56. mukharōganidānam

Adhikarana mukharoganidAnam (1) · Śloka 1

ಅಥ ಮುಖರೋಗನಿದಾನಮ್ | ಆನೂಪಪಿಶಿತಕ್ಷೀರದಧಿಮತ್ಸ್ಯಾತಿಸೇವನಾತ್ | ಮುಖಮಧ್ಯೇ ಗದಾನ್ ಕುರ್ಯುಃ ಕ್ರುದ್ಧಾ ದೋಷಾಃ ಕಫೋತ್ತರಾಃ ||೧||

Adhikarana vAtajauShTharogalakShaNam (2) · Śloka 2

ಕರ್ಕಶೌ ಪರುಷೌ ಸ್ತಬ್ಧೌ ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಾನಿಲವೇದನೌ | ದಾಲ್ಯೇತೇ ಪರಿಪಾಟ್ಯತೇ ಓಷ್ಠೌ ಮಾರುತಕೋಪತಃ ||೨|| (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೬) |

Adhikarana pittajauShTharogalakShaNam (3) · Śloka 3

ಚೀಯೇತೇ ಪಿಡಕಾಭಿಶ್ಚ ಸರುಜಾಭಿಃ ಸಮನ್ತತಃ | ಸದಾಹಪಾಕಪಿಡಕೌ ಪೀತಾಭಾಸೌ ಚ ಪಿತ್ತತಃ ||೩|| (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೬) |

Adhikarana kaphajauShTharogalakShaNam (4) · Śloka 4

ಸವರ್ಣಾಭಿಶ್ಚ ಚೀಯೇತೇ ಪಿಡಕಾಭಿರವೇದನೌ | ಭವತಸ್ತು ಕಫಾದೋಷ್ಠೌ ಪಿಚ್ಛಿಲೌ ಶೀತಲೌ ಗುರೂ ||೪|| (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೬) |

Adhikarana sannipAtajauShTharogalakShaNam (5) · Śloka 5

ಸಕೃತ್ಕೃಷ್ಣೌ ಸಕೃತ್ಪೀತೌ ಸಕೃಚ್ಛ್ವೇತೌ ತಥೈವ ಚ | ಸನ್ನಿಪಾತೇನ ವಿಜ್ಞೇಯಾವನೇಕಪಿಡಕಾಚಿತೌ ||೫|| (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೬) |

Adhikarana raktajauShTharogalakShaNam (6) · Śloka 6

ಖರ್ಜೂರಫಲವರ್ಣಾಭಿಃ ಪಿಡಕಾಭಿರ್ನಿಪೀಡಿತೌ | ರಕ್ತೋಪಸೃಷ್ಟೌ ರುಧಿರಂ ಸ್ರವತಃ ಶೋಣಿತಪ್ರಭೌ ||೬|| (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೬) |

Adhikarana mAMsajauShTharogalakShaNam (7) · Śloka 7

ಗುರೂ ಸ್ಥೂಲೌ ಮಾಂಸದುಷ್ಟೌ ಮಾಂಸಪಿಣ್ಡವದುದ್ಗತೌ | ಜನ್ತವಶ್ಚಾತ್ರ ಮೂರ್ಛನ್ತಿ ನರಸ್ಯೋಭಯತೋ ಮುಖಾತ್ ||೭|| (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೬) |

Adhikarana medojauShTharogalakShaNam (8) · Śloka 9

ಸರ್ಪಿರ್ಮಣ್ಡಪ್ರತೀಕಾಶೌ ಮೇದಸಾ ಕಣ್ಡುರೌ ಗುರೂ | ಅಚ್ಛಂ ಸ್ಫಟಿಕಸಙ್ಕಾಶಮಾಸ್ರಾವಂ ಸ್ರವತೋ ಭೃಶಮ್ ||೮|| (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೬) | ತಯೋರ್ವ್ರಣೋ ನ ಸಂರೋಹೇನ್ಮೃದುತ್ವಂ ಚ ನ ಗಚ್ಛತಿ |೯|

