾਜ੍ਜ੍ਞੇਯਂ ਸਤੋਦਂ ਪਵਨਾਤ੍ਮਕਂ ਤੁ ||੪੭|| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੬) |
समुन्नतं वृत्तममन्ददाहं तीव्रज्वरं वृन्दमुदाहरन्ति | तच्चापि पित्तक्षतजप्रकोपाज्ज्ञेयं सतोदं पवनात्मकं तु ||४७|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shataghnIlakShaNam (48) · Śloka 48
ਵਰ੍ਤਿਰ੍ਘਨਾ ਕਣ੍ਠਨਿਰੋਧਿਨੀ ਯਾ ਚਿਤਾਤਿਮਾਤ੍ਰਂ ਪਿਸ਼ਿਤਪ੍ਰਰੋਹੈਃ | ਅਨੇਕਰੁਕ੍ ਪ੍ਰਾਣਹਰੀ ਤ੍ਰਿਦੋਸਾਜ੍ਜ੍ਞੇਯਾ ਸ਼ਤਘ੍ਨੀ ਚ ਸ਼ਤਘ੍ਨਿਰੂਪਾ ||੪੮|| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੬) |
वर्तिर्घना कण्ठनिरोधिनी या चिताऽतिमात्रं पिशितप्ररोहैः | अनेकरुक् प्राणहरी त्रिदोषाज्ज्ञेया शतघ्नी च शतघ्निरूपा ||४८|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana galAyulakShaNam (49) · Śloka 49
ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਰ੍ਗਲੇ ਤ੍ਵਾਮਲਕਾਸ੍ਥਿਮਾਤ੍ਰਃ ਸ੍ਥਿਰੋਤਿਰੁਗ੍ਯਃ ਕਫਰਕ੍ਤਮੂਰ੍ਤਿਃ | ਸਂਲਕ੍ਸ੍ਯਤੇ ਸਕ੍ਤਮਿਵਾਸ਼ਨਂ ਚ ਸ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਸਾਧ੍ਯਸ੍ਤੁ ਗਲਾਯੁਸਞ੍ਜ੍ਞਃ ||੪੯|| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੬) |
ग्रन्थिर्गले त्वामलकास्थिमात्रः स्थिरोऽतिरुग्यः कफरक्तमूर्तिः | संलक्ष्यते सक्तमिवाशनं च स शस्त्रसाध्यस्तु गलायुसञ्ज्ञः ||४९|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana galavidradhilakShaNam (50) · Śloka 50
ਸਰ੍ਵਂ ਗਲਂ ਵ੍ਯਾਪ੍ਯ ਸਮੁਤ੍ਥਿਤੋ ਯਃ ਸ਼ੋਥੋ ਰੁਜਃ ਸਨ੍ਤਿ ਚ ਯਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਾਃ | ਸ ਸਰ੍ਵਦੋਸੈਰ੍ਗਲਵਿਦ੍ਰਧਿਸ੍ਤੁ ਤਸ੍ਯੈਵ ਤੁਲ੍ਯਃ ਖਲੁ ਸਰ੍ਵਜਸ੍ਯ ||੫੦|| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੬) |
सर्वं गलं व्याप्य समुत्थितो यः शोथो रुजः सन्ति च यत्र सर्वाः | स सर्वदोषैर्गलविद्रधिस्तु तस्यैव तुल्यः खलु सर्वजस्य ||५०|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana galaughalakShaNam (51) · Śloka 51
ਸ਼ੋਥੋ ਮਹਾਨਨ੍ਨਜਲਾਵਰੋਧੀ ਤੀਵ੍ਰਜ੍ਵਰੋ ਵਾਯੁਗਤੇਰ੍ਨਿਹਨ੍ਤਾ | ਕਫੇਨ ਜਾਤੋ ਰੁਧਿਰਾਨ੍ਵਿਤੇਨ ਗਲੇ ਗਲੌਘਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਯਤੇ ਤੁ ||੫੧|| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੬) |
शोथो महानन्नजलावरोधी तीव्रज्वरो वायुगतेर्निहन्ता | कफेन जातो रुधिरान्वितेन गले गलौघः परिकीर्त्यते तु ||५१|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svaraghnalakShaNam (52) · Śloka 52
ਯਸ੍ਤਾਮ੍ਯਮਾਨਃ ਸ਼੍ਵਸਿਤਿ ਪ੍ਰਸਕ੍ਤਂ ਭਿਨ੍ਨਸ੍ਵਰਃ ਸ਼ੁਸ੍ਕਵਿਮੁਕ੍ਤਕਣ੍ਠਃ | ਕਫੋਪਦਿਗ੍ਧੇਸ੍ਵਨਿਲਾਯਨੇਸੁ ਜ੍ਞੇਯਃ ਸ ਰੋਗਃ ਸ਼੍ਵਸਨਾਤ੍ ਸ੍ਵਰਘ੍ਨਃ ||੫੨|| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੬) |
यस्ताम्यमानः श्वसिति प्रसक्तं भिन्नस्वरः शुष्कविमुक्तकण्ठः | कफोपदिग्धेष्वनिलायनेषु ज्ञेयः स रोगः श्वसनात् स्वरघ्नः ||५२|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsatAnalakShaNam (53) · Śloka 53
ਪ੍ਰਤਾਨਵਾਨ੍ ਯਃ ਸ਼੍ਵਯਥੁਃ ਸੁਕਸ੍ਟੋ ਗਲੋਪਰੋਧਂ ਕੁਰੁਤੇ ਕ੍ਰਮੇਣ | ਸ ਮਾਂਸਤਾਨਃ ਕਥਿਤੋਵਲਮ੍ਬੀ ਪ੍ਰਾਣਪ੍ਰਣੁਤ੍ ਸਰ੍ਵਕਤੋ ਵਿਕਾਰਃ ||੫੩|| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੬) |