Adhikarana abhighAtajauShTharogalakShaNam (9) · Śloka 10

ಕ್ಷತಜಾಭೌ ವಿದೀರ್ಯೇತೇ ಪಾಟ್ಯೇತೇ ಚಾಭಿಘಾತತಃ ||೯|| ಗ್ರಥಿತೌ ಚ ತಥಾ ಸ್ಯಾತಾಮೋಷ್ಠೌ ಕಣ್ಡೂಸಮನ್ವಿತೌ |೧೦| (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೬) |

Adhikarana shItAdalakShaNam (10-11) · Śloka 11

ಶೋಣಿತಂ ದನ್ತವೇಷ್ಟೇಭ್ಯೋ ಯಸ್ಯಾಕಸ್ಮಾತ್ ಪ್ರವರ್ತತೇ | ದುರ್ಗನ್ಧೀನಿ ಸಕೃಷ್ಣಾನಿ ಪ್ರಕ್ಲೇದೀನಿ ಮೃದೂನಿ ಚ ||೧೦|| ದನ್ತಮಾಂಸಾನಿ ಶೀರ್ಯನ್ತೇ ಪಚನ್ತಿ ಚ ಪರಸ್ಪರಮ್ | ಶೀತಾದೋ ನಾಮ ಸ ವ್ಯಾಧಿಃ ಕಫಶೋಣಿತಸಮ್ಭವಃ ||೧೧|| (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೬) |

Adhikarana dantapuppuTalakShaNam (12) · Śloka 12

ದನ್ತಯೋಸ್ತ್ರಿಷು ವಾ ಯಸ್ಯ ಶ್ವಯಥುರ್ಜಾಯತೇ ಮಹಾನ್ | ದನ್ತಪುಪ್ಪುಟಕೋ ನಾಮ ಸ ವ್ಯಾಧಿಃ ಕಫರಕ್ತಜಃ ||೧೨|| (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೬) |

Adhikarana dantaveShTalakShaNam (13) · Śloka 13

ಸ್ರವನ್ತಿ ಪೂಯರುಧಿರಂ ಚಲಾ ದನ್ತಾ ಭವನ್ತಿ ಚ | ದನ್ತವೇಷ್ಟಃ ಸ ವಿಜ್ಞೇಯೋ ದುಷ್ಟಶೋಣಿತಸಮ್ಭವಃ ||೧೩|| (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೬) |

Adhikarana shauShiralakShaNam (14) · Śloka 14

ಶ್ವಯಥುರ್ದನ್ತಮೂಲೇಷು ರುಜಾವಾನ್ ಕಫರಕ್ತಜಃ | ಲಾಲಾಸ್ರಾವೀ ಸ ವಿಜ್ಞೇಯಃ ಶೌಷಿರೋ ನಾಮ ನಾಮತಃ ||೧೪|| (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೬) |

Adhikarana mahAshauShiralakShaNam (15) · Śloka 15

ದನ್ತಾಶ್ಚಲನ್ತಿ ವೇಷ್ಟೇಭ್ಯಸ್ತಾಲು ಚಾಪ್ಯವದೀರ್ಯತೇ | ಯಸ್ಮಿನ್ ಸ ಸರ್ವಜೋ ವ್ಯಾಧಿರ್ಮಹಾಶೌಷಿರಸಞ್ಜ್ಞಿತಃ ||೧೫|| (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೬) |

Adhikarana paridaralakShaNam (16) · Śloka 16

ದನ್ತಮಾಂಸಾನಿ ಶೀರ್ಯನ್ತೇ ಯಸ್ಮಿನ್ ಷ್ಠೀವತಿ ಚಾಪ್ಯಸೃಕ್ | ಪಿತ್ತಾಸೃಕ್ಕಫಜೋ ವ್ಯಾಧಿರ್ಜ್ಞೇಯಃ ಪರಿದರೋ ಹಿ ಸಃ ||೧೬|| (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೬) |

Adhikarana upakushalakShaNam (17) · Śloka 17

ವೇಷ್ಟೇಷು ದಾಹಃ ಪಾಕಶ್ಚ ತಾಭ್ಯಾಂ ದನ್ತಾಶ್ಚಲನ್ತಿ ಚ | ಯಸ್ಮಿನ್ ಸೋಪಕುಶೋ ನಾಮ ಪಿತ್ತರಕ್ತಕೃತೋ ಗದಃ ||೧೭|| (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೬) |

Adhikarana vaidarbhalakShaNam (18) · Śloka 18

ಘೃಷ್ಟೇಷು ದನ್ತಮಾಂಸೇಷು ಸಂರಮ್ಭೋ ಜಾಯತೇ ಮಹಾನ್ | ಚಲಾ ಭವನ್ತಿ ದನ್ತಾಶ್ಚ ಸ ವೈದರ್ಭೋಽಭಿಘಾತಜಃ ||೧೮|| (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೬) |

Adhikarana khalivardhanalakShaNam (19) · Śloka 19

ಮಾರುತೇನಾಧಿಕೋ ದನ್ತೋ ಜಾಯತೇ ತೀವ್ರವೇದನಃ | ಖಲಿವರ್ಧನಸಞ್ಜ್ಞೋಽಸೌ ಜಾತೇ ರುಕ್ ಚ ಪ್ರಶಾಮ್ಯತಿ ||೧೯|| (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೬) |

Adhikarana karAlalakShaNam (20) · Śloka 20

ಶನೈಃ ಶನೈಃ ಪ್ರಕುರುತೇ ವಾಯುರ್ದನ್ತಸಮಾಶ್ರಿತಃ | ಕರಾಲಾನ್ ವಿಕಟಾನ್ ದನ್ತಾನ್ ಕರಾಲೋ ನ ಸ ಸಿಧ್ಯತಿ ||೨೦||

Adhikarana adhimAMsalakShaNam (21) · Śloka 21

ಹಾನವ್ಯೇ ಪಶ್ಚಿಮೇ ದನ್ತೇ ಮಹಾಞ್ಛೋಥೋ ಮಹಾರುಜಃ | ಲಾಲಾಸ್ರಾವೀ ಕಫಕೃತೋ ವಿಜ್ಞೇಯಃ ಸೋಽಧಿಮಾಂಸಕಃ |೨೧| (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೬) |

Adhikarana dantanADIlakShaNam (21) · Śloka 21

ದನ್ತಮೂಲಗತಾ ನಾಡ್ಯಃ ಪಞ್ಚ ಜ್ಞೇಯಾ ಯಥೇರಿತಾಃ ||೨೧|| (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೬) |

Adhikarana dAlanalakShaNam (22) · Śloka 22

ದೀರ್ಯಮಾಣೇಷ್ವಿವ ರುಜಾ ಯಸ್ಯ ದನ್ತೇಷು ಜಾಯತೇ | ದಾಲನೋ ನಾಮ ಸ ವ್ಯಾಧಿಃ ಸದಾಗತಿನಿಮಿತ್ತಜಃ ||೨೨|| (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೬) |

Adhikarana krimidantalakShaNam (23) · Śloka 23

ಕೃಷ್ಣಚ್ಛಿದ್ರಶ್ಚಲಃ ಸ್ರಾವೀ ಸಸಂರಮ್ಭೋ ಮಹಾರುಜಃ | ಅನಿಮಿತ್ತರುಜೋ ವಾತಾದ್ವಿಜ್ಞೇಯಃ ಕ್ರಿಮಿದನ್ತಕಃ ||೨೩|| (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೬) |

Adhikarana bha~jjanakalakShaNam (24) · Śloka 24

ವಕ್ತ್ರಂ ವಕ್ರಂ ಭವೇದ್ಯಸ್ಯ ದನ್ತಭಙ್ಗಶ್ಚ ಜಾಯತೇ | ಕಫವಾತಕೃತೋ ವ್ಯಾಧಿಃ ಸ ಭಞ್ಜನಕಸಞ್ಜ್ಞಿತಃ ||೨೪|| (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೬) |

Adhikarana dantaharShalakShaNam (25) · Śloka 25

ಶೀತರೂಕ್ಷಪ್ರವಾತಾಮ್ಲಸ್ಪರ್ಶಾನಾಮಸಹಾ ದ್ವಿಜಾಃ | ಪಿತ್ತಮಾರುತಕೋಪೇನ ದನ್ತಹರ್ಷಃ ಸ ನಾಮತಃ ||೨೫||