प्रतानवान् यः श्वयथुः सुकष्टो गलोपरोधं कुरुते क्रमेण | स मांसतानः कथितोऽवलम्बी प्राणप्रणुत् सर्वकृतो विकारः ||५३|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vidArIlakShaNam (54) · Śloka 54
ਸਦਾਹਤੋਦਂ ਸ਼੍ਵਯਥੁਂ ਸੁਤਾਮ੍ਰਮਨ੍ਤਰ੍ਗਲੇ ਪੂਤਿਵਿਸ਼ੀਰ੍ਣਮਾਂਸਮ੍ | ਪਿਤ੍ਤੇਨ ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ਵਦਨੇ ਵਿਦਾਰੀਂ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਵਿਸ਼ੇਸਾਤ੍ ਸ ਤੁ ਯੇਨ ਸ਼ੇਤੇ ||੫੪|| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੬) |
सदाहतोदं श्वयथुं सुताम्रमन्तर्गले पूतिविशीर्णमांसम् | पित्तेन विद्याद्वदने विदारीं पार्श्वे विशेषात् स तु येन शेते ||५४|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtajasarvasara(mukhapAka)-pittajasarvasara(mukhapAka)– kaphajasarvasara(mukhapAka)lakShaNam (55) · Śloka 55
ਸ੍ਫੋਟੈਃ ਸਤੋਦੈਰ੍ਵਦਨਂ ਸਮਨ੍ਤਾਦ੍ਯਸ੍ਯਾਚਿਤਂ ਸਰ੍ਵਸਰਃ ਸ ਵਾਤਾਤ੍ | ਰਕ੍ਤੈਃ ਸਦਾਹੈਸ੍ਤਨੁਭਿਃ ਸਪੀਤੈਰ੍ਯਸ੍ਯਾਚਿਤਂ ਚਾਪਿ ਸ ਪਿਤ੍ਤਕੋਪਾਤ੍ | ਅਵੇਦਨੈਃ ਕਣ੍ਡੁਯੁਤੈਃ ਸਵਰ੍ਣੈਰ੍ਯਸ੍ਯਾਚਿਤਂ ਚਾਪਿ ਸ ਵੈ ਕਫੇਨ ||੫੫|| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੬) |
स्फोटैः सतोदैर्वदनं समन्ताद्यस्याचितं सर्वसरः स वातात् | रक्तैः सदाहैस्तनुभिः सपीतैर्यस्याचितं चापि स पित्तकोपात् | अवेदनैः कण्डुयुतैः सवर्णैर्यस्याचितं चापि स वै कफेन ||५५|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana oShThaprakopAdiShvasAdhyAH (56-59) · Śloka 59
ਓਸ੍ਠਪ੍ਰਕੋਪੇ ਵਰ੍ਜ੍ਯਾਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਮਾਂਸਰਕ੍ਤਤ੍ਰਿਦੋਸਜਾਃ | ਦਨ੍ਤਮੂਲੇਸੁ ਵਰ੍ਜ੍ਯੌ ਚ ਤ੍ਰਿਲਿਙ੍ਗਗਤਿਸ਼ੌਸਿਰੌ ||੫੬|| ਦਨ੍ਤੇਸੁ ਚ ਨ ਸਿਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਸ਼੍ਯਾਵਦਾਲਨਭਞ੍ਜਨਾਃ | ਜਿਹ੍ਵਾਰੋਗੇ ਬਲਾਸ਼ਸ੍ਤੁ ਤਾਲਵ੍ਯੇਸ੍ਵਰ੍ਬੁਦਂ ਤਥਾ ||੫੭|| ਸ੍ਵਰਘ੍ਨੋ ਵਲਯੋ ਵਨ੍ਦੋ ਬਲਾਸ਼ਸ਼੍ਚ ਵਿਦਾਰਿਕਾ | ਗਲੌਘੋ ਮਾਂਸਤਾਨਸ਼੍ਚ ਸ਼ਤਘ੍ਨੀ ਰੋਹਿਣੀ ਗਲੇ ||੫੮|| ਅਸਾਧ੍ਯਾਃ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਰੋਗਾ ਨਵ ਦਸ਼ੈਵ ਤੁ | ਤੇਸੁ ਚਾਪਿ ਕ੍ਰਿਯਾਂ ਵੈਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ ||੫੯|| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੬) |
ओष्ठप्रकोपे वर्ज्याः स्युर्मांसरक्तत्रिदोषजाः | दन्तमूलेषु वर्ज्यौ च त्रिलिङ्गगतिशौषिरौ ||५६|| दन्तेषु च न सिध्यन्ति श्यावदालनभञ्जनाः | जिह्वारोगे बलाशस्तु तालव्येष्वर्बुदं तथा ||५७|| स्वरघ्नो वलयो वृन्दो बलाशश्च विदारिका | गलौघो मांसतानश्च शतघ्नी रोहिणी गले ||५८|| असाध्याः कीर्तिता ह्येते रोगा नव दशैव तु | तेषु चापि क्रियां वैद्यः प्रत्याख्याय समाचरेत् ||५९|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 56
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਾਧਵਕਰਵਿਰਚਿਤੇ ਮਾਧਵਨਿਦਾਨੇ ਮੁਖਰੋਗਨਿਦਾਨਂ ਸਮਾਪ੍ਤਮ੍ ||੫੬||
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने मुखरोगनिदानं समाप्तम् ||५६||
🔊 Audio coming soon