Adhikarana dantasharkarAlakShaNam (26) · Śloka 26

ಮಲೋ ದನ್ತಗತೋ ಯಸ್ತು ಪಿತ್ತಮಾರುತಶೋಷಿತಃ | ಶರ್ಕರೇವ ಖರಸ್ಪರ್ಶಾ ಸಾ ಜ್ಞೇಯಾ ದನ್ತಶರ್ಕರಾ ||೨೬||

Adhikarana kapAlikAlakShaNam (27) · Śloka 27

ಕಪಾಲೇಷ್ವಿವ ದೀರ್ಯತ್ಸು ದನ್ತಾನಾಂ ಸೈವ ಶರ್ಕರಾ | ಕಪಾಲಿಕೇತಿ ವಿಜ್ಞೇಯಾ ಸದಾ ದನ್ತವಿನಾಶಿನೀ ||೨೭||

Adhikarana shyAvadantaka-dantavidradhirogalakShaNam (28-29) · Śloka 29

ಯೋಽಸೃಙ್ಮಿಶ್ರೇಣ ಪಿತ್ತೇನ ದಗ್ಧೋ ದನ್ತಸ್ತ್ವಶೇಷತಃ | ಶ್ಯಾವತಾಂ ನೀಲತಾಂ ವಾಽಪಿ ಗತಃ ಸ ಶ್ಯಾವದನ್ತಕಃ ||೨೮|| (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೬) | ದನ್ತಮಾಂಸೇ ಮಲೈಃ ಸಾಸ್ರೈರ್ಬಾಹ್ಯಾನ್ತಃ ಶ್ವಯಥುರ್ಗುರುಃ | ಸದಾಹರುಕ್ ಸ್ರವೇದ್ಭಿನ್ನಃ ಪೂಯಾಸ್ರಂ ದನ್ತವಿದ್ರಧಿಃ ||೨೯||

Adhikarana vAtajajihvAroga-pittajajihvAroga-kaphajajihvArogalakShaNam (30) · Śloka 30

ಜಿಹ್ವಾಽನಿಲೇನ ಸ್ಫುಟಿತಾ ಪ್ರಸುಪ್ತಾ ಭವೇಚ್ಚ ಶಾಕಚ್ಛದನಪ್ರಕಾಶಾ | ಪಿತ್ತೇನ ದಹ್ಯತ್ಯುಪಚೀಯತೇ ಚ ದೀರ್ಘೈಃ ಸರಕ್ತೈರಪಿ ಕಣ್ಟಕೈಶ್ಚ | ಕಫೇನ ಗುರ್ವೀ ಬಹುಲಾ ಚಿತಾ ಚ ಮಾಂಸೋಚ್ಛ್ರಯೈಃ ಶಾಲ್ಮಲಿಕಣ್ಟಕಾಭೈಃ ||೩೦|| (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೬) |

Adhikarana alAsalakShaNam (31) · Śloka 31

ಜಿಹ್ವಾತಲೇ ಯಃ ಶ್ವಯಥುಃ ಪ್ರಗಾಢಃ ಸೋಽಲಾಸಸಞ್ಜ್ಞಃ ಕಫರಕ್ತಮೂರ್ತಿಃ | ಜಿಹ್ವಾಂ ಸ ತು ಸ್ತಮ್ಭಯತಿ ಪ್ರವೃದ್ಧೋ ಮೂಲೇ ಚ ಜಿಹ್ವಾ ಭೃಶಮೇತಿ ಪಾಕಮ್ ||೩೧|| (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೬) |

Adhikarana upajihvikAlakShaNam (32) · Śloka 32

ಜಿಹ್ವಾಗ್ರರೂಪಃ ಶ್ವಯಥುರ್ಹಿ ಜಿಹ್ವಾಮುನ್ನಮ್ಯ ಜಾತಃ ಕಫರಕ್ತಮೂಲಃ | ಲಾಲಾಕರಃ ಕಣ್ಡುಯುತಃ ಸಚೋಷಃ ಸಾ ತೂಪಜಿಹ್ವಾ ಪಠಿತಾ ಭಿಷಗ್ಭಿಃ ||೩೨|| (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೬) |

Adhikarana kaNThashuNDIlakShaNam (33) · Śloka 33

ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಸೃಗ್ಭ್ಯಾಂ ತಾಲುಮೂಲೇ ಪ್ರವೃದ್ಧೋ ದೀರ್ಘಃ ಶೋಥೋ ಧ್ಮಾತಬಸ್ತಿಪ್ರಕಾಶಃ | ತೃಷ್ಣಾಕಾಸಶ್ವಾಸಕೃತ್ತಂ ವದನ್ತಿ ವ್ಯಾಧಿಂ ವೈದ್ಯಾಃ ಕಣ್ಠಶುಣ್ಡೀತಿ ನಾಮ್ನಾ ||೩೩|| (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೬) |

Adhikarana tuNDikerIlakShaNam (34) · Śloka 34

ಶೋಥಃ ಸ್ಥೂಲಸ್ತೋದದಾಹಪ್ರಪಾಕೀ ಪ್ರಾಗುಕ್ತಾಭ್ಯಾಂ ತುಣ್ಡಿಕೇರೀ ಮತಾ ತು |೩೪| (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೬) |

Adhikarana adhruShalakShaNam (34) · Śloka 34

ಮೃದುಃ ಶೋಥೋ ಲೋಹಿತಃ ಶೋಣಿತೋತ್ಥೋ ಜ್ಞೇಯೋಽಧ್ರುಷಃ ಸಜ್ವರಸ್ತೀವ್ರರುಕ್ ಚ ||೩೪|| (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೬) |

Adhikarana kacchapalakShaNam (35) · Śloka 35

ಕೂರ್ಮೋನ್ನತೋಽವೇದನೋಽಶೀಘ್ರಜನ್ಮಾ ರೋಗೋ ಜ್ಞೇಯಃ ಕಚ್ಛಪಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಾ ತು |೩೫| (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೬) |

Adhikarana tAlvarbuda-mAMsasa~gghAtalakShaNam (35) · Śloka 35

ಪದ್ಮಾಕಾರಂ ತಾಲುಮಧ್ಯೇ ತು ಶೋಥಂ ವಿದ್ಯಾದ್ರಕ್ತಾದರ್ಬುದಂ ಪ್ರೋಕ್ತಲಿಙ್ಗಮ್ ||೩೫|| ದುಷ್ಟಂ ಮಾಂಸಂ ನೀರುಜಂ ತಾಲುಮಧ್ಯೇ ಕಫಾಚ್ಛೂನಂ ಮಾಂಸಸಙ್ಘಾತಮಾಹುಃ | (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೬) |

Adhikarana tAlupuppuTa-tAlushoSha-tAlupAkalakShaNam (36-37) · Śloka 37

ನೀರುಕ್ ಸ್ಥಾಯೀ ಕೋಲಮಾತ್ರಃ ಕಫಾತ್ ಸ್ಯಾನ್ಮೇದೋಯುಕ್ತಾತ್ ಪುಪ್ಪುಟಸ್ತಾಲುದೇಶೇ ||೩೬|| ಶೋಷೋಽತ್ಯರ್ಥಂ ದೀರ್ಯತೇ ಚಾಪಿ ತಾಲುಃ ಶ್ವಾಸಶ್ಚೋಗ್ರಸ್ತಾಲುಶೋಷೋಽನಿಲಾಚ್ಚ | ಪಿತ್ತಂ ಕುರ್ಯಾತ್ ಪಾಕಮತ್ಯರ್ಥಘೋರಂ ತಾಲುನ್ಯೇನಂ ತಾಲುಪಾಕಂ ವದನ್ತಿ ||೩೭|| (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೬) |

Adhikarana rohiNIsamprAptiH (38) · Śloka 38

ಗಲೇಽನಿಲಃ ಪಿತ್ತಕಫೌ ಚ ಮೂರ್ಛಿತೌ ಪ್ರದೂಷ್ಯ ಮಾಂಸಂ ಚ ತಥೈವ ಶೋಣಿತಮ್ | ಗಲೋಪಸಂರೋಧಕರೈಸ್ತಥಾಽಙ್ಕುರೈರ್ನಿಹನ್ತ್ಯಸೂನ್ ವ್ಯಾಧಿರಿಯಂ ಹಿ ರೋಹಿಣೀ ||೩೮|| (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೬) |

Adhikarana vAtajAdibhedena rohiNIlakShaNAni (39-41) · Śloka 41

ಜಿಹ್ವಾಸಮನ್ತಾದ್ಭೃಶವೇದನಾಸ್ತು ಮಾಂಸಾಙ್ಕುರಾಃ ಕಣ್ಠನಿರೋಧಿನೋ ಯೇ | ಸಾ ರೋಹಿಣೀ ವಾತಕೃತಾ ಪ್ರದಿಷ್ಟಾ ವಾತಾತ್ಮಕೋಪದ್ರವಗಾಢಯುಕ್ತಾ ||೩೯|| ಕ್ಷಿಪ್ರೋದ್ಗಮಾ ಕ್ಷಿಪ್ರವಿದಾಹಪಾಕಾ ತೀವ್ರಜ್ವರಾ ಪಿತ್ತನಿಮಿತ್ತಜಾ ತು | ಸ್ರೋತೋವಿರೋಧಿನ್ಯಚಲೋದ್ಗತಾ ಚ ಸ್ಥಿರಾಙ್ಕುರಾ ಯಾ ಕಫಸಮ್ಭವಾ ಸಾ ||೪೦|| ಗಮ್ಭೀರಪಾಕಿನ್ಯನಿವಾರ್ಯವೀರ್ಯಾ ತ್ರಿದೋಷಲಿಙ್ಗಾ ತ್ರಿತಯೋತ್ಥಿತಾ ಚ | ಸ್ಫೋಟೈಶ್ಚಿತಾ ಪಿತ್ತಸಮಾನಲಿಙ್ಗಾ ಸಾಧ್ಯಾ ಪ್ರದಿಷ್ಟಾ ರುಧಿರಾತ್ಮಿಕಾ ತು ||೪೧|| (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೬) |

Adhikarana kaNThashAlUkalakShaNam (42) · Śloka 42

ಕೋಲಾಸ್ಥಿಮಾತ್ರಃ ಕಫಸಮ್ಭವೋ ಯೋ ಗ್ರನ್ಥಿರ್ಗಲೇ ಕಣ್ಟಕಶೂಕಭೂತಃ | ಖರಃ ಸ್ಥಿರಃ ಶಸ್ತ್ರನಿಪಾತಸಾಧ್ಯಸ್ತಂ ಕಣ್ಠಶಾಲೂಕಮಿತಿ ಬ್ರುವನ್ತಿ ||೪೨|| (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೬) |

Adhikarana adhijihvikAlakShaNam (43) · Śloka 43

ಜಿಹ್ವಾಗ್ರರೂಪಃ ಶ್ವಯಥುಃ ಕಫಾತ್ತು ಜಿಹ್ವೋಪರಿಷ್ಟಾದಪಿ ರಕ್ತಮಿಶ್ರಾತ್ | ಜ್ಞೇಯೋಽಧಿಜಿಹ್ವಃ ಖಲು ರೋಗ ಏಷ ವಿವರ್ಜಯೇದಾಗತಪಾಕಮೇನಮ್ ||೪೩|| (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೬) |

Adhikarana valayalakShaNam (44) · Śloka 44

ಬಲಾಶ ಏವಾಯತಮುನ್ನತಂ ಚ ಶೋಥಂ ಕರೋತ್ಯನ್ನಗತಿಂ ನಿವಾರ್ಯ | ತಂ ಸರ್ವಥೈವಾಪ್ರತಿವಾರ್ಯವೀರ್ಯಂ ವಿವರ್ಜನೀಯಂ ವಲಯಂ ವದನ್ತಿ ||೪೪|| (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೬) |

Adhikarana balAsalakShaNam (45) · Śloka 45

ಗಲೇ ತು ಶೋಥಂ ಕುರುತಃ ಪ್ರವೃದ್ಧೌ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾನಿಲೌ ಶ್ವಾಸರುಜೋಪಪನ್ನಮ್ | ಮರ್ಮಚ್ಛಿದಂ ದುಸ್ತರಮೇನಮಾಹುರ್ಬಲಾಶಸಞ್ಜ್ಞಂ ನಿಪುಣಾ ವಿಕಾರಮ್ ||೪೫|| (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೬) |

Adhikarana ekavRundalakShaNam (46) · Śloka 46

ವೃತ್ತೋನ್ನತೋಽನ್ತಃ ಶ್ವಯಥುಃ ಸದಾಹಃ ಸಕಣ್ಡುರೋಽಪಾಕ್ಯಮೃದುರ್ಗುರುಶ್ಚ | ನಾಮ್ನೈಕವೃನ್ದಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತೋಽಸೌ ವ್ಯಾಧಿರ್ಬಲಾಶಕ್ಷತಜಪ್ರಸೂತಃ ||೪೬|| (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೬) |

Adhikarana vRundalakShaNam (47) · Śloka 47

ಸಮುನ್ನತಂ ವೃತ್ತಮಮನ್ದದಾಹಂ ತೀವ್ರಜ್ವರಂ ವೃನ್ದಮುದಾಹರನ್ತಿ | ತಚ್ಚಾಪಿ ಪಿತ್ತಕ್ಷತಜಪ್ರಕೋಪಾಜ್ಜ್ಞೇಯಂ ಸತೋದಂ ಪವನಾತ್ಮಕಂ ತು ||೪೭|| (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೬) |

Adhikarana shataghnIlakShaNam (48) · Śloka 48

ವರ್ತಿರ್ಘನಾ ಕಣ್ಠನಿರೋಧಿನೀ ಯಾ ಚಿತಾಽತಿಮಾತ್ರಂ ಪಿಶಿತಪ್ರರೋಹೈಃ | ಅನೇಕರುಕ್ ಪ್ರಾಣಹರೀ ತ್ರಿದೋಷಾಜ್ಜ್ಞೇಯಾ ಶತಘ್ನೀ ಚ ಶತಘ್ನಿರೂಪಾ ||೪೮|| (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೬) |

Adhikarana galAyulakShaNam (49) · Śloka 49

ಗ್ರನ್ಥಿರ್ಗಲೇ ತ್ವಾಮಲಕಾಸ್ಥಿಮಾತ್ರಃ ಸ್ಥಿರೋಽತಿರುಗ್ಯಃ ಕಫರಕ್ತಮೂರ್ತಿಃ | ಸಂಲಕ್ಷ್ಯತೇ ಸಕ್ತಮಿವಾಶನಂ ಚ ಸ ಶಸ್ತ್ರಸಾಧ್ಯಸ್ತು ಗಲಾಯುಸಞ್ಜ್ಞಃ ||೪೯|| (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೬) |

Adhikarana galavidradhilakShaNam (50) · Śloka 50

ಸರ್ವಂ ಗಲಂ ವ್ಯಾಪ್ಯ ಸಮುತ್ಥಿತೋ ಯಃ ಶೋಥೋ ರುಜಃ ಸನ್ತಿ ಚ ಯತ್ರ ಸರ್ವಾಃ | ಸ ಸರ್ವದೋಷೈರ್ಗಲವಿದ್ರಧಿಸ್ತು ತಸ್ಯೈವ ತುಲ್ಯಃ ಖಲು ಸರ್ವಜಸ್ಯ ||೫೦|| (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೬) |

Adhikarana galaughalakShaNam (51) · Śloka 51

ಶೋಥೋ ಮಹಾನನ್ನಜಲಾವರೋಧೀ ತೀವ್ರಜ್ವರೋ ವಾಯುಗತೇರ್ನಿಹನ್ತಾ | ಕಫೇನ ಜಾತೋ ರುಧಿರಾನ್ವಿತೇನ ಗಲೇ ಗಲೌಘಃ ಪರಿಕೀರ್ತ್ಯತೇ ತು ||೫೧|| (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೬) |

Adhikarana svaraghnalakShaNam (52) · Śloka 52

ಯಸ್ತಾಮ್ಯಮಾನಃ ಶ್ವಸಿತಿ ಪ್ರಸಕ್ತಂ ಭಿನ್ನಸ್ವರಃ ಶುಷ್ಕವಿಮುಕ್ತಕಣ್ಠಃ | ಕಫೋಪದಿಗ್ಧೇಷ್ವನಿಲಾಯನೇಷು ಜ್ಞೇಯಃ ಸ ರೋಗಃ ಶ್ವಸನಾತ್ ಸ್ವರಘ್ನಃ ||೫೨|| (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೬) |

Adhikarana mAMsatAnalakShaNam (53) · Śloka 53

ಪ್ರತಾನವಾನ್ ಯಃ ಶ್ವಯಥುಃ ಸುಕಷ್ಟೋ ಗಲೋಪರೋಧಂ ಕುರುತೇ ಕ್ರಮೇಣ | ಸ ಮಾಂಸತಾನಃ ಕಥಿತೋಽವಲಮ್ಬೀ ಪ್ರಾಣಪ್ರಣುತ್ ಸರ್ವಕೃತೋ ವಿಕಾರಃ ||೫೩|| (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೬) |

Adhikarana vidArIlakShaNam (54) · Śloka 54

ಸದಾಹತೋದಂ ಶ್ವಯಥುಂ ಸುತಾಮ್ರಮನ್ತರ್ಗಲೇ ಪೂತಿವಿಶೀರ್ಣಮಾಂಸಮ್ | ಪಿತ್ತೇನ ವಿದ್ಯಾದ್ವದನೇ ವಿದಾರೀಂ ಪಾರ್ಶ್ವೇ ವಿಶೇಷಾತ್ ಸ ತು ಯೇನ ಶೇತೇ ||೫೪|| (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೬) |

Adhikarana vAtajasarvasara(mukhapAka)-pittajasarvasara(mukhapAka)– kaphajasarvasara(mukhapAka)lakShaNam (55) · Śloka 55

ಸ್ಫೋಟೈಃ ಸತೋದೈರ್ವದನಂ ಸಮನ್ತಾದ್ಯಸ್ಯಾಚಿತಂ ಸರ್ವಸರಃ ಸ ವಾತಾತ್ | ರಕ್ತೈಃ ಸದಾಹೈಸ್ತನುಭಿಃ ಸಪೀತೈರ್ಯಸ್ಯಾಚಿತಂ ಚಾಪಿ ಸ ಪಿತ್ತಕೋಪಾತ್ | ಅವೇದನೈಃ ಕಣ್ಡುಯುತೈಃ ಸವರ್ಣೈರ್ಯಸ್ಯಾಚಿತಂ ಚಾಪಿ ಸ ವೈ ಕಫೇನ ||೫೫|| (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೬) |

Adhikarana oShThaprakopAdiShvasAdhyAH (56-59) · Śloka 59

ಓಷ್ಠಪ್ರಕೋಪೇ ವರ್ಜ್ಯಾಃ ಸ್ಯುರ್ಮಾಂಸರಕ್ತತ್ರಿದೋಷಜಾಃ | ದನ್ತಮೂಲೇಷು ವರ್ಜ್ಯೌ ಚ ತ್ರಿಲಿಙ್ಗಗತಿಶೌಷಿರೌ ||೫೬|| ದನ್ತೇಷು ಚ ನ ಸಿಧ್ಯನ್ತಿ ಶ್ಯಾವದಾಲನಭಞ್ಜನಾಃ | ಜಿಹ್ವಾರೋಗೇ ಬಲಾಶಸ್ತು ತಾಲವ್ಯೇಷ್ವರ್ಬುದಂ ತಥಾ ||೫೭|| ಸ್ವರಘ್ನೋ ವಲಯೋ ವೃನ್ದೋ ಬಲಾಶಶ್ಚ ವಿದಾರಿಕಾ | ಗಲೌಘೋ ಮಾಂಸತಾನಶ್ಚ ಶತಘ್ನೀ ರೋಹಿಣೀ ಗಲೇ ||೫೮|| ಅಸಾಧ್ಯಾಃ ಕೀರ್ತಿತಾ ಹ್ಯೇತೇ ರೋಗಾ ನವ ದಶೈವ ತು | ತೇಷು ಚಾಪಿ ಕ್ರಿಯಾಂ ವೈದ್ಯಃ ಪ್ರತ್ಯಾಖ್ಯಾಯ ಸಮಾಚರೇತ್ ||೫೯|| (ಸು. ನಿ. ಅ. ೧೬) |

Adhikarana puShpikA · Śloka 56

ಇತಿ ಶ್ರೀಮಾಧವಕರವಿರಚಿತೇ ಮಾಧವನಿದಾನೇ ಮುಖರೋಗನಿದಾನಂ ಸಮಾಪ್ತಮ್ ||೫೬||